೯. ವಟ್ಟಪೋತಕಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೭೨. ನವಮೇ ಮಗಧೇ ವಟ್ಟಪೋತಕೋತಿಆದೀಸು ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಪ್ಪದೇಸೇ ವಟ್ಟಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಅಚಿರನಿಕ್ಖನ್ತತಾಯ ತರುಣೋ ಮಂಸಪೇಸಿಭೂತೋ, ತತೋ ಏವ ಅಜಾತಪಕ್ಖೋ ವಟ್ಟಕಚ್ಛಾಪಕೋ ಯದಾ ಅಹಂ ಕುಲಾವಕೇಯೇವ ಹೋಮಿ.

೭೩. ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನಾಹರಿತ್ವಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಅತ್ತನೋ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಗೋಚರಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಂ ಪೋಸೇತಿ. ತಸ್ಸಾ ಫಸ್ಸೇನ ಜೀವಾಮೀತಿ ಪರಿಸೇದನತ್ಥಞ್ಚೇವ ಪರಿಭಾವನತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಮದೇವ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಮಮಂ ಅಧಿಸಯನವಸೇನ ಫುಸನ್ತಿಯಾ ತಸ್ಸಾ ಮಮ ಮಾತುಯಾ ಸರೀರಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಜೀವಾಮಿ ವಿಹರಾಮಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪವತ್ತೇಮಿ. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಕಾಯಿಕಂ ಬಲನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಅತಿತರುಣತಾಯ ಕಾಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಬಲಂ ನತ್ಥಿ.

೭೪. ಸಂವಚ್ಛರೇತಿ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಸಂವಚ್ಛರೇ. ಗಿಮ್ಹಸಮಯೇತಿ ಗಿಮ್ಹಕಾಲೇ. ಸುಕ್ಖರುಕ್ಖಸಾಖಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಸಮುಪ್ಪನ್ನೇನ ಅಗ್ಗಿನಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ದವಡಾಹೋ ಪದಿಪ್ಪತಿ ಪಜ್ಜಲತಿ, ಸೋ ತಥಾ ಪದೀಪಿತೋ. ಉಪಗಚ್ಛತಿ ಅಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚಾತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನಪ್ಪದೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಸುದ್ಧಸ್ಸಾಪಿ ಸುದ್ಧಭಾವಕರಣೇನ ಪಾವನತೋ ಪಾವಕೋತಿ ಚ ಗತಮಗ್ಗೇ ಇನ್ಧನಸ್ಸ ಭಸ್ಮಭಾವಾವಹನತೋ ಕಣ್ಹವತ್ತನೀತಿ ಚ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಅಗ್ಗಿ ವನರುಕ್ಖಗಚ್ಛೇ ದಹನ್ತೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ.

೭೫. ಏವಂ ಉಪಗಮನತೋ ತದಾಪಿ ಸದ್ದಾಯನ್ತೋತಿ ‘‘ಧಮಧಮ’’ಇತಿ ಏವಂ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಅನುರವದಸ್ಸನಞ್ಹೇತಂ ದಾವಗ್ಗಿನೋ. ಮಹಾಸಿಖೀತಿ ಪಬ್ಬತಕೂಟಸದಿಸಾನಂ ಇನ್ಧನಾನಂ ವಸೇನ ಮಹತಿಯೋ ಸಿಖಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಸಿಖೀ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಂ ಅರಞ್ಞಪ್ಪದೇಸಂ ಝಾಪೇನ್ತೋ ದಹನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿ ಮಮ ಸಮೀಪಟ್ಠಾನಂ ಉಪಾಗಮಿ.

೭೬. ಅಗ್ಗಿವೇಗಭಯಾತಿ ವೇಗೇನ ಆಗಚ್ಛತೋ ಅಗ್ಗಿನೋ ಭಯೇನ ಭೀತಾ. ತಸಿತಾತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಸಮುಟ್ಠಿತೇನ ಕಾಯಸ್ಸ ಛಮ್ಭಿತತ್ತೇನ ಚ ಉತ್ರಾಸಾ. ಮಾತಾಪಿತಾತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಮೋಚಯುನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅನುಪದ್ದುತಟ್ಠಾನಗಮನೇನ ಅತ್ತನೋ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಮಕಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿ ತದಾ ಮಹಾಗೇಣ್ಡುಕಪ್ಪಮಾಣೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣನ್ತಾ ಅತ್ತಸಿನೇಹೇನ ಚ ಅಭಿಭುಯ್ಯಮಾನಾ ಪುತ್ತಸಿನೇಹಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿಂಸು.

೭೭. ಪಾದೇ ಪಕ್ಖೇ ಪಜಹಾಮೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಉಭೋ ಪಾದೇ ಉಭೋ ಪಕ್ಖೇ ಚ ಭೂಮಿಯಂ ಆಕಾಸೇ ಚ ಗಮನಸಜ್ಜೇ ಕರೋನ್ತೋ ಪಸಾರೇಮಿ ಇರಿಯಾಮಿ ವಾಯಮಾಮಿ. ‘‘ಪಟೀಹಾಮೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ವೇಹಾಸಗಮನಯೋಗ್ಗೇ ಕಾತುಂ ಈಹಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪತೀಹಾಮೀ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪಾದೇ ಪಕ್ಖೇ ಚ ಪತಿ ವಿಸುಂ ಈಹಾಮಿ, ಗಮನತ್ಥಂ ವಾಯಮಾಮಿ, ತಂ ಪನ ವಾಯಾಮಕರಣತ್ಥಮೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಕಾಯಿಕಂ ಬಲಂ. ಸೋಹಂ ಅಗತಿಕೋ ತತ್ಥಾತಿ ಸೋ ಅಹಂ ಏವಂಭೂತೋ ಪಾದಪಕ್ಖವೇಕಲ್ಲೇನ ಗಮನವಿರಹಿತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಪಗಮನೇನ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಸರಣೋ, ತತ್ಥ ದಾವಗ್ಗಿಉಪದ್ದುತೇ ವನೇ, ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ಕುಲಾವಕೇ ಠಿತೋವ ಏವಂ ಇದಾನಿ ವತ್ತಬ್ಬಾಕಾರೇನ ತದಾ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ. ದುತಿಯಞ್ಚೇತ್ಥ ಅಹನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೭೮. ಇದಾನಿ ತದಾ ಅತ್ತನೋ ಚಿನ್ತಿತಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೇಸಾಹ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಯೇಸಾಹಂ ಉಪಧಾವೇಯ್ಯಂ, ಭೀತೋ ತಸಿತವೇಧಿತೋತಿ ಮರಣಭಯೇನ ಭೀತೋ ತತೋ ಏವ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೇನ ತಸಿತೋ ಸರೀರಕಮ್ಪನೇನ ವೇಧಿತೋ ಯೇಸಮಹಂ ಪಕ್ಖನ್ತರಂ ಏತರಹಿ ದಾವಗ್ಗಿಉಪದ್ದುತೋ ಜಲದುಗ್ಗಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪವಿಸಿತುಂ ಉಪಧಾವೇಯ್ಯಂ ತೇ ಮಮ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಂ ಏಕಕಂ ಏವ ಓಹಾಯ ಜಹಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾ. ಕಥಂ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಕಾತವೇತಿ ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಅಜ್ಜ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇತಿಕತ್ತಬ್ಬತಾಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಹುತ್ವಾ ಠಿತೋ ಪುನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಸೀಲಗುಣೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಸಚ್ಚಗುಣೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಅತೀತೇ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಬೋಧಿತಲೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಚ್ಚಾನುದಯಕಾರುಞ್ಞಖನ್ತಿಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಸಮಪ್ಪವತ್ತಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತೇಹಿ ಚ ಪಟಿವಿದ್ಧೋ ಏಕನ್ತನಿಯ್ಯಾನಗುಣೋ ಧಮ್ಮೋ ಅತ್ಥಿ, ಮಯಿ ಚಾಪಿ ಏಕಂ ಸಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ. ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಏಕೋ ಸಭಾವಧಮ್ಮೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತೀತಬುದ್ಧೇ ಚೇವ ತೇಹಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣೇ ಚ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಯಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಸಚ್ಚಂ ಸಭಾವಧಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಪಟಿಕ್ಕಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಅತ್ತನೋ ಚೇವ ಇಧ ವಾಸೀನಂ ಸೇಸಪಾಣೀನಞ್ಚ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಯಥಾಚಿನ್ತಿತಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೭೯. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸೀಲಗುಣೋ, ಸಚ್ಚಂ ಸೋಚೇಯ್ಯನುದ್ದಯಾ;

ತೇನ ಸಚ್ಚೇನ ಕಾಹಾಮಿ, ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಮುತ್ತಮಂ.

೮೦. ‘‘ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಬಲಂ, ಸರಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಕೇ ಜಿನೇ;

ಸಚ್ಚಬಲಮವಸ್ಸಾಯ, ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಮಕಾಸಹ’’ನ್ತಿ.

೮೧. ತತ್ಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತೀತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಗುಣೇ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಸಚ್ಚಸಭಾವಂ ಆರಬ್ಭ ಯಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ತದಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಮಕಾಸಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸನ್ತಿ ಪಕ್ಖಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ಸನ್ತಿ ಪಕ್ಖಾ ಅಪತನಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಕ್ಖಾ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ ಉಪಲಬ್ಭನ್ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಸಕ್ಕಾ ಏತೇಹಿ ಉಪ್ಪತಿತುಂ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತುನ್ತಿ ಅಪತನಾ. ಸನ್ತಿ ಪಾದಾ ಅವಞ್ಚನಾತಿ ಪಾದಾಪಿ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ತೇಹಿ ಪನ ವಞ್ಚಿತುಂ ಪದವಾರಗಮನೇನ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅವಞ್ಚನಾ. ಮಾತಾಪಿತಾ ಚ ನಿಕ್ಖನ್ತಾತಿ ಯೇ ಮಂ ಅಞ್ಞತ್ಥ ನೇಯ್ಯುಂ, ತೇಪಿ ಮರಣಭಯೇನ ಮಮ ಮಾತಾಪಿತರೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ. ಜಾತವೇದಾತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಆಲಪತಿ. ಸೋ ಹಿ ಜಾತೋವ ವೇದಿಯತಿ, ಧೂಮಜಾಲುಟ್ಠಾನೇನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಜಾತವೇದೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮಾತಿ ಪಟಿಗಚ್ಛ ನಿವತ್ತಾತಿ ಜಾತವೇದಂ ಆಣಾಪೇತಿ.

ಇತಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಚೇ ಮಯ್ಹಂ ಪಕ್ಖಾನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವೋ, ತೇ ಚ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅಪತನಭಾವೋ, ಪಾದಾನಂ ಅತ್ಥಿಭಾವೋ, ತೇ ಚ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅವಞ್ಚನಭಾವೋ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಮಂ ಕುಲಾವಕೇಯೇವ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾತಭಾವೋ ಚ ಸಚ್ಚಸಭಾವಭೂತೋ ಏವ, ಜಾತವೇದ, ಏತೇನ ಸಚ್ಚೇನ ತ್ವಂ ಇತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಾ’’ತಿ ಕುಲಾವಕೇ ನಿಪನ್ನೋವ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಸಹ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ಸೋಳಸಕರೀಸಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಜಾತವೇದೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ಚ ನ ಝಾಯಮಾನೋವ ಅರಞ್ಞಂ ಗತೋ, ಉದಕೇ ಪನ ಓಪಿಲಾಪಿತಉಕ್ಕಾ ವಿಯ ತತ್ಥೇವ ನಿಬ್ಬಾಯಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮೨. ‘‘ಸಹ ಸಚ್ಚೇ ಕತೇ ಮಯ್ಹಂ, ಮಹಾಪಜ್ಜಲಿತೋ ಸಿಖೀ;

ವಜ್ಜೇಸಿ ಸೋಳಸಕರೀಸಾನಿ, ಉದಕಂ ಪತ್ವಾ ಯಥಾ ಸಿಖೀ’’ತಿ.

ಸಾ ಪನೇಸಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಟ್ಟಕಯೋನಿಯಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬುದ್ಧಗುಣಾನಂ ಆವಜ್ಜನಪುಬ್ಬಿಕಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಚ್ಚೇನ ಮೇ ಸಮೋ ನತ್ಥಿ, ಏಸಾ ಮೇ ಸಚ್ಚಪಾರಮೀ’’ತಿ. ತೇನೇವ ಹಿ ತಸ್ಸ ಠಾನಸ್ಸ ಸಕಲೇಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ಅಗ್ಗಿನಾ ಅನಭಿಭವನೀಯತ್ತಾ ತಂ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ನಾಮ ಜಾತಂ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ತತ್ಥ ವಾಸೀನಂ ಸತ್ತಾನಞ್ಚ ಸೋತ್ಥಿಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏತರಹಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಹೇಸುಂ, ವಟ್ಟಕರಾಜಾ ಪನ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋಪಿ ಯಥಾರಹಂ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ದಾವಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ತಥಾ ಭೇರವಾಕಾರೇನ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ವಯೇ ಏಕಕೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಸಾರದಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾದಿಧಮ್ಮಗುಣೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಚ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಏವ ಆನುಭಾವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ತತ್ಥ ವಾಸೀನಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾನಂ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಾಪಾದನಾದಯೋ ಆನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾ.

ವಟ್ಟಪೋತಕಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.