೧೧. ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಏಕಾದಸಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಘರಾವಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ರತನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಕಮ್ಮಿಕೇನ ದಸ್ಸಿತಂ ಅಪರಿಮಾಣಂ ಕುಲವಂಸಾನುಗತಂ ಧನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಧನರಾಸಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯಕಪಯ್ಯಕಾದಯೋ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಮಯಾ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ. ಸೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಲಾಭಿಂ ಏಕಂ ತಾಪಸಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ತೇನ ದೇವಲೋಕಾಧಿಪಚ್ಚೇ ಉಯ್ಯೋಜಿತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ದೇವಲೋಕೇ ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ವೇನೇಯ್ಯಸತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಮಹಾನಗರಸಙ್ಖಾತಖೇಮನ್ತಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಹತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಇಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಫುಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸತ್ಥು ವೇಮಾತಿಕಭಾತಿಕೇಸು ತೀಸು ರಾಜಪುತ್ತೇಸು ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ತೇಸಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಅಕಾಸಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ತಂ ತಂ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕನಿಗಮೇ ರಟ್ಠಪಾಲಸೇಟ್ಠಿಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋತಿ ವಂಸಾನುಗತಮೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಯೋಬ್ಬನಂ ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪತಿರೂಪೇನ ದಾರೇನ ಸಂಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇ ಚ ಯಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಸದಿಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಅನುಪಾಪುಣಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಸತ್ತವಾರೇ ಭತ್ತಚ್ಛೇದೇ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಣತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೧೭೯-೧೮೦. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸುನಾಗೋ ಸೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋತಿ ತದಾ ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ದಾನಮುಖೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಸಮಯೇ ಸತ್ತಪ್ಪತಿಟ್ಠೋ ಸುನ್ದರೋ ನಾಗೋ ಹತ್ಥಿರಾಜಾ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಈಸಾದನ್ತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಈಸಾದನ್ತೋ ರಥಈಸಪ್ಪಮಾಣದನ್ತೋ, ಸೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ. ಉರೂಳ್ಹವಾತಿ ರಾಜಾವಹನಯೋಗ್ಗಸಮತ್ಥೋ, ರಾಜಾರಹೋ ವಾ. ಸೇತಚ್ಛತ್ತೋತಿ ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥಾಯ ಉಪಟ್ಠಹನಸೇತಚ್ಛತ್ತಸಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಸೋಭಿತೋತಿ ಆರೋಹಪರಿಣಾಹವಾ ರೂಪಸೋಭಾಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಕಪ್ಪನೋ ಸಹತ್ಥಿಪೋತಿ ಹತ್ಥಿಅಲಙ್ಕಾರಸಹಿತೋ ಹತ್ಥಿಗೋಪಕಸಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೧. ಮಯಾ ಭತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾನಾತಿ ಮಯಾ ಕಾರಾಪಿತವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಾನಂ ಕೋಟಿಸಙ್ಖಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹೇಸಿನೋ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೮೩. ಜಲಜುತ್ತಮನಾಮಕೋತಿ ಜಲತೋ ಜಾತೋ ಜಲಜೋ, ಕಿಂ ತಂ? ಪದುಮಂ, ಪದುಮೇನ ಸಮಾನನಾಮತ್ತಾ ಉತ್ತಮತ್ತಾ ಚ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಭಗವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಛಪ್ಪಞ್ಞಾಸಮಮಹಾವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಇತಿ ವಿಸುದ್ಧಜನವಿಲಾಸಿನಿಯಾ ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಏತ್ತಾವತಾ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸಾವಕತ್ಥೇರಾಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಸೀಹಳದೀಪಕೇ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿಗುಣವನ್ತಾನಂ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾನಂ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಾದಯೋ ಛೇದನನಿಗ್ಗಹವಿವೇಚನಾದ್ಯತ್ಥಂ ಸತ್ತಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಅತಿವಿಯ ಆರಾಧನೇನ ಲದ್ಧಕೋಸಲ್ಲೇನ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರಂ ಗವೇಸನ್ತೇನ ಸತಿಧಿತಿಗತಿವೀರಿಯಪರಕ್ಕಮನ್ತೇನ ಮಹಾಸಮನ್ತಗುಣಸೋಭನೇನ ತಿಪಿಟಕಧರೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಆಭತಂ ಇಮಂ ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಂ ಸಬ್ಬೋ ಸದೇವಲೋಕೋ ಜಾನಾತೂತಿ.

ಅನೇನ ಲೋಭಾದಿಮಲಾ ಪಜಾನಂ, ಚಕ್ಖಾದಿರೋಗಾ ವಿವಿಧಾ ಚ ದುಕ್ಖಾ;

ಕಲಹಾದಿಭಯಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ಜಾತಾ, ಚೋರಾದಯೋನತ್ಥಕರಾ ಚ ಲೋಕೇ.

ನಸ್ಸನ್ತು ಮೇ ಪಞ್ಚ ವೇರಾ ಚ ಪಾಪಾ, ನಸ್ಸನ್ತು ಗಿಮ್ಹೇ ಯಥಾ ವುಟ್ಠಿವಾತಾ;

ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವರೇನ ಪತ್ವಾ, ನಿಬ್ಬಾನಪುರಂ ಪಟಿಪಾದಯಾಮಿ.

ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಞ್ಚ ಮದ್ದನ್ತೋ, ರಾಗದೋಸಾದಿಪಾಪಕೇ;

ಸಂಸಾರವಟ್ಟಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಉಪೇಮಿ ಸಗ್ಗಮೋಕ್ಖಕೇ.

ಆಣಾಖೇತ್ತಮ್ಹಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಭವಗ್ಗತೋ;

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾನುಯಾಯನ್ತು, ತಯೋ ಲೋಕಾ ಉತುಪಿ ಚಾತಿ.

ಅಪದಾನ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ಸಮತ್ತಾ.