೪. ಪತಿಪೂಜಿಕಕುಮಾರಿವತ್ಥು

ಪುಪ್ಫಾನಿ ಹೇವಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಪತಿಪೂಜಿಕಂ ನಾಮ ಕುಮಾರಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ.

ತತ್ಥ ಕಿರ ಮಾಲಭಾರೀ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಪಞ್ಚಸತಾ ದೇವಧೀತರೋ ರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪಾತೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಚಸತಾ ಪತಿತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ದೇವಪುತ್ತಂ ಅಲಙ್ಕರೋನ್ತಿ. ತಾಸು ಏಕಾ ದೇವಧೀತಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಯಮೇವ ಚುತಾ, ಸರೀರಂ ದೀಪಸಿಖಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಸಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಾತಕಾಲೇ ಜಾತಿಸ್ಸರಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಮಾಲಭಾರೀದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಭರಿಯಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೀ ವುಡ್ಢಿಮನ್ವಾಯ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪರಕುಲಂ ಗತಾಪಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಾದೀನಿ ದತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನತ್ಥಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ವದತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಅಯಂ ಕುಮಾರಿಕಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ಪತಿಮೇವ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಪತಿಪೂಜಿಕಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಸಾಪಿ ನಿಬದ್ಧಂ ಆಸನಸಾಲಂ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ, ಪಾನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತಿ, ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದಾತುಕಾಮಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಇಮಾನಿಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ. ಸಾಪಿ ಏತೇನ ನಿಯಾಮೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಏಕಪದವಾರೇ ಛಪಞ್ಞಾಸ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇ (ಧ. ಸ. ೧; ಧ. ಸ. ಅಟ್ಠ. ೧ ಯೇವಾಪನಕವಣ್ಣನಾ) ಪಟಿಲಭತಿ. ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಸ್ಸ ಪದಸಾ ಗಮನಕಾಲೇ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಮ್ಪೀತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುತ್ತೇ ಪಟಿಲಭಿ.

ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ದಿವಸಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಂ ಖಣಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಕೇನಚಿ ರೋಗೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಇತರಾಪಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಅಲಙ್ಕರೋನ್ತಿ ಏವ. ದೇವಪುತ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ದಿಸ್ಸಸಿ, ಕುಹಿಂ ಗತಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಚುತಾಮ್ಹಿ ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ತತ್ಥ ಠಿತಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪರಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮ್ಹಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಿತ್ತಕಂ ಆಯೂ’’ತಿ? ‘‘ವಸ್ಸಸತಮತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏತ್ತಕಮೇವಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಆಯುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಮನುಸ್ಸಾ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸುತ್ತಪಮತ್ತಾ ಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿ, ಉದಾಹು ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ವದೇಥ, ಸಾಮಿ’’? ‘‘ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಆಯುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ವಿಯ ಅಜರಾಮರಾ ವಿಯ ಚ ನಿಚ್ಚಂ ಪಮತ್ತಾ, ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಮಾಲಭಾರೀದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ ‘‘ವಸ್ಸಸತಮತ್ತಮಾಯುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಮನುಸ್ಸಾ ಕಿರ ಪಮತ್ತಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಿ, ಕದಾ ನು ಖೋ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪನ ವಸ್ಸಸತಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಏಕೋ ರತ್ತಿನ್ದಿವೋ, ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ತಿಂಸರತ್ತಿಯೋ ಮಾಸೋ, ತೇನ ಮಾಸೇನ ದ್ವಾದಸಮಾಸಿಕೋ ಸಂವಚ್ಛರೋ, ತೇನ ಸಂವಚ್ಛರೇನ ದಿಬ್ಬವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಂ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ತಂ ಮನುಸ್ಸಗಣನಾಯ ತಿಸ್ಸೋ ವಸ್ಸಕೋಟಿಯೋ, ಸಟ್ಠಿ ಚ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಏಕದಿವಸೋಪಿ ನಾತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಮುಹುತ್ತಸದಿಸೋವ ಕಾಲೋ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಅಪ್ಪಾಯುಕಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಮಾದೋ ನಾಮ ಅತಿವಿಯ ಅಯುತ್ತೋತಿ.

ಪುನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾಮಂ ಪವಿಟ್ಠಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಅಪಟಿಜಗ್ಗಿತಂ, ಆಸನಾನಿ ಅಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ, ಪಾನೀಯಂ ಅನುಟ್ಠಪಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಹಂ ಪತಿಪೂಜಿಕಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಹಂ ತುಮ್ಹೇ ತಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸಥ, ಹಿಯ್ಯೋ ಅಯ್ಯೇಸು ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗತೇಸು ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮತಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸಾ ಉಪಕಾರಂ ಸರನ್ತಾ ಅಸ್ಸೂನಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ. ತೇ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪತಿಪೂಜಿಕಾ ನಾಮ ಉಪಾಸಿಕಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಮೇವ ಪತ್ಥೇಸಿ, ಸಾ ಇದಾನಿ ಮತಾ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ನ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಸಾಮಿಕಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ತಸ್ಸಾ ಮಾಲಭಾರೀದೇವಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಸಾಮಿಕೋ, ಸಾ ತಸ್ಸ ಪುಪ್ಫಪಿಲನ್ಧನಟ್ಠಾನತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಪುನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಹೋ ಪರಿತ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಂ, ಪಾತೋವ ಅಮ್ಹೇ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಬ್ಯಾಧಿನಾ ಮತಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿತ್ತಂ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಂ ನಾಮ, ತೇನೇವ ಇಮೇ ಸತ್ತೇ ವತ್ಥುಕಾಮೇಹಿ ಚೇವ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಹಿ ಚ ಅತಿತ್ತೇ ಏವ ಅನ್ತಕೋ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತೇತ್ವಾ ಕನ್ದನ್ತೇ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೮. ‘‘ಪುಪ್ಫಾನಿ ಹೇವ ಪಚಿನನ್ತಂ, ಬ್ಯಾಸತ್ತಮನಸಂ ನರಂ;

ಅತಿತ್ತಂಯೇವ ಕಾಮೇಸು, ಅನ್ತಕೋ ಕುರುತೇ ವಸ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಹೇವ ಪಚಿನನ್ತನ್ತಿ ಪುಪ್ಫಾರಾಮೇ ಮಾಲಾಕಾರೋ ನಾನಾಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಯ ಅತ್ತಭಾವಪಟಿಬದ್ಧಾನಿ ಚೇವ ಉಪಕರಣಪಟಿಬದ್ಧಾನಿ ಚ ಕಾಮಗುಣಪುಪ್ಫಾನಿ ಓಚಿನನ್ತಮೇವ. ಬ್ಯಾಸತ್ತಮನಸಂ ನರನ್ತಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇಸು ಪತ್ಥನಾವಸೇನ, ಸಮ್ಪತ್ತೇಸು ಗೇಧವಸೇನ ವಿವಿಧೇನಾಕಾರೇನ ಆಸತ್ತಚಿತ್ತಂ. ಅತಿತ್ತಂಯೇವ ಕಾಮೇಸೂತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಪರಿಯೇಸನೇನಪಿ ಪಟಿಲಾಭೇನಪಿ ಪರಿಭೋಗೇನಪಿ ನಿಧಾನೇನಪಿ ಅತಿತ್ತಂ ಏವ ಸಮಾನಂ. ಅನ್ತಕೋ ಕುರುತೇ ವಸನ್ತಿ ಮರಣಸಙ್ಖಾತೋ ಅನ್ತಕೋ ಕನ್ದನ್ತಂ ಪರಿದೇವನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸಂ ಪಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪತ್ತಾ, ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಜಾತಾತಿ.

ಪತಿಪೂಜಿಕಕುಮಾರಿವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.