೫೪. ಕಚ್ಚಾಯನವಗ್ಗೋ

೧. ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಚತುಪಞ್ಞಾಸಮವಗ್ಗೇ ಪಠಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜನ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿಯಮಾನಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಪಣಿಧಾನಂ ಕತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ.

ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞೇನ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾಯ ಸುವಣ್ಣಿಟ್ಠಕಾಯ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸರೀರಂ ಮೇ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ತತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಉಜ್ಜೇನಿಯಂ ರಞ್ಞೋ ಚಣ್ಡಪಜ್ಜೋತಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಮಾತಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ, ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಕಞ್ಚನಮಾಣವೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ವುದ್ಧಿಮನ್ವಾಯ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ. ಸೋ ಗೋತ್ತವಸೇನ ಕಚ್ಚಾಯನೋತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಅಥ ರಾಜಾ ಚಣ್ಡಪಜ್ಜೋತೋ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಇಧಾನೇಥಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತಟ್ಠಮೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗತೋ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸತ್ತಹಿ ಜನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

೧. ಸೋ ಏವಂ ಪತ್ತಅರಹತ್ತಫಲೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ತೇ ತಾವದೇವ ದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಕೇಸಮಸ್ಸುಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರಾ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಾ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ. ಏವಂ ಥೇರೋ ಸದತ್ಥಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ರಾಜಾ ಪಜ್ಜೋತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತುಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸೋತುಂ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ತ್ವಂಯೇವ, ಕಚ್ಚಾನ, ತತ್ಥ ಗಚ್ಛ, ತಯಿ ಗತೇ ರಾಜಾ ಪಸೀದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಆಣಾಯ ಅತ್ತಟ್ಠಮೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಅವನ್ತೀಸು ಸಾಸನಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಆಗತೋ. ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಪತ್ಥನಾವಸೇನ ಕಚ್ಚಾಯನಪ್ಪಕರಣಂ ಮಹಾನಿರುತ್ತಿಪ್ಪಕರಣಂ ನೇತ್ತಿಪ್ಪಕರಣನ್ತಿ ಪಕರಣತ್ತಯಂ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಅಥ ಸನ್ತುಟ್ಠೇನ ಭಗವತಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜನ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೮, ೧೯೭) ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತೋ ಅಗ್ಗಫಲಸುಖೇನ ವಿಹಾಸೀತಿ.

ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೨. ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ದುತಿಯಾಪದಾನೇ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಥೇರೋ ಪುರಿಮಜಿನವರೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ಯಾಕರಿ.

ಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಕ್ಕಲೀತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತತ್ಥ ಕಲೀತಿ ಅಪರಾಧತಿಲಕಾಳಕಾದಿದೋಸಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ. ನಿದ್ಧನ್ತಸುವಣ್ಣಪಿಣ್ಡಸದಿಸತಾಯ ಅಪಗತೋ ಬ್ಯಪಗತೋ ಕಲಿ ದೋಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ವ-ಕಾರಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ವಕ್ಕಲೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ, ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ರೂಪಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿದಸ್ಸನೇನ ಅತಿತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ವಿಚರತಿ. ‘‘ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಸತ್ಥು ದಸ್ಸನಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಭೋಜನಕಾಲಂ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಕಾಲಞ್ಚ ಸೇಸಕಾಲೇ ಯತ್ಥ ಠಿತೇನ ಸಕ್ಕಾ ದಸಬಲಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ, ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಯೇವ ವಿಹರತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮೇನ್ತೋ ಬಹುಕಾಲಂ ತಸ್ಮಿಂ ರೂಪದಸ್ಸನೇನೇವ ವಿಚರನ್ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಪುನೇಕದಿವಸಂ – ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ವಕ್ಕಲಿ, ಇಮಿನಾ ಪೂತಿಕಾಯೇನ ದಿಟ್ಠೇನ? ಯೋ ಖೋ, ವಕ್ಕಲಿ, ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ; ಯೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಧಮ್ಮಞ್ಹಿ, ವಕ್ಕಲಿ, ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೮೭) ಆಹ. ಸತ್ಥರಿ ಏವಂ ವದನ್ತೇಪಿ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ದಸ್ಸನಂ ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತತೋ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ನಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಂವೇಗಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಬುಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ – ‘‘ಅಪೇಹಿ, ವಕ್ಕಲೀ’’ತಿ ಥೇರಂ ಪಣಾಮೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಪಣಾಮಿತೋ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖೇ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ – ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತೇನ, ಯೋಹಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಟ್ಠುಂ ನ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಪಪಾತಟ್ಠಾನಂ ಅಭಿರುಹಿ? ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ – ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಮ ಸನ್ತಿಕಾ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಅಲಭನ್ತೋ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ನಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಓಭಾಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ –

‘‘ಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಭಿಕ್ಖು, ಪಸನ್ನೋ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ;

ಅಧಿಗಚ್ಛೇ ಪದಂ ಸನ್ತಂ, ಸಙ್ಖಾರೂಪಸಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೩೮೧) –

ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ವಕ್ಕಲೀ’’ತಿ (ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೮೧) ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ದಸಬಲೋ ಮೇ ದಿಟ್ಠೋ, ‘ಏಹೀ’ತಿ ಅವ್ಹಾಯನಮ್ಪಿ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಬಲವಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗಮನಭಾವಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾವ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖೇ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಪಠಮೇನ ಪಾದೇನ ಪಬ್ಬತೇ ಠಿತೋಯೇವ ಸತ್ಥಾರಾ ವುತ್ತಗಾಥಾಯೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಪೀತಿಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ ಅಙ್ಗುತ್ತರಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೦೮) ಧಮ್ಮಪದವಣ್ಣನಾಯಞ್ಚ (ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೮೧ ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರವತ್ಥು) ಆಗತಂ.

ಇಧ ಪನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ವಕ್ಕಲೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಓವದಿತೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ, ತಸ್ಸ ಸದ್ಧಾಯ ಬಲವಭಾವತೋ ಏವ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವೀಥಿಂ ನ ಓತರತಿ? ಭಗವಾ ತಂ ಞತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಪುನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಯೇವ. ಅಥಸ್ಸ ಆಹಾರವೇಕಲ್ಲೇನ ವಾತಾಬಾಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ತಂ ವಾತಾಬಾಧೇನ ಪೀಳಿಯಮಾನಂ ಞತ್ವಾ ಭಗವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –

‘‘ವಾತರೋಗಾಭಿನೀತೋ ತ್ವಂ, ವಿಹರಂ ಕಾನನೇ ವನೇ;

ಪವಿದ್ಧಗೋಚರೇ ಲೂಖೇ, ಕಥಂ ಭಿಕ್ಖು ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೩೫೦) –

ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೋ –

‘‘ಪೀತಿಸುಖೇನ ವಿಪುಲೇನ, ಫರಮಾನೋ ಸಮುಸ್ಸಯಂ;

ಲೂಖಮ್ಪಿ ಅಭಿಸಮ್ಭೋನ್ತೋ, ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ಕಾನನೇ.

‘‘ಭಾವೇನ್ತೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಬಲಾನಿ ಚ;

ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಿ ಚ ಭಾವೇನ್ತೋ, ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ಕಾನನೇ.

‘‘ಆರದ್ಧವೀರಿಯೇ ಪಹಿತತ್ತೇ, ನಿಚ್ಚಂ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೇ;

ಸಮಗ್ಗೇ ಸಹಿತೇ ದಿಸ್ವಾ, ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ಕಾನನೇ.

‘‘ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಅಗ್ಗಂ ದನ್ತಂ ಸಮಾಹಿತಂ;

ಅತನ್ದಿತೋ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ, ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ಕಾನನೇ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೩೫೧-೩೫೪) –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತಾಸಂ ಅತ್ಥೋ ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾಯಂ (ಥೇರಗಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೫೧-೩೫೪) ವುತ್ತೋಯೇವ. ಏವಂ ಥೇರೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೨೮. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಇತೋತಿ ಕಕುಸನ್ಧಾದೀನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭದ್ದಕಪ್ಪತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೯. ಪದುಮಾಕಾರವದನೋತಿ ಸುಪುಪ್ಫಿತಪದುಮಸಸ್ಸಿರೀಕಮುಖೋ. ಪದುಮಪತ್ತಕ್ಖೋತಿ ಸೇತಪದುಮಪುಪ್ಫಪಣ್ಣಸದಿಸಅಕ್ಖೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೦. ಪದುಮುತ್ತರಗನ್ಧೋವಾತಿ ಪದುಮಗನ್ಧಮುಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೧. ಅನ್ಧಾನಂ ನಯನೂಪಮೋತಿ ಚಕ್ಖುವಿರಹಿತಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ನಯನಸದಿಸೋ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖಾದಿಚಕ್ಖುದಾಯಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸನ್ತವೇಸೋತಿ ಸನ್ತಸಭಾವೋ ಸನ್ತಇರಿಯಾಪಥೋ. ಗುಣನಿಧೀತಿ ಗುಣಾನಂ ನಿಧಿ, ಸಬ್ಬಗುಣಗಣಾನಂ ನಿಧಾನಟ್ಠಾನಭೂತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರುಣಾಮತಿಆಕರೋತಿ ಸಾಧೂನಂ ಚಿತ್ತಕಮ್ಪನಸಙ್ಖಾತಾಯ ಕರುಣಾಯ ಚ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಮಿನನಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಮತಿಯಾ ಚ ಆಕರೋ ಆಧಾರಭೂತೋ.

೩೨. ಬ್ರಹ್ಮಾಸುರಸುರಚ್ಚಿತೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಹಿ ಚ ಅಸುರೇಹಿ ಚ ದೇವೇಹಿ ಚ ಅಚ್ಚಿತೋ ಪೂಜಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೩. ಮಧುರೇನ ರುತೇನ ಚಾತಿ ಕರವೀಕರುತಮಧುರೇನ ಸದ್ದೇನ ಸಕಲಂ ಜನಂ ರಞ್ಜಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸನ್ಥವೀ ಸಾವಕಂ ಸಕನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕಂ ಮಧುರಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸನ್ಥವೀ, ಥುತಿಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೪. ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಸದ್ದಹನಸದ್ಧಾಯ ಸಾಸನೇ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಮ ದಸ್ಸನಲಾಲಸೋತಿ ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸನೇ ಬ್ಯಾವಟೋ ತಪ್ಪರೋ.

೩೫. ತಂ ಠಾನಮಭಿರೋಚಯಿನ್ತಿ ತಂ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತಟ್ಠಾನನ್ತರಂ ಅಭಿರೋಚಯಿಂ, ಇಚ್ಛಿಂ ಪತ್ಥೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೦. ಪೀತಮಟ್ಠನಿವಾಸನನ್ತಿ ಸಿಲಿಟ್ಠಸುವಣ್ಣವಣ್ಣವತ್ಥೇ ನಿವತ್ಥನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಹೇಮಯಞ್ಞೋಪಚಿತಙ್ಗನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಪಾಮಙ್ಗಲಗ್ಗಿತಗತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೭-೪೮. ನೋನೀತಸುಖುಮಾಲಂ ಮನ್ತಿ ನವನೀತಮಿವ ಮುದುತಲುಣಹತ್ಥಪಾದಂ. ಜಾತಪಲ್ಲವಕೋಮಲನ್ತಿ ಅಸೋಕಪಲ್ಲವಪತ್ತಕೋಮಲಮಿವ ಮುದುಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿಸಾಚೀಭಯತಜ್ಜಿತಾತಿ ತದಾ ಏವಂಭೂತಂ ಕುಮಾರಂ ಮಂ ಅಞ್ಞಾ ಪಿಸಾಚೀ ಏಕಾ ರಕ್ಖಸೀ ಭಯೇನ ತಜ್ಜೇಸಿ ಭಿಂಸಾಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದಾ ಮಹೇಸಿಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಮಂ ಸಾಯೇಸುಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸುಂ. ದೀನಮಾನಸಾ ಭೀತಚಿತ್ತಾ ಮಮ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಇಮಂ ದಾರಕಂ ತೇ ದದಾಮ, ಇಮಸ್ಸ ಸರಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋತು ನಾಥ ನಾಯಕಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೪೯. ತದಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿ ಸೋ ಮನ್ತಿ ಸೋ ಭಗವಾ ತದಾ ತಸ್ಮಿಂ ಮಮ ಮಾತುಯಾ ದಿನ್ನಕಾಲೇ ಜಾಲಿನಾ ಜಾಲಯುತ್ತೇನ ಸಙ್ಖಾಲಕೇನ ಚಕ್ಕಲಕ್ಖಣಾದೀಹಿ ಲಕ್ಖಿತೇನ ಮುದುಕೋಮಲಪಾಣಿನಾ ಮುದುಕೇನ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಹತ್ಥತಲೇನ ಮಂ ಅಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೨. ಸಬ್ಬಪಾರಮಿಸಮ್ಭೂತನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ದಾನಪಾರಮಿತಾದೀಹಿ ಸಮ್ಭೂತಂ ಜಾತಂ. ನೀಲಕ್ಖಿನಯನಂ ವರಂ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರಜಂ ಉತ್ತಮನೀಲಅಕ್ಖಿವನ್ತಂ. ಸಬ್ಬಸುಭಾಕಿಣ್ಣಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸುಭೇನ ವಣ್ಣೇನ ಸಣ್ಠಾನೇನ ಆಕಿಣ್ಣಂ ಗಹನೀಭೂತಂ ರೂಪಂ ಭಗವತೋ ಹತ್ಥಪಾದಸೀಸಾದಿರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಿತ್ತಿಂ ಅಪತ್ತೋ ವಿಹರಾಮಿ ಅಹನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೬೧. ತದಾ ಮಂ ಚರಣನ್ತಗೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ಸೀಲಾದಿಪನ್ನರಸನ್ನಂ ಚರಣಧಮ್ಮಾನಂ ಅನ್ತಗೋ, ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಮರಣನ್ತಗೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಸ ಮರಣಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಂ ಪಞ್ಞಪೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ, ವಕ್ಕಲೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೯೮, ೨೦೮) ಮಂ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೩. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಓವಾದಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪೇಸಕಾರಗಾಮೇ ಜೇಟ್ಠಪೇಸಕಾರಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತದಾ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಹಿಮವನ್ತೇ ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಜನಪದೇ ವಸನ್ತಿ. ತೇ ಏಕವಾರಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಓತರಿತ್ವಾ ‘‘ಸೇನಾಸನಂ ಕರಣತ್ಥಾಯ ಹತ್ಥಕಮ್ಮಂ ಯಾಚಥಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಪಹಿಣಿಂಸು. ತದಾ ಪನ ರಞ್ಞೋ ವಪ್ಪಮಙ್ಗಲಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ‘‘ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಕಿರ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಗತಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ, ಭನ್ತೇ, ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥಿ ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಪ್ಪಮಙ್ಗಲಂ, ತತಿಯದಿವಸೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಅನಿಮನ್ತೇತ್ವಾವ ಪಾವಿಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಜೇಟ್ಠಪೇಸಕಾರಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ತೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅವೇಲಾಯ ಅಯ್ಯಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಥೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾ ಬುದ್ಧಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಇತ್ಥೀ ‘‘ಸ್ವೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ‘‘ಬಹುಕಾ ಮಯಂ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿತ್ತಕಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ, ಭಗಿನೀ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ನೋ ಗಾಮೇ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ವಸಿಮ್ಹಾ, ಏಕೇಕೋ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಂ ದಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇಥ, ಅಹಮೇವ ವೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಅಧಿವಾಸೇಸುಂ.

ಸಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಅಹಂ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇಸಿಂ, ಅಯ್ಯಾನಂ ನಿಸೀದನಟ್ಠಾನಂ ಸಂವಿದಹಥ, ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥಾ’’ತಿ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಸಬ್ಬಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಆದಾಯ ತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಮಾಸಂ ವಸನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪುನ ಗಾಮೇ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಏಕೇಕಕುಲತೋ ಏಕೇಕಪುರಿಸೋ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಯ್ಯಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಕರೋತೂ’’ತಿ. ಗಾಮವಾಸಿನೋ ತಸ್ಸಾಯೇವ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೇಕೋ ಏಕೇಕಂ ಕತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ರತ್ತಿದಿವಾಟ್ಠಾನೇಹಿ ಪಣ್ಣಸಾಲಸಹಸ್ಸಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ಉಪಗತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ‘‘ಅಹಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸಾ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಕಾಲೇ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಚೀವರಸಾಟಕೇ ಸಜ್ಜೇಥಾ’’ತಿ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಏಕೇಕಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಮೂಲಂ ಚೀವರಂ ದಾಪೇಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ವುಟ್ಠವಸ್ಸಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ಇದಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಗಣದೇವತಾ ನಾಮ ಅಹೇಸುಂ.

ತೇ ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಗೇಹೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಪುಬ್ಬೇ ಜೇಟ್ಠಕಪೇಸಕಾರೋ ಜೇಟ್ಠಕಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠಕಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಸಾನಂ ಭರಿಯಾಯೋ ಸೇಸಕುಟುಮ್ಬಿಕಾನಂ ಧೀತರೋ ಅಹೇಸುಂ, ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಪರಕುಲಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯೋ ತೇಸಂ ತೇಸಂಯೇವ ಗೇಹಾನಿ ಅಗಮಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ ಸಙ್ಘುಟ್ಠೇ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭರಿಯಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ತೇಸಂ ವಿಹಾರಮಜ್ಝಂ ಪವಿಟ್ಠಕ್ಖಣೇ ವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ಯೇಸಂ ಕುಲೂಪಕಾ ವಾ ಞಾತಿಸಾಮಣೇರಾದಯೋ ವಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ತೇಸಂ ಪರಿವೇಣಾದೀನಿ ಪವಿಸಿಂಸು. ತೇ ಪನ ತಥಾರೂಪಾನಂ ನತ್ಥಿತಾಯ ಕತ್ಥಚಿ ಪವಿಸಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇಯೇವ ಅಟ್ಠಂಸು. ಅಥ ನೇ ಜೇಟ್ಠಕಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ, ಕುಲಪುತ್ತೇಹಿ ನಾಮ ಏತ್ತಕೇನ ಲಜ್ಜಿತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಯ್ಯ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯಂ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಇಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪತ್ತಾ, ಸಬ್ಬೇ ಧನಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಅದಾಸಿ. ಸೇಸಾ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ. ಇತ್ಥಿಯೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾನಿ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಾನಿ ಸತಾನಿ. ತೇ ತಂ ಧನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಕೂಟಾಗಾರಪರಿವಾರಂ ಸತ್ಥು ವಸನತ್ಥಾಯ ಮಹಾಪರಿವೇಣಂ ನಾಮ ಕಾರಾಪೇಸುಂ. ನವಕಮ್ಮಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಧನೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಪುಬ್ಬೇ ದಿನ್ನಧನತೋ ಪುನ ಉಪಡ್ಢೂಪಡ್ಢಂ ಅದಂಸು. ನಿಟ್ಠಿತೇ ಪರಿವೇಣೇ ವಿಹಾರಮಹಂ ಕರೋನ್ತಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಂ ಚೀವರಾನಿ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು.

ಜೇಟ್ಠಕಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಪನ ಭರಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಠಿತಾ ಅಹಂ ತೇಹಿ ಸಮಕಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತಿರೇಕತರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅನೋಜಪುಪ್ಫವಣ್ಣೇನ ಸಹಸ್ಸಮೂಲೇನ ಸಾಟಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅನೋಜಪುಪ್ಫಚಙ್ಕೋಟಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನೋಜಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ತಂ ಸಾಟಕಂ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅನೋಜಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂಯೇವ ಮೇ ಸರೀರಂ ಹೋತು, ಅನೋಜಾತ್ವೇವ ಚ ನಾಮಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏವಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಕುಕ್ಕುಟವತೀನಗರೇ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನರಾಜಾ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಸಾ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಮದ್ದರಟ್ಠೇ ಸಾಕಲನಗರೇ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಅನೋಜಪುಪ್ಫವಣ್ಣಮೇವಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಅಹೋಸಿ, ತೇನ ಅನೋಜಾತ್ವೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು, ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನರಞ್ಞೋ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನೋಜಾದೇವೀತಿ ಪಾಕಟಾ ಅಹೋಸಿ.

ಸೇಸಿತ್ಥಿಯೋಪಿ ಅಮಚ್ಚಕುಲೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ತೇಸಂಯೇವ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತಾನಂ ಗೇಹಾನಿ ಅಗಮಂಸು. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಞ್ಞೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಸದಿಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿಂಸು. ಯದಾ ಹಿ ರಾಜಾ ಅಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ವಿಚರತಿ, ತದಾಪಿ ತೇ ತಥೇವ ವಿಚರನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅಸ್ಸೇನ ವಾ ರಥೇನ ವಾ ವಿಚರನ್ತೇ ತೇಪಿ ತಥೇವ ವಿಚರನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಕತಾನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಬಲೇನ ಏಕತೋವ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿಂಸು. ರಞ್ಞೋ ಪನ ವಾಲೋ, ವಾಲವಾಹನೋ, ಪುಪ್ಫೋ, ಪುಪ್ಫವಾಹನೋ, ಸುಪತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಚೇವ ಅಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇಸು ರಾಜಾ ಸುಪತ್ತಂ ಅಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಆರೋಹತಿ, ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸ್ಸೇ ಅಸ್ಸಾರೋಹಾನಂ ಸಾಸನಾಹರಣತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ. ರಾಜಾ ತೇ ಪಾತೋವ ಭೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಭಣೇ, ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಯೋಜನಾನಿ ಆಹಿಣ್ಡಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಸುಖಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇಥಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಚತೂಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಯೋಜನಾನಿ ಆಹಿಣ್ಡಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾಸನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾವ ಪಚ್ಚಾಗಮಿಂಸು.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಸುಪತ್ತಂ ಆರುಹಿತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಿಲನ್ತರೂಪೇ ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತೇ ವಾಣಿಜಕೇ ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಅದ್ಧಾನಕಿಲನ್ತಾ, ಅದ್ಧೋ ಇಮೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಏಕಂ ಭದ್ದಕಂ ಸಾಸನಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ದೇವ, ಇತೋ ವೀಸತಿಯೋಜನಸತಮತ್ಥಕೇ ಸಾವತ್ಥಿ ನಾಮ ನಗರಂ, ತತೋ ಆಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ವೋ ದೇಸೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾಸನಂ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ದೇವ, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಾವದೇವ ಬಲವಪೀತಿಯಾ ಫುಟ್ಠಸರೀರೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮುಹುತ್ತಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪನ, ‘‘ತಾತಾ, ಕಿಂ ವದೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬುದ್ಧೋ, ದೇವ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ‘‘ಕಿಂ ವದೇಥ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ತಾತಾ, ಸುಖಸಾಸನಸವನಾಯ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವೋ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾಸನಂ ಅತ್ಥಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ದೇವ, ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ತಯೋ ವಾರೇ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ‘‘ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಇಧಾಪಿ ವೋ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾಸನಂ ಅತ್ಥಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ದೇವ, ಸಙ್ಘೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ತಥೇವ ತಯೋ ವಾರೇ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಇಧಾಪಿ ವೋ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ತಾತಾ, ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ತುಮ್ಹೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ, ತಾತಾ, ‘ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ನ ಪುನ ನಿವತ್ತಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಯಮ್ಪಿ, ದೇವ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟೇ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಲಿಖಾಪೇತ್ವಾ ವಾಣಿಜಕಾನಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಅನೋಜಾಯ ನಾಮ ದೇವಿಯಾ ದೇಥ, ಸಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತೀಣಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ದಸ್ಸತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪನ ನಂ ವದೇಯ್ಯಾಥ ‘ರಞ್ಞಾ ಕಿರ ತೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಯಥಾಸುಖಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಹೀ’ತಿ, ಸಚೇ ಪನ ‘ವೋ ರಾಜಾ ಕಹ’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಗತೋತಿ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾನಂ ತಥೇವ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ರಾಜಾ ವಾಣಿಜಕೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ತಂಖಣಞ್ಞೇವ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ತಂದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನರಾಜಾನಂ ಸಪರಿವಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ವಾಣಿಜಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ತೀಹಿ ಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಮಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಸ್ವೇ ನಿಕ್ಖಮಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಸಪರಿವಾರೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುನದಿವಸೇ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ವಿಯ ಖುದ್ದಕಗಾಮಭೋಜಕಂ ರಾಜಾನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಯಮೇವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ವೀಸಯೋಜನಸತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಚನ್ದಭಾಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಾಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಂ ನದಿಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಕಾ ನಾಮಾಯ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಪರಚ್ಛಾ ನಾಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮಸ್ಸಾ ಪರಿಮಾಣಂ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ಗಮ್ಭೀರತೋ ಗಾವುತಂ, ಪುಥುಲತೋ ದ್ವೇ ಗಾವುತಾನಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನೇತ್ಥ ನಾವಾ ವಾ ಉಳುಮ್ಪೋ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾವಾದೀನಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೇ ಅಮ್ಹೇ ಜಾತಿ ಜರಂ ಉಪನೇತಿ, ಜರಾ ಮರಣಂ. ಅಹಂ ನಿಬ್ಬೇಮತಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ತೀಣಿ ರತನಾನಿ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ತೇಸಂ ಮೇ ಆನುಭಾವೇನ ‘ಇದಂ ಉದಕಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಮಾ ಹೋತೂ’ತಿ ರತನತ್ತಯಸ್ಸ ಗುಣಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’’ತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಸಪರಿವಾರೋ ಅಸ್ಸಸಹಸ್ಸೇನ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ಸಿನ್ಧವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ವಿಯ ಪಕ್ಖನ್ದಿಂಸು. ಖುರಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇವ ತೇಮಿಂಸು.

ಸೋ ತಂ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ನೀಲವಾಹಾ ನಾಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮಸ್ಸಾ ಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಗಮ್ಭೀರತೋಪಿ ಪುಥುಲತೋಪಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ತಂ ಪನ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತಮ್ಪಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಚನ್ದಭಾಗಾ ನಾಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮಸ್ಸಾ ಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಗಮ್ಭೀರತೋಪಿ ಪುಥುಲತೋಪಿ ಯೋಜನಂ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ತಂ ಪನ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ತಮ್ಪಿ ನದಿಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸರೀರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾವಿಟಪಪಲಾಸಾನಿ ಓಭಾಸಯಮಾನಾ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಓಭಾಸೋ ನೇವ ಚನ್ದಸ್ಸ, ನ ಸೂರಿಯಸ್ಸ, ನ ದೇವಮಾರಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುಪಣ್ಣನಾಗಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ, ಅದ್ಧಾ ಅಹಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ದಿಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಾವದೇವ ಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠಿತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಓನತಸರೀರೋ ರಸ್ಮಿಯಾನುಸಾರೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮನೋಸಿಲಾರಸೇ ನಿಮುಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಬುದ್ಧರಸ್ಮೀನಂ ಅನ್ತೋ ಪಾವಿಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮಚ್ಚಸಹಸ್ಸೇನ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಪರಿವಾರೋ ರಾಜಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ.

ಅಥ ಸಬ್ಬೇ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಇಮೇಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಇಮೇ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸಹಸ್ಸಾನಂ ಚೀವರಸಹಸ್ಸಂ ಅದಂಸು, ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ವೀಸತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿಚೀವರಸಹಸ್ಸಾನಿಪಿ ಅದಂಸು, ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಇಮೇಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಾಗಮನ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ, ಚರಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ತಾವದೇವ ಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಧರಾ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚೋರೋಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ತೇ ಪನ ವಾಣಿಜಕಾ ರಾಜಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ರಞ್ಞಾ ಪಹಿತಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಅಥ ನೇ ದೇವೀ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತಾತಾ, ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಯಂ ರಞ್ಞಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸಿತಾ, ತೀಣಿ ಕಿರ ನೋ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ದೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಬಹುಂ, ಭಣೇ, ಭಣಥ, ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಕತಂ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ವೋ ರಾಜಾ ಪಸನ್ನೋ ಏತ್ತಕಂ ಧನಂ ದಾಪೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ದೇವಿ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕತಂ, ಏಕಂ ಪನ ಸಾಸನಂ ಆರೋಚಯಿಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಪನ, ತಾತಾ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಂ ಆರೋಚೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಕಾ, ದೇವೀ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಭಿಙ್ಗಾರೇನ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ‘‘ದೇವಿ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಸಾಪಿ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೀತಿಯಾ ಫುಟ್ಠಸರೀರಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ದೇವೀ’’ತಿ. ‘‘ತಾತಾ, ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ರಞ್ಞಾ ಕತಂ ಏವರೂಪಂ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸತಸಹಸ್ಸದದಮಾನೇನ, ಅಹಂ ವೋ ಮಮ ದುಗ್ಗತಪಣ್ಣಾಕಾರೇ ತೀಣಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ದಮ್ಮಿ. ಅಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಆರೋಚಿತ’’ನ್ತಿ? ತೇ ಇದಞ್ಚ ಇದಞ್ಚಾತಿ ಇತರಾನಿಪಿ ದ್ವೇ ಸಾಸನಾನಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ದೇವೀ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ತಯೋ ತಯೋ ವಾರೇ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಚತುತ್ಥವಾರೇ ತೀಣಿ ತೀಣಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ. ಏವಂ ತೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ದ್ವಾದಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಲಭಿಂಸು.

ಅಥ ನೇ ದೇವೀ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ರಾಜಾ ಕಹಂ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ದೇವಿ, ರಾಜಾ ‘ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಗತೋ’’ತಿ. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ತೇನ ಕಿಂ ಸಾಸನಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಕಿರ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ‘ತುಮ್ಹೇ ಕಿರ ಯಥಾಸುಖಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಥಾ’’’ತಿ. ‘‘ಅಮಚ್ಚಾ ಪನ ಕುಹಿಂ, ತಾತಾ’’ತಿ? ‘‘ತೇಪಿ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಗತಾ, ದೇವೀ’’ತಿ. ಸಾ ತೇಸಂ ಭರಿಯಾಯೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಮಿಕಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಗತಾ, ತುಮ್ಹೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನಂ ಪಹಿತಂ, ದೇವೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇಹಿ ಕಿರ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ‘ತುಮ್ಹೇ ಕಿರ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪನ, ದೇವಿ, ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೋ ತಾವ ರಾಜಾ ಮಗ್ಗೇ ಠಿತೋ ತೀಹಿ ಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ತೀಣಿ ರತನಾನಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಮಯಾಪಿ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ತಾನಿ ನವಹಿ ಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪೂಜಿತಾನಿ, ನ ಖೋ ಪನೇಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ರಞ್ಞೋಯೇವ ದುಕ್ಖಾ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಾ ಏವ. ಕೋ ರಞ್ಞಾ ಛಡ್ಡಿತಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಜಣ್ಣುಕೇಹಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ಥೋ, ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ದೇವಿ, ಮಯಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋಥ, ಸಾಧೂ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಕೋಮ, ದೇವೀ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಏಥಾ’’ತಿ ರಥಸಹಸ್ಸಂ ಯೋಜಾಪೇತ್ವಾ ರಥಂ ಆರುಯ್ಹ ತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪಠಮಂ ನದಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾ ರಞ್ಞಾ ಪಠಮಂ ಪುಚ್ಛಿತಾ, ತಥೇವ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ರಞ್ಞಾ ಗತಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಿನ್ಧವಾನಂ ಪದವಲಞ್ಜಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ‘‘ತೀಣಿ ರತನಾನಿ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತೀಣಿ ರತನಾನಿ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ, ತೇಸಂ ಮೇ ಆನುಭಾವೇನ ‘‘ಇದಂ ಉದಕಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೀ ರಥಸಹಸ್ಸಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಉದಕಂ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣಸದಿಸಂ ಅಹೋಸಿ, ಚಕ್ಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇವ ತೇಮಿಂಸು. ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಇತರಾ ದ್ವೇಪಿ ನದಿಯೋ ಉತ್ತರಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ತಾಸಂ ಆಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾ ತಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸಾಮಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ತಥಾ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ದೇವೀಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಸತ್ಥು ಸರೀರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ರಸ್ಮಿಯೋ ದಿಸ್ವಾ ತಥೇವ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ರಾಜಾ ತುಮ್ಹೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗತೋ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಂ ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ನಿಸೀದಥ ತಾವ, ಇಧೇವ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ‘‘ಇಧೇವ ಕಿರ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸಾಮಿಕೇ ನೋ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಅನೋಜಾದೇವೀ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ಥೇರೋ ತಾಸಂ ದೇಸಿಯಮಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ತಾಸಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತಾಸಞ್ಹಿ ಆಗತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕೇ ಕಾಸಾವಧರೇ ಮುಣ್ಡಸೀಸೇ ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ಮಗ್ಗಫಲಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ಅಚಲಸದ್ಧಾಯ ಪತಿಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಾಸಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತೇ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತಾಪಿ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿಂಸು.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸತ್ಥಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಆಗಮನಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಸಾ ಸತ್ಥು ಚಿನ್ತಿತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ತಾ ಸಬ್ಬಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಾ ಸಬ್ಬಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ಆದಾಯ ಆಕಾಸೇನ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನಾದೀಸು ‘‘ಅಹೋ ಸುಖಂ, ಅಹೋ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ ‘ಅಹೋ ಸುಖಂ, ಅಹೋ ಸುಖ’ನ್ತಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜಸುಖಂ ಆರಬ್ಭ ಉದಾನೇತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಕಪ್ಪಿನ, ಕಾಮಸುಖಂ ಆರಬ್ಭ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಭಗವಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಆರಬ್ಭ ಉದಾನಭಾವಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಆರಬ್ಭ ಉದಾನಭಾವಂ ವಾ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಕಾಮಸುಖಂ ರಜ್ಜಸುಖಂ ಆರಬ್ಭ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇತಿ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಮೇ ಧಮ್ಮಂ ಚರತೋ ಧಮ್ಮಪೀತಿ ನಾಮ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಏವಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀ’’ತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಧಮ್ಮಪೀತಿ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ;

ಅರಿಯಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮೇ, ಸದಾ ರಮತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೭೯);

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಪ್ಪಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ, ಓವಾದಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಕಪ್ಪಿನ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಂ ಓವಾದಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಾ ಏವಂ ಅಕಾಸಿ, ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಥೇರೋ ಭಗವತೋ ವಚನಂ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಕೋವಾದೇನೇವ ಸಮಣಸಹಸ್ಸಂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇನ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕೇ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇನ್ತೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖುಓವಾದಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೧೯, ೨೩೧) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

೬೬. ಏವಂ ಥೇರೋ ಪತ್ತಅರಹತ್ತಫಲೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಉದಿತೋ ಅಜಟಾಕಾಸೇತಿ ಸಕಲಾಕಾಸೇ ಉದಿತೋ ಉಟ್ಠಿತೋ ಪಾಕಟಭೂತೋ. ಸರದಮ್ಬರೇ ಸರದಕಾಲೇ ಆಕಾಸೇ ರವೀವ ಸೂರಿಯೋ ಇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೦. ಅಕ್ಖದಸ್ಸೋ ತದಾ ಆಸಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸಾರದಸ್ಸೀ ಹಿತದಸ್ಸೀ ಆಚರಿಯೋ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೧. ಸಾವಕಸ್ಸ ಕತಾವಿನೋತಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮೇ ಮನಂ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ, ತಪ್ಪಯನ್ತಸ್ಸ ತೋಸಯನ್ತಸ್ಸ ಸಾವಕಸ್ಸ ಓವಾದಕಸ್ಸ ಗುಣಂ ಪಕಾಸಯತೋ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಸ್ಸ ಕತಾವಿನೋ ಸಾತಚ್ಚಕಿಚ್ಚಯುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೭೩. ಹಂಸಸಮಭಾಗೋತಿ ಹಂಸಸದಿಸಗಾಮಿ. ಹಂಸದುನ್ದುಭಿನಿಸ್ಸನೋತಿ ಹಂಸರವೋ ದುನ್ದುಭಿಭೇರಿಸದ್ದಸದಿಸವಚನೋ ‘‘ಏತಂ ಮಹಾಮತ್ತಂ ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಆಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೭೪. ಸಮುಗ್ಗತತನೂರುಹನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಉಗ್ಗತಲೋಮಂ ಉದ್ಧಗ್ಗಲೋಮಂ, ಉದಗ್ಯಮನಂ ವಾ. ಜೀಮೂತವಣ್ಣನ್ತಿ ಮುತ್ತಫಲಸಮಾನವಣ್ಣಂ ಸುನ್ದರಸರೀರಪಭನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪೀಣಂಸನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಅಂಸಂ. ಪಸನ್ನನಯನಾನನನ್ತಿ ಪಸನ್ನಅಕ್ಖಿಪಸನ್ನಮುಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೫. ಕತಾವಿನೋತಿ ಕತಾಧಿಕಾರಸ್ಸ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಠಾನಂ ಸೋ ಏಸೋ ಮುದಿತಾಯ ಪಹಟ್ಠಚಿತ್ತತಾಯ ಪತ್ಥೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೮೧. ಸತಸೋ ಅನುಸಾಸಿಯಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ವಚನೇನ ಕಾರಣವಸೇನ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಾರಾಣಸಿಯಮಾಸನ್ನೇತಿ ಬಾರಾಣಸಿಯಾ ಸಮೀಪೇ ಪೇಸಕಾರಗಾಮೇ. ಜಾತೋ ಕೇನಿಯಜಾತಿಯನ್ತಿ ತನ್ತವಾಯಜಾತಿಯಾ ಪೇಸಕಾರಕುಲೇ ಜಾತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೪. ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ಸತ್ಥರಿ ಪಸನ್ನೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ತುಸಿತಾದೀಸು ದೇವೇಸು ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗೇನ ತಸ್ಸ ಸಾವಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅರಹಾತಿ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಅಬ್ಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸಾವಕಾನಂ ಖೀರಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಓಸಾನಕಾಲೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಸಕಲಲೋಕೇ ಕೋಲಾಹಲೇ ಜಾತೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪಚ್ಚನ್ತಜನಪದೇ ವನಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ‘‘ಜೀವಿತಾಸಾ ಓರೋಹನ್ತು ನಿರಾಲಯಾ ನಿಸೀದನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಓವಾದದಾಯಕೋ ಜೇಟ್ಠಕತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಅರಹಾ ಅಹೋಸಿ. ತದನನ್ತರತ್ಥೇರೋ ಅನಾಗಾಮೀ, ಇತರೇ ಪಞ್ಚ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೪೨), ಸಭಿಯೋ (ಸು. ನಿ. ಸಭಿಯಸುತ್ತ), ಬಾಹಿಯೋ (ಉದಾ. ೧೦), ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೪೯) ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಅಯಂ ಪನ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಅನುಪಿಯನಗರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇಯೇವ ಮಾತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ಅಥೇಕೋ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಝಾಪನತ್ಥಾಯ ಚಿತಕಸ್ಮಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಕುಮಾರಂ ದಬ್ಬನ್ತರೇ ಪತಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾಪೇಸಿ. ದಬ್ಬೇ ಪತಿತತ್ತಾ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋತಿ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪುಬ್ಬಸಮ್ಭಾರವಸೇನ ಪಬ್ಬಜಿ, ಸೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನುಯುತ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇನ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪನ್ನಭಾವೇನ ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪನೇ ಭತ್ತುದ್ದೇಸನೇ ಚ ನಿಯೋಜೇಸಿ. ಸಬ್ಬೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸಮನ್ನೇಸಿ. ತಂ ವಿನಯಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೧೮೯-೧೯೦) ಆಗತಮೇವ. ಅಪರಭಾಗೇ ಥೇರೋ ಏಕಸ್ಸ ವರಸಲಾಕದಾಯಕಸ್ಸ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ತೇ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಮುಗ್ಗಘತಮಧುಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಪನ ಉಪಾಸಕೋ ತೇಸಂ ವಾರಪ್ಪತ್ತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ದಾಸಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಯೇ, ಜೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸ್ವೇ ಇಧ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಕಣಾಜಕೇನ ಬಿಲಙ್ಗದುತಿಯೇನ ಪರಿವಿಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾಪಿ ತಥೇವ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗತೇ ಕೋಟ್ಠಕಪಮುಖೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ. ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನತ್ತಮನಾ ಕೋಪೇನ ತಟತಟಾಯನ್ತಾ ಥೇರೇ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ಮಧುರಭತ್ತದಾಯಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಮಧುರಭತ್ತಂ ದಾಪೇತುಂ ಏಸೋವ ನಿಯೋಜೇಸೀ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ತೇ ಮೇತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನೀ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ದುಮ್ಮನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇ, ‘‘ಭಗಿನಿ, ಕಿಂ ಅಮ್ಹೇ ದಬ್ಬೇನ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೇನ ವಿಹೇಠಿಯಮಾನೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಸೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ತಸ್ಸ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಥೇರಸ್ಸ ಅಭೂತಾರೋಪನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಭಗವಾ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ದಬ್ಬ, ಮೇತ್ತಿಯಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಿಪ್ಪಕಾರಮಕಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಯಥಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ, ದಬ್ಬ, ದಬ್ಬಾ ಏವಂ ನಿಬ್ಬೇಠೇನ್ತಿ, ಕಾರಕಭಾವಂ ವಾ ಅಕಾರಕಭಾವಂ ವಾ ವದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಕಾರಕೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಭಗವಾ – ‘‘ಮೇತ್ತಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಯುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಪ್ಪಮುಖಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ನಿಯೋಜಿತಾ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಭಗವತೋ ಏಕಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಗವಾ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಮೂಲಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ದಬ್ಬತ್ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ವೇಳುವನವಿಹಾರಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ಅಟ್ಠಾರಸಮಹಾವಿಹಾರೇ ಸಭಾಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪೇಸೇನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಪದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ತೇನೇವಾಲೋಕೇನ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪೇಸೇಸಿ. ಏವಂ ಥೇರಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪನಭತ್ತುದ್ದೇಸನಕಿಚ್ಚೇ ಪಾಕಟೇ ಜಾತೇ ಸತ್ಥಾ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ದಬ್ಬತ್ಥೇರಂ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇನ್ತೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಾನಂ ಯದಿದಂ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೪) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

೧೦೮. ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಇತೋ ಏಕನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ವಿಪಸ್ಸೀ ನಾಮ ನಾಯಕೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೨೫. ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋತಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ ಅಸಾಧುಸಙ್ಗಮೇನ ಅಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪವದಿಂ ಸಾವಕಂ ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಖೀಣಾಸವಂ ಸಾವಕಂ ಉಪವದಿಂ, ಉಪರಿ ಅಭೂತಂ ವಚನಂ ಆರೋಪೇಸಿಂ, ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೩೨. ದುನ್ದುಭಿಯೋತಿ ದುನ್ದುಂ ಇತಿ ಸದ್ದಾಯನತೋ ದುನ್ದುಭಿಸಙ್ಖಾತಾ ಭೇರಿಯೋ. ನಾದಯಿಂಸೂತಿ ಸದ್ದಂ ಕರಿಂಸು. ಸಮನ್ತತೋ ಅಸನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗತೋ ಅಸನೇ ವಿನಾಸನೇ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಅಸನಿಯೋ, ದೇವದಣ್ಡಾ ಭಯಾವಹಾ ಫಲಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೩೩. ಉಕ್ಕಾ ಪತಿಂಸು ನಭಸಾತಿ ಆಕಾಸತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಚ ಪತಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೂಮಕೇತು ಚ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಧೂಮರಾಜಿಸಹಿತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ ದಿಸ್ಸತಿ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೫. ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮಾಪದಾನೇ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಚಿತ್ತಕಥಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಪಣಿಧಾನಂ ಕತ್ವಾ ತದನುರೂಪಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ಮಾನುಸಸುಖಞ್ಚ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಸಾ ಕಿರ ಕುಮಾರಿಕಾಕಾಲೇಯೇವ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಪತಿಕುಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿಕಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಸಾ ಸಾಮಿಕಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ –

‘‘ಸಚೇ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ, ಅನ್ತೋ ಬಾಹಿರಕೋ ಸಿಯಾ;

ದಣ್ಡಂ ನೂನ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಕಾಕೇ ಸೋಣೇ ನಿವಾರಯೇ’’ತಿ. (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೨೨) –

ಆದಿನಾ ಸರೀರಸ್ಸ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ತಂ ಆರಾಧೇಸಿ.

ಸಾ ಸಾಮಿಕೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಗಬ್ಭಿನಿಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೀ ದೇವದತ್ತಪಕ್ಖಿಯಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸಾ ಗಬ್ಭಿನಿಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ದೇವದತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಅಸ್ಸಮಣೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ‘‘ನಾಹಂ ದೇವದತ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಾ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾ ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಸಾವತ್ಥಿನಗರವಾಸೀನಿ ಕುಲಾನಿ ವಿಸಾಖಞ್ಚ ಉಪಾಸಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸರಾಜಿಕಾಯ ಪರಿಸಾಯ ತಂ ವಿನಿಚ್ಛಿನನ್ತೋ ‘‘ಪುರೇ ಲದ್ಧೋ ಗಬ್ಭೋ, ಅರೋಗಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾಧು ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಂ ಉಪಾಲಿನಾ ಅಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಸಾಧುಕಾರಂ ಅದಾಸಿ.

ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸುವಣ್ಣಬಿಮ್ಬಸದಿಸಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಂ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ‘‘ದಾರಕಪರಿಹರಣಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಲಿಬೋಧೋ’’ತಿ ಧಾತೀನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಪೋಸಾಪೇಸಿ, ಕಸ್ಸಪೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಕುಮಾರಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತತ್ತಾ ಪನ ಭಗವತಾ ‘‘ಕಸ್ಸಪಂ ಪಕ್ಕೋಸಥ, ಇದಂ ಫಲಂ ವಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕತರಕಸ್ಸಪಸ್ಸಾ’’ತಿ ‘‘ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಹಿತನಾಮತ್ತಾ ರಞ್ಞಾ ಪೋಸಾವನೀಯಪುತ್ತತ್ತಾ ಚ ವುದ್ಧಕಾಲೇಪಿ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ.

ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಬುದ್ಧವಚನಞ್ಚ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಥ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬತಮತ್ಥಕೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮುಖಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಾಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಞ್ಚದಸಪಞ್ಹೇ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅನ್ಧವನೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ‘‘ಇಮೇ ಪಞ್ಹೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತತೋ ಸೋ ತೇ ಪಞ್ಹೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಥೇರೋ ಭಗವತಾ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ತೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಗಬ್ಭಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೧೫೦. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಞ್ಚ ಉತ್ತಾನತ್ಥಞ್ಚ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ. ಅನುತ್ತಾನಪದಮೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

೧೬೯. ಆಪನ್ನಸತ್ತಾ ಮೇ ಮಾತಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಗರುಗಬ್ಭಾ ಗಬ್ಭಿನೀ ಪಸುತಾಸನ್ನಗಬ್ಭಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭೩. ವಮ್ಮಿಕಸದಿಸಂ ಕಾಯನ್ತಿ ಸರೀರಂ ನಾಮ ವಮ್ಮಿಕಸದಿಸಂ ಯಥಾ ವಮ್ಮಿಕೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದೋ ಘರಗೋಳಿಕಉಪಚಿಕಾದೀನಂ ಆಸಯೋ, ಏವಮೇವ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ನವಛಿದ್ದೋ ಧುವಸ್ಸವೋತಿ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಂ ಪಕಾಸಿತಂ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಆಸವೇ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಕಿಲೇಸತೋ ವಿಮುಚ್ಚಿ, ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪರಭಾಗೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಚಿತ್ತಧಮ್ಮಕಥಿಕಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚಿತ್ತಕಥಿಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೭) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೬. ಬಾಹಿಯತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಛಟ್ಠಾಪದಾನೇ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಬಾಹಿಯಸ್ಸ ದಾರುಚೀರಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇಸು ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇದಙ್ಗೇಸು ಅನವಯೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ತುಕಾಮೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪನ್ನೋ ‘‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಯಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ಸೋ ವಿಯ ಅಹಮ್ಪಿ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಭಗವಾ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣೇನ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥ ಛ ಕಾಮಾವಚರಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಪುನ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಕ್ಕವತ್ತಿಆದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನೇಕಕಪ್ಪಕೋಟಿಸತೇಸು ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಭಗವತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಯದಾ ಸಾಸನೇ ಓಸಕ್ಕಮಾನೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತುನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಅಜ್ಝಾಚಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾನಂ ನ ಹೋತಿ, ತಾವ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಜೀವಿತಸಾಲಯಾ ನಿವತ್ತನ್ತು, ನಿರಾಲಯಾ ಇಮಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ತಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಂಸು. ತೇಸು ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಏಕರತ್ತಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸೋ ಅನೋತತ್ತದಹೇ ನಾಗಲತಾದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಕುರುತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏವಂ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ‘ಯೋ ಪಠಮಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತೇನಾಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅವಸೇಸಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೂ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಚೇ ಮಯಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸಾಮ, ಸಯಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು.

ದುತಿಯದಿವಸೇ ದುತಿಯತ್ಥೇರೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ತಥೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಇತರೇ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ, ಕತಿಕಾ ಕತಾ, ‘ಮಹಾಥೇರೇನ ಆಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅನುಥೇರೇನ ಆಭತಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ಮಯಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಸಕಾರೇನ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು. ತೇಸು ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ, ದುತಿಯೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಇತರೇ ಪಞ್ಚ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇಸು ಏಕೋ ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ಏಕೋ ಗನ್ಧಾರರಟ್ಠೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋ, ಏಕೋ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ, ಏಕೋ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ, ಏಕೋ ಸಭಿಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋತಿ. ತೇಸು ಅಯಂ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನೇ ವಾಣಿಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಾಣಿಜಕಮ್ಮೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ, ಸೋ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ವಾಣಿಜೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಾವಮಾರುಯ್ಹ ವಿದೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕತಿಪಾಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿನ್ನಾಯ ನಾವಾಯ ಸೇಸೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಭಕ್ಖೇಸು ಜಾತೇಸು ಏಕೋಯೇವ ಅವಸಿಟ್ಠೋ ಏಕಂ ಫಲಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಯಮನ್ತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನತೀರಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಸ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸುಕ್ಖಕಟ್ಠದಣ್ಡಕೇ ವಾಕೇಹಿ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಚ ದೇವಕುಲತೋ ಕಪಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಏಕೋ ಅರಹಾ’’ತಿ ಸಮ್ಭಾವೇಸುಂ. ಸೋ ವತ್ಥೇಸು ಉಪನೀತೇಸು ‘‘ಸಚಾಹಂ ನಿವಾಸೇಮಿ, ಪಾರುಪಾಮಿ ವಾ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಮೇ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಾರುಚೀರಾನೇವ ಪರಿಹರಿ.

ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಅರಹಾ, ಅರಹಾ’’ತಿ ಬಹೂಹಿ ಸಮ್ಭಾವಿಯಮಾನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ ‘‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ ಸೋ ತೇನ ನಿಯಾಮೇನ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ.

ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಸತ್ತಸು ಜನೇಸು ಪಬ್ಬತಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಆಗತಟ್ಠಾನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಮಾರುಯ್ಹ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಣಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನಟ್ಠಾನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಂ ಇತರೇಸಞ್ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತೇ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಆವಜ್ಜೇಸಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಕಹಂ ನು ಖೋ ತೇ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ದಾರುಚೀರಿಯಂ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಟ್ಠೋ ವತಾಯಂ ಬಾಲೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅತಿಉಕ್ಕಟ್ಠಭಾವೇನ ಅರಹತಾಪಿ ಆಭತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಉದರಹೇತು ಅನಾರಹಾವ ಸಮಾನೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ಲೋಕಂ ವಞ್ಚೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ನಂ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಖಣೇನೇವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಾರಕಪಟ್ಟನೇ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ದಾರುಚೀರಿಯಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಓಭಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ಕೇ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪೋರಾಣಕಸಹಾಯೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠಕೋ ಅರಹಾ ಹುತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಪಞ್ಚಜನಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಸ್ವಾಹಂ ದಾನಿ ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕುಹನಕಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದಮಿತುಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಂ ಕಾರಣಂ ಆಹ – ‘‘ನೇವ ಖೋ ತ್ವಂ, ಬಾಹಿಯ, ಅರಹಾ ನಾಪಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನೋ, ಸಾಪಿ ತೇ ಪಟಿಪದಾ ನತ್ಥಿ, ಯಾಯ ತ್ವಂ ಅರಹಾ ವಾ ಅಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸನಭಾವಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಬಾಹಿಯೋ ಪನ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತಂ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಯಾ ಕತಂ, ಅನರಹಂ ಅರಹಾ ಅಹನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ಅಯಞ್ಚ ಮಂ ‘ನ ತ್ವಂ ಅರಹಾ, ನಾಪಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾಸೀ’ತಿ ವದತಿ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಲೋಕೇ ಅಞ್ಞೋ ಅರಹಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಥ ಕೇ ಚರಹಿ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ದೇವತಾ ಆಚಿಕ್ಖಿ – ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬಾಹಿಯ, ಉತ್ತರೇಸು ಜನಪದೇಸು ಸಾವತ್ಥಿ ನಾಮ ನಗರಂ, ತತ್ಥ ಸೋ ಭಗವಾ ಏತರಹಿ ವಿಹರತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬಾಹಿಯ, ಭಗವಾ ಅರಹಾ ಚೇವ ಅರಹತ್ತಾಯ ಚ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸೀ’’ತಿ. ಬಾಹಿಯೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ದೇವತಾಯ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ತಂಖಣಂಯೇವ ಸುಪ್ಪಾರಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕರತ್ತಿವಾಸೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚ ಪನ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಚ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕುಹಿಂ ಏತರಹಿ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ? ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಪನ ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಸುಪ್ಪಾರಕಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕದಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ದೂರತೋಪಿ ಆಗತೋ, ನಿಸೀದ ತಾವ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಾಹಿ, ಆಗತಕಾಲೇ ಸತ್ಥಾರಂ ದಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ಥು ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಕತ್ಥಚಿ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಅನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏಕರತ್ತೇನೇವ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಗತೋ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾವ ವಿಸ್ಸಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಏವಂ ವತ್ವಾ ತರಮಾನರೂಪೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅನೋಪಮಾಯ ಬುದ್ಧಸಿರಿಯಾ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಚಿರಸ್ಸಂ ವತ ಮೇ ಗೋತಮೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ದಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓನತಸರೀರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗೋಪ್ಫಕೇಸು ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ದೇಸೇತು, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಧಮ್ಮಂ, ದೇಸೇತು ಸುಗತೋ ಧಮ್ಮಂ, ಯಂ ಮಮಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ತಾವ, ಬಾಹಿಯ, ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠಮ್ಹಾ ಪಿಣ್ಡಾಯಾ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬಾಹಿಯೋ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತೇನ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ನ ಅಲದ್ಧಪುಬ್ಬೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ದೇಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಧಮ್ಮಂ, ದೇಸೇತು ಸುಗತೋ ಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಪುನ ಯಾಚಿ. ಸತ್ಥಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪೀತಿಯಾ ನಿರನ್ತರಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಂ ಹೋತಿ, ಬಲವಪೀತಿವೇಗೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ, ಮಜ್ಝತ್ತುಪೇಕ್ಖಾಯ ತಾವ ತಿಟ್ಠತು, ಏಕರತ್ತೇನೇವ ವೀಸಯೋಜನಸತಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಗತಸ್ಸಪಿ ಚಸ್ಸ ದರಥೋ ಬಲವಾ ಸೋಪಿ ತಾವ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತೂ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಯಾಚಿತೋ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠಿತೋವ ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತೇ, ಬಾಹಿಯ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಉದಾ. ೧೦) ನಯೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋಯೇವ ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೧೭೮. ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಅನುತ್ತಾನಪದವಣ್ಣನಮೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮ.

೧೮೧. ಹಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಂ, ಕೋಮಾರವಣ್ಣಂ ಅತಿಕೋಮಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೨. ಹೇಮಯಞ್ಞೋಪಚಿತಙ್ಗನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಸುತ್ತಯಞ್ಞೋಪಚಿತಸುತ್ತಅವಯವಂ ಸರೀರಂ ದೇಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಲಮ್ಬಬಿಮ್ಬತಮ್ಬೋಟ್ಠನ್ತಿ ಓಲಮ್ಬಿತಬಿಮ್ಬಫಲಸದಿಸಂ ರತ್ತವಣ್ಣಂ ಓಟ್ಠದ್ವಯಸಮನ್ನಾಗತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇತತಿಣ್ಹಸಮಂ ದಿಜನ್ತಿ ಸುನಿಸಿತತಿಖಿಣಅಯಲೋಹಘಂಸನೇನ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಕತಂ ವಿಯ ಸಮದನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೩. ಪೀತಿಸಮ್ಫುಲ್ಲಿತಾನನನ್ತಿ ಪೀತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಫುಲ್ಲಿತಂ ವಿಕಸಿತಂ ಆನನಂ ಮುಖಂ ಆದಾಸತಲಸದಿಸಮುಖವನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೪. ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಖಿಪ್ಪಂ ದೇಸನಾಯ ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಭಿವಿಸೇಸೇನ ಞಾತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೬. ಸಗ್ಗಂ ಅಗಂ ಸಭವನಂ ಯಥಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ವಿಯ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಅಗಮಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೯೬. ನ ತ್ವಂ ಉಪಾಯಮಗ್ಗಞ್ಞೂತಿ ತ್ವಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಧಿಗಮೂಪಾಯಭೂತಮಗ್ಗಞ್ಞೂ ನ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೦. ಸತ್ಥುನೋ ಸದಾ ಜಿನನ್ತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಜಿನಂ ಜಿನನ್ತೋ ಪರಾಜಿತಕೋಪೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಿಮಲಾನನಂ ಆದಾಸತಲಸದಿಸಮುಖಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ದಿಜೇ ಅಪುಚ್ಛಿಂ ಕುಹಿಂ ಲೋಕನನ್ದನೋತಿ ಕುಹಿಂ ಠಾನೇ ಲೋಕಪಸಾದಕರೋ ಸತ್ಥಾತಿ ದಿಜೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪುಚ್ಛಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೧. ಸಸೋವ ಖಿಪ್ಪಂ ಮುನಿದಸ್ಸನುಸ್ಸುಕೋತಿ ಮುನಿದಸ್ಸನೇ ತಥಾಗತದಸ್ಸನೇ ಉಸ್ಸುಕೋ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತೋ ಸಸೋ ಇವ ಖಿಪ್ಪಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೦೨. ತುವಟಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಪಿಣ್ಡತ್ಥಂ ಅಪಿಹಾಗಿಧನ್ತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಪಿಹಂ ಅಪಗತಪಿಹಂ ಅಗಿಧಂ ನಿತ್ತಣ್ಹಂ.

೨೦೩. ಅಲೋಲಕ್ಖನ್ತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಅನೋಲೋಕಯಮಾನಂ ಉತ್ತಮೇ ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ವಿಚರನ್ತಂ ಅದಕ್ಖಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಿರೀನಿಲಯಸಙ್ಕಾಸನ್ತಿ ಸಿರಿಯಾ ಲಕ್ಖಣಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋಭಾಯ ನಿಲಯಂ ಸಙ್ಕಾಸಂ ಜಲಮಾನತೋರಣಸದಿಸಂ. ರವಿದಿತ್ತಿಹರಾನನನ್ತಿ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಮುಖಮಣ್ಡಲಂ.

೨೦೪. ಕುಪಥೇ ವಿಪ್ಪನಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಕುಚ್ಛಿತಪಥೇ ಸೋಪದ್ದವಮಗ್ಗೇ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಮೇ ಸರಣಂ ಹೋಹಿ ಪತಿಟ್ಠಾ ಹೋಹಿ. ಗೋತಮಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋತ್ತೇನ ಆಲಪತಿ.

೨೧೮. ನ ತತ್ಥ ಸುಕ್ಕಾ ಜೋತನ್ತೀತಿ ಸುಕ್ಕಪಭಾಸಮ್ಪನ್ನಾ ಜೋತಮಾನಓಸಧಿತಾರಕಾದಯೋ ನ ಜೋತನ್ತಿ ನಪ್ಪಭಾಸನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಸೋ ಏವಂ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ‘‘ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ತೇ ಪತ್ತಚೀವರ’’ನ್ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ನ ಪರಿಪುಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಕಿರ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ಅತ್ತನಾ ಪಚ್ಚಯೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏಕಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾಪಿ ಪತ್ತೇನ ವಾ ಚೀವರೇನ ವಾ ಸಙ್ಗಹಂ ನಾಕಾಸಿ, ‘‘ನ ತೇನಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಮಯಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಭಗವಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನಾದಾಸಿ. ತಮ್ಪಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಮೇವ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನತೋ ಚೋಳಕ್ಖಣ್ಡಾನಿ ಸಂಕಡ್ಢೇನ್ತಂ ಪುಬ್ಬವೇರಿಕೋ ಅಮನುಸ್ಸೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ತರುಣವಚ್ಛಾಯ ಗಾವಿಯಾ ಸರೀರೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ವಾಮಊರುಮ್ಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಬಾಹಿಯಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಬಾಹಿಯಂ ದಾರುಚೀರಿಯನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಸರೀರಂ ನಗರದ್ವಾರತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೂಪಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಣಾಪೇಸಿ.

ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾತುಂ ಮಹಾಪಥೇ ಥೂಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಕಮ್ಮಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತತೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ತಥಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸರೀರಝಾಪನಕಿಚ್ಚಂ ಕಾರೇಸಿ, ಧಾತುಯೋ ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಕತರಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ ತೇನ ಸಮಧಿಗತೋ, ಸಾಮಣೇರೋ ನು ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ನು ಖೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಅರಹತ್ತೋ’’ತಿ ಉಪರಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇತಿ. ತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಾವಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಖಿಪ್ಪಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಯದಿದಂ ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೬) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ‘ಬಾಹಿಯೋ ದಾರುಚೀರಿಯೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’ತಿ ವದೇಥ, ಕದಾ ಸೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಮಮ ಧಮ್ಮಂ ಸುತಕಾಲೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಕದಾ ಪನಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಕಥಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತೇನ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠಿತೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಕಥಿತಧಮ್ಮೋ; ಕಥಂ ಸೋ ತಾವತ್ತಕೇನ ವಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸೀ’’ತಿ? ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಧಮ್ಮಂ ‘ಅಪ್ಪಂ’ ವಾ ‘ಬಹುಂ ವಾ’ತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ. ಅನೇಕಾನಿಪಿ ಹಿ ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾನಿ ಗಾಥಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ನ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅತ್ಥನಿಸ್ಸಿತಂ ಪನ ಏಕಮ್ಪಿ ಗಾಥಾಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಸಹಸ್ಸಮಪಿ ಚೇ ಗಾಥಾ, ಅನತ್ಥಪದಸಂಹಿತಾ;

ಏಕಂ ಗಾಥಾಪದಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಮತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೦೧) –

ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಬಾಹಿಯತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೭. ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರವಾಸಿನೋ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥೇ ಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಯೇನ ಸಙ್ಘೋ, ತನ್ನಿನ್ನೇ ತಪ್ಪೋಣೇ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ, ಯಂನೂನಾಹಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಅಯಂ ವಿಯ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಕನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕನಿವೇಸನೇ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಂ ಸತ್ಥಾರಂ ವಿವಿಧಯಾಗುಖಜ್ಜಕಪರಿವಾರಂ ಸಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗನ್ಧಸಾಲಿಭೋಜನಂ ಭೋಜಾಪೇತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಖೋ ಅಹಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಮಿ, ನ ಪನ ಯುತ್ತಂ ಮಯಾ ಏಕದಿವಸಮೇವ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತುಂ, ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತಾಹಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪತ್ಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ದುಸ್ಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮಂ ತಿಚೀವರಪ್ಪಹೋನಕಂ ಸುಖುಮವತ್ಥಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಚ ತಿಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತುಮ್ಹೇಹಿ ಇತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸಮತ್ಥಕೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ತವ ಪತ್ಥನಾ ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಪರಿಬ್ಭಮಿ.

ಏವಂ ಸೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರೇ ಸಮ್ಭರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕೋಟ್ಠಿಕೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಕಸ್ಮಾ ಮಾತುಯಾ ವಾ ಅಯ್ಯಕಪಯ್ಯಕಾದೀನಂ ವಾ ನಾಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸೂತಿ ಚೇ? ಅತ್ತನೋ ಪಞ್ಞವನ್ತತಾಯ ವೇದಙ್ಗೇಸು ಸತಕ್ಕಪರತಕ್ಕೇಸು ಸನಿಘಣ್ಡುಕೇಟುಭೇಸು ಸಾಕ್ಖರಪ್ಪಭೇದೇಸು ಸಕಲಬ್ಯಾಕರಣೇಸು ಚ ಛೇಕಭಾವೇನ ಚ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠೇ ಜನೇ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ಕೋಟ್ಠೇನ್ತೋ ಪಕ್ಕೋಟ್ಠೇನ್ತೋ ವಿತುದನ್ತೋ ವಿಚರತೀತಿ ಅನ್ವತ್ಥನಾಮಂ ಕರಿಂಸೂತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ಚಿಣ್ಣವಸೀ ಹುತ್ವಾ ಅಭೀತೋ ಮಹಾಥೇರೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ದಸಬಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸುಯೇವ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಏವಮಯಂ ಥೇರೋ ತತ್ಥ ಕತಾಧಿಕಾರತಾಯ ತತ್ಥ ಚಿಣ್ಣವಸೀಭಾವೇನ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾವೇದಲ್ಲಸುತ್ತಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ, ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೮).

೨೨೧. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ಇತ್ಥಂ ಸುದಮಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಸುದನ್ತಿ ನಿದಸ್ಸನೇ ನಿಪಾತೋ. ಆಯಸ್ಮಾತಿ ಗಾರವಾಧಿವಚನಂ, ಯಥಾ ತಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋತಿ.

ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೮. ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಟ್ಠಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಮಹಾಪರಿವಾರಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಭಗವಾ ಚಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಮಹಾಪರಿವಾರಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವೇನವುತಿಕಪ್ಪಮತ್ಥಕೇ ಫುಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ವೇಮಾತಿಕಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಅಞ್ಞೇಪಿಸ್ಸ ದ್ವೇ ಕನಿಟ್ಠಭಾತರೋ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ತಯೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪರಮಾಯ ಪೂಜಾಯ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ತಯೋ ಭಾತರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಗೋತ್ತವಸೇನ ತಯೋಪಿ ಕಸ್ಸಪಾತಿ ಏವಂ ನಾಮಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ತಯೋ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು. ತೇಸಂ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಾಣವಕಸತಾನಿ ಪರಿವಾರಾ, ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ತೀಣಿ, ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ದ್ವೇ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ಗನ್ಥೇಸು ಸಾರಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಮೇವ ಅತ್ಥಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ರೋಚೇಸುಂ. ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಭಾತಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉರುವೇಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಮಜ್ಝಿಮೋ ಗಙ್ಗಾನದೀವಙ್ಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಕನಿಟ್ಠೋ ಗಯಾಸೀಸೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಏವಂ ತೇಸು ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೇಸು ಬಹೂನಂ ದಿವಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯತ್ಥೇರೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಯಸಕುಲಪುತ್ತಪ್ಪಮುಖೇ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಜನೇ ಸಹಾಯಕೇ ವಿನೇತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿ ಅರಹನ್ತೇ ‘‘ಚರಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಾರಿಕ’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೨) ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಿಂಸಭದ್ದವಗ್ಗಿಯೇ ವಿನೇತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸನತ್ಥಾಯ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗತನಾಗದಮನಾದೀಹಿ ಅಡ್ಢುಡ್ಢಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯೇಹಿ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಂ ಸಪರಿವಾರಂ ವಿನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾವಿಧಾನಞ್ಚ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಕರಣಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ನದೀಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಅಪದಾನಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಇತರೇಪಿ ದ್ವೇ ಭಾತರೋ ಸಪರಿಸಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಸಬ್ಬೇವ ತೇ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಸಮಣಸಹಸ್ಸಂ ಆದಾಯ ಗಯಾಸೀಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯದೇಸನಾಯ (ಮಹಾವ. ೫೪) ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

೨೫೧. ಸೋ ಏವಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಅನುತ್ತಾನಪದಮೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

೨೬೮. ಸೋ ಚ ಸಬ್ಬಂ ತಮಂ ಹನ್ತ್ವಾತಿ ಸೋ ಫುಸ್ಸೋ ಭಗವಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾದಿಕಿಲೇಸನ್ಧಕಾರಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ. ವಿಜಟೇತ್ವಾ ಮಹಾಜಟನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಮಾನಾದೀಹಿ ದಿಯಡ್ಢಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಕಿಲೇಸಗಣೇಹಿ ಮಹಾಬ್ಯಾಕುಲಂ ಜಟಂ ವಿಜಟೇತ್ವಾ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಫಾಲೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದೇವಕಂ ದೇವಲೋಕಸಹಿತಂ ಸಕಲಂ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸಂತಪ್ಪಯನ್ತೋ ಸನ್ತಪ್ಪಯನ್ತೋ ಪೀಣೇನ್ತೋ ಅಮತಂ ವುಟ್ಠಿಂ ಮಹಾನಿಬ್ಬಾನವುಟ್ಠಿಧಾರಂ ವಸ್ಸತೇ ಪಗ್ಘರಾಪೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೨೬೯. ತದಾ ಹಿ ಬಾರಾಣಸಿಯನ್ತಿ ‘‘ಬಾರಸ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ ಬಾರಸ ದ್ವಾದಸರಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ಪುರಾ, ಹಿಮವನ್ತತೋ ಇಸಯೋ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಮುನಿಸಙ್ಖಾತಾ ಇಸಯೋ ಚ ಗನ್ಧಮಾದನತೋ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಏತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಓತರನ್ತಿ ಪವಿಸನ್ತೀತಿ ಬಾರಾಣಸೀ, ಅಥ ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪವತ್ತನತ್ಥಾಯ ಓತರಟ್ಠಾನಂ ನಗರಂ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ಬಾರಾಣಸೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಿಸ್ಸಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ.

೨೭೩. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸತ್ಥಂ ಪಚ್ಚನ್ತನ್ತಿ ಛಡ್ಡಿತಸತ್ಥಂ ಪಾತಿತಆವುಧಂ ಪಚ್ಚನ್ತಜನಪದಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ಪುನರುಪಚ್ಚತನ್ತಿ ಪುನರಪಿ ತಂ ನಗರಂ ಉಪೇಚ್ಚ ಉಪಗಮ್ಮ ಸಮ್ಪತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೯. ರಾಧತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

೨೯೬. ನವಮಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಾಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪಾಠಾನುಸಾರೇನ ನಯಾನುಚಿನ್ತನೇನ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಕೇವಲಂ ಪುಞ್ಞನಾನತ್ತಮೇವಾತಿ.

ರಾಧತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ದಸಮಂ ಮೋಘರಾಜತ್ಥೇರಅಪದಾನಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಚತುಪಞ್ಞಾಸಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.