೬. ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಕುಲಪ್ಪಸಾದಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಜ್ಜಂ ಅಭಿನೀಹಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸಹ ಏಕದಿವಸೇಯೇವ ಜಾತೋ, ತಂದಿವಸಂಯೇವ ನಂ ದುಕೂಲಚುಮ್ಬಟಕೇನ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನಯಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಬೋಧಿರುಕ್ಖೋ, ರಾಹುಲಮಾತಾ, ಚತ್ತಾರೋ ನಿಧೀ, ಆರೋಹನಿಯಹತ್ಥೀ, ಕಣ್ಡಕೋ, ಛನ್ನೋ, ಕಾಳುದಾಯೀತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಏಕದಿವಸೇ ಜಾತತ್ತಾ ಸಹಜಾತಾ ನಾಮ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಸಕಲನಗರಸ್ಸ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತದಿವಸೇ ಜಾತತ್ತಾ ಉದಾಯೀತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಥೋಕಂ ಕಾಳಧಾತುಕತ್ತಾ ಪನ ಕಾಳುದಾಯೀತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕುಮಾರಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ವುದ್ಧಿಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಲೋಕನಾಥೇ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ರಾಜಗಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಂ ಏಕಂ ಅಮಚ್ಚಂ ‘‘ಪುತ್ತಂ ಮೇ ಇಧಾನೇಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಾವೇಲಾಯಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ಸಬ್ಬೇ ತಂಖಣಂಯೇವ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರಾ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಾ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ. ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅರಿಯಾ ನಾಮ ಮಜ್ಝತ್ತಾವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ರಞ್ಞಾ ಪೇಸಿತಸಾಸನಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ನಾರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ನೇವ ಗತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನ ಸಾಸನಂ ಸುಯ್ಯತೀತಿ ಅಪರಮ್ಪಿ ಅಮಚ್ಚಂ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ತಥಾ ಪಟಿಪನ್ನೇ ಅಪರಮ್ಪೀತಿ ಏತೇನ ನಯೇನ ನವಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೇ ನವ ಅಮಚ್ಚೇ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಬ್ಬೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಅಹೇಸುಂ.

ಅಥ ರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏತ್ತಕಾ ಜನಾ ಮಯಿ ಸಿನೇಹಾಭಾವೇನ ದಸಬಲಸ್ಸ ಇಧಾಗಮನತ್ಥಾಯ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥಯಿಂಸು, ಅಯಂ ಖೋ ಪನ ಉದಾಯೀ ದಸಬಲೇನ ಸಮವಯೋ ಸಹಪಂಸುಕೀಳಿಕೋ, ಮಯಿ ಚ ಸಿನೇಹವಾ, ಇಮಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ಪುರಿಸಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಇಧಾನೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಸಚಾಹಂ, ದೇವ, ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಇಧಾನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ಮಮ ಪುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಾವೇಲಾಯ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ – ‘‘ನ ತಾವಾಯಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಕುಲನಗರಂ ಗನ್ತುಂ ಕಾಲೋ, ವಸ್ಸನ್ತೇ ಪನ ಉಪಗತೇ ಪಬ್ಬತೇಸು ವನಸಣ್ಡೇಸು ಹರಿತತಿಣಸಞ್ಛನ್ನಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಗಮನಕಾಲೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಗಮನಕಾಲಂ ಆಗಮೇನ್ತೋ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಸತ್ಥು ಕುಲನಗರಂ ಗನ್ತುಂ ಗಮನವಣ್ಣಂ ಸಂವಣ್ಣೇಸಿ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ಥೇರಗಾಥಾಯ (ಥೇರಗಾ. ೫೨೭-೫೩೦) –

‘‘ಅಙ್ಗಾರಿನೋ ದಾನಿ ದುಮಾ ಭದನ್ತೇ, ಫಲೇಸಿನೋ ಛದನಂ ವಿಪ್ಪಹಾಯ;

ತೇ ಅಚ್ಚಿಮನ್ತೋವ ಪಭಾಸಯನ್ತಿ, ಸಮಯೋ ಮಹಾವೀರ ಭಾಗೀ ರಸಾನಂ.

‘‘ದುಮಾನಿ ಫುಲ್ಲಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ, ಸಮನ್ತತೋ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪವನ್ತಿ;

ಪತ್ತಂ ಪಹಾಯ ಫಲಮಾಸಸಾನಾ, ಕಾಲೋ ಇತೋ ಪಕ್ಕಮನಾಯ ವೀರ.

‘‘ನೇವಾತಿಸೀತಂ ನ ಪನಾತಿಉಣ್ಹಂ, ಸುಖಾ ಉತು ಅದ್ಧನಿಯಾ ಭದನ್ತೇ;

ಪಸ್ಸನ್ತು ತಂ ಸಾಕಿಯಾ ಕೋಳಿಯಾ ಚ, ಪಚ್ಛಾಮುಖಂ ರೋಹಿನಿಯಂ ತರನ್ತಂ.

‘‘ಆಸಾಯ ಕಸತೇ ಖೇತ್ತಂ, ಬೀಜಂ ಆಸಾಯ ವಪ್ಪತಿ;

ಆಸಾಯ ವಾಣಿಜಾ ಯನ್ತಿ, ಸಮುದ್ದಂ ಧನಹಾರಕಾ;

ಯಾಯ ಆಸಾಯ ತಿಟ್ಠಾಮಿ, ಸಾ ಮೇ ಆಸಾ ಸಮಿಜ್ಝತು.

‘‘ನಾತಿಸೀತಂ ನಾತಿಉಣ್ಹಂ, ನಾತಿದುಬ್ಭಿಕ್ಖಛಾತಕಂ;

ಸದ್ದಲಾ ಹರಿತಾ ಭೂಮಿ, ಏಸ ಕಾಲೋ ಮಹಾಮುನಿ. (ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೨೫);

‘‘ಪುನಪ್ಪುನಞ್ಚೇವ ವಪನ್ತಿ ಬೀಜಂ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ವಸ್ಸತಿ ದೇವರಾಜಾ;

ಪುನಪ್ಪುನಂ ಖೇತ್ತಂ ಕಸನ್ತಿ ಕಸ್ಸಕಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಧಞ್ಞಮುಪೇತಿ ರಟ್ಠಂ.

‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚನಕಾ ಚರನ್ತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ದಾನಪತೀ ದದನ್ತಿ;

ಪುನಪ್ಪುನಂ ದಾನಪತೀ ದದಿತ್ವಾ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಗ್ಗಮುಪೇನ್ತಿ ಠಾನಂ.

‘‘ವೀರೋ ಹವೇ ಸತ್ತಯುಗಂ ಪುನೇತಿ; ಯಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಜಾಯತಿ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ;

ಮಞ್ಞಾಮಹಂ ಸಕ್ಕತಿ ದೇವದೇವೋ, ತಯಾ ಹಿ ಜಾತೋ ಮುನಿ ಸಚ್ಚನಾಮೋ.

‘‘ಸುದ್ಧೋದನೋ ನಾಮ ಪಿತಾ ಮಹೇಸಿನೋ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಮಾತಾ ಪನ ಮಾಯನಾಮಾ;

ಯಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪರಿಹರಿಯ ಕುಚ್ಛಿನಾ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ತಿದಿವಮ್ಹಿ ಮೋದತಿ.

‘‘ಸಾ ಗೋತಮೀ ಕಾಲಕತಾ ಇತೋ ಚುತಾ, ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತಾ;

ಸಾ ಮೋದತಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ, ಪರಿವಾರಿತಾ ದೇವಗಣೇಹಿ ತೇಹಿ.

‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುತ್ತೋಮ್ಹಿ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋ, ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸಪ್ಪಟಿಮಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಪಿತುಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ ತುವಂಸಿ ಸಕ್ಕ, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಗೋತಮ ಅಯ್ಯಕೋಸೀ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೫೩೧-೫೩೬);

‘‘ಅಮ್ಬಾ ಪನಸಾ ಕಪಿಟ್ಠಾ ಚ, ಪುಪ್ಫಪಲ್ಲವಲಙ್ಕತಾ;

ಧುವಪ್ಫಲಾನಿ ಸವನ್ತಿ, ಖುದ್ದಾಮಧುಕಕೂಪಮಾ;

ಸೇವಮಾನೋ ಉಭೋ ಪಸ್ಸೇ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ್ಸ.

‘‘ಜಮ್ಬೂ ಸುಮಧುರಾ ನೀಪಾ, ಮಧುಗಣ್ಡಿದಿವಪ್ಫಲಾ;

ತಾ ಉಭೋಸು ಪಜ್ಜೋತನ್ತಿ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ತಿಣ್ಡುಕಾನಿ ಪಿಯಾಲಾನಿ, ಸೋಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಮನೋರಮಾ;

ಖುದ್ದಕಪ್ಪಫಲಾ ನಿಚ್ಚಂ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಕದಲೀ ಪಞ್ಚಮೋಚ್ಚಿ ಚ, ಸುಪಕ್ಕಫಲಭೂಸಿತಾ;

ಉಭೋಪಸ್ಸೇಸು ಲಮ್ಬನ್ತಿ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಮಧುಪ್ಫಲಧರಾ ನಿಚ್ಚಂ, ಮೋರರುಕ್ಖಾ ಮನೋರಮಾ;

ಖುದ್ದಕಪ್ಪಫಲಾ ನಿಚ್ಚಂ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಹಿನ್ತಾಲತಾಲಪನ್ತೀ ಚ, ರಜತಕ್ಖನ್ಧೋವ ಜೋತರೇ;

ಸುಪಕ್ಕಫಲಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಖುದ್ದಕಪ್ಪಾ ಮಧುಸ್ಸವಾ;

ಫಲಾನಿ ತಾನಿ ಖಾದನ್ತೇ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಉದುಮ್ಬರಾರುಣಾವಣ್ಣಾ, ಸದಾಸುಮಧುರಪ್ಫಲಾ;

ಉಭೋಪಸ್ಸೇಸು ಲಮ್ಬನ್ತಿ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾ ಅನೇಕಾ ತೇ, ನಾನಾಫಲಧರಾ ದುಮಾ;

ಉಭೋಪಸ್ಸೇಸು ಲಮ್ಬನ್ತಿ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಚಮ್ಪಕಾ ಸಲಳಾ ನಾಗಾ, ಸುಗನ್ಧಾ ಮಾಲುತೇರಿತಾ;

ಸುಪುಪ್ಫಿತಗ್ಗಾ ಜೋತನ್ತಿ, ಸುಗನ್ಧೇನಾಭಿಪೂಜಯುಂ;

ಸಾದರಾ ವಿನತಾನೇವ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಪುನ್ನಾಗಾ ಗಿರಿಪುನ್ನಾಗಾ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ಧರಣೀರುಹಾ;

ಸುಪುಪ್ಫಿತಗ್ಗಾ ಜೋತನ್ತಿ, ಸುಗನ್ಧೇನಾಭಿಪೂಜಯುಂ;

ಸಾದರಾ ವಿನತುಗ್ಗಗ್ಗಾ, ಗನ್ತುಕಾಲೋ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಅಸೋಕಾ ಕೋವಿಳಾರಾ ಚ, ಸೋಮನಸ್ಸಕರಾ ವರಾ;

ಸುಗನ್ಧಾ ಕಣ್ಣಿಕಾ ಬನ್ಧಾ, ರತ್ತವಣ್ಣೇಹಿ ಭೂಸಿತಾ;

ಸಾದರಾ ವಿನತುಗ್ಗಗ್ಗಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಕಣ್ಣಿಕಾರಾ ಫುಲ್ಲಿತಾ ನಿಚ್ಚಂ, ಸೋವಣ್ಣರಂಸಿಜೋತಕಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಾ ಪವಾಯನ್ತಿ, ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಸೋಭಯಂ;

ಸಾದರಾ ವಿನತಾನೇವ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಸುಪತ್ತಾ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಕೇತಕೀ ಧನುಕೇತಕೀ;

ಸುಗನ್ಧಾ ಸಮ್ಪವಾಯನ್ತಿ, ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾಭಿಗನ್ಧಿನೋ;

ಸಾದರಾ ಪೂಜಯನ್ತಾವ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಮಲ್ಲಿಕಾ ಜಾತಿಸುಮನಾ, ಸುಗನ್ಧಾ ಖುದ್ದಮಲ್ಲಿಕಾ;

ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ ಪವಾಯನ್ತಿ, ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇ ಪಸೋಭಯಂ;

ಸಾದರಾ ತೇ ಪಲಮ್ಬನ್ತಿ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಸಿನ್ಧುವಾರಾ ಸೀತಗನ್ಧಾ, ಸುಗನ್ಧಾ ಮಾಲುತೇರಿತಾ;

ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾಭಿಪೂಜೇನ್ತಾ, ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇ ಪಸೋಭಯಂ;

ಸಾದರಾ ವಿನತುಗ್ಗಗ್ಗಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಸೀಹಾ ಕೇಸರಸೀಹಾ ಚ, ಚತುಪ್ಪದನಿಸೇವಿತಾ;

ಅಚ್ಛಮ್ಭೀತಾ ಸುರಾಪಾನೇ, ಮಿಗರಾಜಾ ಪತಾಪಿನೋ.

‘‘ಸೀಹನಾದೇನ ಪೂಜೇನ್ತಿ, ಸಾದರಾ ತೇ ಮಿಗಾಭಿಭೂ;

ಮಗ್ಗಮ್ಹಿ ಉಭತೋ ವೂಳ್ಹಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಬ್ಯಗ್ಘಾ ಸಿನ್ಧವಾ ನಕುಲಾ, ಸಾಧುರೂಪಾ ಭಯಾನಕಾ;

ಆಕಾಸೇ ಸಮ್ಪತನ್ತಾವ, ನಿಬ್ಭೀತಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ;

ತೇಹಿ ತೇ ಸಾದರಾ ನತಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ತಿಧಾ ಪಭಿನ್ನಾ ಛದ್ದನ್ತಾ, ಸುರೂಪಾ ಸುಸ್ಸರಾ ಸುಭಾ;

ಸತ್ತಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಙ್ಗಾ ತೇ, ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇಸು ಕೂಜಿನೋ;

ಸಾದರಾ ಹಾಸಮಾನಾವ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಮಿಗಾ ವರಾಹಾ ಪಸದಾ, ಚಿತ್ರಾಸಾವಯವಾ ಸುಭಾ;

ಆರೋಹಪರಿಣಾಹೇನ, ಸುರೂಪಾ ಅಙ್ಗಸಂಯುತಾ;

ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇ ಗಾಯಮಾನಾವ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಗೋಕಣ್ಣಾ ಸರಭಾ ರುರೂ, ಆರೋಹಪರಿಣಾಹಿನೋ;

ಸುರೂಪಾ ಅಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸೇವಮಾನಾವ ಅಚ್ಛರುಂ;

ಸೇವಮಾನಾ ತೇಹಿ ತದಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ದೀಪೀ ಅಚ್ಛಾ ತರಚ್ಛಾ ಚ, ತುದರಾ ವರುಣಾ ಸದಾ;

ತೇ ದಾನಿ ಸಿಕ್ಖಿತಾ ಸಬ್ಬೇ, ಮೇತ್ತಾಯ ತವ ತಾದಿನೋ;

ತೇ ಪಚ್ಚಸೇವಕಾ ಅದ್ಧಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ.

‘‘ಸಸಾ ಸಿಙ್ಗಾಲಾ ನಕುಲಾ, ಕಲನ್ದಕಾಳಕಾ ಬಹೂ;

ಕಸ್ತುರಾ ಸೂರಾ ಗನ್ಧಾ ತೇ, ಕೇವಲಾ ಗಾಯಮಾನಾವ.

ಸಮಯೋ ತೇ ಮಹಾಯಸ;

‘‘ಮಯೂರಾ ನೀಲಗೀವಾ ತೇ, ಸುಸಿಖಾ ಸುಭಪಕ್ಖಿಕಾ;

ಸುಪಿಞ್ಛಾ ತೇ ಸುನಾದಾ ಚ, ವೇಳುರಿಯಮಣಿಸನ್ನಿಭಾ;

ನಾದಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪೂಜೇನ್ತಿ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಸುವಣ್ಣಚಿತ್ರಹಂಸಾ ಚ, ಜವಹಂಸಾ ವಿಹಾಚರಾ;

ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಆಸಯಾ ಛುದ್ಧಾ, ಜಿನದಸ್ಸನಬ್ಯಾವಟಾ;

ಮಧುರಸ್ಸರೇನ ಕೂಜನ್ತಿ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಹಂಸಾ ಕೋಞ್ಚಾ ಸುನದಾ ತೇ, ಚಕ್ಕವಾಕಾ ನದೀಚರಾ;

ಬಕಾ ಬಲಾಕಾ ರುಚಿರಾ, ಜಲಕಾಕಾ ಸರಕುಕ್ಕುಟಾ;

ಸಾದರಾಭಿನಾದಿನೋ ಏತೇ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಚಿತ್ರಾ ಸುರೂಪಾ ಸುಸ್ಸರಾ, ಸಾಳಿಕಾ ಸುವತಣ್ಡಿಕಾ;

ರುಕ್ಖಗ್ಗಾ ಸಮ್ಪತನ್ತಾ ತೇ, ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇಸು ಕೂಜಿನೋ;

ತೇಸು ತೇಸು ನಿಕೂಜನ್ತಿ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಕೋಕಿಲಾ ಸಕಲಾ ಚಿತ್ರಾ, ಸದಾ ಮಞ್ಜುಸ್ಸರಾ ವರಾ;

ವಿಮ್ಹಾಪಿತಾ ತೇ ಜನತಂ, ಸದ್ಧಿಮಿತ್ತಾದಿಕೇ ಸುರಾ;

ಸರೇಹಿ ಪೂಜಯನ್ತಾವ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಭಿಙ್ಕಾ ಕುರರಾ ಸಾರಾ, ಪೂರಿತಾ ಕಾನನೇ ಸದಾ;

ನಿನ್ನಾದಯನ್ತಾ ಪವನಂ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಮಙ್ಗಿನೋ;

ಗಾಯಮಾನಾ ಸರೇನೇವ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ತಿತ್ತಿರಾ ಸುಸರಾ ಸಾರಾ, ಸುಸರಾ ವನಕುಕ್ಕುಟಾ;

ಮಞ್ಜುಸ್ಸರಾ ರಾಮಣೇಯ್ಯಾ, ಕಾಲೋ ತೇ ಪಿತುದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಸೇತವಾಲುಕಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ;

ಮಧುರೋದಕಸಮ್ಪುಣ್ಣಾ, ಸರಾ ಜೋತನ್ತಿ ತೇ ಸದಾ;

ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಕುಮ್ಭೀರಾಮಕರಾಕಿಣ್ಣಾ, ವಲಯಾ ಮುಞ್ಜರೋಹಿತಾ;

ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಬ್ಯಾವಿದ್ಧಾ, ಸರಾ ಸೀತೋದಕಾ ಸುಭಾ;

ತತ್ಥ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ನೀಲುಪ್ಪಲಸಮಾಕಿಣ್ಣಾ, ತಥಾ ರತ್ತುಪ್ಪಲೇಹಿ ಚ;

ಕುಮುದುಪ್ಪಲಸಂಕಿಣ್ಣಾ, ಸರಾ ಸೋಭನ್ತಿನೇಕಧಾ;

ತತ್ಥ ಸೀತಲಕಾ ತೋಯಾ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಪುಣ್ಡರೀಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಪದುಮೇಹಿ ಸಮೋಹತಾ;

ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇಸು ಸೋಭನ್ತಿ, ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ ತಹಿಂ ತಹಿಂ;

ತತ್ಥೋದಕಾನಿ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಸೇತಪುಲಿನಸಂಕಿಣ್ಣಾ, ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ;

ಸೀತೋದಕಮಹೋಘೇಹಿ, ಸಮ್ಪುಣ್ಣಾ ತಾ ನದೀ ಸುಭಾ;

ಉಭೋ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಸನ್ದನ್ತಿ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಭತೋಪಸ್ಸೇ, ಗಾಮನಿಗಮಸಮಾಕುಲಾ;

ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಜನತಾ, ರತನತ್ತಯಮಾಮಕಾ;

ತೇಸಂ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ.

‘‘ತೇಸು ತೇಸು ಪದೇಸೇಸು, ದೇವಾ ಮಾನುಸ್ಸಕಾ ಉಭೋ;

ಗನ್ಧಮಾಲಾಭಿಪೂಜೇನ್ತಿ, ಸಮಯೋ ತೇ ಞಾತಿದಸ್ಸನೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸತ್ಥು ಗಮನವಣ್ಣಂ ಸಂವಣ್ಣೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಕಾಳುದಾಯೀ ಮಮ ಗಮನಂ ಪತ್ಥೇತಿ, ಪೂರೇಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸ ಸಙ್ಕಪ್ಪ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ಗಮನೇ ಬಹೂನಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ದಿಸ್ವಾ ವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಖೀಣಾಸವಪರಿವುತೋ ರಾಜಗಹತೋ ಅತುರಿತಚಾರಿಕಾವಸೇನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಫಲಾಫಲೇ ಅನುಭವನ್ತೋ ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಾದಿಸಮೂಹಾನಂ ಸೇವನಪೂಜಾಯ ಪೂಜಿಯಮಾನೋ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಸುಗನ್ಧಪುಪ್ಫಗನ್ಧೇಹಿ ಗನ್ಧಿಯಮಾನೋ ಗಾಮನಿಗಮವಾಸೀನಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಕುರುಮಾನೋ ಕಪಿಲವತ್ಥುಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಥೇರೋ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ ವೇಸಂ ದಿಸ್ವಾ, ರಞ್ಞಾ – ‘‘ಕೋಸಿ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಸಚೇ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತಂ ತಯಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪೇಸಿತಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ಏವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ –

‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುತ್ತೋಮ್ಹಿ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋ, ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸಪ್ಪಟಿಮಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಪಿತುಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ ತುವಂಸಿ ಸಕ್ಕ, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಗೋತಮ ಅಯ್ಯಕೋಸೀ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೫೩೬) – ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುತ್ತೋಮ್ಹೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉರೇ ವಾಯಾಮಜನಿತಾಹಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಹಿ ಜಾತತಾಯ ಓರಸಪುತ್ತೋ ಅಮ್ಹಿ. ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋತಿ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ಸಕಲಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರಸ್ಸ, ಮಹಾಕರುಣಾಕರಸ್ಸ ಚ ಸಹನತೋ ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸಹಿತುಂ ಅಭಿಭವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಅಸಯ್ಹಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಾರಾನಂ ಸಹನತೋ ಅಭಿಭವನತೋ ಆಸಯಾನುಸಯಚರಿತಾಧಿಮುತ್ತಿಆದಿವಿಭಾಗಾವಬೋಧೇನ ಯಥಾರಹಂ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥೇಹಿ ಅನುಸಾಸನೀಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಸಯ್ಹಸ್ಸ ಬುದ್ಧಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸಹನತೋ ತತ್ಥ ವಾ ಸಾಧುಕಾರೀಭಾವತೋ ಅಸಯ್ಹಸಾಹಿನೋ. ಅಙ್ಗೀರಸಸ್ಸಾತಿ ಅಙ್ಗೀಕತಸೀಲಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಕಸ್ಸ. ‘‘ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ನಿಚ್ಛರಣಕಓಭಾಸಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅಪರೇ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಅಙ್ಗೀರಸೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ನಾಮಾನಿ ಪಿತರಾಯೇವ ಗಹಿತಾನೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಟಿಮಸ್ಸಾತಿ ಅನುಪಮಸ್ಸ ಇಟ್ಠಾದೀಸು ತಾದಿಲಖಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ತಾದಿನೋ. ಪಿತುಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ ತುವಂಸೀತಿ ಅರಿಯಜಾತಿವಸೇನ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತು ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಲೋಕವೋಹಾರವಸೇನ ತ್ವಂ ಪಿತಾ ಅಸಿ. ಸಕ್ಕಾತಿ ವಂಸೇನ ರಾಜಾನಂ ಆಲಪತಿ. ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಭಾವೇನ ಅರಿಯಜಾತಿಲೋಕಿಯಜಾತೀಹಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಜಾತೀನಂ ಸಭಾವಸಮೋಧಾನೇನ. ಗೋತಮಾತಿ ಗೋತ್ತೇನ ರಾಜಾನಂ ಆಲಪತಿ. ಅಯ್ಯಕೋಸೀತಿ ಪಿತಾಮಹೋ ಅಹೋಸಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುತ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿಆದಿಂ ವದನ್ತೋ ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ಏವಂ ಪನ ಅತ್ತಾನಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೇನ ರಞ್ಞಾ ಮಹಾರಹೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಯಾದಿತಸ್ಸ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪತ್ತೇ ದಿನ್ನೇ ಗಮನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಗನ್ತುಕಾಮತ್ಥ, ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಕಹಂ ಪನ ಸತ್ಥಾತಿ? ವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಭುಞ್ಜಥ, ಅಞ್ಞಂ ಭಗವತೋ ಹರಥ. ಯಾವ ಚ ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಇಮಂ ನಗರಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಾವಸ್ಸ ಇತೋಯೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಹರಥಾತಿ. ಥೇರೋ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಚ ಪರಿಸಾಯ ಚ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಗಮನತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ರತನತ್ತಯಗುಣೇಸು ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂಯೇವ ಸತ್ಥು ಆಹರಿತಬ್ಬಭತ್ತಪುಣ್ಣಂ ಪತ್ತಂ ಆಕಾಸೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ. ಏವಂ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಂ ಮಗ್ಗಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಯೋಜನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ರಾಜಗೇಹತೋ ಭತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಭಗವಾ ಕಮೇನ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರಂ ಪತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ರಾಜವೀಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿ, ನಯಿದಂ ರಾಜವಂಸಪ್ಪವೇಣೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಮಹಾರಾಜ, ವಂಸೋ, ಈದಿಸೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಬುದ್ಧವಂಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ –

‘‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಚರಿತಂ ಚರೇ;

ಧಮ್ಮಚಾರೀ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ.

‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ ಸುಚರಿತಂ, ನ ನಂ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರೇ;

ಧಮ್ಮಚಾರೀ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚಾ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೬೮-೧೬೯) –

ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ತತೋ ರಾಜಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸಕಮನ್ದಿರೇ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ ಭೋಜನಾವಸಾನೇ ಧಮ್ಮಪಾಲಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧೦.೯೨ ಆದಯೋ) ಸುತ್ವಾ ಸಪರಿಸೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪನ್ನೋವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ.

ತತೋ ಭಗವಾ ರಾಹುಲಮಾತುಯಾ ಬಿಮ್ಬಾದೇವಿಯಾ ಪಾಸಾದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸೋಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಚನ್ದಕಿನ್ನರೀಜಾತಕದೇಸನಾಯ (ಜಾ. ೧.೧೪.೧೮ ಆದಯೋ) ಪಸಾದಂ ಜನೇತ್ವಾ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಬಿಮ್ಬಾದೇವೀ ಪುತ್ತಂ ರಾಹುಲಕುಮಾರಂ ಆಹ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ತವ ಪಿತು ಸನ್ತಕಂ ಧನಂ ಯಾಚಾಹೀ’’ತಿ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ದಾಯಜ್ಜಂ, ಮೇ ಸಮಣ, ದೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ‘‘ಸುಖಾ, ತೇ ಸಮಣ, ಛಾಯಾ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ. ತಂ ಭಗವಾ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಲೋಕುತರದಾಯಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕುಲಪ್ಪಸಾದಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಕಾಳುದಾಯೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೧೯, ೨೨೫) ಥೇರಂ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

೧೬೫. ಥೇರೋ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಅನುತ್ತಾನಪದಮೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

೧೬೬. ಗುಣಾಗುಣವಿದೂತಿ ಗುಣಞ್ಚ ಅಗುಣಞ್ಚ ಗುಣಾಗುಣಂ, ವಣ್ಣಾವಣ್ಣಂ, ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ ವಾ ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಗುಣಾಗುಣವಿದೂ. ಕತಞ್ಞೂತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಕತಗುಣಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಕತಞ್ಞೂ, ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಭತ್ತದಾನಾದಿನಾ ಕತೂಪಕಾರಸ್ಸ ರಜ್ಜಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ಸಮತ್ಥತ್ತಾ ಕತಞ್ಞೂ. ಕತವೇದೀತಿ ಕತಂ ವಿನ್ದತಿ ಅನುಭವತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತೀತಿ ಕತವೇದೀ. ತಿತ್ಥೇ ಯೋಜೇತಿ ಪಾಣಿನೇತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ನಿಬ್ಬಾನಪವೇಸನುಪಾಯೇ ಕುಸಲಪಥೇ ಮಗ್ಗೇ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಯೋಜೇತಿ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಗಮನವಣ್ಣನಗಾಥಾನಮತ್ಥೋ ಥೇರಗಾಥಾಯಂ ವುತ್ತೋಯೇವಾತಿ.

ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.