೨. ಅಞ್ಞತರಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ದುನ್ನಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಲಹುನೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಕಿರ ವಿಜಿತೇ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಮಾತಿಕಗಾಮೋ ನಾಮ ಏಕೋ ಘನವಾಸೋ ಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಯೋ ತಸ್ಸ ಗಾಮಸ್ಸ ಸಾಮಿಕೋ ಮಾತಿಕೋ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ದಿಸ್ವಾ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸೇನ ಯಾಗುಭತ್ತೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕತ್ಥ ಗನ್ತುಕಾಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಯಥಾ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನಂ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ವಸ್ಸಾವಾಸಟ್ಠಾನಂ, ಅಯ್ಯಾ, ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಚೇ, ಅಯ್ಯಾ, ಇಮಂ ತೇಮಾಸಂ ಇಧ ವಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಮಯಂ ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಅಕಿಲಮನ್ತಾ ಭವನಿಸ್ಸರಣಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಧಿವಾಸಯಿಂಸು. ಸಾ ತೇಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ.

ತೇ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಓವದಿಂಸು, ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಮಾದಚಾರಂ ಚರಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಹಿ ಸಕಗೇಹಂ ವಿಯ ಅಟ್ಠ ಮಹಾನಿರಯಾ ವಿವಟದ್ವಾರಾಯೇವ, ಧರಮಾನಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಖೋ ಪನ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಯಂ ಆಗತಾ, ಬುದ್ಧಾ ಚ ನಾಮ ಪದಾನುಪದಿಕಂ ವಿಚರನ್ತೇನಾಪಿ ಸಠೇನ ಆರಾಧೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯೇನೇವ ಆರಾಧೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ, ದ್ವೀಹಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ನ ಠಾತಬ್ಬಂ, ನ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಸಾಯಂ ಖೋ ಪನ ಥೇರೂಪಟ್ಠಾನಕಾಲೇ ಪಾತೋವ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಕಾಲೇ ಏಕತೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ಸೇಸಕಾಲೇ ದ್ವೇ ಏಕತೋ ನ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಅಫಾಸುಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ ಘಣ್ಡಿಯಾ ಪಹತಾಯ ಘಣ್ಡಿಸಞ್ಞಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ತೇಸು ಏವಂ ಕತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೇಸು ಏಕದಿವಸಂ ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸಪ್ಪಿತೇಲಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಾಸದಾಸಿಕಮ್ಮಕರಾದೀಹಿ ಪರಿವುತಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ತಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ, ಅಯ್ಯಾ, ಗತಾ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನೇಸು ನಿಸಿನ್ನಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕತ್ವಾ ದಟ್ಠುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕತಿಕವತ್ತಂ ಜಾನನಮನುಸ್ಸಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಘಣ್ಡಿಯಾ ಪಹತಾಯ ಸನ್ನಿಪತಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ. ಸಾ ಚ ಘಣ್ಡಿಂ ಪಹರಾಪೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಘಣ್ಡಿಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಕಸ್ಸಚಿ ಅಫಾಸುಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಕಸಕಟ್ಠಾನೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಏಕಮಗ್ಗೇನಾಗತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಏಕೇಕಟ್ಠಾನತೋ ಏಕೇಕಮೇವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೇಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹೋ ಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಲಹಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಕರೋಮ, ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ವೋ, ಭನ್ತೇ, ಕಲಹೋ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕತೋವ ಆಗಚ್ಛಥ, ಏವಂ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೇಕಟ್ಠಾನತೋ ಏಕೇಕಾವ ಆಗತಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ, ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಏಸ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಮ, ಅತ್ತಭಾವೇ ಚ ಖಯವಯಂ ಪಟ್ಠಪೇಮ, ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕಾತುಂ, ಅತ್ತಭಾವೇ ಚ ಖಯವಯಂ ಪಟ್ಠಪೇತುಂ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಉದಾಹು ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪೀತಿ, ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಅವಾರಿತೋ ಏಸ ಧಮ್ಮೋ, ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಂ ದೇಥ, ಅತ್ತಭಾವೇ ಚ ಖಯವಯಪಟ್ಠಪನಂ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹ, ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸುಂ.

ಸಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಿ ಖಯವಯಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪುರೇತರಮೇವ ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ, ತೀಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಪಾಪುಣಿ. ಮಗ್ಗೇನೇವ ಚಸ್ಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಲೋಕಿಯಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಆಗಮಿಂಸು. ಸಾ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಮಮ ಪುತ್ತೇಹಿ ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಧಿಗತೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಸರಾಗಾ ಸದೋಸಾ ಸಮೋಹಾ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಾನಂ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಅತ್ಥಿ, ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಂ ನು ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಪುಗ್ಗಲಸಪ್ಪಾಯಂ ನು ಖೋ ಲಭನ್ತಿ, ನ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇಸಿ, ಪುಗ್ಗಲಸಪ್ಪಾಯಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಆಹಾರಸಪ್ಪಾಯಂ ನು ಖೋ ಲಭನ್ತಿ, ನ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ‘‘ಆಹಾರಸಪ್ಪಾಯಂ ನೇಸಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾನಾವಿಧಂ ಯಾಗುಂ, ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಖಜ್ಜಕಂ, ನಾನಗ್ಗರಸಞ್ಚ ಭೋಜನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಯಂ ಯಂ ರುಚ್ಚತಿ, ತಂ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ. ತೇ ಯಥಾರುಚಿ ಯಾಗುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಸಪ್ಪಾಯಾಹಾರಂ ಲಭನ್ತಾನಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಅಹೋಸಿ.

ತೇ ಏಕಗ್ಗೇನ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಅಹೋ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಜಾತಾ, ಸಚೇ ಮಯಂ ಸಪ್ಪಾಯಾಹಾರಂ ನ ಲಭಿಮ್ಹ, ನ ನೋ ಮಗ್ಗಫಲಪಟಿವೇಧೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಇದಾನಿ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಮ್ಹಾ’’ತಿ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಂ ಆಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಸಾಧು, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ತೇ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ಪುನಪಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇ ಓಲೋಕೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಬಹೂನಿ ಪಿಯವಚನಾನಿ ವತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿ. ತೇಪಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ, ನ ಚ ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಕಿಲಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಖಮನೀಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಾಪನೀಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಪನ ನೇವ ಕಿಲಮಿಮ್ಹ. ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಹಿ ಮಾತಿಕಮಾತಾ ನಾಮೇಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ, ‘ಅಹೋ ವತ ನೋ ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಆಹಾರಂ ಪಟಿಯಾದೇಯ್ಯಾ’ತಿ ಚಿನ್ತಿತೇ ಯಥಾಚಿನ್ತಿತಂ ಆಹಾರಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಅದಾಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಕಥಯಿಂಸು.

ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತಂ ಗಾಮಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜೇತವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಂ ಗಾಮಂ ಪತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸನದಿವಸೇಯೇವ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಕಿರ ಉಪಾಸಿಕಾ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಹಞ್ಚ ಮಗ್ಗಕಿಲನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹೋ ವತ ಮೇ ವಿಹಾರಪಟಿಜಗ್ಗಕಂ ಮನುಸ್ಸಂ ಪೇಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಾವ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೀ ತಮತ್ಥಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛ, ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಇತರೋಪಿ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿತುಕಾಮೋ ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಸಕ್ಖರಪಾನಕಂ ಕತ್ವಾ ಪೇಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ತಮ್ಪಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ‘‘ಪಾತೋವ ಸಿನಿದ್ಧಯಾಗುಂ ಮೇ ಸಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಂ ಪೇಸೇತೂ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಏವರೂಪಂ ಖಜ್ಜಕಂ ಪೇಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ತಮ್ಪಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಉಪಾಸಿಕಾ ಮಯಾ ಸಬ್ಬಂ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ ಪೇಸೇಸಿ, ಅಹಂ ಏತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ, ಅಹೋ ವತ ಮೇ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಮಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ, ಆಗಮನಂ ಮೇ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತೀ’’ತಿ ಭೋಜನಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ‘‘ಮಾತಿಕಮಾತಾ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ತಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಪರಚಿತ್ತಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯಾ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ ಸಬ್ಬಮಕಾಸಿ, ತೇನ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಪರಚಿತ್ತಜಾನನಕಭಿಕ್ಖೂ ಬಹೂ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ ಅಞ್ಞೇ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ತುವಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ, ಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾ ‘‘ಪರಚಿತ್ತಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಪರಚಿತ್ತಂ ಜಾನನ್ತಾ ನಾಮ ಏವಂ ಕರೋನ್ತಿ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ವತಿದಂ ಕಮ್ಮಂ, ಪುಥುಜ್ಜನಾ ನಾಮ ಸೋಭನಮ್ಪಿ ಅಸೋಭನಮ್ಪಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ, ಸಚಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಯುತ್ತಂ ಚಿನ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಹ ಭಣ್ಡಕೇನ ಚೋರಂ ಚೂಳಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ವಿಯ ಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಾಪೇಯ್ಯ, ಮಯಾ ಇತೋ ಪಲಾಯಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಉಪಾಸಿಕೇ, ಅಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಹಂ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ, ಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ. ‘‘ವಸಥ ತಾವ, ಭನ್ತೇ, ಇಧಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ವಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉಪಾಸಿಕೇ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮೇವಾ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಿಂ ಭಿಕ್ಖು ನ ತ್ವಂ ತತ್ಥ ವಸಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ವಸಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಚಿನ್ತಿತಚಿನ್ತಿತಂ ಸಬ್ಬಂ ಜಾನಾತಿ, ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಚ ನಾಮ ಸೋಭನಮ್ಪಿ ಅಸೋಭನಮ್ಪಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ, ಸಚಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಯುತ್ತಂ ಚಿನ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಹ ಭಣ್ಡಕೇನ ಚೋರಂ ಚೂಳಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ವಿಯ ಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖು, ತತ್ಥೇವ ತಯಾ ವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ, ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಭನ್ತೇ, ನಾಹಂ ತತ್ಥ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಏಕಮೇವ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ತವ ಚಿತ್ತಮೇವ ರಕ್ಖ, ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ದುರಕ್ಖಂ, ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಮೇವ ನಿಗ್ಗಣ್ಹ, ಮಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿನ್ತಯಿ, ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ದುನ್ನಿಗ್ಗಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೫. ‘‘ದುನ್ನಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಲಹುನೋ, ಯತ್ಥಕಾಮನಿಪಾತಿನೋ;

ಚಿತ್ತಸ್ಸ ದಮಥೋ ಸಾಧು, ಚಿತ್ತಂ ದನ್ತಂ ಸುಖಾವಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ದುಕ್ಖೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹತೀತಿ ದುನ್ನಿಗ್ಗಹಂ. ಲಹುಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚ ನಿರುಜ್ಝತಿ ಚಾತಿ ಲಹು. ತಸ್ಸ ದುನ್ನಿಗ್ಗಹಸ್ಸ ಲಹುನೋ. ಯತ್ಥಕಾಮನಿಪಾತಿನೋತಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿದೇವ ನಿಪತನಸೀಲಸ್ಸ. ಏತಞ್ಹಿ ಲಭಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅಲಭಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅಯುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ವಾ ನ ಜಾನಾತಿ, ನೇವ ಜಾತಿಂ ಓಲೋಕೇತಿ, ನ ಗೋತ್ತಂ, ನ ವಯಂ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಇಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ನಿಪತತೀತಿ ‘‘ಯತ್ಥಕಾಮನಿಪಾತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಸ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ದಮಥೋ ಸಾಧು ಚತೂಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇಹಿ ದನ್ತಭಾವೋ ಯಥಾ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಕತಭಾವೋ ಸಾಧು. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಇದಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ದನ್ತಂ ಸುಖಾವಹಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತಂ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖಂ ಪರಮತ್ಥನಿಬ್ಬಾನಸುಖಞ್ಚ ಆವಹತೀತಿ.

ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಬಹೂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಅಹೇಸುಂ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಜಾತಾತಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಇಮಂ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಪಹಿಣಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಓವಾದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚಿನ್ತನಂ ನಾಮ ನ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಪಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಇದಾನಿ ಓವಾದದಾಯಕಂ ಆಚರಿಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪುನಾಗತೋ ಮಮ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣೇನೇವ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಾಹಾರಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸಪ್ಪಾಯಭೋಜನಂ ಸೇವಿತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ‘‘ಅಹೋ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಮಯ್ಹಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಜಾತಾ, ಅಹಂ ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭವನಿಸ್ಸರಣಂ ಪತ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಾವ ಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಾ ಜಾತಾ, ಸಂಸಾರೇ ಪನ ಮೇ ಸಂಸರನ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಅತ್ತಭಾವೇಸು ಅಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಭೂತಪುಬ್ಬಾ, ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಏಕೂನಅತ್ತಭಾವಸತಂ ಅನುಸ್ಸರಿ. ಸಾಪಿ ಏಕೂನಅತ್ತಭಾವಸತೇ ತಸ್ಸ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾ ಅಞ್ಞೇಸು ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸಾ ಏತ್ತಕಂ ಅಗುಣಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ಮಯಂ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ.

ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಪಿ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಾವ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ತಕಂ ಪತ್ತಂ, ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರಯಮಾನಾ ತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಪತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಉತ್ತರಿ ಉಪಧಾರಿಯಮಾನಾ, ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಅಯಂ ಉಪಾಸಿಕಾ ಮಹತೀ ಪತಿಟ್ಠಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅತೀತೇಪಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಭೂತಪುಬ್ಬಾ, ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಏಕೂನಅತ್ತಭಾವಸತಂ ಅನುಸ್ಸರಿ, ‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನ ಏಕೂನಅತ್ತಭಾವಸತೇ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಏತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿಂ, ಅಯಂ ಮೇ ಏತ್ತಕಂ ಅಗುಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘ಅಹೋ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಉಪಾಸಿಕಾಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಏವಂ ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತಿಯಾ ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕಾರೋ ಕತಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರಯಮಾನಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿಂ ಸತಮಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸತಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಯಾ ಏತಸ್ಸ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾಯ ಹುತ್ವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪನಟ್ಠಾನೇ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಿನ್ನಂ, ಅಹೋ ಮಯಾ ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಉಪಕಾರೋ ಕತಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಾವ ಉತ್ತರಿಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಉಪಧಾರೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಸತಮಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಸ್ಸ ದಿನ್ನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ಮಮ ಇಮಾಯ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ ಉಪಕಾರೋ ಕತಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಅತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ತತ್ಥೇವ ಚತೂಸು ಮಗ್ಗಫಲೇಸು ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ.

ಅಞ್ಞತರಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ದುತಿಯಂ.