೪. ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಚತುತ್ಥಾಪದಾನೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾತೋ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ಸತ್ಥರಿ ಪಸನ್ನೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ತುಸಿತಾದೀಸು ದೇವೇಸು ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸಗ್ಗೇನ ತಸ್ಸ ಸಾವಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅರಹಾತಿ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಅಬ್ಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸಾವಕಾನಂ ಖೀರಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಓಸಾನಕಾಲೇ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಸಕಲಲೋಕೇ ಕೋಲಾಹಲೇ ಜಾತೇ ಸತ್ತ ಭಿಕ್ಖವೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಪಚ್ಚನ್ತಜನಪದೇ ವನಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ‘‘ಜೀವಿತಾಸಾ ಓರೋಹನ್ತು ನಿರಾಲಯಾ ನಿಸೀದನ್ತೂ’’ತಿ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪಾತೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಓವಾದದಾಯಕೋ ಜೇಟ್ಠಕತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಅರಹಾ ಅಹೋಸಿ. ತದನನ್ತರತ್ಥೇರೋ ಅನಾಗಾಮೀ, ಇತರೇ ಪಞ್ಚ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಪುಕ್ಕುಸಾತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೪೨), ಸಭಿಯೋ (ಸು. ನಿ. ಸಭಿಯಸುತ್ತ), ಬಾಹಿಯೋ (ಉದಾ. ೧೦), ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೪೯) ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಅಯಂ ಪನ ಮಲ್ಲರಟ್ಠೇ ಅನುಪಿಯನಗರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತೇಯೇವ ಮಾತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ, ಅಥೇಕೋ ತಸ್ಸಾ ಸರೀರಂ ಝಾಪನತ್ಥಾಯ ಚಿತಕಸ್ಮಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಕುಮಾರಂ ದಬ್ಬನ್ತರೇ ಪತಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಜಗ್ಗಾಪೇಸಿ. ದಬ್ಬೇ ಪತಿತತ್ತಾ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋತಿ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪುಬ್ಬಸಮ್ಭಾರವಸೇನ ಪಬ್ಬಜಿ, ಸೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನುಯುತ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇನ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪನ್ನಭಾವೇನ ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪನೇ ಭತ್ತುದ್ದೇಸನೇ ಚ ನಿಯೋಜೇಸಿ. ಸಬ್ಬೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ತಂ ಸಮನ್ನೇಸಿ. ತಂ ವಿನಯಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೧೮೯-೧೯೦) ಆಗತಮೇವ. ಅಪರಭಾಗೇ ಥೇರೋ ಏಕಸ್ಸ ವರಸಲಾಕದಾಯಕಸ್ಸ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉದ್ದಿಸಿ. ತೇ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಮುಗ್ಗಘತಮಧುಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಪನ ಉಪಾಸಕೋ ತೇಸಂ ವಾರಪ್ಪತ್ತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ದಾಸಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಯೇ, ಜೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸ್ವೇ ಇಧ ಆಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಕಣಾಜಕೇನ ಬಿಲಙ್ಗದುತಿಯೇನ ಪರಿವಿಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾಪಿ ತಥೇವ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗತೇ ಕೋಟ್ಠಕಪಮುಖೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ. ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನತ್ತಮನಾ ಕೋಪೇನ ತಟತಟಾಯನ್ತಾ ಥೇರೇ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ಮಧುರಭತ್ತದಾಯಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಮಧುರಭತ್ತಂ ದಾಪೇತುಂ ಏಸೋವ ನಿಯೋಜೇಸೀ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ತೇ ಮೇತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನೀ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ದುಮ್ಮನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇ, ‘‘ಭಗಿನಿ, ಕಿಂ ಅಮ್ಹೇ ದಬ್ಬೇನ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೇನ ವಿಹೇಠಿಯಮಾನೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಸೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ತಸ್ಸ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಥೇರಸ್ಸ ಅಭೂತಾರೋಪನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಭಗವಾ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ದಬ್ಬ, ಮೇತ್ತಿಯಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಿಪ್ಪಕಾರಮಕಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಯಥಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ, ದಬ್ಬ, ದಬ್ಬಾ ಏವಂ ನಿಬ್ಬೇಠೇನ್ತಿ, ಕಾರಕಭಾವಂ ವಾ ಅಕಾರಕಭಾವಂ ವಾ ವದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಕಾರಕೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಭಗವಾ – ‘‘ಮೇತ್ತಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಯುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಉಪಾಲಿತ್ಥೇರಪ್ಪಮುಖಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಯುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ನಿಯೋಜಿತಾ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಭಗವತೋ ಏಕಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಗವಾ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಮೂಲಕಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ದಬ್ಬತ್ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತೋ ವೇಳುವನವಿಹಾರಸ್ಸ ಸಾಮನ್ತಾ ಅಟ್ಠಾರಸಮಹಾವಿಹಾರೇ ಸಭಾಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪೇಸೇನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಪದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ತೇನೇವಾಲೋಕೇನ ಅನಿದ್ಧಿಮನ್ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪೇಸೇಸಿ. ಏವಂ ಥೇರಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪನಭತ್ತುದ್ದೇಸನಕಿಚ್ಚೇ ಪಾಕಟೇ ಜಾತೇ ಸತ್ಥಾ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ದಬ್ಬತ್ಥೇರಂ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇನ್ತೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಾನಂ ಯದಿದಂ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೪) ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ.

೧೦೮. ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಇತೋ ಏಕನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ವಿಪಸ್ಸೀ ನಾಮ ನಾಯಕೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೨೫. ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋತಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೋ ಅಸಾಧುಸಙ್ಗಮೇನ ಅಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪವದಿಂ ಸಾವಕಂ ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಖೀಣಾಸವಂ ಸಾವಕಂ ಉಪವದಿಂ, ಉಪರಿ ಅಭೂತಂ ವಚನಂ ಆರೋಪೇಸಿಂ, ಅಬ್ಭಕ್ಖಾನಂ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೩೨. ದುನ್ದುಭಿಯೋತಿ ದುನ್ದುಂ ಇತಿ ಸದ್ದಾಯನತೋ ದುನ್ದುಭಿಸಙ್ಖಾತಾ ಭೇರಿಯೋ. ನಾದಯಿಂಸೂತಿ ಸದ್ದಂ ಕರಿಂಸು. ಸಮನ್ತತೋ ಅಸನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬದಿಸಾಭಾಗತೋ ಅಸನೇ ವಿನಾಸನೇ ನಿಯುತ್ತೋತಿ ಅಸನಿಯೋ, ದೇವದಣ್ಡಾ ಭಯಾವಹಾ ಫಲಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೩೩. ಉಕ್ಕಾ ಪತಿಂಸು ನಭಸಾತಿ ಆಕಾಸತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಚ ಪತಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೂಮಕೇತು ಚ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಧೂಮರಾಜಿಸಹಿತೋ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ ದಿಸ್ಸತಿ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ದಬ್ಬಮಲ್ಲಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.