೬. ಬಾಹಿಯತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠಾಪದಾನೇ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬಾಹಿಯಸ್ಸ ದಾರುಚೀರಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇದಙ್ಗೇಸು ಅನವಯೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ತುಕಾಮೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪನ್ನೋ ‘‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಯಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ಸೋ ವಿಯ ಅಹಮ್ಪಿ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಭಗವಾ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣೇನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥ ಛ ಕಾಮಾವಚರಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಪುನ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಕ್ಕವತ್ತಿಆದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನೇಕಕಪ್ಪಕೋಟಿಸತೇಸು ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಯದಾ ಸಾಸನೇ ಓಸಕ್ಕಮಾನೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತುನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ನ ಹೋತಿ, ತಾವ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಜೀವಿತಸಾಲಯಾ ನಿವತ್ತನ್ತು, ನಿರಾಲಯಾ ಇಮಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ತಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಂಸು. ತೇಸು ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಏಕರತ್ತಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸೋ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ನಾಗಲತಾದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಕುರುತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏವಂ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ‘ಯೋ ಪಠಮಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತೇನಾಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅವಸೇಸಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೂ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಚೇ ಮಯಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸಾಮ, ಸಯಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು.

ದುತಿಯದಿವಸೇ ದುತಿಯತ್ಥೇರೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ತಥೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಇತರೇ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ, ಕತಿಕಾ ಕತಾ, ‘ಮಹಾಥೇರೇನ ಆಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಥೇರೇನ ಆಭತಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ಮಯಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಸಕಾರೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು. ತೇಸು ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ, ದುತಿಯೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಇತರೇ ಪಞ್ಚ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇಸು ಏಕೋ ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ಏಕೋ ಗನ್ಧಾರರಟ್ಠೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋ, ಏಕೋ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ, ಏಕೋ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ, ಏಕೋ ಸಭಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋತಿ. ತೇಸು ಅಯಂ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನೇ ವಾಣಿಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಾಣಿಜಕಮ್ಮೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ, ಸೋ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ವಾಣಿಜೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಾವಮಾರುಯ್ಹ ವಿದೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕತಿಪಾಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿನ್ನಾಯ ನಾವಾಯ ಸೇಸೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಭಕ್ಖೇಸು ಜಾತೇಸು ಏಕೋಯೇವ ಅವಸಿಟ್ಠೋ ಏಕಂ ಫಲಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಯಮನ್ತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನತೀರಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಸ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸುಕ್ಖಕಟ್ಠದಣ್ಡಕೇ ವಾಕೇಹಿ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ದೇವಕುಲತೋ ಕಪಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಏಕೋ ಅರಹಾ’’ತಿ ಸಮ್ಭಾವೇಸುಂ. ಸೋ ವತ್ಥೇಸು ಉಪನೀತೇಸು ‘‘ಸಚಾಹಂ ನಿವಾಸೇಮಿ, ಪಾರುಪಾಮಿ ವಾ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಮೇ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಾರುಚೀರಾನೇವ ಪರಿಹರಿ.

ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಅರಹಾ, ಅರಹಾ’’ತಿ ಬಹೂಹಿ ಸಮ್ಭಾವಿಯಮಾನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ ‘‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ ಸೋ ತೇನ ನಿಯಾಮೇನ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ.

ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಸತ್ತಸು ಜನೇಸು ಪಬ್ಬತಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಆಗತಟ್ಠಾನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಮಾರುಯ್ಹ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಣಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠಾನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಂ ಇತರೇಸಞ್ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತೇ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಆವಜ್ಜೇಸಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಕಹಂ ನು ಖೋ ತೇ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ದಾರುಚೀರಿಯಂ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಟ್ಠೋ ವತಾಯಂ ಬಾಲೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅತಿಉಕ್ಕಟ್ಠಭಾವೇನ ಅರಹತಾಪಿ ಆಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಉದರಹೇತು ಅನಾರಹಾವ ಸಮಾನೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ಲೋಕಂ ವಞ್ಚೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ನಂ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಖಣೇನೇವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನೇ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ದಾರುಚೀರಿಯಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಓಭಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ಕೇ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪೋರಾಣಕಸಹಾಯೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠಕೋ ಅರಹಾ ಹುತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಪಞ್ಚಜನಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಸ್ವಾಹಂ ದಾನಿ ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದಮಿತುಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಂ ಕಾರಣಂ ಆಹ – ‘‘ನೇವ ಖೋ ತ್ವಂ, ಬಾಹಿಯ, ಅರಹಾ ನಾಪಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನೋ, ಸಾಪಿ ತೇ ಪಟಿಪದಾ ನತ್ಥಿ, ಯಾಯ ತ್ವಂ ಅರಹಾ ವಾ ಅಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸನಭಾವಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಬಾಹಿಯೋ ಪನ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಯಾ ಕತಂ, ಅನರಹಂ ಅರಹಾ ಅಹನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಅಯಞ್ಚ ಮಂ ‘ನ ತ್ವಂ ಅರಹಾ, ನಾಪಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾಸೀ’ತಿ ವದತಿ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಲೋಕೇ ಅಞ್ಞೋ ಅರಹಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಥ ಕೇ ಚರಹಿ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ದೇವತಾ ಆಚಿಕ್ಖಿ – ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬಾಹಿಯ, ಉತ್ತರೇಸು ಜನಪದೇಸು ಸಾವತ್ಥಿ ನಾಮ ನಗರಂ, ತತ್ಥ ಸೋ ಭಗವಾ ಏತರಹಿ ವಿಹರತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬಾಹಿಯ, ಭಗವಾ ಅರಹಾ ಚೇವ ಅರಹತ್ತಾಯ ಚ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸೀ’’ತಿ. ಬಾಹಿಯೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ದೇವತಾಯ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ತಂಖಣಂಯೇವ ಸುಪ್ಪಾರಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಿವಾಸೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚ ಪನ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಚ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕುಹಿಂ ಏತರಹಿ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ? ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಪನ ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಸುಪ್ಪಾರಕಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕದಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ದೂರತೋಪಿ ಆಗತೋ, ನಿಸೀದ ತಾವ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಾಹಿ, ಆಗತಕಾಲೇ ಸತ್ಥಾರಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ಥು ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಕತ್ಥಚಿ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಅನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏಕರತ್ತೇನೇವ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಗತೋ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾವ ವಿಸ್ಸಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಏವಂ ವತ್ವಾ ತರಮಾನರೂಪೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅನೋಪಮಾಯ ಬುದ್ಧಸಿರಿಯಾ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಚಿರಸ್ಸಂ ವತ ಮೇ ಗೋತಮೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓನತಸರೀರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗೋಪ್ಫಕೇಸು ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ದೇಸೇತು, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಧಮ್ಮಂ, ದೇಸೇತು ಸುಗತೋ ಧಮ್ಮಂ, ಯಂ ಮಮಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ತಾವ, ಬಾಹಿಯ, ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠಮ್ಹಾ ಪಿಣ್ಡಾಯಾ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬಾಹಿಯೋ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತೇನ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ನ ಅಲದ್ಧಪುಬ್ಬೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ದೇಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಧಮ್ಮಂ, ದೇಸೇತು ಸುಗತೋ ಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಪುನ ಯಾಚಿ. ಸತ್ಥಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪೀತಿಯಾ ನಿರನ್ತರಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಂ ಹೋತಿ, ಬಲವಪೀತಿವೇಗೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ, ಮಜ್ಝತ್ತುಪೇಕ್ಖಾಯ ತಾವ ತಿಟ್ಠತು, ಏಕರತ್ತೇನೇವ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಗತಸ್ಸಪಿ ಚಸ್ಸ ದರಥೋ ಬಲವಾ ಸೋಪಿ ತಾವ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೂ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಯಾಚಿತೋ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠಿತೋವ ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತೇ, ಬಾಹಿಯ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಉದಾ. ೧೦) ನಯೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋಯೇವ ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೧೭೮. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಅನುತ್ತಾನಪದವಣ್ಣನಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮ.

೧೮೧. ಹಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ, ಕೋಮಾರವಣ್ಣಂ ಅತಿಕೋಮಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೨. ಹೇಮಯಞ್ಞೋಪಚಿತಙ್ಗನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಸುತ್ತಯಞ್ಞೋಪಚಿತಸುತ್ತಅವಯವಂ ಸರೀರಂ ದೇಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಲಮ್ಬಬಿಮ್ಬತಮ್ಬೋಟ್ಠನ್ತಿ ಓಲಮ್ಬಿತಬಿಮ್ಬಫಲಸದಿಸಂ ರತ್ತವಣ್ಣಂ ಓಟ್ಠದ್ವಯಸಮನ್ನಾಗತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇತತಿಣ್ಹಸಮಂ ದಿಜನ್ತಿ ಸುನಿಸಿತತಿಖಿಣಅಯಲೋಹಘಂಸನೇನ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಕತಂ ವಿಯ ಸಮದನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೩. ಪೀತಿಸಮ್ಫುಲ್ಲಿತಾನನನ್ತಿ ಪೀತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಫುಲ್ಲಿತಂ ವಿಕಸಿತಂ ಆನನಂ ಮುಖಂ ಆದಾಸತಲಸದಿಸಮುಖವನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೪. ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಖಿಪ್ಪಂ ದೇಸನಾಯ ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಭಿವಿಸೇಸೇನ ಞಾತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೬. ಸಗ್ಗಂ ಅಗಂ ಸಭವನಂ ಯಥಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ವಿಯ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಅಗಮಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೯೬. ನ ತ್ವಂ ಉಪಾಯಮಗ್ಗಞ್ಞೂತಿ ತ್ವಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಧಿಗಮೂಪಾಯಭೂತಮಗ್ಗಞ್ಞೂ ನ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೦. ಸತ್ಥುನೋ ಸದಾ ಜಿನನ್ತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಜಿನಂ ಜಿನನ್ತೋ ಪರಾಜಿತಕೋಪೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಿಮಲಾನನಂ ಆದಾಸತಲಸದಿಸಮುಖಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ದಿಜೇ ಅಪುಚ್ಛಿಂ ಕುಹಿಂ ಲೋಕನನ್ದನೋತಿ ಕುಹಿಂ ಠಾನೇ ಲೋಕಪಸಾದಕರೋ ಸತ್ಥಾತಿ ದಿಜೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪುಚ್ಛಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೧. ಸಸೋವ ಖಿಪ್ಪಂ ಮುನಿದಸ್ಸನುಸ್ಸುಕೋತಿ ಮುನಿದಸ್ಸನೇ ತಥಾಗತದಸ್ಸನೇ ಉಸ್ಸುಕೋ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತೋ ಸಸೋ ಇವ ಖಿಪ್ಪಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೨. ತುವಟಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಪಿಣ್ಡತ್ಥಂ ಅಪಿಹಾಗಿಧನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಪಿಹಂ ಅಪಗತಪಿಹಂ ಅಗಿಧಂ ನಿತ್ತಣ್ಹಂ.

೨೦೩. ಅಲೋಲಕ್ಖನ್ತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಅನೋಲೋಕಯಮಾನಂ ಉತ್ತಮೇ ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಿಚರನ್ತಂ ಅದಕ್ಖಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಿರೀನಿಲಯಸಙ್ಕಾಸನ್ತಿ ಸಿರಿಯಾ ಲಕ್ಖಣಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋಭಾಯ ನಿಲಯಂ ಸಙ್ಕಾಸಂ ಜಲಮಾನತೋರಣಸದಿಸಂ. ರವಿದಿತ್ತಿಹರಾನನನ್ತಿ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಮುಖಮಣ್ಡಲಂ.

೨೦೪. ಕುಪಥೇ ವಿಪ್ಪನಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಕುಚ್ಛಿತಪಥೇ ಸೋಪದ್ದವಮಗ್ಗೇ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಮೇ ಸರಣಂ ಹೋಹಿ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋಹಿ. ಗೋತಮಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ.

೨೧೮. ನ ತತ್ಥ ಸುಕ್ಕಾ ಜೋತನ್ತೀತಿ ಸುಕ್ಕಪಭಾಸಮ್ಪನ್ನಾ ಜೋತಮಾನಓಸಧಿತಾರಕಾದಯೋ ನ ಜೋತನ್ತಿ ನಪ್ಪಭಾಸನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಸೋ ಏವಂ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ‘‘ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ತೇ ಪತ್ತಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ನ ಪರಿಪುಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಕಿರ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ಅತ್ತನಾ ಪಚ್ಚಯೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏಕಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾಪಿ ಪತ್ತೇನ ವಾ ಚೀವರೇನ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ನಾಕಾಸಿ, ‘‘ನ ತೇನಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಮಯಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಭಗವಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನಾದಾಸಿ. ತಮ್ಪಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಮೇವ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನತೋ ಚೋಳಕ್ಖಣ್ಡಾನಿ ಸಂಕಡ್ಢೇನ್ತಂ ಪುಬ್ಬವೇರಿಕೋ ಅಮನುಸ್ಸೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ತರುಣವಚ್ಛಾಯ ಗಾವಿಯಾ ಸರೀರೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ವಾಮಊರುಮ್ಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಬಾಹಿಯಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಬಾಹಿಯಂ ದಾರುಚೀರಿಯನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಸರೀರಂ ನಗರದ್ವಾರತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೂಪಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಣಾಪೇಸಿ.

ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾತುಂ ಮಹಾಪಥೇ ಥೂಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತತೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ತಥಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸರೀರಝಾಪನಕಿಚ್ಚಂ ಕಾರೇಸಿ, ಧಾತುಯೋ ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಕತರಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ ತೇನ ಸಮಧಿಗತೋ, ಸಾಮಣೇರೋ ನು ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ನು ಖೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಅರಹತ್ತೋ’’ತಿ ಉಪರಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇತಿ. ತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಯದಿದಂ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೬) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ‘ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’ತಿ ವದೇಥ, ಕದಾ ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಮಮ ಧಮ್ಮಂ ಸುತಕಾಲೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಕದಾ ಪನಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಕಥಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತೇನ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠಿತೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಕಥಿತಧಮ್ಮೋ; ಕಥಂ ಸೋ ತಾವತ್ತಕೇನ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸೀ’’ತಿ? ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಧಮ್ಮಂ ‘ಅಪ್ಪಂ’ ವಾ ‘ಬಹುಂ ವಾ’ತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ. ಅನೇಕಾನಿಪಿ ಹಿ ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾನಿ ಗಾಥಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ನ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅತ್ಥನಿಸ್ಸಿತಂ ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ಗಾಥಾಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಸಹಸ್ಸಮಪಿ ಚೇ ಗಾಥಾ, ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾ;

ಏಕಂ ಗಾಥಾಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೦೧) –

ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಬಾಹಿಯತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.