೧. ಮೇಘಿಯತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಫನ್ದನಂ ಚಪಲಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಚಾಲಿಕಾಯ ಪಬ್ಬತೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮೇಘಿಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತಸ್ಸ ವತ್ಥುಂ ವಿಭಾವನತ್ಥಂ ಸಬ್ಬಂ ಮೇಘಿಯಸುತ್ತನ್ತಂ (ಉದಾ. ೩೧) ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ತೀಹಿ ವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಅನ್ವಾಸತ್ತತಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ಅಮ್ಬವನೇ ಪಧಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣಿತ್ವಾ ಆಗತಂ ಮೇಘಿಯತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅತಿಭಾರಿಯಂ ತೇ, ಮೇಘಿಯ, ಕತಂ ‘ಆಗಮೇಹಿ ತಾವ, ಮೇಘಿಯ, ಏಕಕೋಮ್ಹಿ ಯಾವ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಆಗಚ್ಛತೀ’ತಿ ಮಂ ಯಾಚನ್ತಂ ಏಕಕಂ ಪಹಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ಏವಂ ಚಿತ್ತವಸಿಕೇನ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇತಂ ಲಹುಕಂ, ತಂ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೩೩. ‘‘ಫನ್ದನಂ ಚಪಲಂ ಚಿತ್ತಂ, ದೂರಕ್ಖಂ ದುನ್ನಿವಾರಯಂ;

ಉಜುಂ ಕರೋತಿ ಮೇಧಾವೀ, ಉಸುಕಾರೋವ ತೇಜನಂ.

೩೪. ‘‘ವಾರಿಜೋವ ಥಲೇ ಖಿತ್ತೋ, ಓಕಮೋಕತಉಬ್ಭತೋ;

ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿದಂ ಚಿತ್ತಂ, ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ ಪಹಾತವೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಫನ್ದನನ್ತಿ ರೂಪಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ವಿಪ್ಫನ್ದಮಾನಂ. ಚಪಲನ್ತಿ ಏಕಇರಿಯಾಪಥೇನ ಅಸಣ್ಠಹನ್ತೋ ಗಾಮದಾರಕೋ ವಿಯ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಅಸಣ್ಠಹನತೋ ಚಪಲಂ. ಚಿತ್ತನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಭೂಮಿವತ್ಥುಆರಮ್ಮಣಕಿರಿಯಾದಿವಿಚಿತ್ತತಾಯ ಪನೇತಂ ‘‘ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ದೂರಕ್ಖನ್ತಿ ಕಿಟ್ಠಸಮ್ಬಾಧೇ ಠಾನೇ ಕಿಟ್ಠಖಾದಕಗೋಣಂ ವಿಯ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಸಪ್ಪಾಯಾರಮ್ಮಣೇಯೇವ ದುಟ್ಠಪನತೋ ದೂರಕ್ಖಂ. ದುನ್ನಿವಾರಯನ್ತಿ ವಿಸಭಾಗಾರಮ್ಮಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಪಟಿಸೇಧೇತುಂ ದುಕ್ಖತ್ತಾ ದುನ್ನಿವಾರಯಂ. ಉಸುಕಾರೋವ ತೇಜನನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಉಸುಕಾರೋ ಅರಞ್ಞತೋ ಏಕಂ ವಙ್ಕದಣ್ಡಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ನಿತ್ತಚಂ ಕತ್ವಾ ಕಞ್ಜಿಯತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರಕಪಲ್ಲೇ ತಾಪೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಾಲಕೇ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ನಿವಙ್ಕಂ ಉಜುಂ ವಾಲವಿಜ್ಝನಯೋಗ್ಗಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ವಾ ಚ ಪನ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಸಿಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಲಭತಿ, ಏವಮೇವ ಮೇಧಾವೀ ಪಣ್ಡಿತೋ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಫನ್ದನಾದಿಸಭಾವಮೇತಂ ಚಿತ್ತಂ ಧುತಙ್ಗಾರಞ್ಞಾವಾಸವಸೇನ, ನಿತ್ತಚಂ ಅಪಗತಓಳಾರಿಕಕಿಲೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಸದ್ಧಾಸಿನೇಹೇನ ತೇಮೇತ್ವಾ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯೇನ ತಾಪೇತ್ವಾ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಲಕೇ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಉಜುಂ ಅಕುಟಿಲಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕರೋತಿ, ಕತ್ವಾ ಚ ಪನ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಅವಿಜ್ಜಕ್ಖನ್ಧಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ, ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ, ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ, ನವ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ’’ತಿ ಇಮಂ ವಿಸೇಸಂ ಹತ್ಥಗತಮೇವ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಭಾವಂ ಲಭತಿ.

ವಾರಿಜೋವಾತಿ ಮಚ್ಛೋ ವಿಯ, ಥಲೇ ಖಿತ್ತೋತಿ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಜಾಲಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರೇನ ಥಲೇ ಛಡ್ಡಿತೋ. ಓಕಮೋಕತಉಬ್ಭತೋತಿ ‘‘ಓಕಪುಣ್ಣೇಹಿ ಚೀವರೇಹೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ (ಮಹಾವ. ೩೦೬) ಉದಕಂ ಓಕಂ, ‘‘ಓಕಂ ಪಹಾಯ ಅನಿಕೇತಸಾರೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ (ಸು. ನಿ. ೮೫೦) ಆಲಯೋ, ಏತ್ಥ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತಿ. ‘‘ಓಕಮೋಕತಉಬ್ಭತೋ’’ತಿ ಹಿ ಏತ್ಥ ಓಕಮೋಕತೋತಿ ಉದಕಸಙ್ಖಾತಾ ಆಲಯಾತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ. ಉಬ್ಭತೋತಿ ಉದ್ಧಟೋ. ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿದಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಯಥಾ ಸೋ ಉದಕಾಲಯತೋ ಉಬ್ಭತೋ ಥಲೇ ಖಿತ್ತೋ ಮಚ್ಛೋ ಉದಕಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ಏವಮಿದಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾಲಯಾಭಿರತಂ ಚಿತ್ತಂ ತತೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಮಾರಧೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ವಟ್ಟಂ ಪಹಾತುಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಖಿತ್ತಂ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯೇನ ಸನ್ತಾಪಿಯಮಾನಂ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ಸಣ್ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಧುರಂ ಅನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮೇಧಾವೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಉಜುಂ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪರೋ ನಯೋ – ಇದಂ ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸೋ ವಾರಿಜೋ ವಿಯ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ ಪಹಾತವೇ, ಯೇನ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಾರಧೇಯ್ಯೇನೇವ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ, ತಂ ಪಹಾತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಮೇಘಿಯತ್ಥೇರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಜಾತಾತಿ.

ಮೇಘಿಯತ್ಥೇರವತ್ಥು ಪಠಮಂ.