೩-೧. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ತದನನ್ತರಂ ಥೇರಾಪದಾನಸಙ್ಗಹಗಾಥಾಯೋ ಸಂವಣ್ಣೇತುಂ ‘‘ಅಥ ಥೇರಾಪದಾನಂ ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ-ಅಪದಾನ-ಸದ್ದಾನಮತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋವ. ಏತ್ಥ ಥೇರ-ಸದ್ದೋ ಪನಾಯಂ ಕಾಲಥಿರಪಞ್ಞತ್ತಿನಾಮಧೇಯ್ಯಜೇಟ್ಠಾದೀಸು ಅನೇಕೇಸು ಅತ್ಥೇಸು ವತ್ತತಿ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಥೇರೋವಸ್ಸಿಕಾನಿ ಪೂತೀನಿ ಚುಣ್ಣಕಜಾತಾನೀ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೯; ಮ. ನಿ. ೧.೧೧೨) ಕಾಲೇ, ಥೇರೋವಸ್ಸಿಕಾನಿ ಚಿರಕಾಲಂ ಓವಸ್ಸಿಕಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಥೇರೋಪಿ ತಾವ ಮಹಾ’’ಇಚ್ಚಾದೀಸು ಥಿರೇ ಥಿರಸೀಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಥೇರಕೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಲ್ಲಕೋ’’ತಿಆದೀಸು ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಂ, ಲೋಕಪಞ್ಞತ್ತಿಮತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಚುನ್ದತ್ಥೇರೋ ಫುಸ್ಸತ್ಥೇರೋ’’ತಿಆದೀಸು ನಾಮಧೇಯ್ಯೇ, ಏವಂ ಕತನಾಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಥೇರೋ ಚಾಯಂ ಕುಮಾರೋ ಮಮ ಪುತ್ತೇಸೂ’’ತಿಆದೀಸು ಜೇಟ್ಠೇ, ಜೇಟ್ಠೋ ಕುಮಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಧ ಪನಾಯಂ ಕಾಲೇ ಚ ಥಿರೇ ಚ ವತ್ತತಿ. ತಸ್ಮಾ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಠಿತೋತಿ ಥೇರೋ, ಥಿರತರಸೀಲಾಚಾರಮದ್ದವಾದಿಗುಣಾಭಿಯುತ್ತೋ ವಾ ಥೇರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಥೇರೋ ಚ ಥೇರೋ ಚೇತಿ ಥೇರಾ, ಥೇರಾನಂ ಅಪದಾನಂ ಕಾರಣಂ ಥೇರಾಪದಾನಂ, ತಂ ಥೇರಾಪದಾನಂ ಸುಣಾಥಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ, ಲಮ್ಬಕೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋತಿಆದಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ, ತಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚ ವತ್ಥು ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ –

ಅತೀತೇ ಕಿರ ಇತೋ ಕಪ್ಪತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಾಧಿಕೇ ಏಕಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಮತ್ಥಕೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನಾಮೇನ ಸರದಮಾಣವೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನಾಮೇನ ಸಿರಿವಡ್ಢನಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸಹಪಂಸುಕೀಳನಸಹಾಯಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಸರದಮಾಣವೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಧನಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ರಹೋಗತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಮರಣಂ ನಾಮ ಏಕನ್ತಿಕಂ, ತಸ್ಮಾ ಮಯಾ ಏಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗೋ ಗವೇಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಸಹಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ. ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಹೋತು ಅಹಮೇವ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಾನಿ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಪಞ್ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ಜಟಿಲಾನಂ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸುಂ.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಸತ್ತೇ ಸಂಸಾರಮಹೋಘತೋ ತಾರೇತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧಭಾವಂ ಮೇ ಜಾನಾತೂ’’ತಿ ತಾಪಸಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸರದತಾಪಸೋ ಸತ್ಥು ಸರೀರೇ ಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಾನಿ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೋಯೇವಾಯ’’ನ್ತಿ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ಸರದತಾಪಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ತಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಜಟಿಲಾ ಪಣೀತಪಣೀತಾನಿ ಓಜವನ್ತಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಾ ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಚ ನಿಸಿನ್ನಾಕಾರಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಆಚರಿಯ, ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ಕೋಚಿ ನತ್ಥೀ’ತಿ ಮಞ್ಞಾಮ, ಅಯಂ ಪನ ಪುರಿಸೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಕಿಂ ವದೇಥ, ತಾತಾ, ಸಾಸಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸುಬ್ಬೇಧಂ ಸಿನೇರುಂ ಸಮಂ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛಥ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೇನ ಮಂ ತುಲಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥಾತಿ. ಅಥ ತೇ ತಾಪಸಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಮಹಾ ವತಾಯಂ ಪುರಿಸುತ್ತಮೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿಂಸು.

ಅಥ ತೇ ಆಚರಿಯೋ ಆಹ – ‘‘ತಾತಾ, ಸತ್ಥು ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ ನೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥಾ ಚ ಭಿಕ್ಖಾಚರವೇಲಾಯ ಇಧಾಗತೋ, ಹನ್ದ, ಮಯಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಯಥಾಬಲಂ ದಸ್ಸಾಮ. ತುಮ್ಹೇಹಿ ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ ಫಲಾಫಲಂ ಆಭತಂ, ತಂ ತಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸಯಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾರಾ ಫಲಾಫಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮತ್ತೇ ದೇವತಾ ದಿಬ್ಬೋಜಂ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ತಾಪಸೋ ಉದಕಮ್ಪಿ ಸಯಮೇವ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಭೋಜನಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸಬ್ಬೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಸಾರಣೀಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತಾವದೇವ ಸತಸಹಸ್ಸಖೀಣಾಸವಪರಿವಾರಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು.

ತತೋ ಸರದತಾಪಸೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತಾತಾ, ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪುಪ್ಫಾಸನೇನ ಪೂಜಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಥಾ’’ತಿ. ತೇ ತಾವದೇವ ಇದ್ಧಿಯಾ ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸುಂ, ಉಭಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ತಿಗಾವುತಂ, ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಡ್ಢಯೋಜನಿಕಾದಿಭೇದಂ, ಸಙ್ಘನವಕಸ್ಸ ಉಸಭಮತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸುಂ. ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಆಸನೇಸು ಸರದತಾಪಸೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪುರತೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಅತಿರುಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪುಪ್ಫಾಸನೇ. ಸತ್ಥರಿ ನಿಸಿನ್ನೇ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇಸಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿ. ಸತ್ಥು ಸಮಾಪನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾಪಿ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂಪಿ ನಿರೋಧಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಂಸು. ತಾಪಸೋ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರನ್ತರಂ ಸತ್ಥು ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಧಾರೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಇತರೇ ವನಮೂಲಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸೇಸಕಾಲೇ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ನಿರೋಧತೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಂ ನಿಸಭತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತಾಪಸಾನಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಾನುಮೋದನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣೇ ಠತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಾನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಸ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸತ್ಥಾ ದುತಿಯಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಂ ಅನೋಮತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತ್ವಮ್ಪಿ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋಪಿ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ದೇಸನಾಯ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ನಾಹೋಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸರದತಾಪಸಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಜಟಿಲಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ತೇ ತಾವದೇವ ಅನ್ತರಹಿತತಾಪಸವೇಸಾ ಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಧರಾ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ.

ಸರದತಾಪಸೋ ಪನ ‘‘ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಅಯಂ ನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ದೇಸನಾಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನಪರಿವಿತಕ್ಕತಾಯ ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಥಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಂ ಏಕಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ಸರದತಾಪಸೋಪಿ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಸಿರಿವಡ್ಢಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಮಯಾ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಗೋತಮಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ತ್ವಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ದುತಿಯಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಹೀ’’ತಿ. ಸಿರಿವಡ್ಢೋ ತಂ ಉಪದೇಸಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಕರೀಸಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಸಮತಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಲಾಜಪಞ್ಚಮಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ನೀಲುಪ್ಪಲಚ್ಛದನಂ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸರದತಾಪಸೇನ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಮಹಾರಹೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ದುತಿಯಸಾವಕಭಾವಾಯ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಿರಿವಡ್ಢೋ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದುತಿಯಚಿತ್ತವಾರೇ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸರದತಾಪಸೋ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನ್ತರಾ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕಥಿತಂ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಸರದತಾಪಸೋ ರಾಜಗಹಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಉಪತಿಸ್ಸಾಗಾಮೇ ರೂಪಸಾರಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಂದಿವಸಮೇವಸ್ಸ ಸಹಾಯೋಪಿ ರಾಜಗಹಸ್ಸೇವ ಅವಿದೂರೇ ಕೋಲಿತಗಾಮೇ ಮೋಗ್ಗಲಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಸ್ಮಾ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮೋಗ್ಗಲಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುತ್ತೋತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ. ಮೋಗ್ಗಲಿಗೋತ್ತೇನ ಜಾತೋತಿ ವಾ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ. ಅಥ ವಾ ಮಾತುಕುಮಾರಿಕಕಾಲೇ ತಸ್ಸಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮಾ ಉಗ್ಗಲಿ ಮಾ ಉಗ್ಗಲೀ’’ತಿ ವಚನಮುಪಾದಾಯ ‘‘ಮುಗ್ಗಲೀ’’ತಿ ನಾಮಂ. ತಸ್ಸಾ ಮುಗ್ಗಲಿಯಾ ಪುತ್ತೋತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ. ಅಥ ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾದಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಲಾಭೇ ಆದಾನೇ ಪಟಿವಿಜ್ಝನೇ ಅಲಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋತಿ. ತಾನಿ ಕಿರ ದ್ವೇ ಕುಲಾನಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಕುಲಪರಿವಟ್ಟಾ ಆಬದ್ಧಸಹಾಯಾನೇವ. ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಗಬ್ಭಪರಿಹಾರಮದಂಸು. ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಜಾತಾನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಛಸಟ್ಠಿ ಧಾತಿಯೋ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ರೂಪಸಾರೀಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪತಿಸ್ಸಗಾಮೇ ಜೇಟ್ಠಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತತ್ತಾ ಉಪತಿಸ್ಸೋತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಇತರಸ್ಸ ಕೋಲಿತಗಾಮೇ ಜೇಟ್ಠಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತತ್ತಾ ಕೋಲಿತೋತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢನ್ತಾ ವುದ್ಧಿಮನ್ವಾಯ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಂ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತೇ ರಾಜಗಹೇ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಮಹಾಜನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಗತತ್ತಾ ಯೋನಿಸೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಓರಂ ವಸ್ಸಸತಾವ ಮಚ್ಚುಮುಖಂ ಪವಿಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಂವೇಗಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ, ತಞ್ಚ ಪರಿಯೇಸನ್ತೇಹಿ ಏಕಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನಿಚ್ಛಯಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಾಣವಕಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಞ್ಚಯೋ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸಮಯಂ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಾರಂ ಅದಿಸ್ವಾ ತತೋ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಸಮ್ಮತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ತೇಹಿ ಪುಟ್ಠಾ ನ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಅಞ್ಞದತ್ಥು ತೇಯೇವ ತೇಸಂ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇ ಮೋಕ್ಖಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ ಕತಿಕಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ಅಮ್ಹೇಸು ಯೋ ಪಠಮಂ ಅಮತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಇತರಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥರಿ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಾದಿಕೇ ಸಹಸ್ಸಜಟಿಲೇ ದಮೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪತಿಸ್ಸೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನ ಮಯಾ ಏವರೂಪೋ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ಸನ್ತಧಮ್ಮೇನ ನಾಮ ಏತ್ಥ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿ. ಥೇರೋಪಿ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪತಿರೂಪಂ ಓಕಾಸಂ ಗತೋ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪೀಠಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕುಣ್ಡಿಕಾಯ ಉದಕಂ ಅದಾಸಿ. ಏವಂ ಸೋ ಆಚರಿಯವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇನ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ – ‘‘ಕೋ ವಾ ತೇ ಸತ್ಥಾ, ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಪದಿಸಿ. ಪುನ ತೇನ ‘‘ಕಿಂ ವಾದೀ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಸಾಸನಸ್ಸ ಗಮ್ಭೀರತಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ನವಕಭಾವಂ ಪವೇದೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖೇಪವಸೇನ ಚಸ್ಸ ಸಾಸನಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ‘‘ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೇತುಪ್ಪಭವಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೬೦; ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧.೨೮೬) ಗಾಥಮಾಹ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪಠಮಪದದ್ವಯಮೇವ ಸುತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸನಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಇತರಂ ಪದದ್ವಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನಕಾಲೇ ನಿಟ್ಠಾಸಿ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪರಿವಿಸೇಸೇ ಅಪವತ್ತನ್ತೇ ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ ಏತ್ಥ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಉಪರಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢಯಿತ್ಥ, ಏತ್ತಕಮೇವ ಅಲಂ, ಕಹಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ವಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ವೇಳುವನೇ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛಥ, ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಕತಪಟಿಞ್ಞಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಕೋಲಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮುಖವಣ್ಣೋ ನ ಅಞ್ಞದಿವಸೇಸು ವಿಯ ಅದ್ಧಾನೇನ ಅಮತಂ ಅಧಿಗತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತೇನೇವಸ್ಸ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ಸಮ್ಭಾವೇತ್ವಾ ಅಮತಾಧಿಗಮಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋಪಿಸ್ಸ ‘‘ಆವುಸೋ, ಅಮತಮಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಲಿತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಕಹಂ ನೋ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ವೇಳುವನೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಆವುಸೋ, ಆಯಾಮ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಉಪತಿಸ್ಸೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಮ್ಪಿ ಆಚರಿಯಪೂಜಕೋವ, ತಸ್ಮಾ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಲಾಭಾಸಾಪಕತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಚಾಟಿ ಹುತ್ವಾ ಉದಕಸಿಞ್ಚನಂ ಹೋತು’’ನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ತೇ ಅನೇಕೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದೇ ವತ್ತಮಾನೇಹಿ ಅಡ್ಢುತೇಯ್ಯಸತೇಹಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವೇಳುವನಂ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತಂ ಮೇ ಸಾವಕಯುಗಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪರಿಸಾಯ ಚರಿಯವಸೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅದಾಸಿ. ಯಥಾ ತೇಸಂ ಏವಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಮ್ಪಿ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಂ ಆಗತಮೇವ. ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಕಿಚ್ಚಂ ಪನ ನ ನಿಟ್ಠಾಸಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ.

ತೇಸು ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿತತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಕಲ್ಲವಾಲಗಾಮೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಥಿನಮಿದ್ಧೇ ಓಕ್ಕಮನ್ತೇ ಸತ್ಥಾರಾ ಸಂವೇಜಿತೋ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸುಣನ್ತೋ ಏವ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹೇ ಸೂಕರಖತಲೇಣೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ದೀಘನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವೇದನಾಪರಿಗ್ಗಹಸುತ್ತನ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೨೦೧ ಆದಯೋ) ದೇಸಿಯಮಾನೇ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ವಡ್ಢಿತಂ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿ. ಇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಸತ್ಥು ಸಮೀಪೇ ಏವ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಂ.

ಏವಂ ಪತ್ತಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ‘‘ಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಅಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಞತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೧೪೧. ‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ, ಲಮ್ಬಕೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ಅಸ್ಸಮೋ ಸುಕತೋ ಮಯ್ಹಂ, ಪಣ್ಣಸಾಲಾ ಸುಮಾಪಿತಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಹಿಮೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಹಿಮವಾ, ತಸ್ಸ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಸಮೀಪೇ, ಹಿಮಾಲಯಪಟಿಬದ್ಧವನೇಹಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಮ್ಬಕೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ಪಂಸುಮಿಸ್ಸಕಪಬ್ಬತೋ. ಅಸ್ಸಮೋ ಸುಕತೋ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಲಮ್ಬಕೇ ಪಬ್ಬತೇ ಮಯ್ಹಂ ಮಮತ್ಥಾಯ ಕತೋ ಅಸ್ಸಮೋ ಅರಞ್ಞವಾಸೋ ಆಸಮನ್ತತೋ ಸಮೋತಿ ಅಸ್ಸಮೋ. ನತ್ಥಿ ಪವಿಟ್ಠಾನಂ ಸಮೋ ಪರಿಸ್ಸಮೋ ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅಸ್ಸಮೋ, ಸೋ ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೋ ಅರಞ್ಞವಾಸೋ ಸುಟ್ಠು ಕತೋ, ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಕುಟಿಮಣ್ಡಪಾದಿವಸೇನ ಸುನ್ದರೇನಾಕಾರೇನ ಕತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಣ್ಣಸಾಲಾತಿ ಉಸೀರಪಬ್ಬಜಾದೀಹಿ ಪಣ್ಣೇಹಿ ಛಾದಿತಾ ನಿವಸನಪಣ್ಣಸಾಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೨. ‘‘ಉತ್ತಾನಕೂಲಾ ನದಿಕಾ, ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ;

ಸುಸುದ್ಧಪುಲಿನಾಕಿಣ್ಣಾ, ಅವಿದೂರೇ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಉತ್ತಾನಕೂಲಾತಿ ಅಗಮ್ಭೀರಾ ನದೀ. ಸುಪತಿತ್ಥಾತಿ ಸುನ್ದರಪತಿತ್ಥಾ. ಮನೋರಮಾ ಮನಲ್ಲೀನಾ ಮನಾಪಾ. ಸುಸುದ್ಧಪುಲಿನಾಕಿಣ್ಣಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಧವಲಮುತ್ತಾದಲಸದಿಸವಾಲುಕಾಕಿಣ್ಣಾ ಗಹನೀಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾ ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾ ನದಿಕಾ ಕುನ್ನದೀ ಮಮಸ್ಸಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಸಮೀಪೇ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅಸ್ಸಮ’’ನ್ತಿ ಚ ಸತ್ತಮ್ಯತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೪೩. ‘‘ಅಸಕ್ಖರಾ ಅಪಬ್ಭಾರಾ, ಸಾದು ಅಪ್ಪಟಿಗನ್ಧಿಕಾ;

ಸನ್ದತೀ ನದಿಕಾ ತತ್ಥ, ಸೋಭಯನ್ತಾ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಅಸಕ್ಖರಾತಿ ‘‘ಪುಲಿನಾಕಿಣ್ಣಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಸಕ್ಖರಾ ಸಕ್ಖರವಿರಹಿತಾ. ಅಪಬ್ಭಾರಾತಿ ಪಬ್ಭಾರವಿರಹಿತಾ, ಅಗಮ್ಭೀರಕೂಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾದು ಅಪ್ಪಟಿಗನ್ಧಿಕಾತಿ ಸಾದುರಸೋದಕಾ ದುಗ್ಗನ್ಧರಹಿತಾ ಮಯ್ಹಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಸೋಭಯನ್ತೀ ನದಿಕಾ ಖುದ್ದಕನದೀ ಸನ್ದತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೪. ‘‘ಕುಮ್ಭೀಲಾ ಮಕರಾ ಚೇತ್ಥ, ಸುಸುಮಾರಾ ಚ ಕಚ್ಛಪಾ;

ಸನ್ದತಿ ನದಿಕಾ ತತ್ಥ, ಸೋಭಯನ್ತಾ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಕುಮ್ಭೀಲಮಚ್ಛಾ ಮಕರಮಚ್ಛಾ ಚ ಸುಸುಮಾರಾ ಚಣ್ಡಮಚ್ಛಾ ಚ ಕಚ್ಛಪಮಚ್ಛಾ ಚ ಏತ್ಥ ಏತಿಸ್ಸಂ ನದಿಯಂ ಕೀಳನ್ತಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮಮಸ್ಸಮಂ ಸೋಭಯನ್ತಾ ನದಿಕಾ ಖುದ್ದಕನದೀ ಸನ್ದತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೪೫. ‘‘ಪಾಠೀನಾ ಪಾವುಸಾ ಮಚ್ಛಾ, ಬಲಜಾ ಮುಞ್ಜರೋಹಿತಾ;

ವಗ್ಗಳಾ ಪಪತಾಯನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ಪಾಠೀನಮಚ್ಛಾ ಚ ಪಾವುಸಾ ಮಚ್ಛಾ ಚ ಬಲಜಮಚ್ಛಾ ಚ ಮುಞ್ಜಮಚ್ಛಾ ರೋಹಿತಮಚ್ಛಾ ಚ ವಗ್ಗಳಮಚ್ಛಾ ಚ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ಮಚ್ಛಜಾತಿಕಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪಪತಾಯನ್ತಾ ನದಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪವತ್ತನ್ತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೬. ‘‘ಉಭೋ ಕೂಲೇಸು ನದಿಯಾ, ಪುಪ್ಫಿನೋ ಫಲಿನೋ ದುಮಾ;

ಉಭತೋ ಅಭಿಲಮ್ಬನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಉಭೋ ಕೂಲೇಸೂತಿ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಧುವಪುಪ್ಫಿನೋ ಧುವಫಲಿನೋ ರುಕ್ಖಾ ಉಭತೋ ಅಭಿಲಮ್ಬನ್ತಾ ನದಿಯಾ ಉಭೋ ತೀರೇ ಹೇಟ್ಠಾ ಓನಮನ್ತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೭. ‘‘ಅಮ್ಬಾ ಸಾಲಾ ಚ ತಿಲಕಾ, ಪಾಟಲೀ ಸಿನ್ದುವಾರಕಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಾ ಸಮ್ಪವನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ’’.

ತತ್ಥ ಅಮ್ಬಾತಿ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಅಮ್ಬಾ ಚ ಸಾಲರುಕ್ಖಾ ಚ ತಿಲಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಪಾಟಲಿರುಕ್ಖಾ ಚ ಸಿನ್ದುವಾರಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಏತೇ ರುಕ್ಖಾ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಪುಪ್ಫನ್ತಾ. ದಿಬ್ಬಾ ಗನ್ಧಾ ಇವ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ ಸುಗನ್ಧಾ ಸಮ್ಪವನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪವಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೮. ‘‘ಚಮ್ಪಕಾ ಸಳಲಾ ನೀಪಾ, ನಾಗಪುನ್ನಾಗಕೇತಕಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಾ ಸಮ್ಪವನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ’’.

ತತ್ಥ ಚಮ್ಪಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಸಳಲರುಕ್ಖಾ ಚ ಸುವಣ್ಣವಟ್ಟಲಸದಿಸಪುಪ್ಫಾ ನೀಪರುಕ್ಖಾ ಚ ನಾಗರುಕ್ಖಾ ಚ ಪುನ್ನಾಗರುಕ್ಖಾ ಚ ಸುಗನ್ಧಯನ್ತಾ ಕೇತಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ರುಕ್ಖಾ ದಿಬ್ಬಾ ಗನ್ಧಾರಿವ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಫುಲ್ಲಿತಾ ಸಮ್ಪವನ್ತಿ ಸುಗನ್ಧಂ ಸುಟ್ಠು ಪವಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೪೯. ಅಸೋಕಾ ಚ‘‘ಅಧಿಮುತ್ತಾ ಅಸೋಕಾ ಚ, ಭಗಿನೀಮಾಲಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ;

ಅಙ್ಕೋಲಾ ಬಿಮ್ಬಿಜಾಲಾ ಚ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ’’.

ತತ್ಥ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಅಧಿಮುತ್ತಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಅಸೋಕರುಕ್ಖಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಭಗಿನೀಮಾಲಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಅಙ್ಕೋಲಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಬಿಮ್ಬಿಜಾಲಾ ಚ ಏತೇ ರುಕ್ಖಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ ಫುಲ್ಲಿತಾ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೫೦. ‘‘ಕೇತಕಾ ಕನ್ದಲಿ ಚೇವ, ಗೋಧುಕಾ ತಿಣಸೂಲಿಕಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಕೇತಕಾತಿ ಸುಗನ್ಧಕೇತಕಗಚ್ಛಾ ಚ. ಕನ್ದಲಿರುಕ್ಖಾ ಚ ಗೋಧುಕರುಕ್ಖಾ ಚ ತಿಣಸೂಲಿಕಗಚ್ಛಾ ಚ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ರುಕ್ಖಜಾತಿಕಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಪವಾಯಮಾನಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸಕಲಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೧. ‘‘ಕಣಿಕಾರಾ ಕಣ್ಣಿಕಾ ಚ, ಅಸನಾ ಅಜ್ಜುನಾ ಬಹೂ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ಏತೇ ಕಣಿಕಾರಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸಕಲಂ ಸೋಭಯನ್ತಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವಾಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೫೨. ‘‘ಪುನ್ನಾಗಾ ಗಿರಿಪುನ್ನಾಗಾ, ಕೋವಿಳಾರಾ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ಪುನ್ನಾಗಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಪವಾಯಮಾನಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೩. ‘‘ಉದ್ದಾಲಕಾ ಚ ಕುಟಜಾ, ಕದಮ್ಬಾ ವಕುಲಾ ಬಹೂ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವನ್ತಾ, ಸೋಭಯನ್ತಿ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ಉದ್ದಾಲಕಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ವಾಯಮಾನಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೫೪. ‘‘ಆಳಕಾ ಇಸಿಮುಗ್ಗಾ ಚ, ಕದಲಿಮಾತುಲುಙ್ಗಿಯೋ;

ಗನ್ಧೋದಕೇನ ಸಂವಡ್ಢಾ, ಫಲಾನಿ ಧಾರಯನ್ತಿ ತೇ’’.

ತತ್ಥ ಏತೇ ಆಳಕಾದಯೋ ಗಚ್ಛಾ ಚನ್ದನಾದಿಸುಗನ್ಧಗನ್ಧೋದಕೇನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಫಲಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೫. ‘‘ಅಞ್ಞೇ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಪದುಮಾ, ಅಞ್ಞೇ ಜಾಯನ್ತಿ ಕೇಸರೀ;

ಅಞ್ಞೇ ಓಪುಪ್ಫಾ ಪದುಮಾ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ತಳಾಕೇ ತದಾ’’.

ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೇ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಪದುಮಾತಿ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ತಳಾಕೇ ಅಞ್ಞೇ ಏಕಚ್ಚೇ ಪದುಮಾ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಕೇಸರೀ ಪದುಮಾ ಜಾಯನ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಪದುಮಾ ಓಪುಪ್ಫಾ ವಿಗಲಿತಪತ್ತಕೇಸರಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೬. ‘‘ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಪದುಮಾ, ನಿದ್ಧಾವನ್ತಿ ಮುಳಾಲಿಯೋ;

ಸಿಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಮಾಕಿಣ್ಣಾ, ಸೋಭನ್ತಿ ತಳಾಕೇ ತದಾ’’.

ತತ್ಥ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಪದುಮಾತಿ ತದಾ ತಾಪಸೇನ ಹುತ್ವಾ ಮಮ ವಸನಸಮಯೇ ಏಕಚ್ಚೇ ಪದುಮಾ ತಳಾಕಬ್ಭನ್ತರೇ ಮಕುಳಪುಪ್ಫಾದಯೋ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಮುಳಾಲಿಯೋ ಪದುಮಮೂಲಾ ನಿದ್ಧಾವನ್ತಿ ಇತೋ ಕದ್ದಮಬ್ಭನ್ತರತೋ ಹತ್ಥಿದಾಠಾ ವಿಯ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪತ್ತಪುಪ್ಫಮಾಕಿಣ್ಣಾ ಗಹನೀಭೂತಾ ಸಿಙ್ಘಾಟಿಯೋ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೭. ‘‘ನಯಿತಾ ಅಮ್ಬಗನ್ಧೀ ಚ, ಉತ್ತಲೀ ಬನ್ಧುಜೀವಕಾ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಾ ಸಮ್ಪವನ್ತಿ, ಪುಪ್ಫಿತಾ ತಳಾಕೇ ತದಾ’’.

ತದಾ ಮಮ ವಸನಸಮಯೇ ತಳಾಕಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ನಯಿತಾ ಚ ಗಚ್ಛಾ ಅಮ್ಬಗನ್ಧೀ ಚ ಗಚ್ಛಾ ಉತ್ತಲೀ ನಾಮ ಗಚ್ಛಾ ಚ ಬನ್ಧುಜೀವಕಾ ಚ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ಗಚ್ಛಾ ಪುಪ್ಫಿತಾ ಪುಪ್ಫಧಾರಿತಾ ಸುಗನ್ಧವಾಹಕಾ ತಳಾಕಂ ಸೋಭಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೫೮. ‘‘ಪಾಠೀನಾ ಪಾವುಸಾ ಮಚ್ಛಾ, ಬಲಜಾ ಮುಞ್ಜರೋಹಿತಾ;

ಸಂಗುಲಾ ಮಗ್ಗುರಾ ಚೇವ, ವಸನ್ತಿ ತಳಾಕೇ ತದಾ’’.

ತದಾ ಮಮ ವಸನಸಮಯೇ ನಿಬ್ಭೀತಾ ಪಾಠೀನಾದಯೋ ಮಚ್ಛಾ ತಳಾಕೇ ವಸನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೫೯. ‘‘ಕುಮ್ಭೀಲಾ ಸುಸುಮಾರಾ ಚ, ತನ್ತಿಗಾಹಾ ಚ ರಕ್ಖಸಾ;

ಓಗುಹಾ ಅಜಗರಾ ಚ, ವಸನ್ತಿ ತಳಾಕೇ ತದಾ’’.

ತದಾ ಮಮ ವಸನಸಮಯೇ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ತಳಾಕೇ ಏತೇ ಕುಮ್ಭೀಲಾದಯೋ ಮಚ್ಛಾ ನಿಬ್ಭೀತಾ ನಿರೂಪದ್ದವಾ ವಸನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬೦. ‘‘ಪಾರೇವತಾ ರವಿಹಂಸಾ, ಚಕ್ಕವಾಕಾ ನದೀಚರಾ;

ಕೋಕಿಲಾ ಸುಕಸಾಳಿಕಾ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ತತ್ಥ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾರೇವತಾಪಕ್ಖೀ ಚ ರವಿಹಂಸಾಪಕ್ಖೀ ಚ ನದೀಚರಾ ಚಕ್ಕವಾಕಪಕ್ಖೀ ಚ ಕೋಕಿಲಾಪಕ್ಖೀ ಚ ಸುಕಪಕ್ಖೀ ಚ ಸಾಳಿಕಾಪಕ್ಖೀ ಚ ತಂ ಸರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬೧. ‘‘ಕುಕುತ್ಥಕಾ ಕುಳೀರಕಾ, ವನೇ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಕಾ;

ದಿನ್ದಿಭಾ ಸುವಪೋತಾ ಚ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ತತ್ಥ ಕುಕುತ್ಥಕಾತಿ ಏವಂನಾಮಿಕಾ ಪಕ್ಖೀ ಚ. ಕುಳೀರಕಾತಿ ಏವಂನಾಮಿಕಾ ಪಕ್ಖೀ ಚ. ವನೇ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಕಾ ಪಕ್ಖೀ ಚ ದಿನ್ದಿಭಾ ಪಕ್ಖೀ ಚ ಸುವಪೋತಾ ಪಕ್ಖೀ ಚ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ಪಕ್ಖಿನೋ ತಂ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬೨. ‘‘ಹಂಸಾ ಕೋಞ್ಚಾ ಮಯೂರಾ ಚ, ಕೋಕಿಲಾ ತಮ್ಬಚೂಳಕಾ;

ಪಮ್ಮಕಾ ಜೀವಂಜೀವಾ ಚ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ಸಬ್ಬೇ ಏತೇ ಹಂಸಾದಯೋ ಪಕ್ಖಿನೋ ತಂ ಸರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವನ್ತಿ ಜೀವಿಕಂ ಪಾಲೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೩. ‘‘ಕೋಸಿಕಾ ಪೋಟ್ಠಸೀಸಾ ಚ, ಕುರರಾ ಸೇನಕಾ ಬಹೂ;

ಮಹಾಕಾಳಾ ಚ ಸಕುಣಾ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ತತ್ಥ ಕೋಸಿಕಾ ಚ ಪಕ್ಖೀ ಪೋಟ್ಠಸೀಸಾ ಚ ಪಕ್ಖೀ ಕುರರಾ ಚ ಪಕ್ಖೀ ಸೇನಕಾ ಚ ಪಕ್ಖೀ ಮಹಾಕಾಳಾ ಚ ಪಕ್ಖೀ ಥಲೇ ಬಹೂ ಪಕ್ಖಿನೋ ತಂ ಸರಂ ತಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಜೀವನ್ತಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೪. ‘‘ಪಸದಾ ಚ ವರಾಹಾ ಚ, ಚಮರಾ ಗಣ್ಡಕಾ ಬಹೂ;

ರೋಹಿಚ್ಚಾ ಸುಕಪೋತಾ ಚ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ತತ್ಥ ಪಸದಾದಯೋ ಏತೇ ಮಿಗಾ ತಂ ಸರಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸರಸಮೀಪೇ, ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ಜೀವಿತಂ ಪರಿಪಾಲೇನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೫. ‘‘ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾ ಚ ದೀಪೀ ಚ, ಅಚ್ಛಕೋಕತರಚ್ಛಕಾ;

ತಿಧಾ ಪಭಿನ್ನಮಾತಙ್ಗಾ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ಏತೇ ಸೀಹಾದಯೋ ಚತುಪ್ಪದಾ ಸರಸಮೀಪೇ ಉಪದ್ದವರಹಿತಾ ಜೀವನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬೬. ‘‘ಕಿನ್ನರಾ ವಾನರಾ ಚೇವ, ಅಥೋಪಿ ವನಕಮ್ಮಿಕಾ;

ಚೇತಾ ಚ ಲುದ್ದಕಾ ಚೇವ, ಉಪಜೀವನ್ತಿ ತಂ ಸರಂ’’.

ಏತ್ಥ ಏತೇ ಏವಂನಾಮಿಕಾ ಕಿನ್ನರಾದಯೋ ಸತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸರಸಮೀಪೇ ವಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೭. ‘‘ತಿನ್ದುಕಾನಿ ಪಿಯಾಲಾನಿ, ಮಧುಕೇಕಾ ಸುಮಾರಿಯೋ;

ಧುವಂ ಫಲಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಅವಿದೂರೇ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಏತೇ ತಿನ್ದುಕಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ಧುವಂ ಹೇಮನ್ತಗಿಮ್ಹವಸ್ಸಾನಸಙ್ಖಾತೇ ಕಾಲತ್ತಯೇ ಮಮ ಅಸ್ಸಮತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಮಧುರಫಲಾನಿ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೬೮. ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಾ ಸಳಲಾ ನಿಮ್ಬಾ, ಸಾದುಫಲಸಮಾಯುತಾ;

ಧುವಂ ಫಲಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಅವಿದೂರೇ ಮಮಸ್ಸಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಏತೇ ಕೋಸಮ್ಬಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ಸಾರಫಲಾ ಮಧುರಫಲಾ ಉತ್ತಮಫಲಾ ಸಮಾಯುತಾ ಸಂ ಸುಟ್ಠು ಆಯುತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ನಿಚ್ಚಂ ಫಲಧಾರಿನೋ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಸೋಭನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೯. ‘‘ಹರೀತಕಾ ಆಮಲಕಾ, ಅಮ್ಬಜಮ್ಬುವಿಭೀತಕಾ;

ಕೋಲಾ ಭಲ್ಲಾತಕಾ ಬಿಲ್ಲಾ, ಫಲಾನಿ ಧಾರಯನ್ತಿ ತೇ’’.

ತೇ ಹರೀತಕಾದಯೋ ರುಕ್ಖಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಜಾತಾ ನಿಚ್ಚಂ ಫಲಾನಿ ಧಾರಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೭೦. ‘‘ಆಲುವಾ ಚ ಕಳಮ್ಬಾ ಚ, ಬಿಳಾಲೀತಕ್ಕಳಾನಿ ಚ;

ಜೀವಕಾ ಸುತಕಾ ಚೇವ, ಬಹೂಕಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮೇ’’.

ಏತೇ ಆಲುವಾದಯೋ ಮೂಲಫಲಾ ಖುದ್ದಾ ಮಧುರಸಾ ಮಮ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಬಹೂ ಸನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೭೧. ‘‘ಅಸ್ಸಮಸ್ಸಾವಿದೂರಮ್ಹಿ, ತಳಾಕಾಸುಂ ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ;

ಅಚ್ಛೋದಕಾ ಸೀತಜಲಾ, ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ’’.

ತತ್ಥ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸಾವಿದೂರಮ್ಹಿ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಸುನಿಮ್ಮಿತಾ ಸುಟ್ಠು ಆರೋಹನಓರೋಹನಕ್ಖಮಂ ಕತ್ವಾ ನಿಮ್ಮಿತಾ ಅಚ್ಛೋದಕಾ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋದಕಾ ಸೀತಜಲಾ ಸೀತೋದಕಾ ಸುಪತಿತ್ಥಾ ಸುನ್ದರತಿತ್ಥಾ ಮನೋರಮಾ ಸೋಮನಸ್ಸಕರಾ ತಳಾಕಾ ಆಸುಂ ಅಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭೨. ‘‘ಪದುಮುಪ್ಪಲಸಞ್ಛನ್ನಾ, ಪುಣ್ಡರೀಕಸಮಾಯುತಾ;

ಮನ್ದಾಲಕೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ, ದಿಬ್ಬಗನ್ಧೋಪವಾಯತಿ’’.

ತತ್ಥ ಪದುಮೇಹಿ ಚ ಉಪ್ಪಲೇಹಿ ಚ ಸಞ್ಛನ್ನಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಪುಣ್ಡರೀಕೇಹಿ ಸಮಾಯುತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ಮನ್ದಾಲಕೇಹಿ ಚ ಸಞ್ಛನ್ನಾ ಗಹನೀಭೂತಾ ತಳಾಕಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಾನಿ ಉಪವಾಯನ್ತಿ ಸಮನ್ತತೋ ವಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭೩. ‘‘ಏವಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೇ, ಪುಪ್ಫಿತೇ ಫಲಿತೇ ವನೇ;

ಸುಕತೇ ಅಸ್ಸಮೇ ರಮ್ಮೇ, ವಿಹರಾಮಿ ಅಹಂ ತದಾ’’.

ತತ್ಥ ಏವಂ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನೇತಿ ಅಬ್ಬೇಹಿ ನದಿಕಾದಿಅವಯವೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಪರಿಪುಣ್ಣೇ ಪುಪ್ಫಫಲರುಕ್ಖೇಹಿ ಗಹನೀಭೂತೇ ವನೇ ಸುಕತೇ ರಮಣೀಯೇ ಅಸ್ಸಮೇ ಅರಞ್ಞಾವಾಸೇ ತದಾ ತಾಪಸಭೂತಕಾಲೇ ಅಹಂ ವಿಹರಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏತ್ತಾವತಾ ಅಸ್ಸಮಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೧೭೪. ‘‘ಸೀಲವಾ ವತಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಝಾಯೀ ಝಾನರತೋ ಸದಾ;

ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತೋ, ಸುರುಚಿ ನಾಮ ತಾಪಸೋ’’ತಿ. – ಆಹ;

ತತ್ಥ ಸೀಲವಾತಿ ಝಾನಸಮ್ಪಯುತ್ತಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಸದಿಸೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮ್ಪುಣ್ಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ವತಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ವಾ ನ ಸೇವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತಸಮಾದಾನೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಝಾಯೀತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇಹಿ ಝಾಯೀ ಝಾಯನಸೀಲೋ. ಝಾನರತೋತಿ ಏತೇಸು ಝಾನೇಸು ರತೋ ಅಲ್ಲೀನೋ ಸದಾ ಸಮ್ಪುಣ್ಣೋ. ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾಬಲಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಇದ್ಧಿವಿಧದಿಬ್ಬಸೋತಪರಚಿತ್ತವಿಜಾನನಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಸಙ್ಖಾತಾಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ವಿಸೇಸಪಞ್ಞಾಹಿ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪರಿಪುಣ್ಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಾಮೇನ ಸುರುಚಿ ನಾಮ ತಾಪಸೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಾಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಏತ್ತಕೇನ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪರಿಸಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೧೭೫. ‘‘ಚತುವೀಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಿಸ್ಸಾ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಹುಂ;

ಸಬ್ಬೇ ಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏತೇ, ಜಾತಿಮನ್ತೋ ಯಸಸ್ಸಿನೋ’’ತಿ. – ಆದಿಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಏತೇ ಸಬ್ಬೇ ಚತುವೀಸತಿಸಹಸ್ಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಿಸ್ಸಾ ಜಾತಿಮನ್ತೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ ಯಸಸ್ಸಿನೋ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೭೬. ‘‘ಲಕ್ಖಣೇ ಇತಿಹಾಸೇ ಚ, ಸನಿಘಣ್ಡುಸಕೇಟುಭೇ;

ಪದಕಾ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾ, ಸಧಮ್ಮೇ ಪಾರಮಿಂ ಗತಾ’’.

ತತ್ಥ ಲಕ್ಖಣೇತಿ ಲಕ್ಖಣಸತ್ಥೇ. ಸಬ್ಬಲೋಕಿಯಾನಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನಂ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ಭವನ್ತಿ, ಇಮೇಹಿ ಸುಖಿತಾ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ ಲಕ್ಖಣಂ ಜಾನಾತಿ. ತಪ್ಪಕಾಸಕೋ ಗನ್ಥೋ ಲಕ್ಖಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಲಕ್ಖಣೇ ಚ. ಇತಿಹಾಸೇತಿ ‘‘ಇತಿಹ ಆಸ ಇತಿಹ ಆಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಪಟಿದೀಪಕೇ ಗನ್ಥೇ. ಲಕ್ಖಣೇ ಚ ಇತಿಹಾಸೇ ಚ ಪಾರಮಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಗತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ರುಕ್ಖಪಬ್ಬತಾದೀನಂ ನಾಮಪ್ಪಕಾಸಕಗನ್ಥಂ ‘‘ನಿಘಣ್ಡೂ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕೇಟೂಭೇತಿ ಕಿರಿಯಾಕಪ್ಪವಿಕಪ್ಪಾನಂ ಕವೀನಂ ಉಪಕಾರಕೋ ಗನ್ಥೋ. ನಿಘಣ್ಡುಯಾ ಸಹ ವತ್ತತೀತಿ ಸನಿಘಣ್ಡು, ಕೇಟುಭೇನ ಸಹ ವತ್ತತೀತಿ ಸಕೇಟುಭಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸನಿಘಣ್ಡುಸಕೇಟುಭೇ ವೇದತ್ತಯೇ ಪಾರಮಿಂ ಗತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪದಕಾತಿ ನಾಮಪದಸಮಾಸತದ್ಧಿತಾಖ್ಯಾತಕಿತಕಾದಿಪದೇಸು ಛೇಕಾ. ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ ಚನ್ದಪಾಣಿನೀಯಕಲಾಪಾದಿಬ್ಯಾಕರಣೇ ಛೇಕಾ. ಸಧಮ್ಮೇ ಪಾರಮಿಂ ಗತಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧಮ್ಮೇ ವೇದತ್ತಯೇ ಪಾರಮಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಗತಾ ಪತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭೭. ‘‘ಉಪ್ಪಾತೇಸು ನಿಮಿತ್ತೇಸು, ಲಕ್ಖಣೇಸು ಚ ಕೋವಿದಾ;

ಪಥಬ್ಯಾ ಭೂಮನ್ತಲಿಕ್ಖೇ, ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ’’.

ತತ್ಥ ಉಕ್ಕಾಪಾತಭೂಮಿಕಮ್ಪಾದಿಕೇಸು ಉಪ್ಪಾತೇಸು ಚ ಸುಭನಿಮಿತ್ತಾಸುಭನಿಮಿತ್ತೇಸು ಚ ಇತ್ಥಿಲಕ್ಖಣಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣೇಸು ಚ ಕೋವಿದಾ ಛೇಕಾ. ಪಥವಿಯಾ ಚ ಭೂಮಿಯಾ ಚ ಸಕಲಲೋಕೇ ಚ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಆಕಾಸೇ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ.

೧೭೮. ‘‘ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ ನಿಪಕಾ ಏತೇ, ಅಪ್ಪಾಹಾರಾ ಅಲೋಲುಪಾ;

ಲಾಭಾಲಾಭೇನ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ, ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ’’.

ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾತಿ ಅಪ್ಪಕೇನಾಪಿ ಯಾಪೇನ್ತಾ. ನಿಪಕಾತಿ ನೇಪಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಪ್ಪಾಹಾರಾತಿ ಏಕಾಹಾರಾ ಏಕಭತ್ತಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಲೋಲುಪಾತಿ ಲೋಲುಪತಣ್ಹಾಯ ಅಪ್ಪವತ್ತನಕಾ. ಲಾಭಾಲಾಭೇನಾತಿ ಲಾಭೇನ ಅಲಾಭೇನ ಚ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಸೋಮನಸ್ಸಾ ಏತೇ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ಸದಾ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಮಂ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭೯. ‘‘ಝಾಯೀ ಝಾನರತಾ ಧೀರಾ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಾ ಸಮಾಹಿತಾ;

ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಂ ಪತ್ಥಯನ್ತಾ, ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ’’.

ತತ್ಥ ಝಾಯೀತಿ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಝಾಯನಸೀಲಾ ವಾ. ಝಾನರತಾತಿ ತೇಸು ಚ ಝಾನೇಸು ರತಾ ಅಲ್ಲೀನಾ. ಧೀರಾತಿ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಸನ್ತಚಿತ್ತಾತಿ ವೂಪಸನ್ತಮನಾ. ಸಮಾಹಿತಾತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಾ. ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞನ್ತಿ ನಿಪ್ಪಲಿಬೋಧಭಾವಂ. ಪತ್ಥಯನ್ತಾತಿ ಇಚ್ಛನ್ತಾ. ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾ ಮೇ ಸಿಸ್ಸಾ ಸದಾ ಮಂ ಪರಿವಾರೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೮೦. ‘‘ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾ, ಪೇತ್ತಿಕೇ ಗೋಚರೇ ರತಾ;

ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರಾ ಧೀರಾ, ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಮಂ ಸದಾ’’.

ತತ್ಥ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ಪಾರಮಿಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪತ್ತಾ ಪೂರಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪೇತ್ತಿಕೇ ಗೋಚರೇ ರತಾತಿ ಬುದ್ಧಾನುಞ್ಞಾತಾಯ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲದ್ಧೇ ಆಹಾರೇ ರತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಚರಾತಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇನ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೀರಾತಿ ಥಿರಭೂತಾ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿಪರಿಸ್ಸಯೇ ಅಚ್ಛಮ್ಭಿತಸಭಾವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂಭೂತಾ ಮಮ ತಾಪಸಾ ಸದಾ ಮಂ ಪರಿವಾರೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೧. ‘‘ಸಂವುತಾ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು, ಅನೇಜಾ ರಕ್ಖಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ;

ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಚ ತೇ ಧೀರಾ, ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ದುರಾಸದಾ’’.

ತತ್ಥ ಚಕ್ಖಾದೀಸು ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಛಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಸಂವುತಾ ಪಿಹಿತಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತದ್ವಾರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನೇಜಾ ನಿತ್ತಣ್ಹಾ ರಕ್ಖಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಗೋಪಿತಚಕ್ಖಾದಿಇನ್ದ್ರಿಯಾ ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಞಾತೀಹಿ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸೀಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುರಾಸದಾತಿ ದುಟ್ಠು ಆಸದಾ, ಆಸಾದೇತುಂ ಘಟ್ಟೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಾ ಅಯೋಗ್ಗಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೨. ‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಜ್ಜಾಯ, ಠಾನಚಙ್ಕಮನೇನ ಚ;

ವೀತಿನಾಮೇನ್ತಿ ತೇ ರತ್ತಿಂ, ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ದುರಾಸದಾ’’.

ತತ್ಥ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಊರುಬದ್ಧಾಸನೇನ ಸೇಯ್ಯಂ ವಿಹಾಯ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಚ ಠಾನೇನ ಚ ಚಙ್ಕಮೇನ ಚ ಸಕಲಂ ರತ್ತಿಂ ವಿಸೇಸೇನ ಅತಿನಾಮೇನ್ತಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೧೮೩. ‘‘ರಜನೀಯೇ ನ ರಜ್ಜನ್ತಿ, ದುಸ್ಸನೀಯೇ ನ ದುಸ್ಸರೇ;

ಮೋಹನೀಯೇ ನ ಮುಯ್ಹನ್ತಿ, ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ದುರಾಸದಾ’’.

ತೇ ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ತಾಪಸಾ ರಜನೀಯೇ ರಜ್ಜಿತಬ್ಬೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನ ರಜ್ಜನ್ತಿ ರಜ್ಜಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ದುಸ್ಸನೀಯೇ ದುಸ್ಸಿತಬ್ಬೇ ದೋಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಯುತ್ತೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ನ ದುಸ್ಸರೇ ದೋಸಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ. ಮೋಹನೀಯೇ ಮೋಹಿತುಂ ಯುತ್ತೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ನ ಮುಯ್ಹನ್ತಿ ಮೋಹಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಭವನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೪. ‘‘ಇದ್ಧಿಂ ವೀಮಂಸಮಾನಾ ತೇ, ವತ್ತನ್ತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಿಕಂ;

ಪಥವಿಂ ತೇ ಪಕಮ್ಪೇನ್ತಿ, ಸಾರಮ್ಭೇನ ದುರಾಸದಾ’’.

ತೇ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ‘‘ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿಕಂ (ಪಟಿ. ಮ. ೧.೧೦೨) ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಿಕಂ ವೀಮಂಸಮಾನಾ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತೇ ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ಆಕಾಸೇಪಿ ಉದಕೇಪಿ ಪಥವಿಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಇರಿಯಾಪಥಂ ಪಕಮ್ಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾರಮ್ಭೇನ ಯುಗಗ್ಗಾಹೇನ ಕಲಹಕರಣೇನ ನ ಆಸಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೮೫. ‘‘ಕೀಳಮಾನಾ ಚ ತೇ ಸಿಸ್ಸಾ, ಕೀಳನ್ತಿ ಝಾನಕೀಳಿತಂ;

ಜಮ್ಬುತೋ ಫಲಮಾನೇನ್ತಿ, ಮಮ ಸಿಸ್ಸಾ ದುರಾಸದಾ’’.