ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರವಣ್ಣನಾ

೩೬೫. ದುತಿಯಪುಚ್ಛಾಯಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಾಯಾತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪಿಧಾನಾಯ, ಗುತ್ತದ್ವಾರತಾಯ ಸಂವುತದ್ವಾರತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಪನಸ್ಸ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಮ್ಪೀತಿಆದಿ ಸೇವಿತಬ್ಬರೂಪಾದಿವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಏವಂ ವುತ್ತೇತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಸೋಮನಸ್ಸಾದಿಪಞ್ಹಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಂ ಸುತತ್ತಾ ಇಮಿನಾಪಿ ಏವರೂಪೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಟಿಭಾನೋ ಭಗವತಾ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ, ಏತಂ ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಆದಿಕಂ ವಚನಂ ಅವೋಚ. ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಕಥೇತುಕಾಮೋಪಿ ಹಿ ಯೋ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವಾ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಓಕಾಸಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ಚೇವ, ಸಕ್ಕೋತಿ ಚ ಅತ್ಥಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ತೇನಸ್ಸ ಭಗವಾ ಓಕಾಸಮಕಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಏವರೂಪಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆದೀಸು ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ಯಂ ರೂಪಂ ಪಸ್ಸತೋ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ ನ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ನ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಂ ಪನ ಪಸ್ಸತೋ ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ ವಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಪಸಾದೋ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ.

ಯಂ ಚಿತ್ತಕ್ಖರಂ ಚಿತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಮ್ಪಿ ಸದ್ದಂ ಸುಣತೋ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ಸದ್ದೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಪನ ಅತ್ಥನಿಸ್ಸಿತಂ ಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಂ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಗೀತಮ್ಪಿ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ ಪಸಾದೋ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಏವರೂಪೋ ಸದ್ದೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

ಯಂ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯತೋ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ಗನ್ಧೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಪನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯತೋ ಅಸುಭಸಞ್ಞಾದಿಪಟಿಲಾಭೋ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೋ ಗನ್ಧೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

ಯಂ ರಸಂ ಸಾಯತೋ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವರೂಪೋ ರಸೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ಯಂ ಪನ ರಸಂ ಸಾಯತೋ ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾ ಚೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಾಯಿತಪಚ್ಚಯಾ ಚ ಕಾಯಬಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅರಿಯಭೂಮಿಂ ಓಕ್ಕಮಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸೀವಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ವಿಯ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸೇವ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪೋ ರಸೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

ಯಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸತೋ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ಯಂ ಪನ ಫುಸತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಾದೀನಂ ವಿಯ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚೇವ, ವೀರಿಯಞ್ಚ ಸುಪಗ್ಗಹಿತಂ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಚ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಾದನೇನ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಿಟ್ಠಿಂ ನ ಪಸಾರೇಸಿ. ತಥಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ. ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ವೀಸವಸ್ಸಸತಂ ಮಞ್ಚೇ ಪಿಟ್ಠಿಂ ನ ಪಸಾರೇಸಿ. ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ ಪಞ್ಞಾಸ ವಸ್ಸಾನಿ. ಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರೋ ತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ. ಸೋಣತ್ಥೇರೋ ಅಟ್ಠಾರಸ ವಸ್ಸಾನಿ. ರಟ್ಠಪಾಲತ್ಥೇರೋ ದ್ವಾದಸ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಪನ್ನರಸ. ರಾಹುಲತ್ಥೇರೋ ದ್ವಾದಸ. ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ಅಸೀತಿ ವಸ್ಸಾನಿ. ನಾಳಕತ್ಥೇರೋ ಯಾವಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾ ಮಞ್ಚೇ ಪಿಟ್ಠಿಂ ನ ಪಸಾರೇಸೀತಿ.

ಯೇ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇ ಧಮ್ಮೇ ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ರಾಗಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ‘‘ಅಹೋ, ವತ ಯಂ ಪರೇಸಂ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ತಂ ಮಮಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಾ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀನಿ ಆಪಾಥಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ ಏವರೂಪಾ ಧಮ್ಮಾ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಅವೇರಾ ಹೋನ್ತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಮೇತ್ತಾದಿವಸೇನ, ಯೇ ವಾ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ಥೇರಾನಂ ಧಮ್ಮಾ, ಏವರೂಪಾ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ. ತಯೋ ಕಿರ ಥೇರಾ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ನ ವಿತಕ್ಕೇತಬ್ಬಾತಿ ಕತಿಕಂ ಅಕಂಸು. ಅಥ ಪವಾರಣದಿವಸೇ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಸಙ್ಘನವಕಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ತೇಮಾಸೇ ಕಿತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಧಾವಿತುಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ? ನ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿವೇಣಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಬಹಿ ಧಾವಿತುಂ ಅದಾಸಿನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತವ ಆವುಸೋ’’ತಿ? ನಿವಾಸಗೇಹತೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಹಿ ಧಾವಿತುಂ ನ ಅದಾಸಿನ್ತಿ. ಅಥ ದ್ವೇಪಿ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತಖನ್ಧಪಞ್ಚಕತೋ, ಆವುಸೋ, ಬಹಿ ಧಾವಿತುಂ ನ ಅದಾಸಿನ್ತಿ. ತುಮ್ಹೇಹಿ, ಭನ್ತೇ, ದುಕ್ಕರಂ ಕತನ್ತಿ. ಏವರೂಪೋ ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

೩೬೬. ಏಕನ್ತವಾದಾತಿ ಏಕೋಯೇವ ಅನ್ತೋ ವಾದಸ್ಸ ಏತೇಸಂ, ನ ದ್ವೇಧಾ ಗತವಾದಾತಿ ಏಕನ್ತವಾದಾ, ಏಕಞ್ಞೇವ ವದನ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏಕನ್ತಸೀಲಾತಿ ಏಕಾಚಾರಾ. ಏಕನ್ತಛನ್ದಾತಿ ಏಕಲದ್ಧಿಕಾ. ಏಕನ್ತಅಜ್ಝೋಸಾನಾತಿ ಏಕನ್ತಪರಿಯೋಸಾನಾ.

ಅನೇಕಧಾತು ನಾನಾಧಾತು ಖೋ, ದೇವಾನಮಿನ್ದ, ಲೋಕೋತಿ ದೇವಾನಮಿನ್ದ, ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಅನೇಕಜ್ಝಾಸಯೋ ನಾನಜ್ಝಾಸಯೋ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ಠಾತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾತುಕಾಮೇ ಏಕೋ ಸಯಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ದ್ವೇ ಸತ್ತಾ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಾ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭಾ. ತಸ್ಮಿಂ ಅನೇಕಧಾತುನಾನಾಧಾತುಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಯಂ ಯದೇವ ಧಾತುಂ ಯಂ ಯದೇವ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಸತ್ತಾ ಅಭಿನಿವಿಸನ್ತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಂ ತದೇವ. ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾತಿ ಥಾಮೇನ ಚ ಪರಾಮಾಸೇನ ಚ. ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರನ್ತೀತಿ ಸುಟ್ಠು ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವೋಹರನ್ತಿ, ಕಥೇನ್ತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ ಕಿತ್ತೇನ್ತಿ. ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಮೇವ ವಚನಂ ಸಚ್ಚಂ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಚನಂ ಮೋಘಂ ತುಚ್ಛಂ ನಿರತ್ಥಕನ್ತಿ.

ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠಾತಿ ಅನ್ತೋ ವುಚ್ಚತಿ ವಿನಾಸೋ, ಅನ್ತಂ ಅತೀತಾ ನಿಟ್ಠಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠಾ. ಯಾ ಏತೇಸಂ ನಿಟ್ಠಾ, ಯೋ ಪರಮಸ್ಸಾಸೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ವಿನಾಸಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ, ಅಚ್ಚನ್ತೋ ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಯೋಗಕ್ಖೇಮೀ. ಸೇಟ್ಠಟ್ಠೇನ ಬ್ರಹ್ಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಚರನ್ತೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ. ಅಚ್ಚನ್ತತ್ಥಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಚ್ಚನ್ತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ. ಪರಿಯೋಸಾನನ್ತಿಪಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಚ್ಚನ್ತಪರಿಯೋಸಾನಾ.

ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯವಿಮುತ್ತಾತಿ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೋತಿ ಮಗ್ಗೋಪಿ ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ. ಮಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಂ ಸಙ್ಖಿಣಾತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೋ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಆಗಮ್ಮ ತಣ್ಹಾ ಸಙ್ಖಿಯತಿ ವಿನಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೋ. ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ವಿಮುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ವಿಮುತ್ತಾ ಅಧಿಮುತ್ತಾತಿ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯವಿಮುತ್ತಾ.

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಭಗವತಾ ಚುದ್ದಸಪಿ ಮಹಾಪಞ್ಹಾ ಬ್ಯಾಕತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಚುದ್ದಸ ಮಹಾಪಞ್ಹಾ ನಾಮ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಂ ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ, ಪಿಯಾಪ್ಪಿಯಂ ಏಕೋ, ಛನ್ದೋ ಏಕೋ, ವಿತಕ್ಕೋ ಏಕೋ, ಪಪಞ್ಚೋ ಏಕೋ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಏಕೋ, ದೋಮನಸ್ಸಂ ಏಕೋ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಏಕೋ, ಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ ಏಕೋ, ವಚೀಸಮಾಚಾರೋ ಏಕೋ, ಪರಿಯೇಸನಾ ಏಕೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಏಕೋ, ಅನೇಕಧಾತು ಏಕೋ, ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠಾ ಏಕೋತಿ.

೩೬೭. ಏಜಾತಿ ಚಲನಟ್ಠೇನ ತಣ್ಹಾ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಾ ಪೀಳನಟ್ಠೇನ ರೋಗೋ, ಅನ್ತೋ ಪದುಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಗಣ್ಡೋ, ಅನುಪ್ಪವಿಟ್ಠಟ್ಠೇನ ಸಲ್ಲಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಪುರಿಸೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಜಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಾನುರೂಪೇನ ಪುರಿಸಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತತ್ಥಾಯ ಕಡ್ಢತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಭವಾನಂ ವಸೇನ ಉಚ್ಚಾವಚಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಉಚ್ಚೋ ಹೋತಿ, ದೇವಲೋಕೇ ಅವಚೋ. ದೇವಲೋಕೇ ಉಚ್ಚೋ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅವಚೋ. ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಉಚ್ಚೋ, ಅಪಾಯೇ ಅವಚೋ. ಯೇಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಯೇಸಂ ಅಹಂ ಭನ್ತೇ. ಸನ್ಧಿವಸೇನ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಯೇಸಾಹ’’ನ್ತಿ ಹೋತಿ. ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತನ್ತಿ ಯಥಾ ಮಯಾ ಸುತೋ ಚೇವ ಉಗ್ಗಹಿತೋ ಚ, ಏವಂ. ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮೀತಿ ಸತ್ತವತಪದಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ. ನ ಚಾಹಂ ತೇಸನ್ತಿ ಅಹಂ ಪನ ತೇಸಂ ಸಾವಕೋ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಾಮಿ. ಅಹಂ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಸೋತಾಪನ್ನಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತಿ.