೬. ರಾಹುಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಾಹುಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಪುರಿಮಜಿನವರೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಸೇನಾಸನವಿಸೋಧನವಿಜ್ಜೋತನಾದಿಕಂ ಉಳಾರಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಯಸೋಧರಾಯ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ರಾಹುಲೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಮಹತಾ ಖತ್ತಿಯಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢಿ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾವಿಧಾನಂ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೧೦೫) ಆಗತಮೇವ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅನೇಕೇಹಿ ಸುತ್ತಪದೇಹಿ ಸುಲದ್ಧೋವಾದೋ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹಾ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

‘‘ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ;

ಯಞ್ಚಮ್ಹಿ ಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಯಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಯಞ್ಚ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಯಞ್ಚ ನತ್ಥಿ ಪುನಬ್ಭವೋ;

ಅರಹಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋಮ್ಹಿ, ತೇವಿಜ್ಜೋ ಅಮತದ್ದಸೋ.

‘‘ಕಾಮನ್ಧಾ ಜಾಲಪಚ್ಛನ್ನಾ, ತಣ್ಹಾಛದನಛಾದಿತಾ;

ಪಮತ್ತಬನ್ಧುನಾ ಬನ್ಧಾ, ಮಚ್ಛಾವ ಕುಮಿನಾ ಮುಖೇ.

‘‘ತಂ ಕಾಮಂ ಅಹಮುಜ್ಝಿತ್ವಾ, ಛೇತ್ವಾ ಮಾರಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಸೀತಿಭೂತೋಸ್ಮಿ ನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೨೯೫-೨೯೮);

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಜಾತಿಸಮ್ಪದಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾತಿ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂತಿ ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋ’’ತಿ ಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಜಾತಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ, ‘‘ರಾಹು, ಜಾತೋ, ಬನ್ಧನಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ಉಪಾದಾಯ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ‘‘ರಾಹುಲೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹಿ. ತತ್ಥ ಆದಿತೋ ಪಿತರಾ ವುತ್ತಪರಿಯಾಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ’’ತಿ. ಭದ್ದೋತಿ ಪಸಂಸಾವಚನಮೇವ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾನಂ ಯದಿದಂ ರಾಹುಲೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯).

೬೮. ಏವಂ ಸೋ ಪತ್ತಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸತ್ತಭೂಮಿಮ್ಹಿ ಪಾಸಾದೇತಿ ಪಸಾದಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಜನೇತೀತಿ ಪಾಸಾದೋ. ಉಪರೂಪರಿ ಠಿತಾ ಸತ್ತ ಭೂಮಿಯೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ಸೋಯಂ ಸತ್ತಭೂಮಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಭೂಮಿಮ್ಹಿ ಪಾಸಾದೇ. ಆದಾಸಂ ಸನ್ಥರಿಂ ಅಹನ್ತಿ ಆದಾಸತಲಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತ್ವಾ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಾದಿನೋ ಅಹಂ ಸನ್ಥರಂ ಅದಾಸಿಂ, ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಪೂಜೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೯. ಖೀಣಾಸವಸಹಸ್ಸೇಹೀತಿ ಅರಹನ್ತಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪರಿಕಿಣ್ಣೋ ಪರಿವುತೋ. ದ್ವಿಪದಿನ್ದೋ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಇನ್ದೋ ಸಾಮಿ ನರಾಸಭೋ ಮಹಾಮುನಿ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ತೇಹಿ ಸಹ ಉಪಾಗಮಿ ಪಾವಿಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೦. ವಿರೋಚೇನ್ತೋ ಗನ್ಧಕುಟಿನ್ತಿ ತಂ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಸೋಭಯಮಾನೋ ದೇವಾನಂ ದೇವೋ ದೇವದೇವೋ ನರಾನಂ ಆಸಭೋ ನರಾಸಭೋ ಜೇಟ್ಠೋ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಇಮಾ ಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಥ ಕಥೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೭೧. ಯೇನಾಯಂ ಜೋತಿತಾ ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಅಯಂ ಪಾಸಾದಸಙ್ಖಾತಾ ಸೇಯ್ಯಾ ಜೋತಿತಾ ಪಭಾಸಿತಾ ಪಜ್ಜಲಿತಾ. ಆದಾಸೋವ ಕಂಸಲೋಹಮಯಂ ಆದಾಸತಲಂ ಇವ ಸುಟ್ಠು ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಸನ್ಥತಾ. ತಂ ಉಪಾಸಕಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

೮೧. ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಯಂ ತಾದೀತಿ ಯಂ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತಾದೀ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಸು ಅಕಮ್ಪಿಯಸಭಾವತ್ತಾ ತಾದೀ ಅಗಾರೇ ಘರಾವಾಸೇ ರತಿಂ ಅಲ್ಲೀನಭಾವಂ ಅಜ್ಝಗಾ ಪಾಪುಣಿ, ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಅಟ್ಠಾನಂ ಅಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೨. ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾತಿ ಘರಾವಾಸತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ತಿಣದಲಮಿವ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಸುಬ್ಬತೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತೋ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ. ರಾಹುಲೋ ನಾಮ ನಾಮೇನಾತಿ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜೇನ ಪೇಸಿತಂ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಜಾತಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಿತರಾ ಸಿದ್ಧತ್ಥೇನ, ‘‘ರಾಹು ಜಾತೋ, ಬನ್ಧನಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತನಾಮತ್ತಾ ರಾಹುಲೋ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಯಥಾ ಚನ್ದಸೂರಿಯಾನಂ ವಿಮಾನಪಭಾಯ ಕಿಲಿಟ್ಠಕರಣೇನ ರಾಹು ಅಸುರಿನ್ದೋ ಉಪೇತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವಾಯಂ ಮಮ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನಪಬ್ಬಜ್ಜಾದೀನಂ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋನ್ತೋರಿವ ಜಾತೋ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ‘‘ರಾಹು ಜಾತೋತಿ ಆಹಾ’’ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅರಹಾ ಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯಂ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಅರಹಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೩. ಕಿಕೀವ ಅಣ್ಡಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಅಣ್ಡಂ ಬೀಜಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಕಿಕೀ ಸಕುಣೀ ಇವ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಚಾಮರೀ ವಿಯ ವಾಲಧಿನ್ತಿ ವಾಲಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಕಣ್ಡಕೇಸು ವಾಲೇ ಲಗ್ಗನ್ತೇ ಭಿನ್ದನಭಯೇನ ಅನಾಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಮರಮಾನಾ ಚಾಮರೀ ವಿಯ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ. ನಿಪಕೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ನೇಪಕ್ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತೇನ ನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಿಪಕೋ ಖಣ್ಡಛಿದ್ದಾದಿಭಾವಂ ಅಪಾಪೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಣತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಸೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರಣಮಕಾಸಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪತ್ತಅರಹತ್ತಫಲೋ ಏಕದಿವಸಂ ವಿವೇಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಏವಂ ರಕ್ಖಿಂ ಮಹಾಮುನೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವಾತಿ.

ರಾಹುಲತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.