೨. ಸೀಹಾಸನಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸೀಹಾಸನದಾಯಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೀಹಾಸನದಾಯಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಧರಮಾನೇ ಭಗವತಿ ದೇವಲೋಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸಾರೀರಿಕಚೇತಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಹೋ ಮೇ ಅಲಾಭಾ, ಭಗವತೋ ಧರಮಾನೇ ಕಾಲೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಸಬ್ಬರತನಮಯಂ ದೇವತಾನಿಮ್ಮಿತಸದಿಸಂ ಧಮ್ಮಾಸನೇ ಸೀಹಾಸನಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಜೀವಮಾನಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಿಯ ಪೂಜೇಸಿ. ತಸ್ಸುಪರಿ ಗೇಹಮ್ಪಿ ದಿಬ್ಬವಿಮಾನಮಿವ ಕಾರೇಸಿ, ಪಾದಟ್ಠಪನಪಾದಪೀಠಮ್ಪಿ ಕಾರೇಸಿ. ಏವಂ ಯಾವಜೀವಂ ದೀಪಧೂಪಪುಪ್ಫಗನ್ಧಾದೀಹಿ ಅನೇಕವಿಧಂ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಛ ಕಾಮಸಗ್ಗೇ ಅಪರಾಪರಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಪದೇಸರಜ್ಜಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೧. ಏವಂ ಪತ್ತಅರಹತ್ತಫಲೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಲೋಕಸ್ಸ ನಾಥೋ ಪಧಾನೋತಿ ಲೋಕನಾಥೋ, ಲೋಕತ್ತಯಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲೋಕನಾಥೇ ಸಿದ್ಧತ್ಥಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬುತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ವಿತ್ಥಾರಿತೇ ಪಾವಚನೇತಿ ಪಾವಚನೇ ಪಿಟಕತ್ತಯೇ ವಿತ್ಥಾರಿತೇ ಪತ್ಥಟೇ ಪಾಕಟೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಾಹುಜಞ್ಞಮ್ಹಿ ಸಾಸನೇತಿ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಸಙ್ಗಹಿತೇ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಕೋಟಿಖೀಣಾಸವಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಬಹುಜನೇಹಿ ಞಾತೇ ಅಧಿಗತೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨-೩. ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋತಿ ತದಾ ಅಹಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಧರಮಾನಕಾಲೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೇ ತಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾರೀರಿಕಧಾತುಚೇತಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಮನೋ ಸುನ್ದರಮನೋ ‘‘ಅಹೋ ಮಮಾಗಮನಂ ಸ್ವಾಗಮನ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಬಹುಮಾನೋ ‘‘ಮಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಾಧಿಗಮಾಯ ಏಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಚೇತಿಯಸಮೀಪೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣರತನಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾವ ಸೀಹಾಸನಂ ಅಕಾಸಿ. ತತ್ರ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪಾದಟ್ಠಪನತ್ಥಾಯ ಪಾದಪೀಠಞ್ಚ ಕಾರೇಸಿ. ಸೀಹಾಸನಸ್ಸ ಅತೇಮನತ್ಥಾಯ ತಸ್ಸುಪರಿ ಘರಞ್ಚ ಕಾರೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸೀಹಾಸನಮಕಾಸಹಂ…ಪೇ… ಘರಂ ತತ್ಥ ಅಕಾಸಹ’’ನ್ತಿ. ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ಧರಮಾನಸ್ಸ ವಿಯ ಭಗವತೋ ಸೀಹಾಸನಂ ಮಯಾ ಕತಂ, ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ. ತುಸಿತಂ ಉಪಪಜ್ಜಹನ್ತಿ ತುಸಿತಭವನೇ ಉಪಪಜ್ಜಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪. ಆಯಾಮೇನ ಚತುಬ್ಬೀಸಾತಿ ತತ್ರುಪಪನ್ನಸ್ಸ ದೇವಭೂತಸ್ಸ ಸತೋ ಮಯ್ಹಂ ಸುಕತಂ ಪುಞ್ಞೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಂ ಪಾತುಭೂತಂ ಆಯಾಮೇನ ಉಚ್ಚತೋ ಚತುಬ್ಬೀಸಯೋಜನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ತಿರಿಯತೋ ಚತುದ್ದಸಯೋಜನಂ ತಾವದೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಸಿ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

೯. ಚತುನ್ನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇತಿ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ಚತುನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕರಿಂ ಅಕಾಸಿಂ, ತದಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುಞ್ಞಬಲೇನ ಕಞ್ಚಿ ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ನ ಅನುಭೂತಪುಬ್ಬಾ ಕಾಚಿ ದುಗ್ಗತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೦. ತೇಸತ್ತತಿಮ್ಹಿತೋ ಕಪ್ಪೇತಿ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ತೇಸತ್ತತಿಕಪ್ಪೇ. ಇನ್ದನಾಮಾ ತಯೋ ಜನಾತಿ ಇನ್ದನಾಮಕಾ ತಯೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ತೀಸು ಜಾತೀಸು ಇನ್ದೋ ನಾಮ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವೇಸತ್ತತಿಮ್ಹಿತೋ ಕಪ್ಪೇತಿ ಇತೋ ದ್ವೇಸತ್ತತಿಕಪ್ಪೇ. ಸುಮನನಾಮಕಾ ತಯೋ ಜನಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಅಹೇಸುಂ.

೧೧. ಸಮಸತ್ತತಿತೋ ಕಪ್ಪೇತಿ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ಅನೂನಾಧಿಕೇ ಸತ್ತತಿಮೇ ಕಪ್ಪೇ ವರುಣನಾಮಕಾ ವರುಣೋ ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ ಏವಂನಾಮಕಾ ತಯೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಚಕ್ಕರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚತುದೀಪಮ್ಹಿ ಇಸ್ಸರಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಸೀಹಾಸನದಾಯಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೨. ಏಕತ್ಥಮ್ಭಿಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏಕತ್ಥಮ್ಭದಾಯಕಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವನಕಮ್ಮಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಬ್ಬೇ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಉಪಾಸಕಾ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ‘‘ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರತ್ಥಾಯ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಂ ಥಮ್ಭಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಸಾರಮಯಂ ಥಮ್ಭಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇಸಂಯೇವ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ತದೇವ ಮೂಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಪರಾಪರಂ ಛಸು ಕಾಮಾವಚರೇಸು ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಅಗ್ಗಚಕ್ಕವತ್ತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನೇಕವಾರಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಪದೇಸರಜ್ಜಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹಾ ಅಹೋಸಿ.

೧೩. ಸೋ ಏವಂ ಪತ್ತಅರಹತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಭಗ್ಯಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ. ಮಹಾಪೂಗಗಣೋತಿ ಮಹಾಉಪಾಸಕಸಮೂಹೋ ಅಹು ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸರಣಂ ಗತಾ ಚ ತೇ ಬುದ್ಧನ್ತಿ ‘‘ಬುದ್ಧಂ ಸರಣ’’ನ್ತಿ ಗತಾ ಭಜಿಂಸು ಜಾನಿಂಸು ವಾ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ. ತಥಾಗತಂ ಸದ್ದಹನ್ತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೇ ಠಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಮನ್ತೇತ್ವಾತಿ ಸಬ್ಬೇ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಹುತ್ವಾ ಮಾಳಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಂ ಸತ್ಥುನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಕುಬ್ಬನ್ತಿ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರೇಸು ಏಕತ್ಥಮ್ಭಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಬ್ರಹಾವನೇ ಮಹಾವನೇ ವಿಚಿನನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೫. ತೇಹಂ ಅರಞ್ಞೇ ದಿಸ್ವಾನಾತಿ ಅಹಂ ತೇ ಉಪಾಸಕೇ ಅರಞ್ಞೇ ದಿಸ್ವಾನ ಗಣಂ ಸಮೂಹಂ ಉಪಗಮ್ಮ ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ ದಸಙ್ಗುಲಿಸಮೋಧಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಸಿರಸಿ ಕತ್ವಾ ಅಹಂ ಗಣಂ ಉಪಾಸಕಸಮೂಹಂ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಇಮಂ ವನಂ ಕಿಮತ್ಥಂ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ತದಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಪರಿಪುಚ್ಛಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬. ತೇ ಸೀಲವನ್ತೋ ಉಪಾಸಕಾ ಮೇ ಮಯಾ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಮಾಳಂ ಮಯಂ ಕತ್ತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕತ್ಥಮ್ಭೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ ವಿಯಾಕಂಸು ವಿಸೇಸೇನ ಕಥಯಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೭. ಮಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಏಕತ್ಥಮ್ಭಂ ದೇಥ, ಅಹಂ ತಂ ದಸ್ಸಾಮಿ ಸತ್ಥುನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಹಂ ಥಮ್ಭಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತೇ ಭವನ್ತೋ ಥಮ್ಭಹರಣೇ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಉಸ್ಸಾಹರಹಿತಾ ಭವನ್ತೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೪. ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮೀತಿ ಯಂ ಯಂ ಯೋನಿಂ ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ವಾ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಯಸ್ಮಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಏಕತ್ಥಮ್ಭಿಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೩. ನನ್ದತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಬಹುಲಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನಾಗತೇ ತುಮ್ಹಾದಿಸಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಏವರೂಪೋ ಸಾವಕೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ.

ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಧಮ್ಮತಾಯ ನಾಮ ನದಿಯಾ ಮಹನ್ತೋ ಕಚ್ಛಪೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನದಿಂ ತರಿತುಂ ತೀರೇ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ಭಗವನ್ತಂ ತಾರೇತುಕಾಮೋ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಸೋ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ವೇಗೇನ ಸೋತಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಸೀಘತರಂ ಪರತೀರಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಅನುಮೋದನಂ ವದನ್ತೋ ಭಾವಿನಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಞಾತಿಸಙ್ಘಂ ನನ್ದಯನ್ತೋ ಜಾತೋತಿ ‘‘ನನ್ದೋ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಭಗವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಲೋಕಾನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಞಾತಿಸಮಾಗಮೇ ಪೋಕ್ಖರವಸ್ಸಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ವೇಸ್ಸನ್ತರಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೨.೨೨.೧೬೫೫ ಆದಯೋ) ಕಥೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ ‘‘ಉತ್ತಿಟ್ಠೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಧ. ಪ. ೧೬೮) ಗಾಥಾಯ ಪಿತರಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಞ್ಚರೇ ಸುಚರಿತ’’ನ್ತಿ (ಧ. ಪ. ೧೬೯) ಗಾಥಾಯ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ರಾಜಾನಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತತಿಯದಿವಸೇ ನನ್ದಕುಮಾರಸ್ಸ ಅಭಿಸೇಕಗೇಹಪವೇಸನಆವಾಹಮಙ್ಗಲೇಸು ವತ್ತಮಾನೇಸು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಸತ್ಥಾ ನನ್ದಕುಮಾರಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾವ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ, ತಂ ಪತ್ತಹತ್ಥಂ ವಿಹಾರಂ ಆಗತಂ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಂಯೇವ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ತಥಾಪಬ್ಬಾಜಿತತ್ತಾಯೇವ ಅನಭಿರತಿಯಾ ಪೀಳಿತಂ ಞತ್ವಾ ಉಪಾಯೇನ ತಸ್ಸ ತಂ ಅನಭಿರತಿಂ ವಿನೋದೇಸಿ. ಸೋ ಯೋನಿಸೋ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಥೇರೋ ಪುನ ದಿವಸೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಯಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಪಾಟಿಭೋಗೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಚ್ಛರಾಸತಾನಂ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಕುಟಪಾದಾನಂ, ಮುಞ್ಚಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಏತಸ್ಮಾ ಪಟಿಸ್ಸವಾ’’ತಿ. ಭಗವಾಪಿ ‘‘ಯದೇವ ತೇ, ನನ್ದ, ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ತದಾಹಂ ಮುತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಾ ಪಟಿಸ್ಸವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಸವಿಸೇಸಂ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರತಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಗುಣಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾನಂ ಯದಿದಂ ನನ್ದೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೧೯, ೨೩೦) ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಭಾವೇನ ನಂ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಹಿ ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಾಸಂವರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪತ್ತೋ, ತಮಹಂ ಸುಟ್ಠು ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತೋ ಬಲವಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೋ ತತ್ಥ ಚ ಕತಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಉಕ್ಕಂಸಪಾರಮಿಂ ಅಗಮಾಸಿ.

೨೭. ಏವಂ ಸೋ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ವತ್ಥಂ ಖೋಮಂ ಮಯಾ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಖೋಮರಟ್ಠೇ ಜಾತಂ ವತ್ಥಂ ಭಗವತಿ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ ಗಾರವಬಹುಮಾನೇನ ಮಯಾ ಪರಮಸುಖುಮಂ ಖೋಮವತ್ಥಂ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸಾತಿ ಸಯಮೇವ ಭೂತಸ್ಸ ಜಾತಸ್ಸ ಅರಿಯಾಯ ಜಾತಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ. ಮಹೇಸಿನೋತಿ ಮಹನ್ತೇ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇ ಏಸಿ ಗವೇಸೀತಿ ಮಹೇಸಿ, ತಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ಖೋಮವತ್ಥಂ ಮಯಾ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೮. ತಂ ಮೇ ಬುದ್ಧೋ ವಿಯಾಕಾಸೀತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ಸಾಮ್ಯತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ತಸ್ಸ ವತ್ಥದಾಯಕಸ್ಸ ಮೇ ದಾನಫಲಂ ವಿಸೇಸೇನ ಅಕಾಸಿ ಕಥೇಸಿ ಬುದ್ಧೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜಲಜುತ್ತಮನಾಮಕೋತಿ ಪದುಮುತ್ತರನಾಮಕೋ. ‘‘ಜಲರುತ್ತಮನಾಯಕೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ಜಲಮಾನಾನಂ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಉತ್ತಮನಾಯಕೋ ಪಧಾನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ವತ್ಥದಾನೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ವತ್ಥದಾನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ತ್ವಂ ಅನಾಗತೇ ಹೇಮವಣ್ಣೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಭವಿಸ್ಸಸಿ.

೨೯. ದ್ವೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭೋತ್ವಾತಿ ದಿಬ್ಬಮನುಸ್ಸಸಙ್ಖಾತಾ ದ್ವೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ. ಕುಸಲಮೂಲೇಹಿ ಚೋದಿತೋತಿ ಕುಸಲಾವಯವೇಹಿ ಕುಸಲಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಚೋದಿತೋ ಪೇಸಿತೋ, ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಿನಾ ಪುಞ್ಞೇನ ಸತ್ಥು ಕುಲಂ ಪಸವಾಹೀ’’ತಿ ಪೇಸಿತೋ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕನಿಟ್ಠೋ ತ್ವಂ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೩೦. ರಾಗರತ್ತೋ ಸುಖಸೀಲೋತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಹಿ ರತ್ತೋ ಅಲ್ಲೀನೋ ಕಾಯಸುಖಚಿತ್ತಸುಖಾನುಭವನಸಭಾವೋ. ಕಾಮೇಸು ಗೇಧಮಾಯುತೋತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಗೇಧಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಆಯುತೋ ಯೋಜಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬುದ್ಧೇನ ಚೋದಿತೋ ಸನ್ತೋ, ತದಾ ತ್ವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಕಾಮೇಸು ಗೇಧಿತೋ, ತದಾ ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ಭಾತುಕೇನ ಗೋತಮಬುದ್ಧೇನ ಚೋದಿತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಉಯ್ಯೋಜಿತೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೩೧. ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ ತ್ವಂ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ತ್ವಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕುಸಲಮೂಲೇನ ಮೂಲಭೂತೇನ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರೇನ ಚೋದಿತೋ ಭಾವನಾಯಂ ನಿಯೋಜಿತೋ ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಸಕಲಾಸವೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಅನಾಮಯೋ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಸಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಸಿ, ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೨. ಸತಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಸತಕಪ್ಪಾಧಿಕೇ ಸಹಸ್ಸಮೇ ಕಪ್ಪಮ್ಹಿ ಚೇಳನಾಮಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಟ್ಠಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಟ್ಠಿ ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಉಪಚೇಳಾ ನಾಮ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಚತೂಸು ಜಾತೀಸು ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೩. ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹೀತಿ ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಾಧಿಕೇ ಸಹಸ್ಸಮೇ ಕಪ್ಪಮ್ಹಿ ಚೇಳಾ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾನೋ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ಜಮ್ಬುದೀಪಅಪರಗೋಯಾನಉತ್ತರಕುರುಪುಬ್ಬವಿದೇಹದೀಪಸಙ್ಖಾತೇ ಚತುದೀಪಮ್ಹಿ ಇಸ್ಸರಾ ಪಧಾನಾ ವಿಸುಂ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ನನ್ದತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೪. ಚೂಳಪನ್ಥಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಚೂಳಪನ್ಥಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಯದೇತ್ಥ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಅಟ್ಠಕನಿಪಾತೇ ಮಹಾಪನ್ಥಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ (ಥೇರಗಾ. ೫೧೦ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಮೇವ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಮಹಾಪನ್ಥಕತ್ಥೇರೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಸಕ್ಕಾ ಚೂಳಪನ್ಥಕಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುಖೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತು’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಅಯ್ಯಕಂ ಧನಸೇಟ್ಠಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಅನುಜಾನಾಥ, ಅಹಂ ಚೂಳಪನ್ಥಕಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ಸೋ ದಸಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಭಾತು ಸನ್ತಿಕೇ –

‘‘ಪದುಮಂ ಯಥಾ ಕೋಕನದಂ ಸುಗನ್ಧಂ, ಪಾತೋ ಸಿಯಾ ಫುಲ್ಲಮವೀತಗನ್ಧಂ;

ಅಙ್ಗೀರಸಂ ಪಸ್ಸ ವಿರೋಚಮಾನಂ, ತಪನ್ತಮಾದಿಚ್ಚಮಿವನ್ತಲಿಕ್ಖೇ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೨೩; ಅ. ನಿ. ೫.೧೯೫) –

ಗಾಥಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚತೂಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಉಗ್ಗಹೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಹದಯೇ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಪನ್ಥಕೋ, ‘‘ಚೂಳಪನ್ಥಕ, ತ್ವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಅಭಬ್ಬೋ, ಚತೂಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಏಕಂ ಗಾಥಮ್ಪಿ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಪನ ತ್ವಂ ಕಥಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಸಿ, ನಿಕ್ಖಮ ಇತೋ’’ತಿ ಸೋ ಥೇರೇನ ಪಣಾಮಿಕೋ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಸಮೀಪೇ ರೋದಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ಜೀವಕಮ್ಬವನೇ ವಿಹರತಿ. ಅಥ ಜೀವಕೋ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇಹೀ’’ತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಪನ್ಥಕೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಪಟಿಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ಚೂಳಪನ್ಥಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಕ್ಖೇದಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ಮಯಾ ಕತೇನ ಉಪಾಯೇನ ಬುಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರಟ್ಠಾನೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಪನ್ಥಕ, ರೋದಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭಾತಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಣಾಮೇತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಪನ್ಥಕ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಮಮ ಸಾಸನೇ ತುಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ, ಏಹಿ ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘ರಜೋಹರಣಂ, ರಜೋಹರಣ’ನ್ತಿ ಮನಸಿ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಸುದ್ಧಂ ಚೋಳಕ್ಖಣ್ಡಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಾ ದಿನ್ನಂ ಚೋಳಕ್ಖಣ್ಡಂ ‘‘ರಜೋಹರಣಂ, ರಜೋಹರಣ’’ನ್ತಿ ಹತ್ಥೇನ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕಿಲಿಟ್ಠಧಾತುಕಂ ಜಾತಂ, ಪುನ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಉಕ್ಖಲಿಪರಿಪುಞ್ಛನಸದಿಸಂ ಜಾತಂ. ಸೋ ಞಾಣಪರಿಪಾಕತ್ತಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇದಂ ಚೋಳಕ್ಖಣ್ಡಂ ಪಕತಿಯಾ ಪರಿಸುದ್ಧಂ, ಇಮಂ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕಸರೀರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಅಞ್ಞಥಾ ಜಾತಂ, ತಸ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಂ ಯಥಾಪೇತಂ, ಏವಂ ಚಿತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ ಖಯವಯಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಮಿತ್ತೇ ಝಾನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಝಾನಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹತ್ತಪತ್ತಸ್ಸೇವಸ್ಸ ತೇಪಿಟಕಂ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಆಗಮಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಏಕೂನೇಹಿ ಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೀವಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಭಿಕ್ಖಾಯ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಏವ ನ ಗತೋ. ಜೀವಕೋ ಯಾಗುಂ ದಾತುಂ ಆರಭಿ. ಸತ್ಥಾ ಹತ್ಥೇನ ಪತ್ತಂ ಪಿದಹಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ನ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ಥಿ, ಜೀವಕಾ’’ತಿ. ಸೋ ಪುರಿಸಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ವಿಹಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಅಯ್ಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ. ಚೂಳಪನ್ಥಕತ್ಥೇರೋಪಿ ರೂಪೇನ ಕಿರಿಯಾಯ ಚ ಏಕಮ್ಪಿ ಏಕೇನ ಅಸದಿಸಂ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೀವಕಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಾ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಬಹುತರೋ, ಪಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಅಯ್ಯಂ ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಜೀವಕೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕೋ ನಾಮೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಹಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ನಾಮ, ಜೀವಕಾ’’ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ‘ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ನಾಮ ಕತರೋ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ನಾಮ ಕತರೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ, ಅಹಂ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ’’ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಪುನಾಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಜೀವಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ ಜೀವಕೋ ಪಟಿವಿದ್ಧಸಚ್ಚತ್ತಾ ‘‘ಇದ್ಧಿಮಾ ಮಞ್ಞೇ, ಅಯ್ಯೋ’’ತಿ ನಯತೋ ಞತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ಪಠಮಂ ಕಥೇನ್ತಂ ಅಯ್ಯಮೇವ ‘ತುಮ್ಹೇ ಸತ್ಥಾ ಪಕ್ಕೋಸತೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣೇ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ತಾವದೇವ ನಿಮ್ಮಿತಭಿಕ್ಖೂ ಅನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ಸೋ ಥೇರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಯಾಗುಞ್ಚ ಖಜ್ಜಕಾದಿಭೇದಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಚೂಳಪನ್ಥಕಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪಭಿನ್ನಪಟಿಸಮ್ಭಿದೋ ಸಿನೇರುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಮನ್ಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಙ್ಖೋಭೇನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ದಸಬಲೇ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗತೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ ‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಆನುಭಾವೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಏಕಗಾಥಂ ಗಹೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಮ್ಪಿ ಲಹುಕೇನ ಖಣೇನೇವ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕಂ ಅಕಂಸೂ’ತಿ, ತಥಾ ಹಿ ಜೀವಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಗವಾ ‘ಏವಂ ಚೂಳಪನ್ಥಕಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಹಿತಂ, ವೀಥಿಪಟಿಪನ್ನಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ’ತಿ ಞತ್ವಾ ಯಥಾನಿಸಿನ್ನೋಯೇವ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ, ‘ಪನ್ಥಕ, ನೇವಾಯಂ ಪಿಲೋತಿಕಾ ಕಿಲಿಟ್ಠಾ ರಜಾನುಕಿಣ್ಣಾ, ಇತೋ ಪನ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸಂಕಿಲೇಸೋ ರಜೋ’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ರಾಗೋ ರಜೋ ನ ಚ ಪನ ರೇಣು ವುಚ್ಚತಿ, ರಾಗಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ ರಜೋತಿ;

ಏತಂ ರಜಂ ವಿಪ್ಪಜಹಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖವೋ, ವಿಹರನ್ತಿ ತೇ ವಿಗತರಜಸ್ಸ ಸಾಸನೇ.

‘‘ದೋಸೋ ರಜೋ…ಪೇ… ವಿಗತರಜಸ್ಸ ಸಾಸನೇ.

‘‘ಮೋಹೋ ರಜೋ…ಪೇ… ವಿಗತರಜಸ್ಸ ಸಾಸನೇ’’ತಿ. (ಮಹಾನಿ. ೨೦೯; ಚೂಳನಿ. ಉದಯಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸ ೭೪) –

ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ಸಹಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ ಸುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ವದೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೂಳಪನ್ಥಕೇನ ಇದಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಲೋಕುತ್ಥರದಾಯಜ್ಜಂ ಲದ್ಧಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಪನ ಲೋಕಿಯದಾಯಜ್ಜಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಚೂಳಸೇಟ್ಠಿಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೧.೪) ಕಥೇಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಅರಿಯಗಣಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಮನೋಮಯಂ ಕಾಯಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೇತೋವಿವಟ್ಟಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

೩೫. ಏವಂ ಸೋ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪುರಿಮಪದದ್ವಯಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಗಣಮ್ಹಾ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಸೋತಿ ಸೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಗಣಮ್ಹಾ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಮೂಹತೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ವಿಸುಂ ಭೂತೋ ವಿವೇಕಂ ಉಪಗತೋ. ತದಾ ಮಮ ತಾಪಸಕಾಲೇ ಹಿಮವನ್ತೇ ಹಿಮಾಲಯಪಬ್ಬತಸಮೀಪೇ ವಸಿ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ, ಚತೂಹಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ವಿಹಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೬. ಅಹಮ್ಪಿ…ಪೇ… ತದಾತಿ ಯದಾ ಸೋ ಭಗವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿ, ತದಾ ಅಹಮ್ಪಿ ಹಿಮವನ್ತಸಮೀಪೇ ಕತಅಸ್ಸಮೇ ಆ ಸಮನ್ತತೋ ಕಾಯಚಿತ್ತಪೀಳಾಸಙ್ಖಾತಾ ಪರಿಸ್ಸಯಾ ಸಮನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಸ್ಸಮೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇ ಅರಞ್ಞಾವಾಸೇ ವಸಾಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಅಚಿರಾಗತಂ ಮಹಾವೀರನ್ತಿ ಅಚಿರಂ ಆಗತಂ ಮಹಾವೀರಿಯವನ್ತಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ ಪಧಾನಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪೇಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಆಗತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಉಪಾಗಮಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೭. ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾನಾತಿ ಏವಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚ ಪದುಮುಪ್ಪಲಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಛಾದಿತಂ ಪುಪ್ಫಮಯಂ ಛತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನರಾಸಭಂ ನರಾನಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಭಗವನ್ತಂ ಛಾದೇನ್ತೋ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ಸಮೀಪಂ ಗತೋಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತನ್ತಿ ರೂಪಾವಚರಸಮಾಧಿಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯಂ ಅಹಂ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೩೮. ಉಭೋ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ತಂ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ದ್ವೀಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಹಂ ಭಗವತೋ ಅದಾಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ತಂ ಮಯಾ ದಿನ್ನಂ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಭಗವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ, ಸಾದರಂ ಸಾದಿಯೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೧. ಸತಪತ್ತಛತ್ತಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫೇ ಸತಸತಪತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ಸತಪತ್ತೇಹಿ ಪದುಮಪುಪ್ಫೇಹಿ ಛಾದಿತಂ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಪಕಾರೇನ ಆದರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ತಾಪಸೋ ಮಮ ಅದಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ತಂ ತಾಪಸಂ ಅಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಮ ಭಾಸತೋ ಭಾಸಮಾನಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುಣೋಥ ಮನಸಿ ಕರೋಥ.

೪೨. ಪಞ್ಚವೀಸತಿಕಪ್ಪಾನೀತಿ ಇಮಿನಾ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತದಾನೇನ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಾರೇ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಸಕ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚತುತ್ತಿಂಸತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚಾತಿ ಚತುತ್ತಿಂಸತಿವಾರೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೪೩. ಯಂ ಯಂ ಯೋನಿನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಯೋನಿಆದೀಸು ಯಂ ಯಂ ಜಾತಿಂ ಸಂಸರತಿ ಗಚ್ಛತಿ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಯೋನಿಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಸುಞ್ಞಟ್ಠಾನೇ ಪತಿಟ್ಠನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಠಿತಂ ವಾ ಪದುಮಂ ಧಾರಯಿಸ್ಸತಿ ಉಪರಿ ಛಾದಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೫. ಪಕಾಸಿತೇ ಪಾವಚನೇತಿ ತೇನ ಭಗವತೋ ಸಕಲಪಿಟಕತ್ತಯೇ ಪಕಾಸಿತೇ ದೀಪಿತೇ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಂ ಲಭಿಸ್ಸತಿ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ಮನೋಮಯಮ್ಹಿ ಕಾಯಮ್ಹೀತಿ ಮನೇನ ಝಾನಚಿತ್ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ಮನೋಮಯೋ, ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ಪವತ್ತತಿ, ತಥಾ ಕಾಯಂ ಪವತ್ತೇತಿ ಚಿತ್ತಗತಿಕಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮ್ಹಿ ಮನೋಮಯೇ ಕಾಯಮ್ಹಿ ಸೋ ತಾಪಸೋ ಚೂಳಪನ್ಥಕೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ಉತ್ತಮೋ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ತಾ ಚ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

೫೨. ಸರಿಂ ಕೋಕನದಂ ಅಹನ್ತಿ ಅಹಂ ಭಗವತೋ ನಿಮ್ಮಿತಚೋಳಕಂ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ಕೋಕನದಂ ಪದುಮಂ ಸರಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕೋಕನದೇ ಪದುಮೇ ಮಯ್ಹಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿ ಅಲ್ಲೀನೋ, ತತೋ ಅಹಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೫೩. ಅಹಂ ಮನೋಮಯೇಸು ಚಿತ್ತಗತಿಕೇಸು ಕಾಯೇಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಬ್ಬೇಸು ಪಾರಮಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಗತೋ ಪತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ಚೂಳಪನ್ಥಕತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೫. ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ತಸ್ಸ ಥೂಪಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಪಞ್ಚಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಯೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಪಿಲಿನ್ದೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ವಚ್ಛೋತಿ ಗೋತ್ತಂ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛೋತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸಂಸಾರೇ ಪನ ಸಂವೇಗಬಹುಲತಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚೂಳಗನ್ಧಾರಂ ನಾಮ ವಿಜ್ಜಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ತಾಯ ವಿಜ್ಜಾಯ ಆಕಾಸಚಾರೀ ಪರಚಿತ್ತವಿದೂ ಚ ಹುತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪತ್ತೋ ಪಟಿವಸತಿ.

ಅಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ರಾಜಗಹಂ ಉಪಗತೋ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ತಸ್ಸ ಸಾ ವಿಜ್ಜಾ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಂ ನ ಸಾಧೇತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸುತಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ ‘ಯತ್ಥ ಮಹಾಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಾ ಧರತಿ, ತತ್ಥ ಚೂಳಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಾ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀ’ತಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಪನ ಗೋತಮಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾಯಂ ಮಮ ವಿಜ್ಜಾ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಹಾಗನ್ಧಾರವಿಜ್ಜಂ ಜಾನಾತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಯಾಪುಣೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾಸಮಣ, ತವ ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕಂ ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತುಕಾಮೋ, ಓಕಾಸಂ ಮೇ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ವಿಜ್ಜಾಯ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಚರಿತಾನುಕೂಲಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

೫೫. ಯಾ ಪನ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಂ ತಸ್ಸೋವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದೇವತಾ, ತಾ ಕತಞ್ಞುತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ಸಞ್ಜಾತಬಹುಮಾನಾ ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಥೇರಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ನಂ ಭಗವಾ ದೇವತಾನಂ ಅತಿವಿಯ ಪಿಯಮನಾಪಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಭಾವೇ ಠಪೇಸಿ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇವತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಾನಂ ಯದಿದಂ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೫). ಏವಂ ಸೋ ಪತ್ತಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೇ ಲೋಕನಾಥಮ್ಹೀತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಕಾಮರೂಪಾರೂಪಲೋಕಸ್ಸ ನಾಥೋ ಪಧಾನೋತಿ ಲೋಕನಾಥೋ. ಮೇಧಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಅನಾವರಣಞಾಣಾದಯೋ, ಸುನ್ದರಾ, ಪಸಟ್ಠಾ ವಾ ಮೇಧಾ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಸುಮೇಧೋ, ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚಾತಿ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಸುಮೇಧೇ ಲೋಕನಾಯಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೇ ಖನ್ಧಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ನಿಬ್ಬುತೇ ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋತಿ ಸದ್ಧಾಯ ಪಸಾದಿತಚಿತ್ತೋ ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ಸುನ್ದರಮನೋ ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಥೂಪಪೂಜಂ ಚೇತಿಯಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೬. ಯೇ ಚ ಖೀಣಾಸವಾ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ ಯೇ ಚ ಖೀಣಾಸವಾ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಾ ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಛಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ ಮಹನ್ತೇಹಿ ಇದ್ಧೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸನ್ತಿ, ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಖೀಣಾಸವೇ ಅಹಂ ತತ್ಥ ಸಮಾನೇತ್ವಾ ಸುಟ್ಠು ಆದರೇನ ಆನೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಸಕಲಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಭತ್ತಂ ಅಕಾಸಿಂ ತೇಸಂ ಭೋಜೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೭. ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ತದಾ ಅಹೂತಿ ತದಾ ಮಮ ಸಙ್ಘಭತ್ತದಾನಕಾಲೇ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ನಾಮೇನ ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಉಪಟ್ಠಾಕಸಾವಕೋ ಅಹು ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಸಾವಕೋ ಮಯ್ಹಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಂ ಅನುಮೋದಿತ್ಥ ಅನುಮೋದಿತೋ ಆನಿಸಂಸಂ ಕಥೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೫೮. ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ತೇನ ಥೂಪಪೂಜಾಕರಣವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ ದೇವಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂ ಉಪಗತೋ ಅಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಮ್ಹೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಛಳಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮಾನೇ ಛ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ದೇವಚ್ಛರಾಯೋ ಮೇ ಮಯ್ಹಂ ಚಿತ್ತಂ ರಮಿಂಸು ರಮಾಪೇಸುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೫೯. ಮಮೇವ ಅನುವತ್ತನ್ತೀತಿ ತಾ ಅಚ್ಛರಾಯೋ ಸಬ್ಬಕಾಮೇಹಿ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ರೂಪಾದಿವತ್ಥುಕಾಮೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿಯೋ ಮಮಂ ಏವ ಅನುವತ್ತನ್ತಿ ಮಮ ವಚನಂ ಅನುಕರೋನ್ತಿ ಸದಾ ನಿಚ್ಚಕಾಲನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೬. ರಾಹುಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಾಹುಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಜಿನವರೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಸೇನಾಸನವಿಸೋಧನವಿಜ್ಜೋತನಾದಿಕಂ ಉಳಾರಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಯಸೋಧರಾಯ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ರಾಹುಲೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಮಹತಾ ಖತ್ತಿಯಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢಿ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾವಿಧಾನಂ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೧೦೫) ಆಗತಮೇವ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅನೇಕೇಹಿ ಸುತ್ತಪದೇಹಿ ಸುಲದ್ಧೋವಾದೋ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹಾ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

‘‘ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ;

ಯಞ್ಚಮ್ಹಿ ಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಯಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಞ್ಚ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಯಞ್ಚ ನತ್ಥಿ ಪುನಬ್ಭವೋ;

ಅರಹಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋಮ್ಹಿ, ತೇವಿಜ್ಜೋ ಅಮತದ್ದಸೋ.

‘‘ಕಾಮನ್ಧಾ ಜಾಲಪಚ್ಛನ್ನಾ, ತಣ್ಹಾಛದನಛಾದಿತಾ;

ಪಮತ್ತಬನ್ಧುನಾ ಬನ್ಧಾ, ಮಚ್ಛಾವ ಕುಮಿನಾ ಮುಖೇ.

‘‘ತಂ ಕಾಮಂ ಅಹಮುಜ್ಝಿತ್ವಾ, ಛೇತ್ವಾ ಮಾರಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಸೀತಿಭೂತೋಸ್ಮಿ ನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೨೯೫-೨೯೮);

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಜಾತಿಸಮ್ಪದಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾತಿ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂತಿ ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋ’’ತಿ ಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಜಾತಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ, ‘‘ರಾಹು, ಜಾತೋ, ಬನ್ಧನಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ಉಪಾದಾಯ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ‘‘ರಾಹುಲೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹಿ. ತತ್ಥ ಆದಿತೋ ಪಿತರಾ ವುತ್ತಪರಿಯಾಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ’’ತಿ. ಭದ್ದೋತಿ ಪಸಂಸಾವಚನಮೇವ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾನಂ ಯದಿದಂ ರಾಹುಲೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯).

೬೮. ಏವಂ ಸೋ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸತ್ತಭೂಮಿಮ್ಹಿ ಪಾಸಾದೇತಿ ಪಸಾದಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಜನೇತೀತಿ ಪಾಸಾದೋ. ಉಪರೂಪರಿ ಠಿತಾ ಸತ್ತ ಭೂಮಿಯೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ಸೋಯಂ ಸತ್ತಭೂಮಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಭೂಮಿಮ್ಹಿ ಪಾಸಾದೇ. ಆದಾಸಂ ಸನ್ಥರಿಂ ಅಹನ್ತಿ ಆದಾಸತಲಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತ್ವಾ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಾದಿನೋ ಅಹಂ ಸನ್ಥರಂ ಅದಾಸಿಂ, ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೯. ಖೀಣಾಸವಸಹಸ್ಸೇಹೀತಿ ಅರಹನ್ತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪರಿಕಿಣ್ಣೋ ಪರಿವುತೋ. ದ್ವಿಪದಿನ್ದೋ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಇನ್ದೋ ಸಾಮಿ ನರಾಸಭೋ ಮಹಾಮುನಿ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ತೇಹಿ ಸಹ ಉಪಾಗಮಿ ಪಾವಿಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೦. ವಿರೋಚೇನ್ತೋ ಗನ್ಧಕುಟಿನ್ತಿ ತಂ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಸೋಭಯಮಾನೋ ದೇವಾನಂ ದೇವೋ ದೇವದೇವೋ ನರಾನಂ ಆಸಭೋ ನರಾಸಭೋ ಜೇಟ್ಠೋ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಇಮಾ ಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಥ ಕಥೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೭೧. ಯೇನಾಯಂ ಜೋತಿತಾ ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಅಯಂ ಪಾಸಾದಸಙ್ಖಾತಾ ಸೇಯ್ಯಾ ಜೋತಿತಾ ಪಭಾಸಿತಾ ಪಜ್ಜಲಿತಾ. ಆದಾಸೋವ ಕಂಸಲೋಹಮಯಂ ಆದಾಸತಲಂ ಇವ ಸುಟ್ಠು ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಸನ್ಥತಾ. ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

೮೧. ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಯಂ ತಾದೀತಿ ಯಂ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತಾದೀ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಸು ಅಕಮ್ಪಿಯಸಭಾವತ್ತಾ ತಾದೀ ಅಗಾರೇ ಘರಾವಾಸೇ ರತಿಂ ಅಲ್ಲೀನಭಾವಂ ಅಜ್ಝಗಾ ಪಾಪುಣಿ, ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಅಟ್ಠಾನಂ ಅಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೨. ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾತಿ ಘರಾವಾಸತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ತಿಣದಲಮಿವ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಸುಬ್ಬತೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತೋ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ. ರಾಹುಲೋ ನಾಮ ನಾಮೇನಾತಿ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜೇನ ಪೇಸಿತಂ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಜಾತಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಿತರಾ ಸಿದ್ಧತ್ಥೇನ, ‘‘ರಾಹು ಜಾತೋ, ಬನ್ಧನಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತನಾಮತ್ತಾ ರಾಹುಲೋ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಯಥಾ ಚನ್ದಸೂರಿಯಾನಂ ವಿಮಾನಪಭಾಯ ಕಿಲಿಟ್ಠಕರಣೇನ ರಾಹು ಅಸುರಿನ್ದೋ ಉಪೇತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವಾಯಂ ಮಮ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೀನಂ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋನ್ತೋರಿವ ಜಾತೋ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ‘‘ರಾಹು ಜಾತೋತಿ ಆಹಾ’’ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅರಹಾ ಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯಂ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಅರಹಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೩. ಕಿಕೀವ ಅಣ್ಡಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಅಣ್ಡಂ ಬೀಜಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಕಿಕೀ ಸಕುಣೀ ಇವ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಚಾಮರೀ ವಿಯ ವಾಲಧಿನ್ತಿ ವಾಲಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಕಣ್ಡಕೇಸು ವಾಲೇ ಲಗ್ಗನ್ತೇ ಭಿನ್ದನಭಯೇನ ಅನಾಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಮರಮಾನಾ ಚಾಮರೀ ವಿಯ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ. ನಿಪಕೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ನೇಪಕ್ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತೇನ ನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಿಪಕೋ ಖಣ್ಡಛಿದ್ದಾದಿಭಾವಂ ಅಪಾಪೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಣತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಸೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರಣಮಕಾಸಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪತ್ತಅರಹತ್ತಫಲೋ ಏಕದಿವಸಂ ವಿವೇಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಏವಂ ರಕ್ಖಿಂ ಮಹಾಮುನೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ರಾಹುಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೭. ಉಪಸೇನವಙ್ಗನ್ತಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರಂ ಭಗವನ್ತನ್ತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪಸೇನವಙ್ಗನ್ತಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥು ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ನಾಲಕಗಾಮೇ ರೂಪಸಾರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಉಪಸೇನೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ ಏಕವಸ್ಸಿಕೋ ‘‘ಅರಿಯಗಬ್ಭಂ ವಡ್ಢೇಮೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ. ಸತ್ಥಾರಾ ಚಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅವಸ್ಸಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅತಿಲಹುಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಆವತ್ತೋ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೭೫) ಗರಹಿತೋ ‘‘ಇದಾನಾಹಂ ಯದಿ ಪರಿಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸತ್ಥಾರಾ ಗರಹಿತೋ, ಪರಿಸಂಯೇವ ಪನ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸತ್ಥು ಪಸಾದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹಾ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಧುತಙ್ಗಧಮ್ಮೇ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ, ಅಞ್ಞೇಪಿ ತದತ್ಥಾಯ ಸಮಾದಪೇಸಿ, ತೇನ ನಂ ಭಗವಾ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಕಲಹೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ದ್ವಿಧಾಭೂತೇ ಏಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತಂ ಕಲಹಂ ಪರಿವಜ್ಜಿತುಕಾಮೇನ ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಕಲಹೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಚ ದ್ವಿಧಾಭೂತೋ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ವಿವೇಕವಾಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಏವಂ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಓವಾದದಾನಾಪದೇಸೇನ ಅತ್ತನೋ ತಥಾ ಪಟಿಪನ್ನಭಾವಂ ದೀಪೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

೮೬. ಸೋ ಏವಂ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಂ ಭಗವನ್ತನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಬ್ಭಾರಮ್ಹಿ ನಿಸೀದನ್ತನ್ತಿ ಪುರತೋ ಭಾರಂ ನಮಿತಂ ಓನಮಿತನ್ತಿ ಪಬ್ಭಾರಂ ವಿವೇಕಕಾಮಂ ವನಮಜ್ಝೇ ಸಯಂಜಾತಪಬ್ಬತಪಬ್ಭಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ನರುತ್ತಮಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅಹಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ಸಮೀಪಂ ಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೭. ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫ ದಿಸ್ವಾತಿ ತಥಾ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸುಪುಪ್ಫಿತಂ ಕಣಿಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ. ವಣ್ಟೇ ಛೇತ್ವಾನಹಂ ತದಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಕಾಲೇ ತಂ ಪುಪ್ಫಂ ವಣ್ಟೇ ವಣ್ಟಸ್ಮಿಂ ಛೇತ್ವಾನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾನ. ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಛತ್ತಮ್ಹೀತಿ ತೇನ ಪುಪ್ಫೇನ ಛತ್ತಂ ಛಾದೇತ್ವಾ. ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿರೋಪಯಿನ್ತಿ ಪಬ್ಭಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಮುದ್ಧನಿ ಅಕಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೮. ಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ ಪಾದಾಸಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪಕಾರೇನ ಅದಾಸಿಂ ಭೋಜೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಮನ್ನಂ ಸುಭೋಜನನ್ತಿ ಸುನ್ದರಭೋಜನಸಙ್ಖಾತಂ ಪರಮನ್ನಂ ಉತ್ತಮಾಹಾರಂ. ಬುದ್ಧೇನ ನವಮೇ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿವೇಕಟ್ಠಾನೇ ಬುದ್ಧೇನ ಸಹ ನವಮೇ ಅಟ್ಠ ಸಮಣೇ ಸಮಿತಪಾಪೇ ಖೀಣಾಸವಭಿಕ್ಖೂ ಭೋಜೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯಂ ವದನ್ತಿ ಸುಮೇಧೋತಿ ಯಂ ಗೋತಮಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಭೂರಿಪಞ್ಞಂ ಪಥವಿಸಮಾನಂ ಪಞ್ಞಂ ಸುಮೇಧಂ ಸುನ್ದರಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಾದಿಪಞ್ಞವನ್ತಂ. ಸುಮೇಧೋ ಇತಿ ಸುನ್ದರಪಞ್ಞೋ ಇತಿ ವದನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ಸತಸಹಸ್ಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಏಸೋ ಗೋತಮೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ಉಪಸೇನವಙ್ಗನ್ತಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

೮. ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಾಯಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಘರಾವಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ರತನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಕಮ್ಮಿಕೇನ ದಸ್ಸಿತಂ ಅಪರಿಮಾಣಂ ವಂಸಾನುಗತಂ ಧನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಧನರಾಸಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತುಅಯ್ಯಕಪಯ್ಯಕಾದಯೋ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಮಯಾ ಪನ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಂ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಲಾಭಿಂ ಏಕಂ ತಾಪಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇನ ದೇವಲೋಕಾಧಿಪಚ್ಚೇ ನಿಯೋಜಿತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ವೇನೇಯ್ಯಸತ್ತೇ ನಿಬ್ಬಾನಮಹಾನಗರಸಙ್ಖಾತಂ ಖೇಮನ್ತಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವುತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವೇನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಫುಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸತ್ಥು ವೇಮಾತಿಕೇಸು ತೀಸು ರಾಜಪುತ್ತೇಸು ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ತೇಸಂ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಸು ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಅಕಾಸಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕನಿಗಮೇ ರಟ್ಠಪಾಲಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಿನ್ನಂ ರಟ್ಠಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋತಿ ವಂಸಾನುಗತಮೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಯೋಬ್ಬನಪ್ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪತಿರೂಪೇನ ದಾರೇನ ಸಂಯೋಜಿತೋ ಮಹನ್ತೇ ಚ ಯಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಸದಿಸಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ.

ಅಥ ಭಗವಾ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಅನುಪಾಪುಣಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಟ್ಠಪಾಲೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಭತ್ತಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಣತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಥುಲ್ಲಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಪದಾನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ಆಭಿದೋಸಿಕಂ ಕುಮ್ಮಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ಅಮತಂ ವಿಯ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಿತರಾ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ಅಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೇ ಇತ್ಥಾಗಾರಜನೇ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕೀದಿಸಾ ನಾಮ ತಾ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಅಚ್ಛರಾಯೋ, ಯಾಸಂ ತ್ವಂ ಹೇತು ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಸೀ’’ತಿಆದೀನಿ (ಮ. ನಿ. ೨.೩೦೧) ವತ್ವಾ ಪಲೋಭನಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಆರದ್ಧೇ ತಸ್ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚತಾದಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ –

‘‘ಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತಕತಂ ಬಿಮ್ಬಂ, ಅರುಕಾಯಂ ಸಮುಸ್ಸಿತಂ;

ಆತುರಂ ಬಹುಸಙ್ಕಪ್ಪಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಧುವಂ ಠಿತಿ.

‘‘ಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತಕತಂ ರೂಪಂ, ಮಣಿನಾ ಕುಣ್ಡಲೇನ ಚ;

ಅಟ್ಠಿಂ ತಚೇನ ಓನದ್ಧಂ, ಸಹ ವತ್ಥೇಹಿ ಸೋಭತಿ.

‘‘ಅಲತ್ತಕಕತಾ ಪಾದಾ, ಮುಖಂ ಚುಣ್ಣಕಮಕ್ಖಿತಂ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಅಟ್ಠಾಪದಕತಾ ಕೇಸಾ, ನೇತ್ತಾ ಅಞ್ಜನಮಕ್ಖಿತಾ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಅಞ್ಜನೀವ ನವಾ ಚಿತ್ತಾ, ಪೂತಿಕಾಯೋ ಅಲಙ್ಕತೋ;

ಅಲಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಮೋಹಾಯ, ನೋ ಚ ಪಾರಗವೇಸಿನೋ.

‘‘ಓದಹಿ ಮಿಗವೋ ಪಾಸಂ, ನಾಸದಾ ವಾಗುರಂ ಮಿಗೋ;

ಭುತ್ವಾ ನಿವಾಪಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಕನ್ದನ್ತೇ ಮಿಗಬನ್ಧಕೇ.

‘‘ಛಿನ್ನೋ ಪಾಸೋ ಮಿಗವಸ್ಸ, ನಾಸದಾ ವಾಗುರಂ ಮಿಗೋ;

ಭುತ್ವಾ ನಿವಾಪಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಸೋಚನ್ತೇ ಮಿಗಲುದ್ದಕೇ’’ತಿ. (ಮ. ನಿ. ೨.೩೦೨; ಥೇರಗಾ. ೭೬೯-೭೭೫);

ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ಇಮಾ ಗಾಥಾ ವತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ಮಿಗಾಜಿನವನುಯ್ಯಾನೇ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾಪಟ್ಟೇ ನಿಸೀದಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಕಿರ ಪಿತಾ ಸತ್ತಸು ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇಸು ಅಗ್ಗಳಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ಮಲ್ಲೇ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಮಾ ದೇಥ, ಕಾಸಾಯಾನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸೇತಕಾನಿ ನಿವಾಸಾಪೇಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಥೇರೋ ಆಕಾಸೇನ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ಕೋರಬ್ಯೋ ಥೇರಸ್ಸ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಇಧ, ಭೋ ರಟ್ಠಪಾಲ, ಪಬ್ಬಜನ್ತೋ ಬ್ಯಾಧಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ವಾ ಜರಾಭೋಗಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ವಾ ಪತ್ತೋ ಪಬ್ಬಜತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಪಾರಿಜುಞ್ಞಂ ಅನುಪಗತೋ ಏವ ಕಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ‘‘ಉಪನಿಯ್ಯತಿ ಲೋಕೋ ಅದ್ಧುವೋ, ಅತಾಣೋ ಲೋಕೋ ಅನಭಿಸ್ಸರೋ, ಅಸರಣೋ ಲೋಕೋ ಸಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಗಮನೀಯಂ, ಊನೋ ಲೋಕೋ ಅತಿತ್ತೋ ತಣ್ಹಾದಾಸೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೨.೩೦೫) ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಧಮ್ಮುದ್ದೇಸಾನಂ ಅತ್ತನಾ ವಿದಿತಭಾವಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ದೇಸನಾಯ ಅನುಗೀತಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ –

‘‘ಪಸ್ಸಾಮಿ ಲೋಕೇ ಸಧನೇ ಮನುಸ್ಸೇ, ಲದ್ಧಾನ ವಿತ್ತಂ ನ ದದನ್ತಿ ಮೋಹಾ;

ಲುದ್ಧಾ ಧನಂ ಸನ್ನಿಚಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಭಿಯ್ಯೋವ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯನ್ತಿ.

‘‘ರಾಜಾ ಪಸಯ್ಹಪ್ಪಥವಿಂ ವಿಜೇತ್ವಾ, ಸಸಾಗರನ್ತಂ ಮಹಿಮಾವಸನ್ತೋ;

ಓರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಅತಿತ್ತರೂಪೋ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸಪಿ ಪತ್ಥಯೇಥ.

‘‘ರಾಜಾ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ, ಅವೀತತಣ್ಹಾ ಮರಣಂ ಉಪೇನ್ತಿ;

ಊನಾವ ಹುತ್ವಾನ ಜಹನ್ತಿ ದೇಹಂ, ಕಾಮೇಹಿ ಲೋಕಮ್ಹಿ ನ ಹತ್ಥಿ ತಿತ್ತಿ.

‘‘ಕನ್ದನ್ತಿ ನಂ ಞಾತೀ ಪಕಿರಿಯ ಕೇಸೇ, ‘ಅಹೋ ವತಾ ನೋ ಅಮರಾ’ತಿ ಚಾಹು;

ವತ್ಥೇನ ನಂ ಪಾರುತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ, ಚಿತಂ ಸಮೋಧಾಯ ತತೋ ಡಹನ್ತಿ.

‘‘ಸೋ ಡಯ್ಹತಿ ಸೂಲೇಹಿ ತುಜ್ಜಮಾನೋ, ಏಕೇನ ವತ್ಥೇನ ಪಹಾಯ ಭೋಗೇ;

ನ ಮೀಯಮಾನಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ತಾಣಾ, ಞಾತೀ ಚ ಮಿತ್ತಾ ಅಥ ವಾ ಸಹಾಯಾ.

‘‘ದಾಯಾದಕಾ ತಸ್ಸ ಧನಂ ಹರನ್ತಿ, ಸತ್ತೋ ಪನ ಗಚ್ಛತಿ ಯೇನ ಕಮ್ಮಂ;

ನ ಮೀಯಮಾನಂ ಧನಮನ್ವೇತಿ ಕಿಞ್ಚಿ, ಪುತ್ತಾ ಚ ದಾರಾ ಚ ಧನಞ್ಚ ರಟ್ಠಂ.

‘‘ನ ದೀಘಮಾಯುಂ ಲಭತೇ ಧನೇನ, ನ ಚಾಪಿ ವಿತ್ತೇನ ಜರಂ ವಿಹನ್ತಿ;

ಅಪ್ಪಂ ಹಿದಂ ಜೀವಿತಮಾಹು ಧೀರಾ, ಅಸಸ್ಸತಂ ವಿಪ್ಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ.

‘‘ಅಡ್ಢಾ ದಲಿದ್ದಾ ಚ ಫುಸನ್ತಿ ಫಸ್ಸಂ, ಬಾಲೋ ಚ ಧೀರೋ ಚ ತಥೇವ ಫುಟ್ಠೋ;

ಬಾಲೋ ಹಿ ಬಾಲ್ಯಾ ವಧಿತೋವ ಸೇತಿ, ಧೀರೋ ಚ ನೋ ವೇಧತಿ ಫಸ್ಸಫುಟ್ಠೋ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಞ್ಞಾವ ಧನೇನ ಸೇಯ್ಯಾ, ಯಾಯ ವೋಸಾನಮಿಧಾಧಿಗಚ್ಛತಿ;

ಅಬ್ಯೋಸಿತತ್ತಾ ಹಿ ಭವಾಭವೇಸು, ಪಾಪಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋತಿ ಮೋಹಾ.

‘‘ಉಪೇತಿ ಗಬ್ಭಞ್ಚ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ, ಸಂಸಾರಮಾಪಜ್ಜಪರಮ್ಪರಾಯ;

ತಸ್ಸಪ್ಪಪಞ್ಞೋ ಅಭಿಸದ್ದಹನ್ತೋ, ಉಪೇತಿ ಗಬ್ಭಞ್ಚ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ.

‘‘ಚೋರೋ ಯಥಾ ಸನ್ಧಿಮುಖೇ ಗಹೀತೋ, ಸಕಮ್ಮುನಾ ಹಞ್ಞತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ;

ಏವಂ ಪಜಾ ಪೇಚ್ಚ ಪರಮ್ಹಿ ಲೋಕೇ, ಸಕಮ್ಮುನಾ ಹಞ್ಞತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ.

‘‘ಕಾಮಾ ಹಿ ಚಿತ್ರಾ ಮಧುರಾ ಮನೋರಮಾ, ವಿರೂಪರೂಪೇನ ಮಥೇನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ;

ಆದೀನವಂ ಕಾಮಗುಣೇಸು ದಿಸ್ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ ರಾಜ.

‘‘ದುಮಪ್ಫಲಾನೀವ ಪತನ್ತಿ ಮಾಣವಾ, ದಹರಾ ಚ ವುಡ್ಢಾ ಚ ಸರೀರಭೇದಾ;

ಏತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾನ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ ರಾಜ, ಅಪಣ್ಣಕಂ ಸಾಮಞ್ಞಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ.

‘‘ಸದ್ಧಾಯಾಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಉಪೇತೋ ಜಿನಸಾಸನೇ;

ಅವಞ್ಝಾ ಮಯ್ಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ, ಅನಣೋ ಭುಞ್ಜಾಮಿ ಭೋಜನಂ.

‘‘ಕಾಮೇ ಆದಿತ್ತತೋ ದಿಸ್ವಾ, ಜಾತರೂಪಾನಿ ಸತ್ಥತೋ;

ಗಬ್ಭಾವೋಕ್ಕನ್ತಿತೋ ದುಕ್ಖಂ, ನಿರಯೇಸು ಮಹಬ್ಭಯಂ.

‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ಸಂವೇಗಂ ಅಲಭಿಂ ತದಾ;

ಸೋಹಂ ವಿದ್ಧೋ ತದಾ ಸನ್ತೋ, ಸಮ್ಪತ್ತೋ ಆಸವಕ್ಖಯಂ.

‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಓಹಿತೋ ಗರುಕೋ ಭಾರೋ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ.

‘‘ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ಸೋ ಮೇ ಅತ್ಥೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೭೭೬-೭೯೩) –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ. ಏವಂ ಥೇರೋ ರಞ್ಞೋ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಗತೋ. ಸತ್ಥಾ ಚ ಅಪರಭಾಗೇ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಥೇರಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

೯೭-೮. ಏವಂ ಸೋ ಥೇರೋ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ವರನಾಗೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋತಿ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ರೂಪಕಾಯೇ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ವರೋ ಉತ್ತಮೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಈಸಾದನ್ತೋ ರಥೀಸಾಸದಿಸದನ್ತೋ ಉರೂಳ್ಹವಾ ಭಾರವಹೋ ರಾಜಾರಹೋ ವಾ. ಸೇತಚ್ಛತ್ತೋಪಸೋಭಿತೋತಿ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಉಸ್ಸಾಪಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತೇನ ಉಪಸೇವಿತೋ ಸೋಭಮಾನೋ. ಪುನಪಿ ಕಿಂ ವಿಸಿಟ್ಠೋ ವರನಾಗೋ? ಸಕಪ್ಪನೋ ಹತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಸಹಿತೋ. ಸಙ್ಘಾರಾಮಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಸನತ್ಥಾಯ ಆರಾಮಂ ವಿಹಾರಂ ಅಕಾರಯಿಂ ಕಾರೇಸಿಂ.

೯೯. ಚತುಪಞ್ಞಾಸಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾರಾಪಿತೇ ವಿಹಾರಬ್ಭನ್ತರೇ ಚತುಪಞ್ಞಾಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಾಸಾದಾನಿ ಚ ಅಹಂ ಅಕಾರಯಿಂ ಕಾರೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹೋಘದಾನಂ ಕರಿತ್ವಾನಾತಿ ಸಬ್ಬಪರಿಕ್ಖಾರಸಹಿತಂ ಮಹೋಘಸದಿಸಂ ಮಹಾದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹೇಸಿನೋ ಮುನಿನೋ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೦೦. ಅನುಮೋದಿ ಮಹಾವೀರೋತಿ ಚತುರಾಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಸತಸಹಸ್ಸೇಸು ಕಪ್ಪೇಸು ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನಉಸ್ಸಾಹಸಙ್ಖಾತೇನ ವೀರಿಯೇನ ಮಹಾವೀರೋ ಸಯಮ್ಭೂ ಸಯಮೇವ ಭೂತೋ ಜಾತೋ ಲದ್ಧಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೋ ಅಗ್ಗೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನುಮೋದಿ ವಿಹಾರಾನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಬ್ಬೇ ಜನೇ ಹಾಸಯನ್ತೋತಿ ಸಕಲಾನನ್ತಾಪರಿಮಾಣೇ ದೇವಮನುಸ್ಸೇ ಹಾಸಯನ್ತೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೇ ಕುರುಮಾನೋ ಅಮತನಿಬ್ಬಾನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮದೇಸನಂ ದೇಸೇಸಿ ಪಕಾಸೇಸಿ ವಿವರಿ ವಿಭಜಿ ಉತ್ತಾನೀ ಅಕಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.