೨೮. ಬುದ್ಧಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾ

೧-೧೮. ‘‘ಅಪರಿಮೇಯ್ಯಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಚತುರೋ ಆಸುಂ ವಿನಾಯಕಾ’’ತಿಆದಿಕಾ ಅಟ್ಠಾರಸಗಾಥಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಕೇಹಿ ಠಪಿತಾ ನಿಗಮನಗಾಥಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಗಾಥಾಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ.

ವೇಮತ್ತಕಥಾ

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಕಲೇಪಿ ಬುದ್ಧವಂಸೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಟ್ಠ ವೇಮತ್ತಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಅಟ್ಠ? ಆಯುವೇಮತ್ತಂ, ಪಮಾಣವೇಮತ್ತಂ, ಕುಲವೇಮತ್ತಂ, ಪಧಾನವೇಮತ್ತಂ, ರಸ್ಮಿವೇಮತ್ತಂ, ಯಾನವೇಮತ್ತಂ, ಬೋಧಿವೇಮತ್ತಂ, ಪಲ್ಲಙ್ಕವೇಮತ್ತನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಆಯುವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಕೇಚಿ ದೀಘಾಯುಕಾ ಹೋನ್ತಿ ಕೇಚಿ ಅಪ್ಪಾಯುಕಾ. ತಥಾ ಹಿ ದೀಪಙ್ಕರೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ಪದುಮೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ ಧಮ್ಮದಸ್ಸೀ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಇಮೇ ನವ ಬುದ್ಧಾ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಮಙ್ಗಲೋ ಸುಮನೋ ಸೋಭಿತೋ ನಾರದೋ ಸುಮೇಧೋ ಸುಜಾತೋ ಪಿಯದಸ್ಸೀ ಫುಸ್ಸೋತಿ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಬುದ್ಧಾ ನವುತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ರೇವತೋ ವೇಸ್ಸಭೂ ಚಾತಿ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಬುದ್ಧಾ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ವಿಪಸ್ಸೀ ಭಗವಾ ಅಸೀತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಿಖೀ ಕಕುಸನ್ಧೋ ಕೋಣಾಗಮನೋ ಕಸ್ಸಪೋತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಬುದ್ಧಾ ಯಥಾಕ್ಕಮೇನ ಸತ್ತತಿಚತ್ತಾಲೀಸತಿಂಸವೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾಯುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಭಗವತೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಉಪಚಿತಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರಾನಂ ದೀಘಾಯುಕಸಂವತ್ತನಿಯಕಮ್ಮಸಮುಪೇತಾನಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಯುಗವಸೇನ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಂ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಆಯುವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಪಮಾಣವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಕೇಚಿ ದೀಘಾ ಹೋನ್ತಿ ಕೇಚಿ ರಸ್ಸಾ. ತಥಾ ಹಿ ದೀಪಙ್ಕರ-ರೇವತ-ಪಿಯದಸ್ಸೀ-ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ-ಧಮ್ಮದಸ್ಸೀ-ವಿಪಸ್ಸೀಬುದ್ಧಾನಂ ಅಸೀತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಸರೀರಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಕೋಣ್ಡಞ್ಞ-ಮಙ್ಗಲ-ನಾರದ-ಸುಮೇಧಾನಂ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೋ ಕಾಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಸುಮನಸ್ಸ ನವುತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಸರೀರಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋಭಿತ-ಅನೋಮದಸ್ಸೀ-ಪದುಮ-ಪದುಮುತ್ತರ-ಫುಸ್ಸಬುದ್ಧಾನಂ ಅಟ್ಠಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಸರೀರಂ ಅಹೋಸಿ. ಸುಜಾತೋ ಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಸರೀರೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಿದ್ಧತ್ಥ-ತಿಸ್ಸ-ವೇಸ್ಸಭುನೋ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸಿಖೀ ಸತ್ತತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೋ ಅಹೋಸಿ. ಕಕುಸನ್ಧ-ಕೋಣಾಗಮನ-ಕಸ್ಸಪಾ ಯಥಾಕ್ಕಮೇನ ಚತ್ತಾಲೀಸತಿಂಸವೀಸತಿಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವಾ ಅಟ್ಠಾರಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಂ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪಮಾಣವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಕುಲವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಕೇಚಿ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು ಕೇಚಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ. ತಥಾ ಹಿ ಕಕುಸನ್ಧಕೋಣಾಗಮನಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ದೀಪಙ್ಕರಾದಿಗೋತಮಬುದ್ಧಪರಿಯನ್ತಾ ದ್ವಾವೀಸತಿ ಬುದ್ಧಾ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಅಯಂ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಕುಲವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಪಧಾನವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ದೀಪಙ್ಕರ-ಕೋಣ್ಡಞ್ಞ-ಸುಮನ-ಅನೋಮದಸ್ಸೀ-ಸುಜಾತಸಿದ್ಧತ್ಥ-ಕಕುಸನ್ಧಾನಂ ದಸಮಾಸಿಕಾ ಪಧಾನಚರಿಯಾ. ಮಙ್ಗಲ-ಸುಮೇಧತಿಸ್ಸ ಸಿಖೀನಂ ಅಟ್ಠಮಾಸಿಕಾ. ರೇವತಸ್ಸ ಸತ್ತಮಾಸಿಕಾ. ಸೋಭಿತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ. ಪದುಮಅತ್ಥದಸ್ಸೀ ವಿಪಸ್ಸೀನಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಿಕಾ. ನಾರದ-ಪದುಮುತ್ತರ-ಧಮ್ಮದಸ್ಸೀ-ಕಸ್ಸಪಾನಂ ಸತ್ತಾಹಾನಿ. ಪಿಯದಸ್ಸೀ-ಫುಸ್ಸ-ವೇಸ್ಸಭೂ ಕೋಣಾಗಮನಾನಂ ಛಮಾಸಿಕಾ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪಧಾನಚರಿಯಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಂ ಪಧಾನವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ರಸ್ಮಿವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಮಙ್ಗಲಸ್ಸ ಕಿರ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸರೀರಸ್ಮಿ ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಫರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಸ್ಸ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಿಖಿಸ್ಸ ತಿಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಾ. ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ದಸಯೋಜನಿಕಾ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಸಮನ್ತತೋ ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಮಾಣಾ. ಸೇಸಾನಂ ಅನಿಯತಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಂ ರಸ್ಮಿವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಅಜ್ಝಾಸಯಪಟಿಬದ್ಧಂ, ಯೋ ಯತ್ತಕಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಸರೀರಪ್ಪಭಾ ತತ್ತಕಂ ಫರತಿ, ಪಟಿವಿದ್ಧಗುಣೇ ಪನ ಕಸ್ಸಚಿ ವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ರಸ್ಮಿವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಯಾನವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ಕೇಚಿ ಹತ್ಥಿಯಾನೇನ ಕೇಚಿ ಅಸ್ಸಯಾನೇನ ಕೇಚಿ ರಥಪದ-ಪಾಸಾದ-ಸಿವಿಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೇನ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ದೀಪಙ್ಕರ-ಸುಮನ-ಸುಮೇಧ-ಫುಸ್ಸ-ಸಿಖೀ-ಕೋಣಾಗಮನಾ ಹತ್ಥಿಯಾನೇನ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಕೋಣ್ಡಞ್ಞ-ರೇವತ-ಪದುಮ-ಪಿಯದಸ್ಸೀ-ವಿಪಸ್ಸೀ-ಕಕುಸನ್ಧಾ ರಥಯಾನೇನ. ಮಙ್ಗಲ-ಸುಜಾತ-ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ-ತಿಸ್ಸ-ಗೋತಮಾ ಅಸ್ಸಯಾನೇನ. ಅನೋಮದಸ್ಸೀಸಿದ್ಧತ್ಥವೇಸ್ಸಭುನೋ ಸಿವಿಕಾಯಾನೇನ. ನಾರದೋ ಪದಸಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸೋಭಿತ-ಪದುಮುತ್ತರ-ಧಮ್ಮದಸ್ಸೀ-ಕಸ್ಸಪಾ ಪಾಸಾದೇನ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಅಯಂ ಯಾನವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಬೋಧಿವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ದೀಪಙ್ಕರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಪೀತನರುಕ್ಖೋ ಬೋಧಿ; ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಲಕಲ್ಯಾಣಿರುಕ್ಖೋ, ಮಙ್ಗಲ-ಸುಮನ-ರೇವತ-ಸೋಭಿತಾನಂ ನಾಗರುಕ್ಖೋ, ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಅಜ್ಜುನರುಕ್ಖೋ, ಪದುಮನಾರದಾನಂ ಮಹಾಸೋಣರುಕ್ಖೋ, ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಸಲಲರುಕ್ಖೋ, ಸುಮೇಧಸ್ಸ ನೀಪೋ, ಸುಜಾತಸ್ಸ ವೇಳು, ಪಿಯದಸ್ಸಿನೋ ಕಕುಧೋ, ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಚಮ್ಪಕರುಕ್ಖೋ, ಧಮ್ಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ರತ್ತಕುರವಕರುಕ್ಖೋ, ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಕಣಿಕಾರರುಕ್ಖೋ, ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಅಸನರುಕ್ಖೋ, ಫುಸ್ಸಸ್ಸ ಆಮಲಕರುಕ್ಖೋ, ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಪಾಟಲಿರುಕ್ಖೋ, ಸಿಖಿಸ್ಸ ಪುಣ್ಡರೀಕರುಕ್ಖೋ, ವೇಸ್ಸಭುಸ್ಸ ಸಾಲರುಕ್ಖೋ, ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ಸಿರೀಸರುಕ್ಖೋ, ಕೋಣಾಗಮನಸ್ಸ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖೋ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧೋ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಸ್ಸತ್ಥೋತಿ ಅಯಂ ಬೋಧಿವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ.

ಪಲ್ಲಙ್ಕವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ದೀಪಙ್ಕರ-ರೇವತ-ಪಿಯದಸ್ಸೀ-ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ-ಧಮ್ಮದಸ್ಸೀ-ವಿಪಸ್ಸೀನಂ ತೇಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ಅಹೇಸುಂ; ಕೋಣ್ಡಞ್ಞ-ಮಙ್ಗಲ-ನಾರದ-ಸುಮೇಧಾನಂ ಸತ್ತಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥಾ; ಸುಮನಸ್ಸ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ; ಸೋಭಿತ-ಅನೋಮದಸ್ಸೀ-ಪದುಮ-ಪದುಮುತ್ತರ-ಫುಸ್ಸಾನಂ ಅಟ್ಠತ್ತಿಂಸಹತ್ಥಾ, ಸುಜಾತಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸಹತ್ಥೋ, ಸಿದ್ಧತ್ಥ-ತಿಸ್ಸ-ವೇಸ್ಸಭೂನಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಹತ್ಥಾ, ಸಿಖಿಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸಹತ್ಥೋ, ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ ಛಬ್ಬೀಸತಿಹತ್ಥೋ, ಕೋಣಾಗಮನಸ್ಸ ವೀಸತಿಹತ್ಥೋ, ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಪನ್ನರಸಹತ್ಥೋ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಚುದ್ದಸಹತ್ಥೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ. ಇಮಾನಿ ಅಟ್ಠ ವೇಮತ್ತಾನಿ ನಾಮ.

ಅವಿಜಹಿತಟ್ಠಾನಕಥಾ

ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಅವಿಜಹಿತಟ್ಠಾನಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಅವಿಜಹಿತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನಂ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಅವಿಜಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ದೇವೋರೋಹಣಕಾಲೇ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರದ್ವಾರೇ ಪಠಮಕ್ಕಪಾದಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಜಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ಜೇತವನೇ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ ಚತ್ತಾರಿ ಮಞ್ಚಪಾದಟ್ಠಾನಾನಿ ಅವಿಜಹಿತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ವಿಹಾರೋ ಪನ ಖುದ್ದಕೋಪಿ ಮಹನ್ತೋಪಿ ಹೋತಿ. ವಿಹಾರೋ ನ ವಿಜಹತಿಯೇವ, ನಗರಂ ಪನ ವಿಜಹತಿ.

ಸಹಜಾತಪರಿಚ್ಛೇದ-ನಕ್ಖತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಕಥಾ

ಅಪರಂ ಪನ ಅಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಭಗವತೋ ಸಹಜಾತಪರಿಚ್ಛೇದಞ್ಚ ನಕ್ಖತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಞ್ಚ ದೀಪೇಸುಂ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಕಿರ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಹುಲಮಾತಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಛನ್ನೋ ಕಣ್ಡಕೋ ಅಸ್ಸರಾಜಾ ನಿಧಿಕುಮ್ಭೋ ಮಹಾಬೋಧಿ ಕಾಳುದಾಯೀತಿ ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಸಹಜಾತಾನಿ. ಅಯಂ ಸಹಜಾತಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಪನ ಉತ್ತರಾಸಾಳ್ಹನಕ್ಖತ್ತೇನೇವ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಂ ಓಕ್ಕಮಿ, ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿ, ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇಸಿ, ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಅಕಾಸಿ. ವಿಸಾಖನಕ್ಖತ್ತೇನ ಜಾತೋ ಚ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಚ. ಮಾಘನಕ್ಖತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತೋ ಚ ಆಯುಸಙ್ಖಾರವೋಸಜ್ಜನಞ್ಚ ಅಹೋಸಿ. ಅಸ್ಸಯುಜನಕ್ಖತ್ತೇನ ದೇವೋರೋಹಣಂ. ಅಯಂ ನಕ್ಖತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ.

ಸಧಮ್ಮತಾಕಥಾ

ಇದಾನಿ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಧಾರಣಧಮ್ಮತಂ ಪಕಾಸಯಿಸ್ಸಾಮ. ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಸಮತ್ತಿಂಸವಿಧಾ ಧಮ್ಮತಾ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಓಕ್ಕಮನಂ, ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಬಹಿಮುಖೋಲೋಕನಂ, ಠಿತಾಯ ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತುಯಾ ವಿಜಾಯನಂ, ಅರಞ್ಞೇಯೇವ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮನಂ, ಕಞ್ಚನಪಟ್ಟೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಪಾದಾನಂ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖಾನಂ ಸತ್ತಪದವೀತಿಹಾರಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚತುದ್ದಿಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸೀಹನಾದನದನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಜಾತಮತ್ತಪುತ್ತಾನಂ ಮಹಾಸತ್ತಾನಂ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ, ಅರಹದ್ಧಜಮಾದಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಹೇಟ್ಠಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಪಧಾನಚರಿಯಾ, ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪಾಪುಣನದಿವಸೇ ಪಾಯಾಸಭೋಜನಂ, ತಿಣಸನ್ಥರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಾಧಿಗಮೋ, ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪರಿಕಮ್ಮಂ, ಮಾರಬಲವಿದ್ಧಂಸನಂ, ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇಯೇವ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಸಾಧಾರಣಞಾಣಾದಿಗುಣಪಟಿಲಾಭೋ, ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಸಮೀಪೇಯೇವ ವೀತಿನಾಮನಂ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ಆಯಾಚನಂ, ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನಂ, ಮಾಘಪುಣ್ಣಮಾಯ ಚತುರಙ್ಗಿಕಸನ್ನಿಪಾತೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ, ಜೇತವನಟ್ಠಾನೇ ನಿಬದ್ಧವಾಸೋ, ಸಾವತ್ಥಿನಗರದ್ವಾರೇ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಕರಣಂ, ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಅಭಿಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರದ್ವಾರೇ ದೇವಲೋಕತೋ ಓತರಣಂ ಸತತಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನಂ, ದ್ವೀಸು ವಾರೇಸು ವೇನೇಯ್ಯಜನಾವಲೋಕನಂ, ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞಾಪನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಜಾತಕಕಥನಂ, ಞಾತಿಸಮಾಗಮೇ ಬುದ್ಧವಂಸಕಥನಂ, ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಕರಣಂ, ನಿಮನ್ತಿತಾನಂ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾನಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಅಗಮನಂ, ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪುರೇಭತ್ತಪಚ್ಛಾಭತ್ತಪಠಮಮಜ್ಝಿಮಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಕಿಚ್ಚಕರಣಂ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾನದಿವಸೇ ಮಂಸರಸಭೋಜನಂ, ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಇಮಾ ಸಮತ್ತಿಂಸ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಧಮ್ಮತಾತಿ.

ಅನನ್ತರಾಯಿಕಧಮ್ಮಕಥಾ

ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಬುದ್ಧಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಅಭಿಹಟಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ಕಾತುಂ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಆಯುನೋ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ಕಾತುಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೪೨). ಬುದ್ಧಾನಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಾನಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಾನಞ್ಚ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ಕಾತುಂ. ಬುದ್ಧರಂಸೀನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ಕಾತುನ್ತಿ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅನನ್ತರಾಯಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ನಾಮಾತಿ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಗತಾ ಸಿದ್ಧಿಂ, ಬುದ್ಧವಂಸಸ್ಸ ವಣ್ಣನಾ;

ಸುವಣ್ಣಪದವಿಞ್ಞಾತವಿಚಿತ್ತನಯಸೋಭಿತಾ.

ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾಮಗ್ಗಂ, ಪಾಳಿಅತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಕಂ;

ಆದಾಯೇವ ಕತಾ ಬುದ್ಧ-ವಂಸಸ್ಸಟ್ಠಕಥಾ ಮಯಾ.

ಪಪಞ್ಚತ್ಥಂ ವಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಮಧುರತ್ಥಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ;

ಸಮ್ಪಕಾಸನತೋ ತಸ್ಮಾ, ಮಧುರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನೀ.

ಕಾವೀರಜಲಸಮ್ಪಾತ-ಪರಿಪೂತಮಹೀತಲೇ;

ಕಾವೀರಪಟ್ಟನೇ ರಮ್ಮೇ, ನಾನಾನಾರಿನರಾಕುಲೇ.

ಕಾರಿತೇ ಕಣ್ಹದಾಸೇನ, ಸಣ್ಹವಾಚೇನ ಸಾಧುನಾ;

ವಿಹಾರೇ ವಿವಿಧಾಕಾರ-ಚಾರುಪಾಕಾರಗೋಪುರೇ.

ಛಾಯಾಸಲಿಲಸಮ್ಪನ್ನೇ, ದಸ್ಸನೀಯೇ ಮನೋರಮೇ;

ಹತದುಜ್ಜನಸಮ್ಬಾಧೇ, ಪವಿವೇಕಸುಖೇ ಸಿವೇ.

ತತ್ಥ ಪಾಚೀನಪಾಸಾದ-ತಲೇ ಪರಮಸೀತಲೇ;

ವಸತಾ ಬುದ್ಧವಂಸಸ್ಸ, ಮಯಾ ಸಂವಣ್ಣನಾ ಕತಾ.

ಯಥಾ ಬುದ್ಧವಂಸಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಾಯಂ, ಗತಾ ಸಾಧು ಸಿದ್ಧಿಂ ವಿನಾ ಅನ್ತರಾಯಂ;

ತಥಾ ಧಮ್ಮಯುತ್ತಾ ಜನಾನಂ ವಿತಕ್ಕಾ, ವಿನಾವನ್ತರಾಯೇನ ಸಿದ್ಧಿಂ ವಜನ್ತು.

ಇಮಂ ಬುದ್ಧವಂಸಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಂ ಮೇ, ಕರೋನ್ತೇನ ಯಂ ಪತ್ಥಿತಂ ಪುಞ್ಞಜಾತಂ;

ಸದಾ ತಸ್ಸ ದೇವಾನುಭಾವೇನ ಲೋಕೋ, ಧುವಂ ಸನ್ತಮಚ್ಚನ್ತಮತ್ಥಂ ಪಯಾತಂ.

ವಿನಸ್ಸನ್ತು ರೋಗಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಬ್ಬೇ, ಪವಸ್ಸನ್ತು ದೇವಾಪಿ ವಸ್ಸನ್ತಕಾಲೇ;

ಸುಖಂ ಹೋತು ನಿಚ್ಚಂ ವರಂ ನಾರಕಾಪಿ, ಪಿಸಾಚಾಪಯಾತಾ ಪಿಪಾಸಾ ಭವನ್ತು.

ಸುರಾ ಅಚ್ಛರಾನಂ ಗಣಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ, ಚಿರಂ ದೇವಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಚಾನುಭೋನ್ತು;

ಚಿರಂ ಠಾತು ಧಮ್ಮೋ ಮುನಿನ್ದಸ್ಸ ಲೋಕೇ, ಸುಖಂ ಲೋಕಪಾಲಾ ಮಹಿಂ ಪಾಲಯನ್ತು.

ಗರೂಹಿ ಗೀತನಾಮೇನ, ಬುದ್ಧದತ್ತೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ;

ಥೇರೋ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಂ, ಮಧುರತ್ಥವಿಲಾಸಿನಿಂ.

ಪೋತ್ಥಕಂ ಠಪಯಿತ್ವೇಮಂ, ಪರಮ್ಪರೇ ಹಿತಾವಹಂ;

ಅಚಿರಟ್ಠಿತಭಾವೇನ, ಅಹೋ ಮಚ್ಚುವಸಂ ಗತೋ.

ಇತಿ ಭಾಣವಾರವಸೇನ ಛಬ್ಬೀಸತಿಭಾಣವಾರಾ, ಗನ್ಥವಸೇನ ಪಞ್ಚಸತಾಧಿಕಛಸಹಸ್ಸಗನ್ಥಾ, ಅಕ್ಖರವಸೇನ ತಿಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಿ ದ್ವೇಸತಸಹಸ್ಸಕ್ಖರಾನಿ.

ಅನ್ತರಾಯಂ ವಿನಾ ಏಸಾ, ಯಥಾ ನಿಟ್ಠಂ ಉಪಾಗತಾ;

ತಥಾ ಸಿಜ್ಝನ್ತು ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ, ಸತ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಾತಿ.

ಇತಿ ಮಧುರತ್ಥವಿಲಾಸಿನೀ ನಾಮ

ಬುದ್ಧವಂಸ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.