೯. ಅನೋಮದಸ್ಸೀಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ

ಸೋಭಿತಬುದ್ಧೇ ಪನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ತಸ್ಸ ಅಪರಭಾಗೇ ಏಕಮಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದರಹಿತಂ ಅಹೋಸಿ. ಅತೀತೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ತಯೋ ಬುದ್ಧಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು ಅನೋಮದಸ್ಸೀ, ಪದುಮೋ, ನಾರದೋತಿ. ತತ್ಥ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ಭಗವಾ ಸೋಳಸ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದೇವೇಹಿ ಅಭಿಯಾಚಿತೋ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಚನ್ದವತಿಯಂ ನಾಮ ರಾಜಧಾನಿಯಂ ಯಸವಾ ನಾಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಕುಲೇ ಸಮುಸ್ಸಿತಚಾರುಪಯೋಧರಾಯ ಯಸೋಧರಾಯ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅನೋಮದಸ್ಸಿಕುಮಾರೇ ಕಿರ ಯಸೋಧರಾಯ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಗತೇ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಪ್ಪಭಾವೇನ ಪಭಾ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಠಾನಂ ಫರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಚನ್ದಸೂರಿಯಪ್ಪಭಾಹಿ ಅನಭಿಭವನೀಯಾವ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ದಸನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಸುಚನ್ದನುಯ್ಯಾನೇ ವಿಜಾಯಿ. ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಾನೇವ.

ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಪನಸ್ಸ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ, ಯಸ್ಮಾ ಜಾತಿಯಂ ಆಕಾಸತೋ ಸತ್ತ ರತನಾನಿ ಪತಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ಅನೋಮಾನಂ ರತನಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುಭೂತತ್ತಾ ‘‘ಅನೋಮದಸ್ಸೀ’’ತಿ ನಾಮಮಕಂಸು. ಸೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪರಿಚಾರಿಯಮಾನೋ ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಸಿರಿ ಉಪಸಿರಿ ಸಿರಿವಡ್ಢೋತಿ ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸಿರಿಮಾದೇವಿಪ್ಪಮುಖಾನಿ ತೇವೀಸತಿ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಸಿರಿಮಾಯ ದೇವಿಯಾ ಉಪವಾಣೇ ನಾಮ ಪುತ್ತೇ ಜಾತೇ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಸಿವಿಕಾಯಾನೇನ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಂ ತಿಸ್ಸೋ ಜನಕೋಟಿಯೋ ಅನುಪಬ್ಬಜಿಂಸು.

ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ದಸ ಮಾಸೇ ಪಧಾನಚರಿಯಂ ಚರಿ. ತತೋ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅನುಪಮಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಅನುಪಮಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ದಿನ್ನಂ ಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಾಲವನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅನೋಮನಾಮಾಜೀವಕೇನ ದಿನ್ನಾ ಅಟ್ಠ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜುನರುಕ್ಖಬೋಧಿಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠತ್ತಿಂಸಹತ್ಥವಿತ್ಥತಂ ತಿಣಸನ್ಥರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗವೀರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಸಮಾರಂ ಮಾರಬಲಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ತೀಸು ಯಾಮೇಸು ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ – ‘‘ಅನೇಕಜಾತಿಸಂಸಾರಂ…ಪೇ… ತಣ್ಹಾನಂ ಖಯಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧. ‘‘ಸೋಭಿತಸ್ಸ ಅಪರೇನ, ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮೋ;

ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ಅಮಿತಯಸೋ, ತೇಜಸ್ಸೀ ದುರತಿಕ್ಕಮೋ.

೨. ‘‘ಸೋ ಛೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನಂ ಸಬ್ಬಂ, ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ತಯೋ ಭವೇ;

ಅನಿವತ್ತಿಗಮನಂ ಮಗ್ಗಂ, ದೇಸೇಸಿ ದೇವಮಾನುಸೇ.

೩. ‘‘ಸಾಗರೋವ ಅಸಙ್ಖೋಭೋ, ಪಬ್ಬತೋವ ದುರಾಸದೋ;

ಆಕಾಸೋವ ಅನನ್ತೋ ಸೋ, ಸಾಲರಾಜಾವ ಫುಲ್ಲಿತೋ.

೪. ‘‘ದಸ್ಸನೇನಪಿ ತಂ ಬುದ್ಧಂ, ತೋಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಾಣಿನೋ;

ಬ್ಯಾಹರನ್ತಂ ಗಿರಂ ಸುತ್ವಾ, ಅಮತಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ತೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನೋಮದಸ್ಸೀತಿ ಅನುಪಮದಸ್ಸನೋ, ಅಮಿತದಸ್ಸನೋ ವಾ. ಅಮಿತಯಸೋತಿ ಅಮಿತಪರಿವಾರೋ, ಅಮಿತಕಿತ್ತಿ ವಾ. ತೇಜಸ್ಸೀತಿ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾತೇಜೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದುರತಿಕ್ಕಮೋತಿ ದುಪ್ಪಧಂಸಿಯೋ, ಅಞ್ಞೇನ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಛೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ದಸವಿಧಂ ಸಂಯೋಜನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ತಯೋ ಭವೇತಿ ತಿಭವೂಪಗಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರಞಾಣೇನ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ, ಅಭಾವಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಿವತ್ತಿಗಮನಂ ಮಗ್ಗನ್ತಿ ನಿವತ್ತಿಯಾ ಪವತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನಿವತ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಅನಿವತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅನಿವತ್ತಿಗಮನೋ. ತಂ ಅನಿವತ್ತಿಗಮನಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ದೇಸೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋಯೇವತ್ಥೋ. ದೇವಮಾನುಸೇತಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಅಸಙ್ಖೋಭೋತಿ ಖೋಭೇತುಂ ಚಾಲೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೋತಿ ಅಕ್ಖೋಭಿಯೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಸಮುದ್ದೋ ಚತುರಾಸೀತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸಗಮ್ಭೀರೋ ಅನೇಕಯೋಜನಸಹಸ್ಸಭೂತಾವಾಸೋ ಅಕ್ಖೋಭಿಯೋ, ಏವಂ ಅಕ್ಖೋಭಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಕಾಸೋವ ಅನನ್ತೋತಿ ಯಥಾ ಪನ ಆಕಾಸಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಖೋ ಅನನ್ತೋ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಅಪಾರೋ, ಏವಂ ಭಗವಾಪಿ ಬುದ್ಧಗುಣೇಹಿ ಅನನ್ತೋ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಅಪಾರೋ. ಸೋತಿ ಸೋ ಭಗವಾ. ಸಾಲರಾಜಾವ ಫುಲ್ಲಿತೋತಿ ಸಬ್ಬಲಕ್ಖಣಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಸಮಲಙ್ಕತಸರೀರತ್ತಾ ಸುಫುಲ್ಲಿತಸಾಲರಾಜಾ ವಿಯ ಸೋಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಸ್ಸನೇನಪಿ ತಂ ಬುದ್ಧನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಸ್ಸನೇನಾಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಈದಿಸೇಸುಪಿ ಸಾಮಿವಚನಂ ಪಯುಜ್ಜನ್ತಿ ಸದ್ದಸತ್ಥವಿದೂ. ತೋಸಿತಾತಿ ಪರಿತೋಸಿತಾ ಪೀಣಿತಾ. ಬ್ಯಾಹರನ್ತನ್ತಿ ಬ್ಯಾಹರನ್ತಸ್ಸ, ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಅಮತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇತಿ ಯೇ ತಸ್ಸ ಗಿರಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತಿ, ತೇ ಅಮತಂ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಭಗವಾ ಪನ ಬೋಧಿಮೂಲೇ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಆಯಾಚಿತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಸಹ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ತಿಕೋಟಿಸಙ್ಖೇ ಜನೇ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ತೇ ಏತರಹಿ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಸುಭವತೀನಗರೇ ಸುದಸ್ಸನುಯ್ಯಾನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುದಸ್ಸನುಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ತತ್ಥ ಕೋಟಿಸತಾನಂ ಪಠಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೫. ‘‘ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ತಸ್ಸ, ಇದ್ಧೋ ಫೀತೋ ತದಾ ಅಹು;

ಕೋಟಿಸತಾನಿ ಅಭಿಸಮಿಂಸು, ಪಠಮೇ ಧಮ್ಮದೇಸನೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಫೀತೋತಿ ಫಾತಿಪ್ಪತ್ತೋ ಬಾಹುಜಞ್ಞವಸೇನ. ಕೋಟಿಸತಾನೀತಿ ಕೋಟೀನಂ ಸತಾನಿ ಕೋಟಿಸತಾನಿ. ‘‘ಕೋಟಿಸತಯೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ಸತಕೋಟಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥಾಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಓಸಧೀನಗರದ್ವಾರೇ ಅಸನರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಅಸುರೇಹಿ ದುರಭಿಭವನೇ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೇಮಾಸಂ ಅಭಿಧಮ್ಮವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪಯಿ. ತದಾ ಅಸೀತಿದೇವತಾಕೋಟಿಯೋ ಅಭಿಸಮಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೬. ‘‘ತತೋ ಪರಂ ಅಭಿಸಮಯೇ, ವಸ್ಸನ್ತೇ ಧಮ್ಮವುಟ್ಠಿಯೋ;

ಅಸೀತಿಕೋಟಿಯೋಭಿಸಮಿಂಸು, ದುತಿಯೇ ಧಮ್ಮದೇಸನೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಸ್ಸನ್ತೇತಿ ಬುದ್ಧಮಹಾಮೇಘೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ. ಧಮ್ಮವುಟ್ಠಿಯೋತಿ ಧಮ್ಮಕಥಾವಸ್ಸವುಟ್ಠಿಯೋ.

ತತೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಮಙ್ಗಲಪಞ್ಹಾನಿದ್ದೇಸೇ ಅಟ್ಠಸತ್ತತಿ ಕೋಟಿಯೋ ಅಭಿಸಮಿಂಸು. ಸೋ ತತಿಯೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೭. ‘‘ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ವಸ್ಸನ್ತೇ, ತಪ್ಪಯನ್ತೇ ಚ ಪಾಣಿನಂ;

ಅಟ್ಠಸತ್ತತಿಕೋಟೀನಂ, ತತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವಸ್ಸನ್ತೇತಿ ಧಮ್ಮಕಥಾಸಲಿಲಧಾರಂ ವಸ್ಸನ್ತೇ. ತಪ್ಪಯನ್ತೇತಿ ಧಮ್ಮಾಮತವಸ್ಸೇನ ತಪ್ಪಯನ್ತೇ, ತಪ್ಪನಂ ಕರೋನ್ತೇ ಭಗವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸಪಿ ಭಗವತೋ ತಯೋ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತಾ ಅಹೇಸುಂ. ತತ್ಥ ಸೋರೇಯ್ಯನಗರೇ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಅರಹನ್ತಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಧವತೀನಗರೇ ಸುನ್ದರಿನ್ಧರಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅರಹನ್ತಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ಪುನ ಸೋರೇಯ್ಯನಗರೇಯೇವ ಸೋರೇಯ್ಯರಞ್ಞಾ ಸಹ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಛನ್ನಂ ಅರಹನ್ತಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮. ‘‘ಸನ್ನಿಪಾತಾ ತಯೋ ಆಸುಂ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಅಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತಾನಂ, ಪುಪ್ಫಿತಾನಂ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ.

೯. ‘‘ಅಟ್ಠಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ಸನ್ನಿಪಾತೋ ತದಾ ಅಹು;

ಪಹೀನಮದಮೋಹಾನಂ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಾನ ತಾದಿನಂ.

೧೦. ‘‘ಸತ್ತಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ;

ಅನಙ್ಗಣಾನಂ ವಿರಜಾನಂ, ಉಪಸನ್ತಾನ ತಾದಿನಂ.

೧೧. ‘‘ಛನ್ನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ತತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ;

ಅಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತಾನಂ, ನಿಬ್ಬುತಾನಂ ತಪಸ್ಸಿನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಮಹೇಸಿನೋತಿ ತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸಾಪಿ. ‘‘ತಸ್ಸಾಪಿ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸಪಿ ದ್ವಿಪದುತ್ತಮಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಕ್ಖಣಂ ಸದ್ದಸತ್ಥತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತಾನನ್ತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾನಂ ಬಲಪ್ಪತ್ತಾನಂ, ಚಿಣ್ಣವಸಿತಾಯ ಖಿಪ್ಪನಿಸನ್ತಿಭಾವೇನ ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ಥಿರಭಾವಪ್ಪತ್ತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಪ್ಫಿತಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲಭಾವೇನ ಅತಿವಿಯ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾನಂ. ವಿಮುತ್ತಿಯಾತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ.

ಅನಙ್ಗಣಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ಅಙ್ಗಣ-ಸದ್ದೋ ಕತ್ಥಚಿ ಕಿಲೇಸೇಸು ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಣಾನಿ? ರಾಗೋ ಅಙ್ಗಣಂ ದೋಸೋ ಅಙ್ಗಣಂ ಮೋಹೋ ಅಙ್ಗಣ’’ನ್ತಿ (ವಿಭ. ೯೨೪). ‘‘ಪಾಪಕಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಆವುಸೋ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಇಚ್ಛಾವಚರಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ ಯದಿದಂ ಅಙ್ಗಣ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೬೦). ಕತ್ಥಚಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಮಲೇ? ಯಥಾಹ – ‘‘ತಸ್ಸೇವ ರಜಸ್ಸ ವಾ ಅಙ್ಗಣಸ್ಸ ವಾ ಪಹಾನಾಯ ವಾಯಮತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೮೪). ಕತ್ಥಚಿ ತಥಾರೂಪೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ‘‘ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಬೋಧಿಯಙ್ಗಣಂ ರಾಜಙ್ಗಣ’’ನ್ತಿ. ಇಧ ಪನ ಕಿಲೇಸೇಸು ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೫೭). ವಿರಜಾನನ್ತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ತಪಸ್ಸಿನನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಕರೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತೋ ತಪೋ ಯೇಸಂ ಅತ್ಥಿ ತೇ ತಪಸ್ಸಿನೋ, ತೇಸಂ ತಪಸ್ಸೀನಂ, ಖೀಣಾಸವಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತದಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕೋ ಮಹೇಸಕ್ಖೋ ಯಕ್ಖಸೇನಾಪತಿ ಅಹೋಸಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಅನೇಕಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಯಕ್ಖಾನಂ ಅಧಿಪತಿ. ಸೋ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪರಮರುಚಿರದಸ್ಸನಂ ಸತ್ತರತನಮಯಂ ಅಭಿರುಚಿರರಜನಿಕರಮಣ್ಡಲಸದಿಸಂ ಮಣ್ಡಪಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭಗವಾ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಸಮಯೇ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧೨. ‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ, ಯಕ್ಖೋ ಆಸಿಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ;

ನೇಕಾನಂ ಯಕ್ಖಕೋಟೀನಂ, ವಸವತ್ತಿಮ್ಹಿ ಇಸ್ಸರೋ.

೧೩. ‘‘ತದಾಪಿ ತಂ ಬುದ್ಧವರಂ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಮಹೇಸಿನಂ;

ಅನ್ನಪಾನೇನ ತಪ್ಪೇಸಿಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

೧೪. ‘‘ಸೋಪಿ ಮಂ ತದಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ವಿಸುದ್ಧನಯನೋ ಮುನಿ;

ಅಪರಿಮೇಯ್ಯಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೫. ‘‘ಪಧಾನಂ ಪದಹಿತ್ವಾನ…ಪೇ… ಹೇಸ್ಸಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾ ಇಮಂ.

೧೬. ‘‘ತಸ್ಸಾಪಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಹಟ್ಠೋ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ;

ಉತ್ತರಿಂ ವತಮಧಿಟ್ಠಾಸಿಂ, ದಸಪಾರಮಿಪೂರಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಉತ್ತರಿಂ ವತಮಧಿಟ್ಠಾಸಿನ್ತಿ ಪಾರಮಿಪೂರಣತ್ಥಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ದಳ್ಹತರಂ ಪರಕ್ಕಮಮಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸ ಪನ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಚನ್ದವತೀ ನಾಮ ನಗರಂ ಅಹೋಸಿ, ಯಸವಾ ನಾಮ ರಾಜಾ ಪಿತಾ, ಯಸೋಧರಾ ನಾಮ ಮಾತಾ, ನಿಸಭೋ ಚ ಅನೋಮೋ ಚ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ, ವರುಣೋ ನಾಮುಪಟ್ಠಾಕೋ, ಸುನ್ದರೀ ಚ ಸುಮನಾ ಚ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ, ಅಜ್ಜುನರುಕ್ಖೋ ಬೋಧಿ, ಸರೀರಂ ಅಟ್ಠಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಅಹೋಸಿ, ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಂ ಆಯು, ಸಿರಿಮಾ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ, ಉಪವಾಣೋ ನಾಮಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ, ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿ. ಸೋ ಸಿವಿಕಾಯಾನೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸಿವಿಕಾಯಾನೇನ ಗಮನಂ ಪನ ಸೋಭಿತಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾಯ ಪಾಸಾದಗಮನೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಧಮ್ಮಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ. ಧಮ್ಮಾರಾಮೇ ಕಿರ ಭಗವಾ ವಿಹಾಸೀತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧೭. ‘‘ನಗರಂ ಚನ್ದವತೀ ನಾಮ, ಯಸವಾ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ಮಾತಾ ಯಸೋಧರಾ ನಾಮ, ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ.

೨೨. ‘‘ನಿಸಭೋ ಚ ಅನೋಮೋ ಚ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ;

ವರುಣೋ ನಾಮುಪಟ್ಠಾಕೋ, ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ.

೨೩. ‘‘ಸುನ್ದರೀ ಚ ಸುಮನಾ ಚ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ;

ಬೋಧಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಅಜ್ಜುನೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ.

೨೫. ‘‘ಅಟ್ಠಪಣ್ಣಾಸರತನಂ, ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ಮಹಾಮುನಿ;

ಪಭಾ ನಿದ್ಧಾವತೀ ತಸ್ಸ, ಸತರಂಸೀವ ಉಗ್ಗತೋ.

೨೬. ‘‘ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಯು ವಿಜ್ಜತಿ ತಾವದೇ;

ತಾವತಾ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ಸೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ಬಹುಂ.

೨೭. ‘‘ಸುಪುಪ್ಫಿತಂ ಪಾವಚನಂ, ಅರಹನ್ತೇಹಿ ತಾದಿಹಿ;

ವೀತರಾಗೇಹಿ ವಿಮಲೇಹಿ, ಸೋಭಿತ್ಥ ಜಿನಸಾಸನಂ.

೨೮. ‘‘ಸೋ ಚ ಸತ್ಥಾ ಅಮಿತಯಸೋ, ಯುಗಾನಿ ತಾನಿ ಅತುಲಿಯಾನಿ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮನ್ತರಹಿತಂ, ನನು ರಿತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಭಾ ನಿದ್ಧಾವತೀತಿ ತಸ್ಸ ಸರೀರತೋ ಪಭಾ ನಿಕ್ಖಮತಿ. ಸರೀರಪ್ಪಭಾ ಪನಸ್ಸ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಪದೇಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯುಗಾನಿ ತಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕಯುಗಾದೀನಿ ಯುಗಳಾನಿ. ಸಬ್ಬಂ ತಮನ್ತರಹಿತನ್ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಮುಖಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ವಿನಟ್ಠನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ನನು ರಿತ್ತಕಮೇವ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ನನು ರಿತ್ತಕಾ ತುಚ್ಛಕಾಯೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಸೇಸಗಾಥಾಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಚಾತಿ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಭಾವತ್ಥಾಯ ಪಣಿಧಾನಮಕಂಸು. ಇಮೇಸಂ ಪನ ಥೇರಾನಂ ವತ್ಥು ಚೇತ್ಥ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಮಯಾ ಗನ್ಥವಿತ್ಥಾರಭಯೇನ ನ ಉದ್ಧಟನ್ತಿ.

ಅನೋಮದಸ್ಸೀಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಸತ್ತಮೋ ಬುದ್ಧವಂಸೋ.