೩. ಅಞ್ಞತರಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ಸುದುದ್ದಸನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸತ್ಥರಿ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಏಕೋ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಲೂಪಗತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋ, ಏಕಂ ಮೇ ದುಕ್ಖತೋ ಮುಚ್ಚನಕಾರಣಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಧಾವುಸೋ, ಸಚೇಸಿ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋ, ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಂ ದೇಹಿ, ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದೇಹಿ, ಚೀವರಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದೇಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ತಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಏಕೇನ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಪಯೋಜೇಹಿ, ಏಕೇನ ಪುತ್ತದಾರಂ ಪೋಸೇಹಿ, ಏಕಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಆವುಸೋ, ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ ಗಣ್ಹ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ತಾನಿಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ದಸ ಸೀಲಾನಿ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಗಣ್ಹಿ. ಸೋ ಏವಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಅನುಪುಬ್ಬಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ತತೋ ‘‘ಉತ್ತರಿಮ್ಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುನ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪಬ್ಬಜಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸೇಕೋ ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕಭಿಕ್ಖು ಆಚರಿಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಏಕೋ ವಿನಯಧರೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ. ತಸ್ಸ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದಸ್ಸ ಆಚರಿಯೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಕಾಲೇ ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ನಾಮ ಇದಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೋಪಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಕಾಲೇ ವಿನಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ನಾಮ ಇದಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇದಂ ನ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ಭಾರಿಯಂ ಇದಂ ಕಮ್ಮಂ, ಅಹಂ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಇಧ ಚ ಮಮ ಹತ್ಥಪಸಾರಣಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಗೇಹೇ ಠತ್ವಾವ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಮಯಾ ಗಿಹಿನಾ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಅನಭಿರತೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ನ ಕರೋತಿ, ಉದ್ದೇಸಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಿಸೋ ಲೂಖೋ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಆಲಸ್ಸಿಯಾಭಿಭೂತೋ ಕಚ್ಛುಪರಿಕಿಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ನಂ ದಹರಸಾಮಣೇರಾ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಠಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಿತೋವ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಅಹೋಸಿ, ಪಣ್ಡುರೋಗಾಭಿಭೂತೋ ಕಿಸೋ ಲೂಖೋ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಆಲಸ್ಸಿಯಾಭಿಭೂತೋ ಕಚ್ಛುಪರಿಕಿಣ್ಣೋ, ಕಿಂ ತೇ ಕತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’’ತಿ? ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾ ತಂ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋವ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಆಚರಿಯೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಿನಯಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸ್ವಾಹಂ ‘ಇಧ ಮೇ ಹತ್ಥಪಸಾರಣಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಗಿಹಿನಾ ಹುತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತುಂ, ಗಿಹಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಮಕಾಸಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಏಕಮೇವ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ, ಅವಸೇಸಾನಂ ರಕ್ಖನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ತವ ಚಿತ್ತಮೇವ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಮೇವ ರಕ್ಖಾಹಿ, ಸಕ್ಕಾ ದುಕ್ಖಾ ಮುಚ್ಚಿತು’’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೬. ‘‘ಸುದುದ್ದಸಂ ಸುನಿಪುಣಂ, ಯತ್ಥಕಾಮನಿಪಾತಿನಂ;

ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖೇಥ ಮೇಧಾವೀ, ಚಿತ್ತಂ ಗುತ್ತಂ ಸುಖಾವಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುದುದ್ದಸನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ದುದ್ದಸಂ. ಸುನಿಪುಣನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ನಿಪುಣಂ ಪರಮಸಣ್ಹಂ. ಯತ್ಥಕಾಮನಿಪಾತಿನನ್ತಿ ಜಾತಿಆದೀನಿ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಲಭಿತಬ್ಬಾಲಭಿತಬ್ಬಯುತ್ತಾಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಪತನಸೀಲಂ. ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖೇಥ ಮೇಧಾವೀತಿ ಅನ್ಧಬಾಲೋ ದುಮ್ಮೇಧೋ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಚಿತ್ತವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಮೇಧಾವೀ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋವ ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತ್ವಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಮೇವ ಗೋಪೇಹಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಗುತ್ತಂ ಸುಖಾವಹಂ ಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಸುಖಾನಿ ಆವಹತೀತಿ.

ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಅಹೇಸುಂ, ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ತತಿಯಂ.