೪. ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತಭಾಗಿನೇಯ್ಯತ್ಥೇರವತ್ಥು

ದೂರಙ್ಗಮನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರೇಕೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಗಿನೀ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಥೇರಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕಾರಾಮೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಏಕಂ ಸತ್ತಹತ್ಥಂ, ಏಕಂ ಅಟ್ಠಹತ್ಥ’’ನ್ತಿ ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಸಾಟಕೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಹತ್ಥಂ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ತಹತ್ಥಂ ಮಯ್ಹಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ವುಟ್ಠವಸ್ಸೋ ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರೇ ವಿಹಾರಂ ಅನಾಗತೇಯೇವ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾದೋದಕಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಆಗಮನಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಅಥಸ್ಸಾಗಮನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ನಿಸೀದಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಥೇರಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಆದಾಯ ಬೀಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ದತ್ವಾ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ತಂ ಸಾಟಕಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬೀಜಯಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತ, ಮಯ್ಹಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ, ತ್ವಮೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಲದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೋ, ಪರಿಭೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತ, ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಮೇ ಚೀವರಂ, ತ್ವಮೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ತಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಥೇರೋ ನ ಇಚ್ಛಿಯೇವ.

ಏವಂ ಸೋ ಬೀಜಯಮಾನೋ ಠಿತೋವ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಥೇರಸ್ಸ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ, ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲೇ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ, ಏವಮ್ಪಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪರಿಭೋಗಂ ನ ಕತ್ತುಕಾಮೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಭೋಗಂ ಅಕರೋನ್ತೇ ಕಿಂ ಮೇ ಸಮಣಭಾವೇನ, ಗಿಹಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ದುಸ್ಸಣ್ಠಾಪಿತೋ ಘರಾವಾಸೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕತ್ವಾ ಗಿಹಿಭೂತೋ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಟ್ಠಹತ್ಥಸಾಟಕಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಏಳಿಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಳಿಕಾ ನಾಮ ಖಿಪ್ಪಂ ವಿಜಾಯತಿ, ಸ್ವಾಹಂ ವಿಜಾತಂ ವಿಜಾತಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಮೂಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮೂಲೇ ಬಹೂ ಕತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಾ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಮ ಮಾತುಲಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕತ್ವಾ ಚೂಳಯಾನಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಮ ಪುತ್ತಞ್ಚ ಭರಿಯಞ್ಚ ಆದಾಯ ಮಾತುಲಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮಮ ಭರಿಯಂ ಏವಂ ವಕ್ಖಾಮಿ – ‘ಆನೇಹಿ ತಾವ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ವಹಿಸ್ಸಾಮಿನ’ನ್ತಿ. ಸಾ ‘ಕಿಂ ತೇ ಪುತ್ತೇನ, ಏಹಿ, ಇಮಂ ಯಾನಕಂ ಪಾಜೇಹೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ‘ಅಹಂ ನೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’ನ್ತಿ ನೇತ್ವಾ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಚಕ್ಕಪಥೇ ಛಡ್ಡೇಸ್ಸತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಚಕ್ಕಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ನಂ ‘ತ್ವಂ ಮಮ ಪುತ್ತಂ ನೇವ ಮಯ್ಹಂ ಅದಾಸಿ, ನಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ ನಾಸಿತೋಸ್ಮಿ ತಯಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಪತೋದಯಟ್ಠಿಯಾ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋವ ಠತ್ವಾ ಬೀಜಯಮಾನೋ ಥೇರಸ್ಸ ಸೀಸೇ ತಾಲವಣ್ಟೇನ ಪಹರಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತೇನ ಸೀಸೇ ಪಹತೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ತೇನ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಪಹಾರಂ ದಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಕೋ ಏತ್ಥ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ದೋಸೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಅಹೋ ನಟ್ಠೋಮ್ಹಿ, ಞಾತಂ ಕಿರ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ, ಕಿಂ ಮೇ ಸಮಣಭಾವೇನಾ’’ತಿ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿತುಂ ಆರದ್ಧೋ.

ಅಥ ನಂ ದಹರಾ ಚ ಸಾಮಣೇರಾ ಚ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ಕಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಗತತ್ಥ, ಏಕೋ ವೋ ಭಿಕ್ಖು ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ದಹರಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ನನು ತ್ವಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ, ಮಾದಿಸಸ್ಸ ನಾಮ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಮೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ವಾ ಸಕದಾಗಾಮೀತಿ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀತಿ ವಾ ಅರಹಾತಿ ವಾ ವದಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಕಿಮತ್ಥಂ ಏವಂ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸ್ಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಸಾಟಕಾನಂ ಲದ್ಧದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಥೇರಸ್ಸ ತಾಲವಣ್ಟೇನ ಪಹಾರಾ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಪಲಾತೋಸ್ಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖು, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ದೂರೇ ಹೋನ್ತಮ್ಪಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಕಜಾತಿಕಂ, ರಾಗದೋಸಮೋಹಬನ್ಧನಾ ಮುಚ್ಚನತ್ಥಾಯ ವಾಯಮಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೭. ‘‘ದೂರಙ್ಗಮಂ ಏಕಚರಂ, ಅಸರೀರಂ ಗುಹಾಸಯಂ;

ಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಯಮೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಮಾರಬನ್ಧನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದೂರಙ್ಗಮನ್ತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಮಕ್ಕಟಸುತ್ತಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿದಿಸಾಭಾಗೇನ ಗಮನಾಗಮನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ದೂರೇ ಸನ್ತಮ್ಪಿ ಪನ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೀತಿ ದೂರಙ್ಗಮಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಸತ್ತಟ್ಠಚಿತ್ತಾನಿ ಪನ ಏಕತೋ ಕಣ್ಣಿಕಬದ್ಧಾನಿ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾನಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಾಲೇ ಏಕೇಕಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ನಿರುದ್ಧೇ ಪುನ ಏಕೇಕಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಏಕಚರಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸರೀರಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ ನೀಲಾದಿಪ್ಪಕಾರೋ ವಣ್ಣಭೇದೋ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅಸರೀರಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಗುಹಾ ನಾಮ ಚತುಮಹಾಭೂತಗುಹಾ, ಇದಞ್ಚ ಹದಯರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪವತ್ತತೀತಿ ಗುಹಾಸಯಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಯೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಯೇ ಕೇಚಿ ಪುರಿಸಾ ವಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ವಾ ಗಹಟ್ಠಾ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ವಾ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನಕಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಅದೇನ್ತಾ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹನ್ತಾ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಯಮೇಸ್ಸನ್ತಿ ಸಂಯತಂ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಮಾರಬನ್ಧನಾತಿ ಸಬ್ಬೇತೇ ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನಾಭಾವೇನ ಮಾರಬನ್ಧನಸಙ್ಖಾತಾ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಾ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ.

ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಜಾತಾ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತಭಾಗಿನೇಯ್ಯತ್ಥೇರವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.