೯. ಸೋಪಾಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪಬ್ಭಾರಂ ಸೋಧಯನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಪಾಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಬೀಜಪೂರಫಲಾನಿ ಸತ್ಥು ಉಪನೇಸಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿ ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಙ್ಘೇ ಚ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘುದ್ದೇಸವಸೇನ ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಖೀರಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಪುಞ್ಞೇಹಿ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವನ್ತೋ ಏಕದಾ ಮನುಸ್ಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಖೀರಭತ್ತಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಪುರಿಮಕಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಾಯ ದುಗ್ಗತಿತ್ಥಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸಾ ತಂ ದಸಮಾಸೇ ಕುಚ್ಛಿನಾ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕೇ ಗಬ್ಭೇ ವಿಜಾಯನಕಾಲೇ ವಿಜಾಯಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಮುಚ್ಛಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಬಹುವೇಲಂ ಮತಾ ವಿಯ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಞಾತಕಾ ‘‘ಮತಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಸುಸಾನಂ ನೇತ್ವಾ ಚಿತಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ವಾತವುಟ್ಠಿಯಾ ಉಟ್ಠಿತಾಯ ಅಗ್ಗಿಂ ಅದತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ದಾರಕೋ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕತ್ತಾ ದೇವತಾನುಭಾವೇನೇವ ಅರೋಗೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಮಾತಾ ಪನ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ದೇವತಾ ಮನುಸ್ಸರೂಪೇನುಪಗಮ್ಮ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಸಾನಗೋಪಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ಕಾಲಂ ಪತಿರೂಪೇನ ಆಹಾರೇನ ಪೋಸೇಸಿ. ತತೋ ಪರಂ ಸುಸಾನಗೋಪಕೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವಡ್ಢೇಸಿ. ಸೋ ತಥಾ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೇನ ಸುಪ್ಪಿಯೇನ ನಾಮ ದಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳನ್ತೋ ವಿಚರಿ. ತಸ್ಸ ಸುಸಾನೇ ಜಾತಸಂವಡ್ಢಭಾವತೋ ಸೋಪಾಕೋತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಂ ತಂ ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಞಾಣಜಾಲಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ವೇನೇಯ್ಯಬನ್ಧವೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಞಾಣಜಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸುಸಾನಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ದಾರಕೋ ಪುಬ್ಬಹೇತುನಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಿತರಾ ‘‘ಅನುಞ್ಞಾತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಪಿತರಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಆನೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದಾರಕಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಅನುಜಾನಿ, ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಭಗವಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ನಿಯೋಜೇಸಿ. ಸೋ ಮೇತ್ತಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಸಾನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಮೇತ್ತಾಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ. ಅರಹಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸೋಸಾನಿಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಥಾಪಿ ಏಕಪುತ್ತಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ (ಥೇರಗಾ. ೩೩) ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಏಕಪುತ್ತಕೇ ಪಿಯೇ ಮನಾಪೇ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚ ಕುಸಲೀ ಏಕನ್ತಹಿತೇಸೀ ಭವೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿಭೇದಾಸು ಸಬ್ಬಾಸು ದಿಸಾಸು ಕಾಮಭವಾದಿಭೇದೇಸು ವಾ ಸಬ್ಬೇಸು ಭವೇಸು ದಹರಾದಿಭೇದಾಸು ಸಬ್ಬಾಸು ಅವತ್ಥಾಸುಪಿ ಠಿತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಸತ್ತೇಸು ಏಕನ್ತಹಿತೇಸಿತಾಯ ಕುಸಲೀ ಭವೇಯ್ಯ ‘‘ಮಿತ್ತೋ, ಉದಾಸಿನೋ, ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ’’ತಿ ಸೀಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಸೀಮಾಯ ಸಮ್ಭೇದವಸೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಏಕರಸಂ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾತಿ ಇಮಂ ಪನ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಏವಂ ಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾಥ, ಯೇ ತೇ ಭಗವತಾ ‘ಸುಖಂ ಸುಪತೀ’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೧೧.೧೫; ಪರಿ. ೩೩೧; ಮಿ. ಪ. ೪.೪.೬) ಏಕಾದಸ ಮೇತ್ತಾನಿಸಂಸಾ ಚ ವುತ್ತಾ, ಏಕಂಸೇನ ತೇಸಂ ಭಾಗಿನೋ ಭವಥಾ’’ತಿ ಓವಾದಂ ಅದಾಸಿ.

೧೧೨. ಏವಂ ಸೋ ಪತ್ತಫಲಾಧಿಗಮೋ ಅತ್ತನೋ ಕತಪುಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸೋಮನಸ್ಸೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪಬ್ಭಾರಂ ಸೋಧಯನ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಬ್ಭಾರನ್ತಿ ಸಿಲಾಪಬ್ಬತಸ್ಸ ವಿವೇಕಟ್ಠಾನಂ, ತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನುರೂಪತ್ತಾ ಇಟ್ಠಕಪಾಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರಕವಾಟಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ, ಪಕಾರೇನ ಭರೋ ಪತ್ಥೇತಬ್ಬೋತಿ ಪಬ್ಭಾರೋ, ತಂ ಸೋಧಯನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಆಗಚ್ಛಿ ಪಾಪುಣಿ.

೧೧೩. ಬುದ್ಧಂ ಉಪಗತಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಏವಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಾದಿನೋ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಸು ಅಕಮ್ಪಿಯಸಭಾವತ್ತಾ ತಾದಿಗುಣಯುತ್ತಸ್ಸ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ಥರಂ ತಿಣಪಣ್ಣಾದಿಸನ್ಥರಂ ಕಟ್ಠತ್ಥರಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪುಪ್ಫಮಯಂ ಆಸನಂ ಅಹಂ ಅದಾಸಿಂ.

೧೧೪. ಪುಪ್ಫಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಪುಪ್ಫಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಲೋಕನಾಯಕೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ಭಗವಾ. ಮಮಞ್ಚ ಗತಿಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಗತಿಂ ಆಯತಿಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚತಂ ಅನಿಚ್ಚಭಾವಂ ಉದಾಹರಿ ಕಥೇಸಿ.

೧೧೫. ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ವತ ಏಕನ್ತೇನ ಸಙ್ಖಾರಾ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಮೇಚ್ಚ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಕರೀಯಮಾನಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮಾ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಉಪ್ಪಾದವಯಧಮ್ಮಿನೋತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿನಸ್ಸನಸಭಾವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾತುಭವಿತ್ವಾ ಏತೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ವಿನಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಸಂ ವೂಪಸಮೋ ಸುಖೋತಿ ತೇಸಂ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ವಿಸೇಸೇನ ಉಪಸಮೋ ಸುಖೋ, ತೇಸಂ ವೂಪಸಮಕರಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಏಕನ್ತಸುಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೧೬. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂತಿ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಜಾನನಕೋ ಭಗವಾ ಲೋಕಾನಂ ಜೇಟ್ಠೋ ವುಡ್ಢೋ ನರಾನಂ ಆಸಭೋ ಪಧಾನೋ ವೀರೋ ಇದಂ ಅನಿಚ್ಚಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವತ್ವಾನ ಕಥೇತ್ವಾ ಅಮ್ಬರೇ ಆಕಾಸೇ ಹಂಸರಾಜಾ ಇವ ನಭಂ ಆಕಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೧೭. ಸಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ಖನ್ತಿಂ ರುಚಿಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಜಹಿತ್ವಾನ ಪಹಾಯ. ಭಾವಯಾನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಹನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚೇ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಪವತ್ತಸಞ್ಞಂ ಅಹಂ ಭಾವಯಿಂ ವಡ್ಢೇಸಿಂ ಮನಸಿ ಅಕಾಸಿಂ. ತತ್ಥ ಕಾಲಂ ಕತೋ ಅಹನ್ತಿ ತತ್ಥ ತಿಸ್ಸಂ ಜಾತಿಯಂ ತತೋ ಜಾತಿತೋ ಅಹಂ ಕಾಲಂ ಕತೋ ಮತೋ.

೧೧೮. ದ್ವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೀ ಅನುಭೋತ್ವಾತಿ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಾ ದ್ವೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ. ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತೋತಿ ಪುರಾಣಕುಸಲಮೂಲೇನ, ಮೂಲಭೂತೇನ ಕುಸಲೇನ ವಾ ಚೋದಿತೋ ಸಞ್ಚೋದಿತೋ. ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇತಿ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಾಪುಣಿತೇ. ಸಪಾಕಯೋನುಪಾಗಮಿನ್ತಿ ಸಕಂ ಪಚಿತಭತ್ತಂ ಸಪಾಕಂ ಯೋನಿಂ ಉಪಾಗಮಿಂ. ಯಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಪಚಿತಭತ್ತಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಭುಞ್ಜನೀಯಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಚಣ್ಡಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಸಾ ವುಚ್ಚತಿ ಸುನಖೋ, ಸುನಖೋಚ್ಛಿಟ್ಠಭತ್ತಭುಞ್ಜನಕಚಣ್ಡಾಲಕುಲೇ ಜಾತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಸೋಪಾಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.