೭. ರೇವತಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ

ಸುಮನಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಸಾಸನೇ ಚಸ್ಸ ಅನ್ತರಹಿತೇ ನವುತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ದಸವಸ್ಸಾಯುಕಾ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾಯುಕಾ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಪರಿಹಾಯಮಾನಾ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ತದಾ ರೇವತೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಉದಪಾದಿ. ಸೋಪಿ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅನೇಕರತನಸಮುಜ್ಜಲಿತಭವನೇ ತುಸಿತಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಧನಧಞ್ಞವತಿಸುಧಞ್ಞವತೀನಗರೇ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಸಮಲಙ್ಕತಅಮಿತರುಚಿರಪರಿವಾರಪರಿವುತಸ್ಸ ಸಿರಿವಿಭವಸಮುದಯೇನಾಕುಲಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸಮಿದ್ಧಿವಿಪುಲಸ್ಸ ವಿಪುಲಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಕುಲೇ ಸಬ್ಬಜನನಯನಾಲಿಪಾಲಿಸಮಾಕುಲಾಯ ಸಮ್ಫುಲ್ಲನಯನಕುವಲಯಸಸ್ಸಿರಿಕಸಿನಿದ್ಧವದನಕಮಲಾಕರಸೋಭಾಸಮುಜ್ಜಲಾಯ ಸುರುಚಿರಮನೋಹರಗುಣಗಣವಿಪುಲಾಯ ವಿಪುಲಾಯ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಚಿತ್ತಕೂಟಪಬ್ಬತತೋ ಸುವಣ್ಣಹಂಸರಾಜಾ ವಿಯ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ತಸ್ಸ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ಜಾತಿಯಞ್ಚ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯಾನೇವ ಅಹೇಸುಂ. ಸುದಸ್ಸನರತನಗ್ಘಿಆವೇಳನಾಮಕಾ ತಯೋ ಚಸ್ಸ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸುದಸ್ಸನಾದೇವಿಪ್ಪಮುಖಾನಿ ತೇತ್ತಿಂಸ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ತಾಹಿ ಪರಿವುತೋ ಸೋ ಸುರಯುವತೀಹಿ ಪರಿವುತೋ ದೇವಕುಮಾರೋ ವಿಯ ಛಬ್ಬಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಿಸಯಸುಖಮನುಭವಮಾನೋ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿ. ಸೋ ಸುದಸ್ಸನಾಯ ನಾಮ ದೇವಿಯಾ ವರುಣೇ ನಾಮ ತನಯೇ ಜಾತೇ ಚತ್ತಾರಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ನಾನಾವಿರಾಗತನುವರವಸನನಿವಸನೋ ಆಮುಕ್ಕಮುತ್ತಾಹಾರಮಣಿಕುಣ್ಡಲೋ ವರಕೇಯೂರಮಕುಟಕಟಕಧರೋ ಪರಮಸುರಭಿಗನ್ಧಕುಸುಮಸಮಲಙ್ಕತೋ ಪರಮರುಚಿರಕರನಿಕರೋ ಸರದಸಮಯರಜನಿಕರೋ ವಿಯ ತಾರಾಗಣಪರಿವುತೋ ವಿಯ ಚನ್ದೋ ತಿದಸಗಣಪರಿವುತೋ ವಿಯ ದಸಸತನಯನೋ ಬ್ರಹ್ಮಗಣಪರಿವುತೋ ವಿಯ ಚ ಹಾರಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಪರಿವುತೋ ಆಜಞ್ಞರಥೇನ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಭರಣಾನಿ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಜಲಜಾಮಲಾವಿಕಲನೀಲಕುವಲಯದಲಸದಿಸೇನಾತಿನಿಸಿತೇನಾತಿತಿಖಿಣೇನಾಸಿನಾ ಸಕೇಸಮಕುಟಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿ. ತಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಚಙ್ಕೋಟಕೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಸಿನೇರುಮುದ್ಧನಿ ಸತ್ತರತನಮಯಂ ಚೇತಿಯಂ ಅಕಾಸಿ.

ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಪನ ದೇವದತ್ತಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ ಪರಿದಹಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ, ಏಕಾ ಚ ನಂ ಪುರಿಸಕೋಟಿ ಅನುಪಬ್ಬಜಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ಪಧಾನಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮಾಯ ಅಞ್ಞತರಾಯ ಸಾಧುದೇವಿಯಾ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ದಿನ್ನಂ ಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಾಲವನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಅಞ್ಞತರೇನಾಜೀವಕೇನ ದಿನ್ನಾ ಅಟ್ಠ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಮತ್ತವರನಾಗಗಾಮೀ ನಾಗಬೋಧಿಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ತೇಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥವಿತ್ಥತಂ ತಿಣಸನ್ಥರಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗವೀರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಾರಬಲಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ – ‘‘ಅನೇಕಜಾತಿಸಂಸಾರಂ…ಪೇ… ತಣ್ಹಾನಂ ಖಯಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ (ಧ. ಪ. ೧೫೩-೧೫೪) ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧. ‘‘ಸುಮನಸ್ಸ ಅಪರೇನ, ರೇವತೋ ನಾಮ ನಾಯಕೋ;

ಅನುಪಮೋ ಅಸದಿಸೋ, ಅತುಲೋ ಉತ್ತಮೋ ಜಿನೋ’’ತಿ.

ರೇವತೋ ಕಿರ ಸತ್ಥಾ ಬೋಧಿಸಮೀಪೇಯೇವ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಾಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ – ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೭೨; ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೪; ೨.೩೪೧; ಮಹಾವ. ೧೦) ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ಸಹ ಪಬ್ಬಜಿತಭಿಕ್ಖುಕೋಟಿಯೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಬಹೂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ದಿಸ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ವರುಣಾರಾಮೇ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಗಮ್ಭೀರಂ ನಿಪುಣಂ ತಿಪರಿವಟ್ಟಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಅಞ್ಞೇನ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕೋಟಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೀಸು ಮಗ್ಗಫಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೨. ‘‘ಸೋಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಅಭಿಯಾಚಿತೋ;

ಖನ್ಧಧಾತುವವತ್ಥಾನಂ, ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಭವಾಭವೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಖನ್ಧಧಾತುವವತ್ಥಾನನ್ತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಂ ಧಾತೂನಂ ನಾಮರೂಪವವತ್ಥಾನಾದಿವಸೇನ ವಿಭಾಗಕರಣಂ. ಸಭಾವಲಕ್ಖಣಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಾದಿವಸೇನ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಪರಿಗ್ಗಹೋ ಖನ್ಧಧಾತುವವತ್ಥಾನಂ ನಾಮ. ಅಥ ವಾ ಫೇಣಪಿಣ್ಡೂಪಮಂ ರೂಪಂ ಪರಿಮದ್ದನಾಸಹನತೋ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಾದಿಭಾವತೋ ಚ ಉದಕಪುಬ್ಬುಳಕಂ ವಿಯ ವೇದನಾ ಮುಹುತ್ತರಮಣೀಯಭಾವತೋ, ಮರೀಚಿಕಾ ವಿಯ ಸಞ್ಞಾ ವಿಪ್ಪಲಮ್ಭನತೋ, ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅಸಾರಕತೋ, ಮಾಯಾ ವಿಯ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಞ್ಚನಕತೋ’’ತಿ ಏವಮಾದಿನಾಪಿ ನಯೇನ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದಿವಸೇನಪಿ ಖನ್ಧಧಾತುವವತ್ಥಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ (ವಿಭ. ಅಟ್ಠ. ೨೬ ಕಮಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ). ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಭವಾಭವೇತಿ ಏತ್ಥ ಭವೋತಿ ವಡ್ಢಿ, ಅಭವೋತಿ ಹಾನಿ. ಭವೋತಿ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ, ಅಭವೋತಿ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ. ಭವೋತಿ ಖುದ್ದಕಭವೋ, ಅಭವೋತಿ ಮಹಾಭವೋ. ಭವೋತಿ ಕಾಮಭವೋ, ಅಭವೋತಿ ರೂಪಾರೂಪಭವೋತಿ ಏವಮಾದಿನಾ ನಯೇನ ಭವಾಭವಾನಂ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೨೨೩; ಸಂ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೩.೫.೧೦೮೦; ಉದಾ. ಅಟ್ಠ. ೨೦). ತೇಸಂ ಭವಾಭವಾನಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಹೇತುಭೂತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಕಾಸೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಭವತಿ ಅನೇನಾತಿ ಭವೋ, ತೀಸು ಭವೇಸು ಉಪ್ಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಕಮ್ಮಾದಿಕಂ. ಉಪಪತ್ತಿಭವೋ ಅಭವೋ ನಾಮ. ಉಭಯತ್ಥ ನಿಕನ್ತಿಯಾ ಪಹಾನಕರಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಸ ಪನ ರೇವತಬುದ್ಧಸ್ಸ ತಯೋವ ಅಭಿಸಮಯಾ ಅಹೇಸುಂ. ಪಠಮೋ ಪನಸ್ಸ ಗಣನಪಥಂ ವೀತಿವತ್ತೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೩. ‘‘ತಸ್ಸಾಭಿಸಮಯಾ ತೀಣಿ, ಅಹೇಸುಂ ಧಮ್ಮದೇಸನೇ;

ಗಣನಾಯ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಪಠಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೂ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತೀಣೀತಿ ತಯೋ, ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಕತೋ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥಾಪರೇನ ಸಮಯೇನ ನಗರುತ್ತರೇ ಉತ್ತರೇ ನಗರೇ ಸಬ್ಬಾರಿನ್ದಮೋ ಅರಿನ್ದಮೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಭಗವನ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಮನುಪ್ಪತ್ತಂ ಸುತ್ವಾ ತೀಹಿ ಜನಕೋಟೀಹಿ ಪರಿವುತೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ತಿಗಾವುತವಿತ್ಥತಂ ದೀಪಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಮನೋನುಕೂಲಂ ವಿಚಿತ್ತನಯಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತತ್ಥ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ದುತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೪. ‘‘ಯದಾ ಅರಿನ್ದಮಂ ರಾಜಂ, ವಿನೇಸಿ ರೇವತೋ ಮುನಿ;

ತದಾ ಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೂ’’ತಿ.

ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ಅಭಿಸಮಯೋ.

ಅಥಾಪರೇನ ಸಮಯೇನ ರೇವತೋ ಸತ್ಥಾ ಉತ್ತರನಿಗಮಂ ನಾಮ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ತದಾ ಕಿರ ಉತ್ತರನಿಗಮವಾಸಿನೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಯಾಗುಭತ್ತಖಜ್ಜಕಭೇಸಜ್ಜಪಾನಕಾದೀನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಿಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕುಹಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ’’ತಿ? ತತೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಭಗವಾ, ಆವುಸೋ, ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಅಥಾತೀತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಾಹೇ ಭಗವನ್ತಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಿತಂ ಸರದಸಮಯೇ ಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಅನೂಪಮಾಯ ಬುದ್ಧಸಿರಿಯಾ ವಿರೋಚಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಗುಣಾನಿಸಂಸಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಭಗವಾ ಚ ತೇಸಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಗುಣಾನಿಸಂಸಂ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕೋಟಿಸತಂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಅಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೫. ‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ, ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನರಾಸಭೋ;

ಕೋಟಿಸತಂ ನರಮರೂನಂ, ವಿನೇಸಿ ಉತ್ತಮೇ ಫಲೇ’’ತಿ.

ಸುಧಞ್ಞವತೀನಗರೇ ಪಠಮಮಹಾಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಗಣನಪಥಂ ವೀತಿವತ್ತಾನಂ ಪಠಮೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ಮೇಖಲನಗರೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ದುತಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ರೇವತಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಾನುವತ್ತಕೋ ವರುಣೋ ನಾಮ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಪಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛನತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಮಹಾಜನಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಪರಿದೀಪಕಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪುರಿಸಾನಂ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಕೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೬. ‘‘ಸನ್ನಿಪಾತಾ ತಯೋ ಆಸುಂ, ರೇವತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಖೀಣಾಸವಾನಂ ವಿಮಲಾನಂ, ಸುವಿಮುತ್ತಾನ ತಾದಿನಂ.

೭. ‘‘ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಗಣನಪಥಂ, ಪಠಮಂ ಯೇ ಸಮಾಗತಾ;

ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ, ದುತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ.

೮. ‘‘ಯೋಪಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಸಮೋ, ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಾನುವತ್ತಕೋ;

ಸೋ ತದಾ ಬ್ಯಾಧಿತೋ ಆಸಿ, ಪತ್ತೋ ಜೀವಿತಸಂಸಯಂ.

೯. ‘‘ತಸ್ಸ ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛಾಯ, ಯೇ ತದಾ ಉಪಗತಾ ಮುನೀ;

ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಾ ಅರಹನ್ತೋ, ತತಿಯೋ ಆಸಿ ಸಮಾಗಮೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಚಕ್ಕಾನುವತ್ತಕೋತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಾನುವತ್ತಕೋ. ಪತ್ತೋ ಜೀವಿತಸಂಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಜೀವಿತೇ ಸಂಸಯಂ ಜೀವಿತಸಂಸಯಂ, ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ವಾ, ನ ವಾ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಏವಂ ಜೀವಿತಸಂಸಯಂ ಪತ್ತೋ, ಬ್ಯಾಧಿತಸ್ಸ ಬಲವಭಾವೇನ ಮರತಿ, ನ ಮರತೀತಿ ಜೀವಿತೇ ಸಂಸಯಂ ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇ ತದಾ ಉಪಗತಾ ಮುನೀತಿ ಇತಿ ದೀಘಭಾವೇ ಸತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉಪರಿ ಹೋತಿ, ರಸ್ಸೇ ಅನುಸ್ಸರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವರುಣಸ್ಸ ಉಪರಿ ಹೋತಿ.

ತದಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರಮ್ಮವತೀನಗರೇ ಅತಿದೇವೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮೇ ಪಾರಂ ಗತೋ ರೇವತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸಿಲೋಕಸಹಸ್ಸೇನ ದಸಬಲಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕೇನ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಂ ಬುದ್ಧೋ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ – ‘‘ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧೦. ‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ, ಅತಿದೇವೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ;

ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ರೇವತಂ ಬುದ್ಧಂ, ಸರಣಂ ತಸ್ಸ ಗಞ್ಛಹಂ.

೧೧. ‘‘ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಸಮಾಧಿಞ್ಚ, ಪಞ್ಞಾಗುಣಮನುತ್ತಮಂ;

ಥೋಮಯಿತ್ವಾ ಯಥಾಥಾಮಂ, ಉತ್ತರೀಯಮದಾಸಹಂ.

೧೨. ‘‘ಸೋಪಿ ಮಂ ಬುದ್ಧೋ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ, ರೇವತೋ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಅಪರಿಮೇಯ್ಯಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಅಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೩. ‘ಪಧಾನಂ ಪದಹಿತ್ವಾನ…ಪೇ… ಹೇಸ್ಸಾಮ ಸಮ್ಮುಖಾ ಇಮ’’’ನ್ತಿ. –

ಅಟ್ಠ ಗಾಥಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಾ.

೧೪. ‘‘ತಸ್ಸಾಪಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಭಿಯ್ಯೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ;

ಉತ್ತರಿಂ ವತಮಧಿಟ್ಠಾಸಿಂ, ದಸಪಾರಮಿಪೂರಿಯಾ.

೧೫. ‘‘ತದಾಪಿ ತಂ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಂ, ಸರಿತ್ವಾ ಅನುಬ್ರೂಹಯಿಂ;

ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ತಂ ಧಮ್ಮಂ, ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಭಿಪತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸರಣಂ ತಸ್ಸ ಗಞ್ಛಹನ್ತಿ ತಂ ಸರಣಂ ಅಗಞ್ಛಿಂ ಅಹಂ, ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಪಞ್ಞಾಗುಣನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ. ಅನುತ್ತಮನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಂ. ‘‘ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಗುಣಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಉತ್ತಾನೋವ. ಥೋಮಯಿತ್ವಾತಿ ಥೋಮೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಯಿತ್ವಾ. ಯಥಾಥಾಮನ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ. ಉತ್ತರೀಯನ್ತಿ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ. ಅದಾಸಹನ್ತಿ ಅದಾಸಿಂ ಅಹಂ. ಬುದ್ಧಧಮ್ಮನ್ತಿ ಬುದ್ಧಭಾವಕರಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಾರಮೀಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸರಿತ್ವಾತಿ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ. ಅನುಬ್ರೂಹಯಿನ್ತಿ ಅಭಿವಡ್ಢೇಸಿಂ. ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆನಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ತಂ ಬುದ್ಧತ್ತಂ. ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಭಿಪತ್ಥಿತನ್ತಿ ಯಂ ಮಯಾ ಅಭಿಪತ್ಥಿತಂ ಬುದ್ಧತ್ತಂ, ತಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸ ಪನ ರೇವತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ನಗರಂ ಸುಧಞ್ಞವತೀ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಪಿತಾ ವಿಪುಲೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ, ಮಾತಾ ವಿಪುಲಾ ನಾಮ, ವರುಣೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೋ ಚ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ, ಸಮ್ಭವೋ ನಾಮ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ, ಭದ್ದಾ ಚ ಸುಭದ್ದಾ ಚ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ, ನಾಗರುಕ್ಖೋ ಬೋಧಿ, ಸರೀರಂ ಅಸೀತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಅಹೋಸಿ, ಆಯು ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸುದಸ್ಸನಾ ನಾಮ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ, ವರುಣೋ ನಾಮ ಪುತ್ತೋ, ಆಜಞ್ಞರಥೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ದೇಹಾಭಿನಿಕ್ಖನ್ತಂ, ಪಭಾಜಾಲಮನುತ್ತರಂ;

ದಿವಾ ಚೇವ ತದಾ ರತ್ತಿಂ, ನಿಚ್ಚಂ ಫರತಿ ಯೋಜನಂ.

‘‘ಧಾತುಯೋ ಮಮ ಸಬ್ಬಾಪಿ, ವಿಕಿರನ್ತೂತಿ ಸೋ ಜಿನೋ;

ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ ಮಹಾವೀರೋ, ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನುಕಮ್ಪಕೋ.

‘‘ಮಹಾನಾಗವನುಯ್ಯಾನೇ, ಮಹತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೋ;

ಪೂಜಿತೋ ನರಮರೂಹಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ ರೇವತೋ’’ತಿ.

ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧೬. ‘‘ನಗರಂ ಸುಧಞ್ಞವತೀ ನಾಮ, ವಿಪುಲೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ವಿಪುಲಾ ನಾಮ ಜನಿಕಾ, ರೇವತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ.

೨೧. ‘‘ವರುಣೋ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೋ ಚ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ;

ಸಮ್ಭವೋ ನಾಮುಪಟ್ಠಾಕೋ, ರೇವತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ.

೨೨. ‘‘ಭದ್ದಾ ಚೇವ ಸುಭದ್ದಾ ಚ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ;

ಸೋಪಿ ಬುದ್ಧೋ ಅಸಮಸಮೋ, ನಾಗಮೂಲೇ ಅಬುಜ್ಝಥ.

೨೩. ‘‘ಪದುಮೋ ಕುಞ್ಜರೋ ಚೇವ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಕಾ;

ಸಿರಿಮಾ ಚೇವ ಯಸವತೀ, ಅಹೇಸುಂ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಿಕಾ.

೨೪. ‘‘ಉಚ್ಚತ್ತನೇನ ಸೋ ಬುದ್ಧೋ, ಅಸೀತಿಹತ್ಥಮುಗ್ಗತೋ;

ಓಭಾಸೇತಿ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಇನ್ದಕೇತುವ ಉಗ್ಗತೋ.

೨೫. ‘‘ತಸ್ಸ ಸರೀರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಪಭಾಮಾಲಾ ಅನುತ್ತರಾ;

ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ಸಮನ್ತಾ ಫರತಿ ಯೋಜನಂ.

೨೬. ‘‘ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಯು ವಿಜ್ಜತಿ ತಾವದೇ;

ತಾವತಾ ದಿಟ್ಠಮಾನೋ ಸೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ಬಹುಂ.

೨೭. ‘‘ದಸ್ಸಯಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಬಲಂ ಅಮತಂ ಲೋಕೇ ಪಕಾಸಯಂ;

ನಿಬ್ಬಾಯಿ ಅನುಪಾದಾನೋ, ಯಥಗ್ಗುಪಾದಾನಸಙ್ಖಯಾ.

೨೮. ‘‘ಸೋ ಚ ಕಾಯೋ ರತನನಿಭೋ, ಸೋ ಚ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಾದಿಸೋ;

ಸಬ್ಬಂ ತಮನ್ತರಹಿತಂ, ನನು ರಿತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಓಭಾಸೇತೀತಿ ಪಕಾಸಯತಿ. ಉಗ್ಗತೋತಿ ಉಸ್ಸಿತೋ. ಪಭಾಮಾಲಾತಿ ಪಭಾವೇಲಾ. ಯಥಗ್ಗೀತಿ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ. ಉಪಾದಾನಸಙ್ಖಯಾತಿ ಇನ್ಧನಕ್ಖಯಾ. ಸೋ ಚ ಕಾಯೋ ರತನನಿಭೋತಿ ಸೋ ಚ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಯೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ. ‘‘ತಞ್ಚ ಕಾಯಂ ರತನನಿಭ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಸೋಯೇವ ಪನಸ್ಸತ್ಥೋ. ಸೇಸಗಾಥಾಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ರೇವತಬುದ್ಧವಂಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಪಞ್ಚಮೋ ಬುದ್ಧವಂಸೋ.