೩. ಮಹಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಮಹಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸುತ್ತಂ. ತತ್ರಾಯಮನುಪುಬ್ಬಪದವಣ್ಣನಾ – ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇತಿ ಗಿಜ್ಝಾ ತಸ್ಸ ಕೂಟೇಸು ವಸಿಂಸು, ಗಿಜ್ಝಸದಿಸಂ ವಾ ತಸ್ಸ ಕೂಟಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ. ಅಭಿಯಾತುಕಾಮೋತಿ ಅಭಿಭವನತ್ಥಾಯ ಯಾತುಕಾಮೋ. ವಜ್ಜೀತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜಾನೋ. ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇತಿ ಏವಂ ಮಹತಿಯಾ ರಾಜಿದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೇ, ಏತೇನ ನೇಸಂ ಸಮಗ್ಗಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇತಿ ಏವಂ ಮಹನ್ತೇನ ಆನುಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೇ, ಏತೇನ ನೇಸಂ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದೀಸು ಕತಸಿಕ್ಖತಂ ಕಥೇಸಿ, ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಿಕ್ಖಿತಾ ವತಿಮೇ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ, ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ ವತಿಮೇ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸುಖುಮೇನ ತಾಳಚ್ಛಿಗ್ಗಲೇನ ಅಸನಂ ಅತಿಪಾತಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖಂ ಅವಿರಾಧಿತ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೧೧೫). ಉಚ್ಛೇಚ್ಛಾಮೀತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ವಿನಾಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ನಾಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅದಸ್ಸನಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ಅನಯಬ್ಯಸನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಅಯೋತಿ ಅನಯೋ, ಅವಡ್ಢಿಯಾ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಹಿತಞ್ಚ ಸುಖಞ್ಚ ವಿಯಸ್ಸತಿ ವಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಬ್ಯಸನಂ, ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞಾದೀನಂ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಆಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಾಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಇತಿ ಕಿರ ಸೋ ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಇಮಂ ಯುದ್ಧಕಥಮೇವ ಕಥೇತಿ, ಗಮನಸಜ್ಜಾ ಹೋಥಾತಿ ಏವಂ ಬಲಕಾಯಂ ಆಣಾಪೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಗಙ್ಗಾಯಂ ಕಿರ ಏಕಂ ಪಟ್ಟನಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಅಜಾತಸತ್ತುನೋ ಆಣಾ, ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ರಾಪಿ ಚ ಪಬ್ಬತಪಾದತೋ ಮಹಗ್ಘಭಣ್ಡಂ ಓತರತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಯಾಮಿ, ಸ್ವೇ ಯಾಮೀ’’ತಿ ಅಜಾತಸತ್ತುನೋ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸೇವ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾನೋ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪುರೇತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಅಜಾತಸತ್ತು ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ಪುನಸಂವಚ್ಛರೇಪಿ ತಥೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಥ ಸೋ ಬಲವಾಘಾತಜಾತೋ ತದಾ ಏವಮಕಾಸಿ.

ತತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ಭಾರಿಯಂ, ಏಕೋಪಿ ಮೋಘಪ್ಪಹಾರೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕೇನ ಖೋ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ನಿಪ್ಪರಾಧೋ ಹೋತಿ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಚ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದಿಸೋ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥಾ ಚ ಅವಿದೂರೇ ಧುರವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ಹನ್ದಾಹಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಸಚೇ ಮೇ ಗತೇನ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥಾ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನತ್ಥೇ ಪನ ಸತಿ ಕಿಂ ರಞ್ಞೋ ತತ್ಥ ಗಮನೇನಾತಿ ವಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಸ್ಸಕಾರಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ…ಪೇ… ಆಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ರಾಜಅಪರಿಹಾನಿಯಧಮ್ಮವಣ್ಣನಾ

೧೩೪. ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜಯಮಾನೋತಿ ಥೇರೋ ವತ್ತಸೀಸೇ ಠತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜತಿ, ಭಗವತೋ ಪನ ಸೀತಂ ವಾ ಉಣ್ಹಂ ವಾ ನತ್ಥಿ. ಭಗವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮನ್ತೇತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತುಕಾಮೋ ಕಿನ್ತಿ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಸುತನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾಪಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾಪಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾವ. ಸನ್ನಿಪಾತಬಹುಲಾತಿ ಹಿಯ್ಯೋಪಿ ಸನ್ನಿಪತಿಮ್ಹಾ, ಪುರಿಮದಿವಸಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಪತಿಮ್ಹಾ, ಪುನ ಅಜ್ಜ ಕಿಮತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಹೋಮಾತಿ ವೋಸಾನಂ ಅನಾಪಜ್ಜನ್ತಾ ಸನ್ನಿಪಾತಬಹುಲಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಯಾವಕೀವಞ್ಚಾತಿ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ. ವುದ್ಧಿಯೇವ, ಆನನ್ದ, ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀತಿ – ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಹಿ ದಿಸಾವಿದಿಸಾಸು ಆಗತಂ ಸಾಸನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ – ‘‘ಅಸುಕಗಾಮಸೀಮಾ ವಾ ನಿಗಮಸೀಮಾ ವಾ ಆಕುಲಾ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಚೋರಾ ವಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಚೋರಾಪಿ ‘‘ಪಮತ್ತಾ ರಾಜಾನೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮಾದೀನಿ ಪಹರನ್ತಾ ಜನಪದಂ ನಾಸೇನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತಿ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಪನ ತಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ಬಲಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಮಿತ್ತಮದ್ದನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಚೋರಾಪಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ರಾಜಾನೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಗ್ಗಬನ್ಧೇಹಿ ವಿಚರಿತು’’ನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವುದ್ಧಿಯೇವ, ಆನನ್ದ, ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾತಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ಅವಸ್ಸಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸಮಗ್ಗಾತಿಆದೀಸು ಸನ್ನಿಪಾತಭೇರಿಯಾ ನಿಗ್ಗತಾಯ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಮೇ ಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ, ಮಙ್ಗಲಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಭೇರಿಸದ್ದಂ ಪನ ಸುತ್ವಾವ ಭುಞ್ಜನ್ತಾಪಿ ಅಲಙ್ಕರಿಯಮಾನಾಪಿ ವತ್ಥಾನಿ ನಿವಾಸೇನ್ತಾಪಿ ಅಡ್ಢಭುತ್ತಾ ವಾ ಅಡ್ಢಾಲಙ್ಕತಾ ವಾ ವತ್ಥಂ ನಿವಾಸಯಮಾನಾ ವಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋವ ಅವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ವುಟ್ಠಿತೇಸು ಹಿ ಯೇ ಪಠಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಬಾಹಿರಕಥಾವ ಸುತಾ, ಇದಾನಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಏಕತೋ ವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ಪನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಪಿಚ – ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇಸು ಗಾಮಸೀಮಾ ವಾ ನಿಗಮಸೀಮಾ ವಾ ಆಕುಲಾ, ಚೋರಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಂ ಅಮಿತ್ತಮದ್ದನಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಅಹಂ ಪಠಮಂ, ಅಹಂ ಪಠಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏಕಸ್ಸ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಓಸೀದಮಾನೇ ಸೇಸಾ ರಾಜಾನೋ ಪುತ್ತಭಾತರೋ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಯಮಾನಾಪಿ, ಆಗನ್ತುಕರಾಜಾನಂ – ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛತು, ಅಸುಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕತೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹನ್ತಾಪಿ, ಏಕಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲೇ ವಾ ರೋಗೇ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಪನ ತಾದಿಸೇ ಸುಖದುಕ್ಖೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ಸಹಾಯಭಾವಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವಜ್ಜಿಕರಣೀಯಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ.

ಅಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಂ ಸುಙ್ಕಂ ವಾ ಬಲಿಂ ವಾ ದಣ್ಡಂ ವಾ ಆಹರಾಪೇನ್ತಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ ನಾಮ. ಪೋರಾಣಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತಮೇವ ಪನ ಅನಾಹರಾಪೇನ್ತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಮ. ಚೋರೋತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇ ಅವಿಚಿನಿತ್ವಾವ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸೇನ್ತಾ ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ನ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ. ತೇಸಂ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಾನಂ ಅಭಿನವಸುಙ್ಕಾದೀಹಿ ಪೀಳಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ – ‘‘ಅತಿಉಪದ್ದುತಮ್ಹ, ಕೋ ಇಮೇಸಂ ವಿಜಿತೇ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪಹರನ್ತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ಪವೇಣೀಆಗತಾನಿ ಸುಙ್ಕಾದೀನಿ ಅಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಕೋಸೋ ಪರಿಹಾಯತಿ. ತತೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಬಲಕಾಯಓರೋಧಾದಯೋ ಯಥಾನಿಬದ್ಧಂ ವಟ್ಟಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಥಾಮೇನ ಬಲೇನ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ನೇವ ಯುದ್ಧಕ್ಖಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಪಾರಿಚರಿಯಕ್ಖಮಾ. ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ಅವತ್ತನ್ತಾನಂ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಂ ಪಿತರಂ ಭಾತರಂ ಅಚೋರಂಯೇವ ಚೋರೋತಿ ಕತ್ವಾ ಛಿನ್ದಿಂಸು ಭಿನ್ದಿಂಸೂ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪಹರನ್ತಿ, ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಾನಂ ಪನ ‘‘ಪವೇಣೀಆಗತಮೇವ ರಾಜಾನೋ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದಿಕೇ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ಪವೇಣೀಆಗತಾನಿ ಸುಙ್ಕಾದೀನಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಕೋಸೋ ವಡ್ಢತಿ, ತತೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಬಲಕಾಯಓರೋಧಾದಯೋ ಯಥಾನಿಬದ್ಧಂ ವಟ್ಟಂ ಲಭಮಾನಾ ಥಾಮಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಯುದ್ಧಕ್ಖಮಾ ಚೇವ ಪಾರಿಚರಿಯಕ್ಖಮಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ.

ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರ ವಜ್ಜಿರಾಜಾನೋ ‘‘ಅಯಂ ಚೋರೋ’’ತಿ ಆನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇ ‘‘ಗಣ್ಹಥ ನಂ ಚೋರ’’ನ್ತಿ ಅವತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ದೇನ್ತಿ. ತೇ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಸಚೇ ಅಚೋರೋ ಹೋತಿ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಸಚೇ ಚೋರೋ, ಅತ್ತನಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ವೋಹಾರಿಕಾನಂ ದೇನ್ತಿ. ತೇಪಿ ಅಚೋರೋ ಚೇ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಚೋರೋ ಚೇ, ಸುತ್ತಧರಾನಂ ದೇನ್ತಿ. ತೇಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಅಚೋರೋ ಚೇ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಚೋರೋ ಚೇ, ಅಟ್ಠಕುಲಿಕಾನಂ ದೇನ್ತಿ. ತೇಪಿ ತಥೇವ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ, ಸೇನಾಪತಿ ಉಪರಾಜಸ್ಸ, ಉಪರಾಜಾ ರಞ್ಞೋ, ರಾಜಾ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಅಚೋರೋ ಚೇ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಚೋರೋ ಹೋತಿ, ಪವೇಣೀಪೋತ್ಥಕಂ ವಾಚಾಪೇತಿ. ತತ್ಥ – ‘‘ಯೇನ ಇದಂ ನಾಮ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ಅಯಂ ನಾಮ ದಣ್ಡೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತಂ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಂ ತೇನ ಸಮಾನೇತ್ವಾ ತದನುಚ್ಛವಿಕಂ ದಣ್ಡಂ ಕರೋತಿ. ಇತಿ ಏತಂ ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ, ‘‘ರಾಜಾನೋ ಪೋರಾಣಪವೇಣಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏತೇಸಂ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ದೋಸೋ’’ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಕರೋನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವುದ್ಧಿಯೇವ, ಆನನ್ದ, ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ.

ಸಕ್ಕರೋನ್ತೀತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸುನ್ದರಮೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಗರುಭಾವಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ ಕರೋನ್ತಿ. ಮಾನೇನ್ತೀತಿ ಮನೇನ ಪಿಯಾಯನ್ತಿ. ಪೂಜೇನ್ತೀತಿ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಸೋತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಏವಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಚ ನೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ತೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಅನೋವದಿಯಮಾನಾ ಕೀಳಾಪಸುತಾ ರಜ್ಜತೋ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ಯೇ ಪನ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಮಹಲ್ಲಕರಾಜಾನೋ – ‘‘ಇದಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪೋರಾಣಂ ಪವೇಣಿಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಸಙ್ಗಾಮಂ ಪತ್ವಾಪಿ – ‘‘ಏವಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ತೇ ತೇಹಿ ಓವದಿಯಮಾನಾ ಯಥಾಓವಾದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಾ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ರಾಜಪ್ಪವೇಣಿಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವುದ್ಧಿಯೇವ, ಆನನ್ದ, ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ.

ಕುಲಿತ್ಥಿಯೋತಿ ಕುಲಘರಣಿಯೋ. ಕುಲಕುಮಾರಿಯೋತಿ ಅನಿವಿದ್ಧಾ ತಾಸಂ ಧೀತರೋ. ಓಕ್ಕಸ್ಸ ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಓಕ್ಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಪಸಯ್ಹಾ’’ತಿ ವಾ ಪಸಯ್ಹಾಕಾರಸ್ಸೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ‘‘ಉಕ್ಕಸ್ಸಾ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಓಕ್ಕಸ್ಸಾತಿ ಅವಕಸ್ಸಿತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಅಯಂ ವಚನತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಹಿ ಕರೋನ್ತಾನಂ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ಪುತ್ತಮಾತರೋಪಿ, ಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾದೀನಿ ಮುಖೇನ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಂವಡ್ಢಿತಧೀತರೋಪಿ ಇಮೇ ರಾಜಾನೋ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಘರೇ ವಾಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಪಹರನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಕರೋನ್ತಾನಂ ಪನ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಸಕಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ರಾಜಕೋಸಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವಜ್ಜೀನಂ ವಜ್ಜಿಚೇತಿಯಾನೀತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜೂನಂ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಚಿತ್ತೀಕತಟ್ಠೇನ ಚೇತಿಯಾನೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾನಿ ಯಕ್ಖಟ್ಠಾನಾನಿ. ಅಬ್ಭನ್ತರಾನೀತಿ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಠಿತಾನಿ. ಬಾಹಿರಾನೀತಿ ಬಹಿನಗರೇ ಠಿತಾನಿ. ದಿನ್ನಪುಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ದಿನ್ನಂ. ಕತಪುಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ. ನೋ ಪರಿಹಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ಯಥಾಪವತ್ತಮೇವ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ಬಲಿಂ ಪರಿಹಾಪೇನ್ತಾನಞ್ಹಿ ದೇವತಾ ಆರಕ್ಖಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಂ ಜನೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಸಸೀಸರೋಗಾದಿಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ, ಸಙ್ಗಾಮೇ ಪತ್ತೇ ಸಹಾಯಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಅಪರಿಹಾಪೇನ್ತಾನಂ ಪನ ಆರಕ್ಖಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಸಸೀಸರೋಗಾದಿಂ ಹನನ್ತಿ, ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸೇ ಸಹಾಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ರಕ್ಖಾ ಏವ ಯಥಾ ಅನಿಚ್ಛಿತಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಆವರಣತೋ ಆವರಣಂ. ಯಥಾ ಇಚ್ಛಿತಂ ನ ವಿನಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಗೋಪಾಯನತೋ ಗುತ್ತಿ. ತತ್ಥ ಬಲಕಾಯೇನ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಣಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಪನ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪವನೇ ರುಕ್ಖೇ ನ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ವಾಜಿಕಾ ವಜ್ಝಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪೋಕ್ಖರಣೀಸು ಮಚ್ಛೇ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏವಂ ಕರಣಂ ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿ ನಾಮ. ಕಿನ್ತಿ ಅನಾಗತಾ ಚಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ನೇಸಂ ಏವಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೋತಿ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಅನಾಗತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಆಗಮನಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ. ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಚ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಂ ನ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ದಾನಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಅನುಮೋದನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಂವಿದಹನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಅವಣ್ಣೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ – ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ನ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಂವಿದಹತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ತಸ್ಸ ನಗರದ್ವಾರೇನ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ನಗರಂ ನ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಅನಾಗಮನಮೇವ ಹೋತಿ. ಆಗತಾನಮ್ಪಿ ಫಾಸುವಿಹಾರೇ ಅಸತಿ ಯೇಪಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ತೇ – ‘‘ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ತಾವ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತಮ್ಹಾ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ರಾಜೂನಂ ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಕೋ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತೇಸು ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇಸು, ಆಗತೇಸು ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರನ್ತೇಸು ಸೋ ದೇಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನಾವಾಸೋ ಹೋತಿ. ತತೋ ದೇವತಾರಕ್ಖಾ ನ ಹೋತಿ, ದೇವತಾರಕ್ಖಾಯ ಅಸತಿ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ. ಅಮನುಸ್ಸಾ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಪಞ್ಹಾಪುಚ್ಛನಾದಿವತ್ಥುಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅನಾಗಮೋ ಹೋತಿ. ವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಪನ ಯಥಾವುತ್ತಕಣ್ಹಪಕ್ಖವಿಪರೀತಸ್ಸ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ ಹೋತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೩೫. ಏಕಮಿದಾಹನ್ತಿ ಇದಂ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಜ್ಜೀನಂ ಇಮಸ್ಸ ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕಸ್ಸ ದೇಸಿತಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಾರನ್ದದೇ ಚೇತಿಯೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ವಿಹಾರೇ. ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿರ ಬುದ್ಧೇ ತತ್ಥ ಸಾರನ್ದದಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ಚೇತಿಯಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇತ್ಥ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇಸುಂ, ಸೋ ಸಾರನ್ದದೇ ಚೇತಿಯೇ ಕತತ್ತಾ ಸಾರನ್ದದಚೇತಿಯನ್ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋ.

ಅಕರಣೀಯಾತಿ ಅಕಾತಬ್ಬಾ, ಅಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಅಭಿಮುಖಯುದ್ಧೇನ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಉಪಲಾಪನಾಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪಲಾಪನಂ. ಉಪಲಾಪನಾ ನಾಮ – ‘‘ಅಲಂ ವಿವಾದೇನ, ಇದಾನಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಹೋಮಾ’’ತಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದೀನಿ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಗಹಕರಣಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಸಕ್ಕಾ ಗಣ್ಹಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಿಥುಭೇದಾಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಿಥುಭೇದಂ. ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಭೇದಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಏತೇ ಗಹೇತುನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಕಥಾಯ ನಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆಹ.

ಕಿಂ ಪನ ಭಗವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಇಮಾಯ ಕಥಾಯ ನಯಲಾಭಂ ನ ಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮ, ಜಾನಾತಿ. ಜಾನನ್ತೋ ಕಸ್ಮಾ ಕಥೇಸೀತಿ? ಅನುಕಮ್ಪಾಯ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಅಕಥಿತೇಪಿ ಕತಿಪಾಹೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ಕಥಿತೇ ಪನ ಸಮಗ್ಗೇ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ತೀಹಿ ಸಂವಚ್ಛರೇಹಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಮೇವ ವರಂ, ಏತ್ತಕಞ್ಹಿ ಜೀವನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಾನಭೂತಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ. ಅನುಮೋದಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಞ್ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನಾ’’ತಿ ವಾಚಾಯ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ. ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ. ತತೋ ನಂ ರಾಜಾ – ‘‘ಕಿಂ ಆಚರಿಯ, ಭಗವಾ ಅವಚಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ – ‘‘ಯಥಾ ಭೋ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಚನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ವಜ್ಜೀ ಕೇನಚಿ ಗಹೇತುಂ, ಅಪಿ ಚ ಉಪಲಾಪನಾಯ ವಾ ಮಿಥುಭೇದೇನ ವಾ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ನಂ ರಾಜಾ – ‘‘ಉಪಲಾಪನಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಯೋ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭೇದೇನೇವ ತೇ ಗಹೇಸ್ಸಾಮಿ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇ ವಜ್ಜಿಂ ಆರಬ್ಭ ಪರಿಸತಿ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಥ. ತತೋ ಅಹಂ – ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಮಹಾರಾಜ ತೇಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇಹಿ ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಜೀವನ್ತು ಏತೇ ರಾಜಾನೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ತತೋ ತುಮ್ಹೇ – ‘‘ಕಿನ್ನು ಖೋ ಭೋ ಏಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಜ್ಜಿಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಂ ಕಥಂ ಪಟಿಬಾಹತೀ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಥ, ದಿವಸಭಾಗೇ ಚಾಹಂ ತೇಸಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಮ್ಪಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಮಮ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನತಾಲನಾದೀನಿ ಅಕತ್ವಾವ ಕೇವಲಂ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಗರಾ ನೀಹರಾಪೇಥ. ಅಥಾಹಂ – ‘‘ಮಯಾ ತೇ ನಗರೇ ಪಾಕಾರೋ ಪರಿಖಾ ಚ ಕಾರಿತಾ, ಅಹಂ ಕಿರ ದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಉತ್ತಾನಗಮ್ಭೀರಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಜಾನಾಮಿ, ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಉಜುಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ – ‘‘ಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಥಾತಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಕಾಸಿ.

ಲಿಚ್ಛವೀ ತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಮನಂ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಸಠೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಮಾ ತಸ್ಸ ಗಙ್ಗಂ ಉತ್ತರಿತುಂ ಅದತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತತ್ರ ಏಕಚ್ಚೇಹಿ – ‘‘ಅಮ್ಹೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥಿತತ್ತಾ ಕಿರ ಸೋ ಏವಂ ಕತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಏತೂ’’ತಿ ಭಣಿಂಸು. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ, ಲಿಚ್ಛವಿನೋ – ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಗರುಂ ದಣ್ಡಂ ಕಾತುಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ – ‘‘ಕಿಂ ತೇ ತತ್ರ ಠಾನನ್ತರ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ವಿನಿಚ್ಛಯಾಮಚ್ಚೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ. ತದೇವ ತೇ ಠಾನನ್ತರಂ ಹೋತೂತಿ. ಸೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಕರೋತಿ, ರಾಜಕುಮಾರಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ.

ಸೋ ಪತಿಟ್ಠಿತಗುಣೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ – ದಾರಕಾ ಕಸನ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಮ, ಕಸನ್ತಿ. ದ್ವೇ ಗೋಣೇ ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ? ಆಮ, ದ್ವೇ ಗೋಣೇ ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ. ಏತ್ತಕಂ ವತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ. ತತೋ ತಂ ಅಞ್ಞೋ – ‘‘ಕಿಂ ಆಚರಿಯೋ ಆಹಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ‘‘ನ ಮೇ ಏಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಜ್ಜಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ – ‘‘ಕೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಭುತ್ತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ. ತಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞೋ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ತಥೇವ ಭಿಜ್ಜಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ದಿವಸಂ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ – ‘‘ಅತಿದುಗ್ಗತೋಸಿ ಕಿರಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕೋ ಏವಮಾಹಾತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವೀತಿ. ಅಪರಮ್ಪಿ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ – ‘‘ತ್ವಂ ಕಿರ ಭೀರುಕಜಾತಿಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕೋ ಏವಮಾಹಾತಿ? ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವೀತಿ. ಏವಂ ಅಞ್ಞೇನ ಅಕಥಿತಮೇವ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಥೇನ್ತೋ ತೀಹಿ ಸಂವಚ್ಛರೇಹಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಥಾ ದ್ವೇ ಏಕಮಗ್ಗೇನ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ. ಲಿಚ್ಛವಿನೋ – ‘‘ಇಸ್ಸರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತು, ಸೂರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘‘ಅಯಂ ದಾನಿ ಕಾಲೋ, ಸೀಘಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸುತ್ವಾವ ಬಲಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ವೇಸಾಲಿಕಾ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ರಞ್ಞೋ ಗಙ್ಗಂ ಉತ್ತರಿತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸುಂ. ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತು ಸೂರರಾಜಾನೋ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ನ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ‘‘ನಗರಪ್ಪವೇಸನಂ ನ ದಸ್ಸಾಮ, ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಠಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸುಂ. ಏಕೋಪಿ ನ ಸನ್ನಿಪತಿ. ಯಥಾವಿವಟೇಹೇವ ದ್ವಾರೇಹಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಗತೋ.

ಭಿಕ್ಖುಅಪರಿಹಾನಿಯಧಮ್ಮವಣ್ಣನಾ

೧೩೬. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾತಿ ದೂರವಿಹಾರೇಸು ಇದ್ಧಿಮನ್ತೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸನ್ತಿಕವಿಹಾರೇಸು ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ಸನ್ನಿಪತಥ, ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ; ಭಗವಾ ವೋ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ. ಅಪರಿಹಾನಿಯೇತಿ ಅಪರಿಹಾನಿಕರೇ, ವುದ್ಧಿಹೇತುಭೂತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಮ್ಮೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚನ್ದಸಹಸ್ಸಂ ಸೂರಿಯಸಹಸ್ಸಂ ಉಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚತುಕುಟ್ಟಕೇ ಗೇಹೇ ಅನ್ತೋ ತೇಲದೀಪಸಹಸ್ಸಂ ಉಜ್ಜಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಾಕಟೇ ಕತ್ವಾ ಕಥಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ತತ್ಥ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾತಿ ಇದಂ ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕೇ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ. ಇಧಾಪಿ ಚ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಸನ್ನಿಪತಿತಾ ದಿಸಾಸು ಆಗತಸಾಸನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ. ತತೋ – ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರಸೀಮಾ ಆಕುಲಾ, ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾ ಠಿತಾ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮದೂತಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲಾ ಪುಪ್ಫದಾನಾದೀಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೀ’’ತಿಆದೀನಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಪಿ ‘‘ಪಮತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ರಾಸಿಭೂತಾ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕಾಪೇನ್ತಿ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಪನ ತಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸೀಮಂ ಉಜುಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾದಯೋ ಪವತ್ತಾಪೇನ್ತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಾನಂ ಉಸ್ಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಅರಿಯವಂಸಕೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥಾಪೇನ್ತಿ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಧರೇಹಿ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಪಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಗ್ಗಬನ್ಧೇನ ವಿಚರಿತು’’ನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸಮಗ್ಗಾತಿಆದೀಸು ಚೇತಿಯಪಟಿಜಗ್ಗನತ್ಥಂ ವಾ ಬೋಧಿಗೇಹಉಪೋಸಥಾಗಾರಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ ವಾ ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಠಪೇತುಕಾಮತಾಯ ಓವಾದಂ ವಾ ದಾತುಕಾಮತಾಯ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಯಾ ವಾ ಘಣ್ಟಿಯಾ ವಾ ಆಕೋಟಿತಾಯ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತೋ ಪಚಿತಬ್ಬೋ, ಮಯ್ಹಂ ನವಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸಬ್ಬಂ ಪನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ – ‘‘ಅಹಂ ಪುರಿಮತರಂ, ಅಹಂ ಪುರಿಮತರ’’ನ್ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋ ಅವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ನ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ವುಟ್ಠಿತೇಸು ಹಿ ಯೇ ಪಠಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಬಾಹಿರಕಥಾವ ಸುತಾ, ಇದಾನಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ಪನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಪಿಚ ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವಿಹಾರಸೀಮಾ ಆಕುಲಾ, ಉಪೋಸಥಪವಾರಣಾ ಠಿತಾ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದಿಕಾರಕಾ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ಉಸ್ಸನ್ನಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಅಹಂ ಪಠಮಂ, ಅಹಂ ಪಠಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ.

ಆಗನ್ತುಕಂ ಪನ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಇಮಂ ಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹಿ, ಏತಂ ಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹಿ, ಅಯಂ ಕೋ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಾಪಿ, ಜಿಣ್ಣಪತ್ತಚೀವರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾಪಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾಪಿ, ಗಿಲಾನಮೇವ ಅನಾಥಂ – ‘‘ಅಸುಕಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹಿ, ಅಸುಕಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವೇಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾಪಿ, ಏಕೋ ಓಲಿಯಮಾನಕೋ ಗನ್ಥೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ತಂ ಗನ್ಥಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಙ್ಘಂ ಕರಣೀಯಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ.

ಅಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ನವಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವಾ ಬನ್ಧನ್ತಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ ನಾಮ, ಪುರಾಣಸನ್ಥತವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಯ. ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಸಾಸನಂ ದೀಪೇನ್ತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಮ, ವಸ್ಸಸತಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ವೇಸಾಲಿಕಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ವಿಯ. ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಾ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ನ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ, ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ವಿಯ. ನವಂ ಪನ ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವಾ ಅಬನ್ಧನ್ತಾ, ಧಮ್ಮವಿನಯತೋ ಸಾಸನಂ ದೀಪೇನ್ತಾ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಅಸಮೂಹನನ್ತಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ, ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪಸೇನೋ ವಿಯ, ಆಯಸ್ಮಾ ಯಸೋ ಕಾಕಣ್ಡಕಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಚ.

‘‘ಸುಣಾತು, ಮೇ ಆವುಸೋ ಸಙ್ಘೋ, ಸನ್ತಮ್ಹಾಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಗಿಹಿಗತಾನಿ, ಗಿಹಿನೋಪಿ ಜಾನನ್ತಿ, ‘ಇದಂ ವೋ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇದಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಹಿ ಮಯಂ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮೂಹನಿಸ್ಸಾಮ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಧೂಮಕಾಲಿಕಂ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಯಾವಿಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ತಾವಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಿಂಸು. ಯತೋ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ನ ದಾನಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇಯ್ಯ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಚುಳವ. ೪೪೨) –

ಇಮಂ ತನ್ತಿಂ ಠಪಯನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ವಿಯ ಚ. ವುದ್ಧಿಯೇವಾತಿ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ವುಡ್ಢಿಯೇವ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

ಥೇರಾತಿ ಥಿರಭಾವಪ್ಪತ್ತಾ ಥೇರಕಾರಕೇಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಬಹೂ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನನ್ತೀತಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ. ಚಿರಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಿತುಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾತಿ ಸಙ್ಘಪಿತರೋ. ಪಿತುಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ಸಙ್ಘಂ ಪರಿನೇನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಹುತ್ವಾ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಪವತ್ತೇನ್ತೀತಿ ಸಙ್ಘಪರಿಣಾಯಕಾ.

ಯೇ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಓವಾದತ್ಥಾಯ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಪಿ ತೇಸಂ ಓವಾದಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಪವೇಣೀಕಥಂ ನ ಕಥೇನ್ತಿ, ಸಾರಭೂತಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ನ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ. ತೇ ತೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಚ ಅರಿಯಧನೇಹೀತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ಯೇ ಪನ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಪಿ ತೇಸಂ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ ತೇ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಆಲೋಕಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ವಿಲೋಕಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಸಮಿಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಪಸಾರಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪವೇಣೀಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿ, ಸಾರಭೂತಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ, ತೇರಸಹಿ ಧುತಙ್ಗೇಹಿ ದಸಹಿ ಕಥಾವತ್ಥೂಹಿ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ತೇ ತೇಸಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ಅನುಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಪುನಬ್ಭವದಾನಂ ಪುನಬ್ಭವೋ, ಪುನಬ್ಭವೋ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ, ಪುನಬ್ಭವದಾಯಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಮಾ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾಯ. ನ ವಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯೇ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಕಾರಣಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಾನಂ ಪದಾನುಪದಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ಗಾಮಂ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇ ತಸ್ಸಾ ತಣ್ಹಾಯ ವಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಾಮ, ಇತರೇ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ಪಾಕಟಾಯೇವ.

ಆರಞ್ಞಕೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಧನುಸತಿಕಪಚ್ಛಿಮೇಸು. ಸಾಪೇಕ್ಖಾತಿ ಸತಣ್ಹಾ ಸಾಲಯಾ. ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇಸು ಹಿ ಝಾನಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾಪಿ ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಮತ್ತೋವ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸದಾರಿಕಾದಿಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಯೇನಸ್ಸ ಅಧಿಗತವಿಸೇಸೋಪಿ ಹಾಯತಿಯೇವ. ಅರಞ್ಞೇ ಪನ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಪಟಿಬುದ್ಧಮತ್ತೋ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಮೋರಾದೀನಂ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಯೇನ ಆರಞ್ಞಕಂ ಪೀತಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ಝಾನಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಭಿಕ್ಖುನೋ ಅರಞ್ಞೇ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಮೇವ ಪಸಂಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಮೇವ ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ – ‘‘ಆರಞ್ಞಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ಸಾಪೇಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಪೇಸಲಾತಿ ಪಿಯಸೀಲಾ. ಇಧಾಪಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಆಗಮನಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಾ ನೇವಾಸಿಕಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ. ಸಮ್ಪತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಪತ್ತಚೀವರಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಆಸನಪಞ್ಞಾಪನತಾಲವಣ್ಟಗ್ಗಹಣಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಥ ನೇಸಂ ಅವಣ್ಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ – ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠಾನಂ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ನ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ವಿಹಾರದ್ವಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ವಿಹಾರಂ ನ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಾನಂ ಅನಾಗಮನಮೇವ ಹೋತಿ. ಆಗತಾನಂ ಪನ ಫಾಸುವಿಹಾರೇ ಅಸತಿ ಯೇಪಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ತೇ – ‘‘ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ತಾವ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತಾಮ್ಹ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ನೇವಾಸಿಕಾನಂ ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಕೋ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಸೋ ವಿಹಾರೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನಾವಾಸೋವ ಹೋತಿ. ತತೋ ನೇವಾಸಿಕಾ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಕಙ್ಖಾವಿನೋದನಂ ವಾ ಆಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪಕಂ ವಾ ಮಧುರಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ವಾ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತೇಸಂ ನೇವ ಅಗ್ಗಹಿತಧಮ್ಮಗ್ಗಹಣಂ, ನ ಗಹಿತಸಜ್ಝಾಯಕರಣಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ನೇಸಂ ಹಾನಿಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ವುದ್ಧಿ.

ಯೇ ಪನ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಆಗಮನಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಸನ್ನಾ, ಆಗತಾನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಕಙ್ಖಂ ವಿನೋದೇನ್ತಿ, ಮಧುರಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಲಭನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ – ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರಭಿಕ್ಖೂ ಏವಂ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದೂರತೋಪಿ ಏನ್ತಿ, ತೇಸಂ ನೇವಾಸಿಕಾ ವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಮೀಪಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವುಡ್ಢತರಂ ಆಗನ್ತುಕಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ನವಕತರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದನ್ತಿ. ನಿಸೀದಿತ್ವಾ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸಿಸ್ಸಥ ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ‘ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಸಪ್ಪಾಯಂ ಸೇನಾಸನಂ, ಸುಲಭಾ ಭಿಕ್ಖಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ವಿನಯಧರೋ ಚೇ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ಸುತ್ತನ್ತಾದಿಧರೋ ಚೇ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾ ‘‘ಏಕಂ ದ್ವೇ ದಿವಸಾನಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಆಗತಾಮ್ಹ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ಸುಖಸಂವಾಸತಾಯ ದಸದ್ವಾದಸವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ತಾರೋ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೩೭. ದುತಿಯಸತ್ತಕೇ ಕಮ್ಮಂ ಆರಾಮೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಕಮ್ಮಾರಾಮಾತಿ. ಕಮ್ಮೇ ರತಾತಿ ಕಮ್ಮರತಾ. ಕಮ್ಮಾರಾಮತಮನುಯುತ್ತಾತಿ ಯುತ್ತಾ ಪಯುತ್ತಾ ಅನುಯುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಇತಿಕಾತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚೀವರವಿಚಾರಣಂ, ಚೀವರಕರಣಂ, ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಂ, ಸೂಚಿಘರಂ, ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಂ, ಅಸಂಬದ್ಧಕಂ, ಕಾಯಬನ್ಧನಂ, ಧಮಕರಣಂ, ಆಧಾರಕಂ, ಪಾದಕಥಲಿಕಂ, ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀಆದೀನಂ ಕರಣನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ಏತಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸಕಲದಿವಸಂ ಏತಾನೇವ ಕರೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ಯೋ ಪನ ಏತೇಸಂ ಕರಣವೇಲಾಯಮೇವ ಏತಾನಿ ಕರೋತಿ, ಉದ್ದೇಸವೇಲಾಯಂ ಉದ್ದೇಸಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಜ್ಝಾಯವೇಲಾಯಂ ಸಜ್ಝಾಯತಿ, ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತವೇಲಾಯಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಮನಸಿಕಾರವೇಲಾಯಂ ಮನಸಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ನ ಸೋ ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ ನಾಮ.

ನ ಭಸ್ಸಾರಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಇತ್ಥಿವಣ್ಣಪುರಿಸವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಂ ಕರೋನ್ತೋಯೇವ ದಿವಸಞ್ಚ ರತ್ತಿಞ್ಚ ವೀತಿನಾಮೇತಿ, ಏವರೂಪೇ ಭಸ್ಸೇ ಪರಿಯನ್ತಕಾರೀ ನ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಭಸ್ಸಾರಾಮೋ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತಿ, ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಭಸ್ಸೋವ ಭಸ್ಸೇ ಪರಿಯನ್ತಕಾರೀಯೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಯಂ ಕರಣೀಯಂ – ಧಮ್ಮೀ ವಾ ಕಥಾ, ಅರಿಯೋ ವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೭೩) ವುತ್ತತ್ತಾ.

ನ ನಿದ್ದಾರಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ನಿಪನ್ನೋಪಿ ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂತೋ ನಿದ್ದಾಯತಿಯೇವ, ಅಯಂ ನಿದ್ದಾರಾಮೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಕರಜಕಾಯಗೇಲಞ್ಞೇನ ಚಿತ್ತಂ ಭವಙ್ಗೇ ಓತರತಿ, ನಾಯಂ ನಿದ್ದಾರಾಮೋ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಅಭಿಜಾನಾಮಹಂ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿತಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೩೮೭).

ನ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಏಕಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ತತಿಯೋ ತಿಣ್ಣಂ ಚತುತ್ಥೋತಿ ಏವಂ ಸಂಸಟ್ಠೋವ ವಿಹರತಿ, ಏಕಕೋ ಅಸ್ಸಾದಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಯಂ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋ. ಯೋ ಪನ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಏಕಕೋ ಅಸ್ಸಾದಂ ಲಭತಿ, ನಾಯಂ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ನ ಪಾಪಿಚ್ಛಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಾಯ ಇಚ್ಛಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ನಾಮ.

ನ ಪಾಪಮಿತ್ತಾದೀಸು ಪಾಪಾ ಮಿತ್ತಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪಾಪಮಿತ್ತಾ. ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಸಹ ಅಯನತೋ ಪಾಪಾ ಸಹಾಯಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಪಾಪಸಹಾಯಾ. ತನ್ನಿನ್ನತಪ್ಪೋಣತಪ್ಪಬ್ಭಾರತಾಯ ಪಾಪೇಸು ಸಮ್ಪವಙ್ಕಾತಿ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕಾ.

ಓರಮತ್ತಕೇನಾತಿ ಅವರಮತ್ತಕೇನ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ. ಅನ್ತರಾತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಅಪತ್ವಾವ ಏತ್ಥನ್ತರೇ. ವೋಸಾನನ್ತಿ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ – ‘‘ಅಲಮೇತ್ತಾವತಾ’’ತಿ ಓಸಕ್ಕನಂ ಠಿತಕಿಚ್ಚತಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಯಾವ ಸೀಲಪಾರಿಸುದ್ಧಿಮತ್ತೇನ ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಮತ್ತೇನ ವಾ ಝಾನಮತ್ತೇನ ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನಭಾವಮತ್ತೇನ ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಭಾವಮತ್ತೇನ ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಭಾವಮತ್ತೇನ ವಾ ವೋಸಾನಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಾವ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ.

೧೩೮. ತತಿಯಸತ್ತಕೇ ಸದ್ಧಾತಿ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾ. ತತ್ಥ ಆಗಮನೀಯಸದ್ಧಾ, ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಾ, ಪಸಾದಸದ್ಧಾ, ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಸದ್ಧಾ. ತತ್ಥ ಆಗಮನೀಯಸದ್ಧಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಹೋತಿ. ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಾ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾನಂ. ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಙ್ಘೋತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಪಸಾದೋ ಪಸಾದಸದ್ಧಾ. ಓಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪನ ಸದ್ದಹನಂ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾ. ಸಾ ದುವಿಧಾಪಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತಾಯ ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರಸದಿಸೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಂ ವಾ, ಬೋಧಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಂ ವಾ ಕತಮೇವ ಹೋತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಆಚರಿಯವತ್ತಾದೀನಿ ಸಬ್ಬವತ್ತಾನಿ ಪೂರೇತಿ. ಹಿರಿಮನಾತಿ ಪಾಪಜಿಗುಚ್ಛನಲಕ್ಖಣಾಯ ಹಿರಿಯಾ ಯುತ್ತಚಿತ್ತಾ. ಓತ್ತಪ್ಪೀತಿ ಪಾಪತೋ ಭಾಯನಲಕ್ಖಣೇನ ಓತ್ತಪ್ಪೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ.

ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಪಟಿವೇಧಬಹುಸ್ಸುತೋತಿ ದ್ವೇ ಬಹುಸ್ಸುತಾ. ಪರಿಯತ್ತೀತಿ ತೀಣಿ ಪಿಟಕಾನಿ. ಪಟಿವೇಧೋತಿ ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಪರಿಯತ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಸಾ ಯೇನ ಬಹು ಸುತಾ, ಸೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ. ಸೋ ಪನೇಸ ನಿಸ್ಸಯಮುಚ್ಚನಕೋ, ಪರಿಸುಪಟ್ಠಾಕೋ, ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ, ಸಬ್ಬತ್ಥಕಬಹುಸ್ಸುತೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ತಯೋ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ಓವಾದವಗ್ಗೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಸಬ್ಬತ್ಥಕಬಹುಸ್ಸುತಾ ಪನ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ.

ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾತಿ ಯೇಸಂ ಕಾಯಿಕಞ್ಚ ಚೇತಸಿಕಞ್ಚ ವೀರಿಯಂ ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಕಾಯಸಙ್ಗಣಿಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಅಟ್ಠಆರಬ್ಭವತ್ಥುವಸೇನ ಏಕಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಕಾಯಿಕವೀರಿಯಂ ಆರದ್ಧಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೇ ಚಿತ್ತಸಙ್ಗಾಣಿಕಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಏಕಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಗಮನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಠಾನಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಠಾನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಲೇಸಸ್ಸ ನಿಸಜ್ಜಂ, ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಸಯನಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಕಿಲೇಸೇ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ಆರದ್ಧಂ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತೀತಿ ಚಿರಕತಾದೀನಂ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ ಮಹಾಗತಿಮ್ಬಯಅಭಯತ್ಥೇರದೀಘಭಾಣಅಭಯತ್ಥೇರತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರಾ ವಿಯ. ಮಹಾಗತಿಮ್ಬಯಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಜಾತಪಞ್ಚಮದಿವಸೇ ಮಙ್ಗಲಪಾಯಾಸೇ ತುಣ್ಡಂ ಪಸಾರೇನ್ತಂ ವಾಯಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಹುಂ ಹುನ್ತಿ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಥೇರಕಾಲೇ – ‘‘ಕದಾ ಪಟ್ಠಾಯ, ಭನ್ತೇ, ಸರಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಜಾತಪಞ್ಚಮದಿವಸೇ ಕತಸದ್ದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆವುಸೋ’’ತಿ ಆಹ.

ದೀಘಭಾಣಕಅಭಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಜಾತನವಮದಿವಸೇ ಮಾತಾ ಚುಮ್ಬಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಓನತಾ ತಸ್ಸಾ ಮೋಳಿ ಮುಚ್ಚಿತ್ಥ. ತತೋ ತುಮ್ಬಮತ್ತಾನಿ ಸುಮನಪುಪ್ಫಾನಿ ದಾರಕಸ್ಸ ಉರೇ ಪತಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖಂ ಜನಯಿಂಸು. ಸೋ ಥೇರಕಾಲೇ – ‘‘ಕದಾ ಪಟ್ಠಾಯ, ಭನ್ತೇ, ಸರಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ – ‘‘ಜಾತನವಮದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ.

ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ – ‘‘ಅನುರಾಧಪುರೇ ತೀಣಿ ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಾಪೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಏಕೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮನಂ ಕತ್ವಾ – ‘ತ್ವಂ ಕಿನ್ನಾಮೋ, ತ್ವಂ ಕಿನ್ನಾಮೋ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಪುನ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ತೇಸಂ ನಾಮಾನಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತುಂ – ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಆವುಸೋ’’ತಿ ಆಹ. ಏವರೂಪೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ – ‘‘ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಪಞ್ಞವನ್ತೋತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಪರಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಪಿ ಚ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಏತೇಹಿ ಪದೇಹಿ ವಿಪಸ್ಸಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಭಾರಭೂತಾ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಚೇವ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ಚ ಕಥಿತಾ.

೧೩೯. ಚತುತ್ಥಸತ್ತಕೇ ಸತಿಯೇವ ಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ತತ್ಥ ಉಪಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪವಿಚಯಲಕ್ಖಣೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪಗ್ಗಹಲಕ್ಖಣೋ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಫರಣಲಕ್ಖಣೋ ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಉಪಸಮಲಕ್ಖಣೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಅವಿಕ್ಖೇಪಲಕ್ಖಣೋ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಲಕ್ಖಣೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಭಾವೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ಛಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ನವಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ದಸಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ಸತ್ತಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ದಸಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ, ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ ವಡ್ಢೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತೇ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕೇ ಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಕಥೇಸಿ.

೧೪೦. ಪಞ್ಚಮಸತ್ತಕೇ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಾ ಸತ್ತ ಲೋಕಿಯವಿಪಸ್ಸನಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಏತಂ ಸನ್ತಂ, ಏತಂ ಪಣೀತಂ, ಯದಿದಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೯.೩೬) ಆಗತವಸೇನೇತ್ಥ ದ್ವೇ ಲೋಕುತ್ತರಾಪಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೪೧. ಛಕ್ಕೇ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ವಚೀಕಮ್ಮಮನೋಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಾನಿ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇನ ಆಗತಾನಿ ಗಿಹೀಸುಪಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಹಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಧಮ್ಮಪೂರಣಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಬೋಧಿವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಗಮನಂ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ, ಪತ್ತಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ, ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನಂ, ಅನುಗಮನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಆಚಾರಪಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಪಞ್ಞಾಪನಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಕಥನಂ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ತೇಪಿಟಕಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಬೋಧಿವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ದೀಪಮಾಲಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸಾಮ, ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದಸ್ಸಾಮ, ವಸ್ಸವಾಸಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಅಜ್ಜ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದಸ್ಸಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಖಾದನೀಯಾದೀನಿ ಸಂವಿದಹಥ, ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಪಾನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಥ, ಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆನೇಥ, ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇಥ, ಛನ್ದಜಾತಾ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋಥಾತಿಆದಿಕಥನಕಾಲೇ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಪ್ಪಟಿಜಗ್ಗನಂ, ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಕತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ‘ಅಯ್ಯಾ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು, ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾ’ತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಚ. ತತ್ಥ ನವಕಾನಂ ಚೀವರಕಮ್ಮಾದೀಸು ಸಹಾಯಭಾವಗಮನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಥೇರಾನಂ ಪನ ಪಾದಧೋವನವನ್ದನಬೀಜನದಾನಾದಿಭೇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಉಭಯೇಹಿಪಿ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ದಾರುಭಣ್ಡಾದೀನಂ ತೇಸು ಅವಮಞ್ಞಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ವಿಯ ಪಟಿಸಾಮನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ದೇವತ್ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋತಿ ಏವಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ವಚನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ವಿಹಾರೇ ಅಸನ್ತಂ ಪನ ಪಟಿಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಕುಹಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇವತ್ಥೇರೋ, ಕುಹಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ, ಕದಾ ನು ಖೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಮಮಾಯನವಚನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಮೇತ್ತಾಸಿನೇಹಸಿನಿದ್ಧಾನಿ ಪನ ನಯನಾನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೇನ ಮುಖೇನ ಓಲೋಕನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ದೇವತ್ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅರೋಗೋ ಹೋತು, ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋತಿ ಸಮನ್ನಾಹರಣಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಲಾಭಾತಿ ಚೀವರಾದಯೋ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾ. ಧಮ್ಮಿಕಾತಿ ಕುಹನಾದಿಭೇದಂ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಅನ್ತಮಸೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಮತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಪತ್ತೇ ಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಗತಂ ದ್ವಿತಿಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾ ನಾಮ – ಆಮಿಸಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಞ್ಚ, ಪುಗ್ಗಲಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಞ್ಚ. ತತ್ಥ – ‘‘ಏತ್ತಕಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಭಜನಂ ಆಮಿಸಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಅಸುಕಸ್ಸ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಭಜನಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ಯೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀ ನಾಮ.

ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಧಾರಣಭೋಗಿನೋ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ, ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ತಂ ನೇವ ಲಾಭೇನ ಲಾಭಂ ನಿಜಿಗೀಸನತಾಮುಖೇನ ಗಿಹೀನಂ ದೇತಿ, ನ ಅತ್ತನಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚ – ‘‘ಸಙ್ಘೇನ ಸಾಧಾರಣಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸತಿ.

ಇಮಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಂ ಕೋ ಪೂರೇತಿ, ಕೋ ನ ಪೂರೇತೀತಿ? ದುಸ್ಸೀಲೋ ತಾವ ನ ಪೂರೇತಿ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಸೀಲವನ್ತಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಪನ ವತ್ತಂ ಅಖಣ್ಡೇನ್ತೋ ಪೂರೇತಿ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ತಂ – ಯೋ ಹಿ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಮಾತು ವಾ ಪಿತು ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ವಾ ದೇತಿ, ಸೋ ದಾತಬ್ಬಂ ದೇತಿ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಪನಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ, ಪಲಿಬೋಧಜಗ್ಗನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಹಿ ಮುತ್ತಪಲಿಬೋಧಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ದೇನ್ತೇನ ಗಿಲಾನಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಆಗನ್ತುಕಗಮಿಕಾನಞ್ಚೇವ ನವಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ. ಏತೇಸಂ ದತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಥೋಕಂ ಅದತ್ವಾ ಯೋ ಯತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ತತ್ತಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅವಸಿಟ್ಠೇ ಅಸತಿ ಪುನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ, ತಂ ದತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಸೀಲವನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಅದಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಸುಪೂರೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಹಿ ಪರಿಸಾಯ ಯೋ ಅಞ್ಞತೋ ಲಭತಿ, ಸೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಞ್ಞತೋ ಅಲಭನ್ತೋಪಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನಾತಿರೇಕಂ. ಅಯಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ದ್ವಾದಸಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ಪೂರತಿ, ನ ತತೋ ಓರಂ. ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವಾದಸಮೇ ವಸ್ಸೇ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪೂರಂ ಪತ್ತಂ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಹಾಯಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಚ ಕಸ್ಸೇಸೋ ಪತ್ತೋತಿ, ‘‘ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಆಹರಥ ನ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಚ ರಿತ್ತಂ ಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ, ಅಥ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ರಿತ್ತಂ ಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಅನವಸೇಸೇತ್ವಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸೂ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಪುನ ದ್ವಾದಸವಸ್ಸಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸಸದಿಸೋ ಹೇಸ, ಸಕಿಂ ಖಣ್ಡೇ ಜಾತೇ ಪುನ ಪೂರೇತಬ್ಬೋವ. ಯೋ ಪನ – ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ, ಯಸ್ಸ ಮೇ ಪತ್ತಗತಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾವ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಜನೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ಪೂರಿತಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ನೇವ ಇಸ್ಸಾ, ನ ಮಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಸುಲಭಪಚ್ಚಯೋ ಚ, ಪತ್ತಗತಮಸ್ಸ ದಿಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಖೀಯತಿ, ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಲಭತಿ, ಭಯೇ ವಾ ಛಾತಕೇ ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ – ಸೇನಗಿರಿವಾಸೀ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಮಹಾಗಿರಿಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ. ಪಞ್ಞಾಸ ಮಹಾಥೇರಾ ನಾಗದೀಪಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಗಿರಿಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲದ್ಧಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಥೇರೋ ಪನ ಪವಿಸನ್ತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಲದ್ಧಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ವಿಚರಿಮ್ಹ ಆವುಸೋತಿ. ಸೋ ತೇಸಂ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ ಯಾವಾಹಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ, ತಾವ ಇಧೇವ ಹೋಥಾ’’ತಿ. ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾಸ ಜನಾ ಪತ್ತತೇಮನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಮ್ಹಾತಿ. ಭನ್ತೇ, ನೇವಾಸಿಕಾ ನಾಮ ಪಟಿಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಲಭನ್ತಾಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಸಭಾಗಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ. ಥೇರಾ ಆಗಮೇಸುಂ. ಥೇರೋ ಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ. ಧುರಗೇಹೇಯೇವ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಖೀರಭತ್ತಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ಠಿತಾ. ಅಥ ಥೇರಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಸ್ಸೇವ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ಥೇರಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇತಿ, ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಂ ಆಹ. ಥೇರೋ – ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏತ್ತಕೇಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲದ್ಧಂ, ಅಯಂ ಸೀಘಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಸೇಸಾನಂ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಥೇರೋ ಓಲೋಕನಾಕಾರೇನೇವ ಞತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಪಾತೋ, ನಿಕ್ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಯಾವದತ್ಥಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಿ.

ಅಥ ನಂ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಥೇರಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕದಾ, ಆವುಸೋ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ? ನತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋತಿ. ಝಾನಲಾಭೀಸಿ, ಆವುಸೋತಿ? ಏತಮ್ಪಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ನತ್ಥೀತಿ. ನನು, ಆವುಸೋ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ? ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಿತೋ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀತಿ. ತೇ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ಇದಂ ತಾವ – ‘‘ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಅಯಮೇವ ಪನ ಥೇರೋ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತೇ ಗಿರಿಭಣ್ಡಮಹಾಪೂಜಾಯ ದಾನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಿಂ ವರಭಣ್ಡನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ದ್ವೇ ಸಾಟಕಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಏತೇ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಏಕೋ ದಹರೋ ಏವಂ ವದತೀ’’ತಿ. ದಹರಸ್ಸ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ, ಮಹಾಥೇರಾನಂ ಪನ ಸುಖುಮಸಾಟಕಾ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ವತ್ವಾ ಮಹಾಥೇರಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಠಪೇತಿ. ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಿತೇ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿತಾಪಿ ತೇ ಸಾಟಕಾ ಹತ್ಥಂ ನಾರೋಹನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇ ಆರೋಹನ್ತಿ. ದಹರಸ್ಸ ದಾನಕಾಲೇ ಪನ ಹತ್ಥಂ ಆರುಳ್ಹಾ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಪಾತೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದಹರಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಹರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಕದಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪರಿಯಾಯೇನಾಪಿ ಅಸನ್ತಂ ಅವದನ್ತೋ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಆಹ. ನನು, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅವಚುತ್ಥಾತಿ. ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಅಹಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಇದಂ – ‘‘ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಸ್ಸಭಯೇ ಪನ ಭಾತರಗಾಮವಾಸಿನೋ ನಾಗತ್ಥೇರಿಯಾ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಥೇರೀ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ – ‘‘ಅತಿವಿಯ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸೋ ಗಾಮೋ, ಉಪಧಾರೇಥ ತಾವಾ’’ತಿ ದಹರಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಹ. ತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಥೇರಿಯಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ತೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅತ್ತನೋ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇಸುಯೇವ ಯೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾದೇವತಾ ದ್ವಾದಸನ್ನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಮಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛಥ, ನಿಚ್ಚಂ ಇಧೇವ ಏಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಿಯಾ ಪನ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ನಾಗತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ – ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಭಯಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಧ ಯಾಪೇತುಂ, ಪರತೀರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮೋವ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಥೇರಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಾತರಗಾಮಂ ಆಗತೋ. ಥೇರೀ – ‘‘ಥೇರಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಿಂ ಅಯ್ಯಾತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸಾ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಏಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರೇಯೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಥೇರೀ ಪುನದಿವಸೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ – ‘‘ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಧಮ್ಮಿಕೋ ತಾತ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ. ‘‘ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀ’’ತಿ. ಸಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿ. ಪತ್ತೋ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ – ‘‘ಸತ್ತತಾಲಮತ್ತೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಭತ್ತಮೇವ ಥೇರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ – ‘‘ಭಯಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನ ಹೋತಿ, ಭಯೇ ವೂಪಸನ್ತೇ ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥಯಮಾನೋ, ‘ಭೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಿಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವೀತಿನಾಮಯಿತ್ಥಾ’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುವದಿಯಮಾನೋ ಸನ್ಥಮ್ಭೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ ಥೇರಿಯೋ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಆರುಹಿ.

ರುಕ್ಖದೇವತಾಪಿ – ‘‘ಸಚೇ ಥೇರೋ ಥೇರಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನ ನಂ ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯಮಾನಾ ಠತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಗಮನಂ ದಿಸ್ವಾ ರುಕ್ಖಾ ಓರುಯ್ಹ ಪತ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇಥಾತಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂಯೇವ ಆನೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಸತ್ತವಸ್ಸಾನಿ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಇದಂ – ‘‘ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು. ತತ್ರ ಹಿ ಥೇರೀ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಖಣ್ಡಾನೀತಿಆದೀಸು ಯಸ್ಸ ಸತ್ತಸು ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಆದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಅನ್ತೇ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಪರಿಯನ್ತೇ ಛಿನ್ನಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಖಣ್ಡಂ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವೇಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಛಿದ್ದಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಛಿದ್ದಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ವಾ ಉಟ್ಠಿತೇನ ವಿಸಭಾಗವಣ್ಣೇನ ಕಾಳರತ್ತಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರವಣ್ಣಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಸಬಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ವಿಸಭಾಗಬಿನ್ದುಚಿತ್ರಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಕಮ್ಮಾಸಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬೇನಸಬ್ಬಂ ಅಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಸಬಲಾನಿ ಅಕಮ್ಮಾಸಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ತಣ್ಹಾದಾಸಬ್ಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವಕರಣತೋ ಭುಜಿಸ್ಸಾನಿ. ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಪಸತ್ಥತ್ತಾ ವಿಞ್ಞುಪಸತ್ಥಾನಿ, ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ – ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ತ್ವಂ ಆಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಪರಾಮಟ್ಠುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಚ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾನಿ, ಉಪಚಾರಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಅಪ್ಪನಾಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಸಂವತ್ತಯನ್ತೀತಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತೇಸು ತೇಸು ದಿಸಾಭಾಗೇಸು ವಿಹರನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾನಭಾವೂಪಗತಸೀಲಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಞ್ಹಿ ಸೀಲಂ ಸಮುದ್ದನ್ತರೇಪಿ ದೇವಲೋಕೇಪಿ ವಸನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಸೀಲೇನ ಸಮಾನಮೇವ ಹೋತಿ, ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಸೀಲೇ ನಾನತ್ತಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಅರಿಯಾತಿ ನಿದ್ದೋಸಾ. ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ. ತಕ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ತಥಾಕಾರೀ ಹೋತಿ. ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಕ್ಖಯತ್ಥಂ. ದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞಗತಾತಿ ಸಮಾನದಿಟ್ಠಿಭಾವಂ ಉಪಗತಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ವುದ್ಧಿಯೇವಾತಿ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತಾನಂ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀತಿ.

೧೪೨. ಏತದೇವ ಬಹುಲನ್ತಿ ಆಸನ್ನಪರಿನಿಬ್ಬಾನತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖು ಓವದನ್ತೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಏತಂಯೇವ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕರೋತಿ. ಇತಿ ಸೀಲನ್ತಿ ಏವಂ ಸೀಲಂ, ಏತ್ತಕಂ ಸೀಲಂ. ಏತ್ಥ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಸೀಲಂ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಸಮಾಧಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೀಲಪರಿಭಾವಿತೋತಿ ಆದೀಸು ಯಸ್ಮಿಂ ಸೀಲೇ ಠತ್ವಾವ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಂ ಫಲಸಮಾಧಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಿ. ಏಸೋ ತೇನ ಸೀಲೇನ ಪರಿಭಾವಿತೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ, ಮಹಾನಿಸಂಸೋ. ಯಮ್ಹಿ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಠತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಂ ಫಲಪಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಿ, ಸಾ ತೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪರಿಭಾವಿತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋತಿ, ಮಹಾನಿಸಂಸಾ. ಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಠತ್ವಾ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಫಲಚಿತ್ತಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತಿ, ತಂ ತಾಯ ಪರಿಭಾವಿತಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಆಸವೇಹಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ.

ಯಥಾಭಿರನ್ತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನಭಿರತಿಪರಿತಸ್ಸಿತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯಥಾರುಚಿ ಯಥಾಅಜ್ಝಾಸಯನ್ತಿ ಪನ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಆಯಾಮಾತಿ ಏಹಿ ಯಾಮ. ‘‘ಅಯಾಮಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆನನ್ದಾತಿ ಭಗವಾ ಸನ್ತಿಕಾವಚರತ್ತಾ ಥೇರಂ ಆಲಪತಿ. ಥೇರೋ ಪನ – ‘‘ಗಣ್ಹಥಾವುಸೋ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ, ಭಗವಾ ಅಸುಕಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇತಿ.

೧೪೪. ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕಾಗಮನಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋತಿಆದಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೧೪೧) ಸಮ್ಪಸಾದನೀಯೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಂ.

ದುಸ್ಸೀಲಆದೀನವವಣ್ಣನಾ

೧೪೮. ಪಾಟಲಿಗಮನೇ ಆವಸಥಾಗಾರನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಆವಸಥಗೇಹಂ. ಪಾಟಲಿಗಾಮೇ ಕಿರ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಸಹಾಯಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಗೇಹತೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಮಾಸಮ್ಪಿ ಅಡ್ಢಮಾಸಮ್ಪಿ ವಸನ್ತಿ. ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಚ್ಚುಪದ್ದುತಾ – ‘‘ಏತೇಸಂ ಆಗತಕಾಲೇ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಗರಮಜ್ಝೇ ಮಹತಿಂ ಸಾಲಂ ಕರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಭಣ್ಡಪಟಿಸಾಮನಟ್ಠಾನಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅಕಂಸು. ತೇ – ‘‘ಭಗವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾವ – ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಭಗವಾ ಆನೇತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಸೋ ಸಯಮೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ಅಜ್ಜ ಭಗವನ್ತಂ ಆವಸಥೇ ಮಙ್ಗಲಂ ವದಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏತದತ್ಥಮೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹಂಸು. ಯೇನ ಆವಸಥಾಗಾರನ್ತಿ ತೇ ಕಿರ – ‘‘ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಅರಞ್ಞಜ್ಝಾಸಯಾ ಅರಞ್ಞಾರಾಮಾ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಸಿತುಂ ಇಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ವಾ ನೋ ವಾ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಮನಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಆವಸಥಾಗಾರಂ ಅಪ್ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾವ ಆಗಮಂಸು. ಇದಾನಿ ಭಗವತೋ ಮನಂ ಞತ್ವಾ ಪುರೇತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಯೇನಾವಸಥಾಗಾರಂ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ಸಬ್ಬಸನ್ಥರಿನ್ತಿ ಯಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಸನ್ಥತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸನ್ಥರಿಂ.

೧೪೯. ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ಅಸೀಲೋ ನಿಸ್ಸೀಲೋ. ಸೀಲವಿಪನ್ನೋತಿ ವಿಪನ್ನಸೀಲೋ ಭಿನ್ನಸಂವರೋ. ಪಮಾದಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಪಮಾದಕಾರಣಾ.

ಇದಞ್ಚ ಸುತ್ತಂ ಗಹಟ್ಠಾನಂ ವಸೇನ ಆಗತಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಮ್ಪಿ ಪನ ಲಬ್ಭತೇವ. ಗಹಟ್ಠೋ ಹಿ ಯೇನ ಯೇನ ಸಿಪ್ಪಟ್ಠಾನೇನ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇತಿ – ಯದಿ ಕಸಿಯಾ, ಯದಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ಪಮತ್ತೋ ತಂ ತಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಮೂಲಮ್ಪಿ ವಿನಸ್ಸತಿ. ಮಾಘಾತಕಾಲೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪನ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾದೀನಿ ಚ ಕರೋನ್ತೋ ದಣ್ಡವಸೇನ ಮಹತಿಂ ಭೋಗಜಾನಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಚ ಪಮಾದಕಾರಣಾ ಸೀಲತೋ ಬುದ್ಧವಚನತೋ ಝಾನತೋ ಸತ್ತಅರಿಯಧನತೋ ಚ ಜಾನಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ.

ಗಹಟ್ಠಸ್ಸ – ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಅಸುಕಕುಲೇ ಜಾತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಇಧಲೋಕಪರಲೋಕೋ ಸಲಾಕಭತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇತೀ’’ತಿ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ವಾ – ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ನಾಸಕ್ಖಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತುಂ, ನ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಹೇತುಂ, ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಜೀವತಿ, ಛಹಿ ಅಗಾರವೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ.

ಅವಿಸಾರದೋತಿ ಗಹಟ್ಠೋ ತಾವ – ‘‘ಅವಸ್ಸಂ ಬಹೂನಂ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನೇ ಕೇಚಿ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಥ ಮಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ರಾಜಕುಲಸ್ಸ ವಾ ದಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಭಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಮಙ್ಕುಭೂತೋ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಧೋಮುಖೋ ಅಙ್ಗುಲಿಕೇನ ಭೂಮಿಂ ಕಸನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಹುತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ – ‘‘ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ, ಅವಸ್ಸಂ ಕೋಚಿ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ಮೇ ಉಪೋಸಥಮ್ಪಿ ಪವಾರಣಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಚಾವೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಭಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಹುತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ದುಸ್ಸೀಲೋಪಿ ದಪ್ಪಿತೋ ವಿಯ ವಿಚರತಿ, ಸೋಪಿ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿಯೇವ.

ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಙ್ಕರೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ಹಿ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲಕಮ್ಮೇ ಸಮಾದಾಯ ಪವತ್ತಿತಟ್ಠಾನಂ ಆಪಾಥಮಾಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಇಧಲೋಕಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನಿಮೀಲೇತ್ವಾ ಪರಲೋಕಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಸತ್ತಿಸತೇನ ಸೀಸೇ ಪಹರಿಯಮಾನೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೋ – ‘‘ವಾರೇಥ, ವಾರೇಥಾ’’ತಿ ವಿರವನ್ತೋ ಮರತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಪದಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೧೫೦. ಆನಿಸಂಸಕಥಾ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೫೧. ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯಾತಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಪಾಳಿಮುತ್ತಕಾಯ ಧಮ್ಮಿಕಥಾಯ ಚೇವ ಆವಸಥಾನುಮೋದನಾಯ ಚ ಆಕಾಸಗಙ್ಗಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಮಹಾಮಧುಂ ಪೀಳೇತ್ವಾ ಮಧುಪಾನಂ ಪಾಯೇನ್ತೋ ವಿಯ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾತಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಖೀಣಾ ಖಯವಯಂ ಉಪೇತಾ. ಸುಞ್ಞಾಗಾರನ್ತಿ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತತ್ಥೇವ ಪನ ಏಕಪಸ್ಸೇ ಸಾಣಿಪಾಕಾರೇನ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ‘‘ಇಧ ಸತ್ಥಾ ವಿಸ್ಸಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಚಕಂ ಪಞ್ಞಪೇಸುಂ. ಭಗವಾ – ‘‘ಚತೂಹಿಪಿ ಇರಿಯಾಪಥೇಹಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಏತೇಸಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತತ್ಥ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪಾವಿಸೀ’’ತಿ.

ಪಾಟಲಿಪುತ್ತನಗರಮಾಪನವಣ್ಣನಾ

೧೫೨. ಸುನಿಧವಸ್ಸಕಾರಾತಿ ಸುನಿಧೋ ಚ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಚ ದ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ. ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತಾತಿ ಮಗಧರಞ್ಞೋ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಮಹಾಅಮಚ್ಚಾ, ಮಗಧರಟ್ಠೇ ವಾ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಮಹತಿಯಾ ಇಸ್ಸರಿಯಮತ್ತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತಾ. ಪಾಟಲಿಗಾಮೇ ನಗರನ್ತಿ ಪಾಟಲಿಗಾಮಂ ನಗರಂ ಕತ್ವಾ ಮಾಪೇನ್ತಿ. ವಜ್ಜೀನಂ ಪಟಿಬಾಹಾಯಾತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜಕುಲಾನಂ ಆಯಮುಖಪಚ್ಛಿನ್ದನತ್ಥಂ. ಸಹಸ್ಸೇವಾತಿ ಏಕೇಕವಗ್ಗವಸೇನ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಹುತ್ವಾ. ವತ್ಥೂನೀತಿ ಘರವತ್ಥೂನಿ. ಚಿತ್ತಾನಿ ನಮನ್ತಿ ನಿವೇಸನಾನಿ ಮಾಪೇತುನ್ತಿ ರಞ್ಞಞ್ಚ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಞ್ಚ ನಿವೇಸನಾನಿ ಮಾಪೇತುಂ ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾಪಾಠಕಾನಂ ಚಿತ್ತಾನಿ ನಮನ್ತಿ. ತೇ ಕಿರ ಅತ್ತನೋ ಸಿಪ್ಪಾನುಭಾವೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥವಿಯಂ ತಿಂಸಹತ್ಥಮತ್ತೇ ಠಾನೇ – ‘‘ಇಧ ನಾಗಗ್ಗಾಹೋ, ಇಧ ಯಕ್ಖಗ್ಗಾಹೋ, ಇಧ ಭೂತಗ್ಗಾಹೋ, ಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಖಾಣುಕೋ ವಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ತದಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಜಪ್ಪಿತ್ವಾ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತಯಮಾನಾ ವಿಯ ಮಾಪೇನ್ತಿ. ಅಥವಾ ನೇಸಂ ಸರೀರೇ ದೇವತಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿವೇಸನಾನಿ ಮಾಪೇತುಂ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮೇನ್ತಿ. ತಾ ಚತೂಸು ಕೋಣೇಸು ಖಾಣುಕೇ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಗಹಿತಮತ್ತೇ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸದ್ಧಾನಂ ಕುಲಾನಂ ಸದ್ಧಾ ದೇವತಾ ತಥಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಸ್ಸದ್ಧಾನಂ ಕುಲಾನಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ದೇವತಾವ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಸದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಇಧ ಮನುಸ್ಸಾ ನಿವೇಸನಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ವಡ್ಢಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ಮಯಂ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಂ, ಧಮ್ಮಕಥಂ, ಪಞ್ಹಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ, ಅನುಮೋದನಞ್ಚ ಸೋತುಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮ, ಮನುಸ್ಸಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

ತಾವತಿಂಸೇಹೀತಿ ಯಥಾ ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಏಕಂ ಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಾ ವಿಹಾರೇ ಏಕಂ ಬಹುಸ್ಸುತಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಾದಾಯ – ‘‘ಅಸುಕಕುಲೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಣ್ಡಿತಾ, ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುಸ್ಸುತಾ’’ತಿ ಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಸಕ್ಕಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಞ್ಚ ದೇವಪುತ್ತಂ ಉಪಾದಾಯ – ‘‘ತಾವತಿಂಸಾ ಪಣ್ಡಿತಾ’’ತಿ ಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ತಾವತಿಂಸೇಹೀ’’ತಿ. ತಾವತಿಂಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾಪಿ ವಿಯ ಮಾಪೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯಾವತಾ ಅರಿಯಂ ಆಯತನನ್ತಿ ಯತ್ತಕಂ ಅರಿಯಕಮನುಸ್ಸಾನಂ ಓಸರಣಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ. ಯಾವತಾ ವಣಿಪ್ಪಥೋತಿ ಯತ್ತಕಂ ವಾಣಿಜಾನಂ ಆಭತಭಣ್ಡಸ್ಸ ರಾಸಿವಸೇನೇವ ಕಯವಿಕ್ಕಯಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ, ವಾಣಿಜಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಅತ್ಥಿ. ಇದಂ ಅಗ್ಗನಗರನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅರಿಯಾಯತನವಣಿಪ್ಪಥಾನಂ ಇದಂ ಅಗ್ಗನಗರಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಪಾಮೋಕ್ಖಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಪುಟಭೇದನನ್ತಿ ಭಣ್ಡಪುಟಭೇದನಟ್ಠಾನಂ, ಭಣ್ಡಭಣ್ಡಿಕಾನಂ ಮೋಚನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಲದ್ಧಭಣ್ಡಮ್ಪಿ ಹಿ ಇಧೇವ ಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಿಕ್ಕಯೇನ ಅಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಚ ಇಧೇವ ಗಮಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಧೇವ ಪುಟಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚತೂಸು ಹಿ ದ್ವಾರೇಸು ಚತ್ತಾರಿ ಸಭಾಯಂ ಏಕನ್ತಿ ಏವಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪಞ್ಚಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಉಟ್ಠಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅಗ್ಗಿತೋ ವಾತಿಆದೀಸು ಚಕಾರತ್ಥೋ ವಾ-ಸದ್ದೋ. ಅಗ್ಗಿನಾ ಚ ಉದಕೇನ ಚ ಮಿಥುಭೇದೇನ ಚ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಅಗ್ಗಿನಾ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ನಿಬ್ಬಾಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏಕಂ ಗಙ್ಗಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸತಿ. ಏಕೋ – ‘‘ಇಮಿನಾ ಅಕಥಿತಂ ಅಮುಸ್ಸ, ಅಮುನಾ ಅಕಥಿತಂ ಇಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ವದನ್ತಾನಂ ಪಿಸುಣವಾಚಾನಂ ವಸೇನ ಭಿನ್ನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಭೇದೇನೇವ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ವತ್ವಾ ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಮುಖಧೋವನೋ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ನಿಸೀದಿ.

೧೫೩. ಸುನಿಧವಸ್ಸಕಾರಾಪಿ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ, ಸೋ ಅಮ್ಹೇ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಪಾಟಲಿಗಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ಥ, ನ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ಥಾ’ತಿ. ಉಪಸಙ್ಕಮಿಮ್ಹಾತಿ ಚ ವುತ್ತೇ – ‘ನಿಮನ್ತಯಿತ್ಥ, ನ ನಿಮನ್ತಯಿತ್ಥಾ’ತಿ ಚ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ. ನ ನಿಮನ್ತಯಿಮ್ಹಾತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ. ಇದಂ ಚಾಪಿ ಮಯಂ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ನಗರಂ ಮಾಪೇಮ, ಸಮಣಸ್ಸ ಖೋ ಪನ ಗೋತಮಸ್ಸ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಸತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ತಂ ಮಯಂ ನಗರಮಙ್ಗಲಂ ವದಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತಯಿಂಸು. ತಸ್ಮಾ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸುನಿಧವಸ್ಸಕಾರಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಕಾಲೇ. ನಿವಾಸೇತ್ವಾತಿ ಗಾಮಪ್ಪವೇಸನನೀಹಾರೇನ ನಿವಾಸನಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ. ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯಾತಿ ಪತ್ತಞ್ಚ ಚೀವರಞ್ಚ ಆದಿಯಿತ್ವಾ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ.

ಸೀಲವನ್ತೇತ್ಥಾತಿ ಸೀಲವನ್ತೇ ಏತ್ಥ. ಸಞ್ಞತೇತಿ ಕಾಯವಾಚಾಮನೇಹಿ ಸಞ್ಞತೇ.

ತಾಸಂ ದಕ್ಖಿಣಮಾದಿಯೇತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ತಾಸಂ ಘರದೇವತಾನಂ ಆದಿಸೇಯ್ಯ, ಪತ್ತಿಂ ದದೇಯ್ಯ. ಪೂಜಿತಾ ಪೂಜಯನ್ತೀತಿ – ‘‘ಇಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಕಾಪಿ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ನೋ ಪತ್ತಿಂ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ಆರಕ್ಖಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಂ ಕರೋಥಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಆರಕ್ಖಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಮಾನಿತಾ ಮಾನಯನ್ತೀತಿ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಕರಣೇನ ಮಾನಿತಾ ‘‘ಏತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತಕಾಪಿ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಚತುಮಾಸಛಮಾಸನ್ತರೇ ನೋ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಮಾನೇನ್ತಿ, ಮಾನೇನ್ತಿಯೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪರಿಸ್ಸಯಂ ಹರನ್ತಿ.

ತತೋ ನನ್ತಿ ತತೋ ನಂ ಪಣ್ಡಿತಜಾತಿಕಂ ಮನುಸ್ಸಂ. ಓರಸನ್ತಿ ಉರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಂವಡ್ಢಿತಂ, ಯಥಾ ಮಾತಾ ಓರಸಂ ಪುತ್ತಂ ಅನುಕಮ್ಪತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಪರಿಸ್ಸಯಹರಣತ್ಥಮೇವ ತಸ್ಸ ವಾಯಮತಿ, ಏವಂ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಸುನ್ದರಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ.

೧೫೪. ಉಳುಮ್ಪನ್ತಿ ಪಾರಗಮನತ್ಥಾಯ ಆಣಿಯೋ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತಂ. ಕುಲ್ಲನ್ತಿ ವಲ್ಲಿಆದೀಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕತಂ.

‘‘ಯೇ ತರನ್ತಿ ಅಣ್ಣವ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಾಯ ಅಣ್ಣವನ್ತಿ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಯೋಜನಮತ್ತಂ ಗಮ್ಭೀರಸ್ಸ ಚ ಪುಥುಲಸ್ಸ ಚ ಉದಕಟ್ಠಾನಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸರನ್ತಿ ಇಧ ನದೀ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಯೇ ಗಮ್ಭೀರವಿತ್ಥತಂ ತಣ್ಹಾಸರಂ ತರನ್ತಿ, ತೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಂ ಸೇತುಂ ಕತ್ವಾನ. ವಿಸಜ್ಜ ಪಲ್ಲಲಾನಿ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ಉದಕಭರಿತಾನಿ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಾನಿ. ಅಯಂ ಪನ ಇದಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ತರಿತುಕಾಮೋಪಿ ಕುಲ್ಲಞ್ಹಿ ಜನೋ ಪಬನ್ಧತಿ. ಬುದ್ಧಾ ಚ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾ ಚ ವಿನಾಯೇವ ಕುಲ್ಲೇನ ತಿಣ್ಣಾ ಮೇಧಾವಿನೋ ಜನಾತಿ.

ಪಠಮಭಾಣವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅರಿಯಸಚ್ಚಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೫೫. ಕೋಟಿಗಾಮೋತಿ ಮಹಾಪನಾದಸ್ಸ ಪಾಸಾದಕೋಟಿಯಂ ಕತಗಾಮೋ. ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನನ್ತಿ ಅರಿಯಭಾವಕರಾನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ. ಅನನುಬೋಧಾತಿ ಅಬುಜ್ಝನೇನ ಅಜಾನನೇನ. ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನೇನ. ಸನ್ಧಾವಿತನ್ತಿ ಭವತೋ ಭವಂ ಗಮನವಸೇನ ಸನ್ಧಾವಿತಂ. ಸಂಸರಿತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಗಮನಾಗಮನವಸೇನ ಸಂಸರಿತಂ. ಮಮಞ್ಚೇವ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಚಾತಿ ಮಯಾ ಚ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಚ. ಅಥ ವಾ ಸನ್ಧಾವಿತಂ ಸಂಸರಿತನ್ತಿ ಸನ್ಧಾವನಂ ಸಂಸರಣಂ ಮಮಞ್ಚೇವ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಅಹೋಸೀತಿ ಏಮಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾತಿ ಭವತೋ ಭವಂ ನಯನಸಮತ್ಥಾ ತಣ್ಹಾರಜ್ಜು ಸುಟ್ಠು ಹತಾ ಛಿನ್ನಾ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕತಾ.

ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣವಣ್ಣನಾ

೧೫೬. ನಾತಿಕಾತಿ ಏಕಂ ತಳಾಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವಿನ್ನಂ ಚೂಳಪಿತುಮಹಾಪಿತುಪುತ್ತಾನಂ ದ್ವೇ ಗಾಮಾ. ನಾತಿಕೇತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಞಾತಿಗಾಮಕೇ. ಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥೇತಿ ಇಟ್ಠಕಾಮಯೇ ಆವಸಥೇ.

೧೫೭. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಿಯಾನಂ, ಕಾಮಭವೇಯೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಾಹಾಪಕಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓರನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇಹಿ ವಾ ತೀಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಪಹಾತಬ್ಬಾನೀತಿಪಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ. ತತ್ಥ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ, ಬ್ಯಾಪಾದೋತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಿ, ಮಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತವಸೇನ ಉದ್ಧಂ ಭಾಗಂ ರೂಪಭವಞ್ಚ ಅರೂಪಭವಞ್ಚ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಮ್ಪಿ ಆನೇತ್ವಾ ಪುನ ಇಧೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇನ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನೇವ. ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮಾತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಅನಾಗಮನಸಭಾವಾ.

ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ, ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯ ಚಾತಿ ದ್ವೇಧಾಪಿ ತನುಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಹಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿಯ ಅಭಿಣ್ಹಂ ರಾಗಾದಯೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿಯ ಬಹಲಬಹಲಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಕ್ಖಿಕಾಪತ್ತಂ ವಿಯ ತನುಕತನುಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ದೀಘಭಾಣಕತಿಪಿಟಕಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಹೋನ್ತಿ, ಓರೋಧಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಬಹಲಾ ಕಿಲೇಸಾ. ಇದಂ ಪನ ಭವತನುಕವಸೇನ ಕಥಿತ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ – ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ತಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮೇ ಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ದ್ವೇ ಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಭವೇಸು ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ. ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ರೂಪಾರೂಪಭವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಕಾಮಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥಿ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಭವೇ ಭವತನುಕಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಇಮಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಇಮಂ ಕಾಮಾವಚರಲೋಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಯಞ್ಚೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸಚೇ ಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತೋ ದೇವೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ದೇವೇಸು ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತೋಪಿ ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ಅವಸ್ಸಂ ದೇವಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ.

ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋತಿ ಏತ್ಥ ವಿನಿಪತನಂ ವಿನಿಪಾತೋ, ನಾಸ್ಸ ವಿನಿಪಾತೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ. ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಅವಿನಿಪಾತಸಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಯತೋತಿ ಧಮ್ಮನಿಯಾಮೇನ ನಿಯತೋ. ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿ ಪರಂ ಅಯನಂ ಅಸ್ಸ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣಂ ಅವಸ್ಸಂ ಪತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ.

ಧಮ್ಮಾದಾಸಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯವಣ್ಣನಾ

೧೫೮. ವಿಹೇಸಾತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಞಾಣಗತಿಂ ಞಾಣೂಪಪತ್ತಿಂ ಞಾಣಾಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯಕಿಲಮಥೋವ ಏಸ, ಆನನ್ದ, ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಚಿತ್ತವಿಹೇಸಾ ಪನ ಬುದ್ಧಾನಂ ನತ್ಥಿ. ಧಮ್ಮಾದಾಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಮಯಂ ಆದಾಸಂ. ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಧಮ್ಮಾದಾಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋತಿ ಇದಂ ನಿರಯಾದೀನಂಯೇವ ವೇವಚನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ನಿರಯಾದಯೋ ಹಿ ವಡ್ಢಿಸಙ್ಖಾತತೋ ಅಯತೋ ಅಪೇತತ್ತಾ ಅಪಾಯಾ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣನ್ತಿ ದುಗ್ಗತಿ. ಯೇ ದುಕ್ಕಟಕಾರಿನೋ, ತೇ ಏತ್ಥ ವಿವಸಾ ನಿಪತನ್ತೀತಿ ವಿನಿಪಾತಾ.

ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಾನಂ ಯಥಾಭೂತತೋ ಞಾತತ್ತಾ ಅಚಲೇನ ಅಚ್ಚುತೇನ ಪಸಾದೇನ. ಉಪರಿ ಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾತಿಆದೀನಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರೋ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತೋ.

ಅರಿಯಕನ್ತೇಹೀತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತೇಹಿ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ. ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಹಿ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಕನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಭವನ್ತರೇಪಿ ಅವಿಜಹಿತಬ್ಬತೋ. ತಾನಿ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬೋಪಿ ಪನೇತ್ಥ ಸಂವರೋ ಲಬ್ಭತಿಯೇವ.

ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಇದಂ ದೇಸನಾಸೀಸಮೇವ. ಸಕದಾಗಾಮಿಆದಯೋಪಿ ಪನ ಸಕದಾಗಾಮೀಹಮಸ್ಮೀತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ ಯೇವಾತಿ. ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾವಿರೋಧೇನ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅನುಞ್ಞಾತಮೇವ ಹೋತಿ.

ಅಮ್ಬಪಾಲೀಗಣಿಕಾವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೧೬೧. ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತೀತಿ ಏತ್ಥ ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ಇದ್ಧಾ ಚೇವ ಹೋತಿ ಫೀತಾಚಾತಿಆದಿನಾ ಖನ್ಧಕೇ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇಸಾಲಿಯಾ ಸಮ್ಪನ್ನಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಮ್ಬಪಾಲಿವನೇತಿ ಅಮ್ಬಪಾಲಿಯಾ ಗಣಿಕಾಯ ಉಯ್ಯಾನಭೂತೇ ಅಮ್ಬವನೇ. ಸತೋ ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಭಗವಾ ಅಮ್ಬಪಾಲಿದಸ್ಸನೇ ಸತಿಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ವಿಸೇಸತೋ ಇಧ ಸತಿಪಟ್ಠಾನದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ಸರತೀತಿ ಸತೋ. ಸಮ್ಪಜಾನಾತೀತಿ ಸಮ್ಪಜಾನೋ. ಸತಿಯಾ ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ವಕ್ಖಾಮ.

ನೀಲಾತಿ ಇದಂ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಕಂ. ನೀಲವಣ್ಣಾತಿಆದಿ ತಸ್ಸೇವ ವಿಭಾಗದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ನ ತೇಸಂ ಪಕತಿವಣ್ಣೋ ನೀಲೋ, ನೀಲವಿಲೇಪನವಿಲಿತ್ತತ್ತಾ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ನೀಲವತ್ಥಾತಿ ಪಟದುಕೂಲಕೋಸೇಯ್ಯಾದೀನಿಪಿ ತೇಸಂ ನೀಲಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ನೀಲಾಲಙ್ಕಾರಾತಿ ನೀಲಮಣೀಹಿ ನೀಲಪುಪ್ಫೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಾ, ರಥಾಪಿ ತೇಸಂ ನೀಲಮಣಿಖಚಿತಾ ನೀಲವತ್ಥಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ನೀಲದ್ಧಜಾ ನೀಲವಮ್ಮಿಕೇಹಿ ನೀಲಾಭರಣೇಹಿ ನೀಲಅಸ್ಸೇಹಿ ಯುತ್ತಾ, ಪತೋದಲಟ್ಠಿಯೋಪಿ ನೀಲಾ ಯೇವಾತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪರಿವಟ್ಟೇಸೀತಿ ಪಹರಿ. ಕಿಂ ಜೇ ಅಮ್ಬಪಾಲೀತಿ ಜೇತಿ ಆಲಪನವಚನಂ, ಭೋತಿ ಅಮ್ಬಪಾಲಿ, ಕಿಂ ಕಾರಣಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಕಿಞ್ಚಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಹಾರನ್ತಿ ಸಜನಪದಂ. ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಫೋಟೇಸುನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಚಾಲೇಸುಂ. ಅಮ್ಬಕಾಯಾತಿ ಇತ್ಥಿಕಾಯ.

ಯೇಸನ್ತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಯೇಹಿ ಅದಿಟ್ಠಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಓಲೋಕೇಥಾತಿ ಪಸ್ಸಥ. ಅವಲೋಕೇಥಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಸ್ಸಥ. ಉಪಸಂಹರಥಾತಿ ಉಪನೇಥ. ಇಮಂ ಲಿಚ್ಛವಿಪರಿಸಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಚಿತ್ತೇನ ತಾವತಿಂಸಸದಿಸಂ ಉಪಸಂಹರಥ ಉಪನೇಥ ಅಲ್ಲೀಯಾಪೇಥ. ಯಥೇವ ತಾವತಿಂಸಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ನೀಲಾದಿನಾನಾವಣ್ಣಾ, ಏವಮಿಮೇ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಾನೋಪೀತಿ ತಾವತಿಂಸೇಹಿ ಸಮಕೇ ಕತ್ವಾ ಪಸ್ಸಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಅನೇಕಸತೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ಚಕ್ಖಾದೀನಂ ರೂಪಾದೀಸು ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಂ ಪಟಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಇಧ ಮಹನ್ತೇನ ಉಸ್ಸಾಹೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತೀತಿ? ಹಿತಕಾಮತಾಯ. ತತ್ರ ಕಿರ ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಓಸನ್ನವೀರಿಯಾ, ತೇಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಲೋಭೇನ್ತೋ – ‘‘ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಏವರೂಪಾ ಇಸ್ಸರಿಯಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸುಲಭಾ’’ತಿ ಸಮಣಧಮ್ಮೇ ಉಸ್ಸಾಹಜನನತ್ಥಂ ಆಹ. ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣವಿಭಾವನತ್ಥಞ್ಚಾಪಿ ಏವಮಾಹ. ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಅಜಾತಸತ್ತುಸ್ಸ ವಸೇನ ವಿನಾಸಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ರಜ್ಜಸಿರಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ತಥಾರೂಪಾಯಪಿ ನಾಮ ಸಿರಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಿನಾಸೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣವಿಭಾವನತ್ಥಂ ಆಹ.

ಅಧಿವಾಸೇತೂತಿ ಅಮ್ಬಪಾಲಿಯಾ ನಿಮನ್ತಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾಪಿ ಕಸ್ಮಾ ನಿಮನ್ತೇನ್ತೀತಿ? ಅಸದ್ದಹನತಾಯ ಚೇವ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಚ. ಸಾ ಹಿ ಧುತ್ತಾ ಇತ್ಥೀ ಅನಿಮನ್ತೇತ್ವಾಪಿ ನಿಮನ್ತೇಮೀತಿ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಗಮನಕಾಲೇ ಚ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಗಮನಂ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವತ್ತಮೇವ.

ವೇಳುವಗಾಮವಸ್ಸೂಪಗಮನವಣ್ಣನಾ

೧೬೩. ವೇಳುವಗಾಮಕೋತಿ ವೇಸಾಲಿಯಾ ಸಮೀಪೇ ವೇಳುವಗಾಮೋ. ಯಥಾಮಿತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ಮಿತ್ತಾ ಮಿತ್ತಾವ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಾತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ದಿಟ್ಠಮತ್ತಾ ನಾತಿದಳ್ಹಮಿತ್ತಾ. ಸಮ್ಭತ್ತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಭತ್ತಾ ಸಿನೇಹವನ್ತೋ ದಳ್ಹಮಿತ್ತಾ. ಯೇಸಂ ಯೇಸಂ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಏವರೂಪಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ತೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ? ತೇಸಂ ಫಾಸುವಿಹಾರತ್ಥಾಯ. ತೇಸಞ್ಹಿ ವೇಳುವಗಾಮಕೇ ಸೇನಾಸನಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖಾಪಿ ಮನ್ದಾ. ಸಮನ್ತಾ ವೇಸಾಲಿಯಾ ಪನ ಬಹೂನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ, ಭಿಕ್ಖಾಪಿ ಸುಲಭಾ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ – ‘‘ಯಥಾಸುಖಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ? ತೇಸಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ದಸಮಾಸಮತ್ತಂ ಠತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ಇಮೇ ದೂರಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಮ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ದಟ್ಠುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಅದಾಸಿ, ಸಚೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಮ, ಏವಂ ನ ದೂರೇ ವಸೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಭವೇಯ್ಯ. ವೇಸಾಲಿಯಾ ಸಮನ್ತಾ ಪನ ವಸನ್ತಾ ಮಾಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ವಾರೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸುಗತೋವಾದಂ ಲಭಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ.

೧೬೪. ಖರೋತಿ ಫರುಸೋ. ಆಬಾಧೋತಿ ವಿಸಭಾಗರೋಗೋ. ಬಾಳ್ಹಾತಿ ಬಲವತಿಯೋ. ಮಾರಣನ್ತಿಕಾತಿ ಮರಣನ್ತಂ ಮರಣಸನ್ತಿಕಂ ಪಾಪನಸಮತ್ಥಾ. ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಅಧಿವಾಸೇಸೀತಿ ಸತಿಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಅವಿಹಞ್ಞಮಾನೋತಿ ವೇದನಾನುವತ್ತನವಸೇನ ಅಪರಾಪರಂ ಪರಿವತ್ತನಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ಅಪೀಳಿಯಮಾನೋ ಅದುಕ್ಖಿಯಮಾನೋವ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾತಿ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ. ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ನ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಅದತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವೀರಿಯೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗವೀರಿಯೇನ ಚೇವ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವೀರಿಯೇನ ಚ. ಪಟಿಪಣಾಮೇತ್ವಾತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ. ಜೀವಿತಸಙ್ಖಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಸಙ್ಖಾರೋ. ಯೇನ ಜೀವಿತಂ ಸಙ್ಖರಿಯತಿ ಛಿಜ್ಜಮಾನಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಠಪಿಯತಿ, ಸೋ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಧಮ್ಮೋಪಿ ಜೀವಿತಸಙ್ಖಾರೋ. ಸೋ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಅಧಿಟ್ಠಾಯಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ, ಜೀವಿತಟ್ಠಪನಸಮತ್ಥಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ.

ಕಿಂ ಪನ ಭಗವಾ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ನ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ? ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಸಾ ಪನ ಖಣಿಕಸಮಾಪತ್ತಿ. ಖಣಿಕಸಮಾಪತ್ತಿ ಚ ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂಯೇವ ವೇದನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ, ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಿತಮತ್ತಸ್ಸ ಕಟ್ಠಪಾತೇನ ವಾ ಕಠಲಪಾತೇನ ವಾ ಛಿನ್ನಸೇವಾಲೋ ವಿಯ ಉದಕಂ ಪುನ ಸರೀರಂ ವೇದನಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ. ಯಾ ಪನ ರೂಪಸತ್ತಕಂ ಅರೂಪಸತ್ತಕಞ್ಚ ನಿಗ್ಗುಮ್ಬಂ ನಿಜ್ಜಟಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಸಮಾಪನ್ನಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ, ಸಾ ಸುಟ್ಠು ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ. ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೇನ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ಸುಟ್ಠು ಅಪಬ್ಯೂಳ್ಹೋ ಸೇವಾಲೋ ಚಿರೇನ ಉದಕಂ ಓತ್ಥರತಿ; ಏವಮೇವ ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಚಿರೇನ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಅಭಿನವವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ರೂಪಸತ್ತಕಂ ಅರೂಪಸತ್ತಕಂ ನಿಗ್ಗುಮ್ಬಂ ನಿಜ್ಜಟಂ ಕತ್ವಾ ಚುದ್ದಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಸನ್ನೇತ್ವಾ ಮಹಾವಿಪಸ್ಸನಾಯ ವೇದನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ – ‘‘ದಸಮಾಸೇ ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿ. ಸಮಾಪತ್ತಿವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾ ವೇದನಾ ದಸಮಾಸೇ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಯೇವ.

ಗಿಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ಗಿಲಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ವುಟ್ಠಿತೋ. ಮಧುರಕಜಾತೋ ವಿಯಾತಿ ಸಞ್ಜಾತಗರುಭಾವೋ ಸಞ್ಜಾತಥದ್ಧಭಾವೋ ಸೂಲೇ ಉತ್ತಾಸಿತಪುರಿಸೋ ವಿಯ. ನ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತೀತಿ ನಪ್ಪಕಾಸನ್ತಿ, ನಾನಾಕಾರತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಾಪಿ ಮಂ ನ ಪಟಿಭನ್ತೀತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಿಧಮ್ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಕಟಾ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ತನ್ತಿಧಮ್ಮಾ ಪನ ಥೇರಸ್ಸ ಸುಪಗುಣಾ. ನ ಉದಾಹರತೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಓವಾದಂ ನ ದೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ.

೧೬೫. ಅನನ್ತರಂ ಅಬಾಹಿರನ್ತಿ ಧಮ್ಮವಸೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ವಾ ಉಭಯಂ ಅಕತ್ವಾ. ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಸ್ಸ ನ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಪರಸ್ಸ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಬಾಹಿರಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ‘‘ಇಮಸ್ಸ ನ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲಂ ಬಾಹಿರಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ದೇಸಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠೀತಿ ಯಥಾ ಬಾಹಿರಕಾನಂ ಆಚರಿಯಮುಟ್ಠಿ ನಾಮ ಹೋತಿ. ದಹರಕಾಲೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಕಾಲೇ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಾ ಪಿಯಮನಾಪಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಕಥೇನ್ತಿ, ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ – ‘‘ಇದಂ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಪಚ್ಛಿಮಟ್ಠಾನೇ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮುಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠಪಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘನ್ತಿ ಅಹಮೇವ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ ಮಮುದ್ದೇಸಿಕೋತಿ ಅಹಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಉದ್ದೇಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಮುದ್ದೇಸಿಕೋ. ಮಂಯೇವ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಮಮ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಹೋತು, ಮಮ ಅಚ್ಚಯೇನ ವಾ ಮಾ ಅಹೇಸುಂ, ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಹೋತೂತಿ ಇತಿ ವಾ ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಏವಂ ಹೋತೀತಿ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇಯೇವ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಾನಂ ವಿಹತತ್ತಾ ಏವಂ ನ ಹೋತಿ. ಸ ಕಿನ್ತಿ ಸೋ ಕಿಂ. ಆಸೀತಿಕೋತಿ ಅಸೀತಿಸಂವಚ್ಛರಿಕೋ. ಇದಂ ಪಚ್ಛಿಮವಯಅನುಪ್ಪತ್ತಭಾವದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ವೇಠಮಿಸ್ಸಕೇನಾತಿ ಬಾಹಬನ್ಧಚಕ್ಕಬನ್ಧಾದಿನಾ ಪಟಿಸಙ್ಖರಣೇನ ವೇಠಮಿಸ್ಸಕೇನ. ಮಞ್ಞೇತಿ ಜಿಣ್ಣಸಕಟಂ ವಿಯ ವೇಠಮಿಸ್ಸಕೇನ ಮಞ್ಞೇ ಯಾಪೇತಿ. ಅರಹತ್ತಫಲವೇಠನೇನ ಚತುಇರಿಯಾಪಥಕಪ್ಪನಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಯಸ್ಮಿಂ, ಆನನ್ದ, ಸಮಯೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನನ್ತಿ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾದೀನಂ. ಏಕಚ್ಚಾನಂ ವೇದನಾನನ್ತಿ ಲೋಕಿಯಾನಂ ವೇದನಾನಂ. ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮಿನಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರೇನ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಪಿ ತದತ್ಥಾಯ ಏವಂ ವಿಹರಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅತ್ತದೀಪಾತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಗತದೀಪಂ ವಿಯ ಅತ್ತಾನಂ ದೀಪಂ ಪತಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರಥ. ಅತ್ತಸರಣಾತಿ ಅತ್ತಗತಿಕಾವ ಹೋಥ, ಮಾ ಅಞ್ಞಗತಿಕಾ. ಧಮ್ಮದೀಪಧಮ್ಮಸರಣಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತಮತಗ್ಗೇತಿ ತಮಅಗ್ಗೇ. ಮಜ್ಝೇ ತಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿವಸೇನ ವುತ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಇಮೇ ಅಗ್ಗತಮಾತಿ ತಮತಗ್ಗಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಂ ತಮಯೋಗಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತಿವಿಯ ಅಗ್ಗೇ ಉತ್ತಮಭಾವೇ ಏತೇ, ಆನನ್ದ, ಮಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಅತಿಅಗ್ಗೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಚತುಸತಿಪಟ್ಠಾನಗೋಚರಾವ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಗ್ಗೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ದುತಿಯಭಾಣವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಮಿತ್ತೋಭಾಸಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೬೬. ವೇಸಾಲಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸೀತಿ ಕದಾ ಪಾವಿಸಿ? ಉಕ್ಕಚೇಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವೇಸಾಲಿಂ ಗತಕಾಲೇ. ಭಗವಾ ಕಿರ ವುಟ್ಠವಸ್ಸೋ ವೇಳುವಗಾಮಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ಪಟಿನಿವತ್ತನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಪಾವಿಸಿ. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಭಗವತೋ ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಗತೋ. ಸೋ ತತ್ಥ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಸು ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇಸು ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚಮ್ಮಕ್ಖಣ್ಡಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಅಯಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಾ ನು ಖೋ ಪಠಮಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ, ಅಗಸಾವಕಾ ನು ಖೋ’’ತಿ? ತತೋ – ‘‘ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಪಠಮ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಸೋ – ‘‘ಸತ್ತಾಹಮೇವ ಮೇ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ – ‘‘ಕತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತತೋ – ‘‘ರಾಹುಲೋ ತಾವತಿಂಸೇಸು ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರೋ ಛದ್ದನ್ತದಹೇ, ಅಹಂ ಕತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುನ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಮಾತರಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಮಾತಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಙ್ಘೇಸು ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ತಸ್ಸಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ, ನತ್ಥಿ ನು ಖೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಕಸ್ಸ ದೇಸನಾಯ ಅಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ – ‘‘ಮಮೇವ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಅಞ್ಞಸ್ಸ. ಸಚೇ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮೇ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಅವಸೇಸಜನಾನಮ್ಪಿ ಅವಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ. ತಥಾ ಹಿಸ್ಸ ಸಮಚಿತ್ತಸುತ್ತದೇಸನಾದಿವಸೇ (ಅ. ನಿ. ೧.೩೭) ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸದೇವತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ. ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ ಪಟಿವಿದ್ಧದೇವತಾನಂ ಗಣನಾ ನತ್ಥಿ. ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ಠಾನೇಸು ಅನೇಕಾ ಅಭಿಸಮಯಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಥೇರೇವ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನೇವ ಅಸೀತಿಕುಲಸಹಸ್ಸಾನಿ. ಸೋ ದಾನಿ ಸಕಮಾತುಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಹರಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮಾತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಜಾತೋವರಕೇಯೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ – ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚುನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ‘‘ಆವುಸೋ, ಚುನ್ದ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಞ್ಚಸತಾಯ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾಯ ಸಞ್ಞಂ ದೇಹಿ – ‘ಗಣ್ಹಥಾವುಸೋ ಪತ್ತಚೀವರಾನಿ, ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ನಾಳಕಗಾಮಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ’ತಿ’’. ಥೇರೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಂಸು. ಥೇರೋ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ – ‘‘ಇದಂ ದಾನಿ ಪಚ್ಛಿಮದಸ್ಸನಂ, ಪುನ ಆಗಮನಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಞ್ಚಸತಭಿಕ್ಖುಪರಿವುತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಛಿನ್ನೋ ದಾನಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಲೋಕನಾಥ ಮಹಾಮುನಿ;

ಗಮನಾಗಮನಂ ನತ್ಥಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ವನ್ದನಾ ಅಯಂ.

ಜೀವಿತಂ ಅಪ್ಪಕಂ ಮಯ್ಹಂ, ಇತೋ ಸತ್ತಾಹಮಚ್ಚಯೇ;

ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಾಮಹಂ ದೇಹಂ, ಭಾರವೋರೋಪನಂ ಯಥಾ.

ಅನುಜಾನಾತು ಮೇ ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ, ಅನುಜಾನಾತು ಸುಗತೋ;

ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೋ ಮೇ, ಓಸ್ಸಟ್ಠೋ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೋ’’ತಿ.

ಬುದ್ಧಾ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಮರಣಸಂವಣ್ಣನಂ ಸಂವಣ್ಣೇನ್ತಿ ನಾಮ, ‘‘ಮಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ವಟ್ಟಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತೀತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ನ ವದನ್ತಿ. ತೇನ ನಂ ಭಗವಾ ಆಹ – ‘‘ಕತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಸಿ ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಗಧೇಸು ನಾಳಕಗಾಮೇ ಜಾತೋವರಕೋ, ತತ್ಥಾಹಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಯಸ್ಸ ದಾನಿ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಜೇಟ್ಠಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಾನಂ ತಾದಿಸಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಸ್ಸನಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ದೇಸೇಹಿ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

ಥೇರೋ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಾಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಓರುಯ್ಹ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸತ್ತತಾಲಪ್ಪಮಾಣೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಠಿತೋ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಕಲನಗರಂ ಸನ್ನಿಪತಿ. ಥೇರೋ ಓರುಯ್ಹ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಗಮನಕಾಲೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಭಗವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಂ ಪಟಿಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಾಸನಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಅಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣಿಫಲಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ವನ್ದಿತ್ವಾ – ‘‘ಭಗವಾ ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಸ್ಸ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಸ್ಸ ಉಪರಿ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನಂ ಪತ್ಥೇಸಿಂ. ಸಾ ಮೇ ಪತ್ಥನಾ ಸಮಿದ್ಧಾ, ದಿಟ್ಠಾ ತುಮ್ಹೇ, ತಂ ಪಠಮದಸ್ಸನಂ, ಇದಂ ಪಚ್ಛಿಮದಸ್ಸನಂ. ಪುನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ – ವತ್ವಾ ದಸನಖಸಮೋಧಾನಸಮುಜ್ಜಲಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಯಾವ ದಸ್ಸನವಿಸಯೋ, ತಾವ ಅಭಿಮುಖೋವ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಠಾನೇ ಗಮನಾಗಮನಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಭೂಮಿಚಾಲೋ ಅಹೋಸಿ. ಭಗವಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಅನುಗಚ್ಛಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕ’’ನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಾ ಅಗಮಂಸು. ಥೇರೋ – ‘‘ತಿಟ್ಠಥ, ತುಮ್ಹೇ ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸಾಯೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಮನುಸ್ಸಾ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಅಯ್ಯೋ ಪಚ್ಚಾಗಮನಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ, ಇದಂ ದಾನಿ ಗಮನಂ ನ ಪುನ ಪಚ್ಚಾಗಮನಾಯಾ’’ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಾ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸು. ತೇಪಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ ಆವುಸೋ, ಏವಂಭಾವಿನೋ ನಾಮ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ನಿವತ್ತಾಪೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸತ್ತಾಹಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಾಯಂ ನಾಳಕಗಾಮಂ ಪತ್ವಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಉಪರೇವತೋ ನಾಮ ಥೇರಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಬಹಿಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಗೇಹೇ ತೇ ಅಯ್ಯಿಕಾ’’ತಿ? ಆಮ, ಭನ್ತೇತಿ. ಗಚ್ಛ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಧಾಗತಭಾವಂ ಆರೋಚೇಹಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಜ್ಜ ಕಿರ ಏಕದಿವಸಂ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಜಾತೋವರಕಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಥ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯಿಕೇ, ಮಯ್ಹಂ ಮಾತುಲೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಇದಾನಿ ಕುಹಿನ್ತಿ? ಗಾಮದ್ವಾರೇತಿ. ಏಕಕೋವ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೀತಿ? ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಆಗತೋತಿ? ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ್ತಕಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇತಿ, ದಹರಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಗಿಹೀ ಹೋತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೀ ಜಾತೋವರಕಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಯೋ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾಹೇಸಿ.

ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಚ ಜಾತೋವರಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜೇವ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ತೇಸು ಗತಮತ್ತೇಸುಯೇವ ಥೇರಸ್ಸ ಖರೋ ಆಬಾಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಲೋಹಿತಪಕ್ಖನ್ದಿಕಾ ಮಾರಣನ್ತಿಕಾ ವೇದನಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಏಕಂ ಭಾಜನಂ ಪವಿಸತಿ, ಏಕಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ – ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪವತ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ನ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸನಗಬ್ಭದ್ವಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ‘‘ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಕುಹಿಂ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ‘‘ನಾಳಕಗಾಮೇ ಜಾತೋವರಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನೋ, ಪಚ್ಛಿಮದಸ್ಸನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಗಮ್ಮ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಥೇರೋ – ಕೇ ತುಮ್ಹೇತಿ? ಮಹಾರಾಜಾನೋ, ಭನ್ತೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಆಗತತ್ಥಾತಿ? ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಹೋತು, ಅತ್ಥಿ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ, ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ತೇಸಂ ಗತಾವಸಾನೇ ತೇನೇವ ನಯೇನ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಗತೇ ಸುಯಾಮಾದಯೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ಆಗಮಿಂಸು. ತೇಪಿ ತಥೇವ ಥೇರೋ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ದೇವತಾನಂ ಆಗಮನಞ್ಚ ಗಮನಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಕೇ ನು ಖೋ ಏತೇ ಮಮ ಪುತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗಬ್ಭದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ತಾತ, ಚುನ್ದ, ಕಾ ಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ – ‘‘ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ, ಭನ್ತೇ ಆಗತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಕಸ್ಮಾ ಅವೇಲಾಯ ಆಗತತ್ಥಾತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ತುಯ್ಹಂ ತಾತ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯಾತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತಾತ ಕೇ ಪಠಮಂ ಆಗತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ, ಉಪಾಸಿಕೇತಿ. ತಾತ, ತ್ವಂ ಚತೂಹಿ ಮಹಾರಾಜೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋತಿ? ಆರಾಮಿಕಸದಿಸಾ ಏತೇ ಉಪಾಸಿಕೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಖಗ್ಗಹತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಆರಕ್ಖಂ ಅಕಂಸೂತಿ. ತೇಸಂ ತಾತ, ಗತಾವಸಾನೇ ಕೋ ಆಗತೋತಿ? ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋತಿ. ದೇವರಾಜತೋಪಿ ತ್ವಂ ತಾತ, ಮಹನ್ತತರೋತಿ? ಭಣ್ಡಗಾಹಕಸಾಮಣೇರಸದಿಸೋ ಏಸ ಉಪಾಸಿಕೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ತಾವತಿಂಸತೋ ಓತರಣಕಾಲೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಓತಿಣ್ಣೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಾತ ಗತಾವಸಾನೇ ಜೋತಮಾನೋ ವಿಯ ಕೋ ಆಗತೋತಿ? ಉಪಾಸಿಕೇ ತುಯ್ಹಂ ಭಗವಾ ಚ ಸತ್ಥಾ ಚ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ನಾಮ ಏಸೋತಿ. ಮಯ್ಹಂ ಭಗವತೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮತೋಪಿ ತ್ವಂ ತಾತ ಮಹನ್ತತರೋತಿ? ಆಮ ಉಪಾಸಿಕೇ, ಏತೇ ನಾಮ ಕಿರ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ಜಾತದಿವಸೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಸುವಣ್ಣಜಾಲೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸೂತಿ.

ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ – ‘‘ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಾವ ಮೇ ಅಯಂ ಆನುಭಾವೋ, ಕೀದಿಸೋ ವತ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸತ್ಥು ಆನುಭಾವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ತಿಯಾ ಸಹಸಾ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಕಲಸರೀರೇ ಫರಿ. ಥೇರೋ – ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮೇ ಮಾತು ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ, ಅಯಂ ದಾನಿ ಕಾಲೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಕಿಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ – ‘‘ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಾವ ಮೇ ಅಯಂ ಗುಣೋ, ಸತ್ಥು ಪನಸ್ಸ ಕೀದಿಸೋ ಗುಣೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇದಂ, ತಾತ, ಚಿನ್ತೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ, ಮಯ್ಹಂ ಸತ್ಥು ಜಾತಕ್ಖಣೇ, ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನೇ, ಸಮ್ಬೋಧಿಯಂ, ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನೇ ಚ ದಸಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತು ಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಸೀಲೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನೇನ ಸಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾತಿ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಗುಣಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಕಥೇಸಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪಿಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪುತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ಉಪತಿಸ್ಸ, ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಕಾಸಿ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಅಮತಂ ಮಯ್ಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ನ ಅದಾಸೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ – ‘‘ದಿನ್ನಂ ದಾನಿ ಮೇ ಮಾತು ರೂಪಸಾರಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪೋಸಾವನಿಕಮೂಲಂ, ಏತ್ತಕೇನ ವಟ್ಟಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕೇ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ಚುನ್ದ ಕಾ ವೇಲಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬಲವಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇತಿ. ತೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಹೀತಿ. ಸನ್ನಿಪತಿತೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋತಿ. ಮಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಹಿ ಚುನ್ದಾತಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆವುಸೋ ಚತುಚತ್ತಾಲೀಸಂ ವೋ ವಸ್ಸಾನಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಚರನ್ತಾನಂ ಯಂ ಮೇ ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ವಾಚಸಿಕಂ ವಾ ನ ರೋಚೇಥ, ಖಮಥ ತಂ ಆವುಸೋತಿ. ಏತ್ತಕಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಛಾಯಾ ವಿಯ ತುಮ್ಹೇ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಾನಂ ಅರುಚ್ಚನಕಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖಮಥಾತಿ. ಅಥ ಥೇರೋ ಅರುಣಸಿಖಾಯ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನಾಯ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಉನ್ನಾದಯನ್ತೋ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಬಹೂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಂಸು.

ಆಯಸ್ಮಾ ಚುನ್ದೋ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಞ್ಚ ಧಾತುಪರಿಸ್ಸಾವನಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಭಗವಾ ಧಾತುಪರಿಸ್ಸಾವನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಸತೇಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಧಾತುಚೇತಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹಗಮನತ್ಥಾಯ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಥೇರೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಗತಕಾಲೇ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಗಙ್ಗಾಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಕ್ಕಚೇಲಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಸುತ್ತಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕಚೇಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವೇಸಾಲಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಏವಂ ಗತೇ ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ವೇಸಾಲಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬೀ ಕಥಾ.

ನಿಸೀದನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚಮ್ಮಕ್ಖಣ್ಡಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಉದೇನಚೇತಿಯನ್ತಿ ಉದೇನಯಕ್ಖಸ್ಸ ಚೇತಿಯಟ್ಠಾನೇ ಕತವಿಹಾರೋ ವುಚ್ಚತಿ. ಗೋತಮಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭಾವಿತಾತಿ ವಡ್ಢಿತಾ. ಬಹುಲೀಕತಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕತಾ. ಯಾನೀಕತಾತಿ ಯುತ್ತಯಾನಂ ವಿಯ ಕತಾ. ವತ್ಥುಕತಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ವತ್ಥು ವಿಯ ಕತಾ. ಅನುಟ್ಠಿತಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಿತಾ. ಪರಿಚಿತಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಚಿತಾ ಸುವಡ್ಢಿತಾ. ಸುಸಮಾರದ್ಧಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾರದ್ಧಾ.

ಇತಿ ಅನಿಯಮೇನ ಕಥೇತ್ವಾ ಪುನ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ಆಯುಕಪ್ಪಂ. ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಯಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕರೋನ್ತೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಕಪ್ಪಾವಸೇಸಂ ವಾತಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೭; ಅ. ನಿ. ೬.೭೪) ವುತ್ತವಸ್ಸಸತತೋ ಅತಿರೇಕಂ ವಾ. ಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಟ್ಠಾನೇ ಗಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ವೇಳುವಗಾಮಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಾರಣನ್ತಿಕಂ ವೇದನಂ ದಸ ಮಾಸೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ, ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ದಸ ದಸ ಮಾಸೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಭದ್ದಕಪ್ಪಮೇವ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಕಸ್ಮಾ ಪನ ನ ಠಿತೋತಿ? ಉಪಾದಿನ್ನಕಸರೀರಂ ನಾಮ ಖಣ್ಡಿಚ್ಚಾದೀಹಿ ಅಭಿಭುಯ್ಯತಿ, ಬುದ್ಧಾ ಚ ಖಣ್ಡಿಚ್ಚಾದಿಭಾವಂ ಅಪತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೇ ಆಯುಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಬಹುಜನಸ್ಸ ಪಿಯಮನಾಪಕಾಲೇಯೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ. ಬುದ್ಧಾನುಬುದ್ಧೇಸು ಚ ಮಹಾಸಾವಕೇಸು ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇಸು ಏಕಕೇನೇವ ಖಾಣುಕೇನ ವಿಯ ಠಾತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ದಹರಸಾಮಣೇರಪರಿವಾರಿತೇನ ವಾ. ತತೋ – ‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪರಿಸಾ’ತಿ ಹೀಳೇತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ನ ಠಿತೋ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಸೋ ನ ರುಚ್ಚತಿ, ‘‘ಆಯುಕಪ್ಪೋ’’ತಿ ಇದಮೇವ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನಿಯಮಿತಂ.

೧೬೭. ಯಥಾ ತಂ ಮಾರೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯಥಾ ಮಾರೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಚಿತ್ತೋ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಕೋಚಿ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ನಾಸಕ್ಖಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಮಾರೋ ಹಿ ಯಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ದ್ವಾದಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ಅಪ್ಪಹೀನಾ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾತಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ ಅಪ್ಪಹೀನಾ, ತೇನಸ್ಸ ಮಾರೋ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾತಿ. ಸೋ ಪನ ಚಿತ್ತಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ಭೇರವಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಸಾವೇತಿ, ತತೋ ಸತ್ತಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಸುತ್ವಾ ವಾ ಸತಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿವಟಮುಖಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಮುಖೇನ ಹತ್ಥಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಹದಯಂ ಮದ್ದತಿ. ತತೋ ವಿಸಞ್ಞಾವ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಪನೇಸ ಮುಖೇನ ಹತ್ಥಂ ಪವೇಸೇತುಂ ಕಿಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ? ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ಪನ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ ನಿಮಿತ್ತೋಭಾಸಂ ನ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ. ಭಗವಾ ಜಾನನ್ತೋಯೇವ – ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಯಾವತತಿಯಂ ಆಮನ್ತೇಸೀ’’ತಿ? ಪರತೋ ‘‘ತಿಟ್ಠತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತೇ ‘‘ತುಯ್ಹೇವೇತಂ ದುಕ್ಕಟಂ, ತುಯ್ಹೇವೇತಂ ಅಪರದ್ಧ’’ನ್ತಿ ದೋಸಾರೋಪನೇನ ಸೋಕತನುಕರಣತ್ಥಂ.

ಮಾರಯಾಚನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೬೮. ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಮಾರೋತಿ ಸತ್ತೇ ಅನತ್ಥೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ಮಾರೇತೀತಿ ಮಾರೋ. ಪಾಪಿಮಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಸೋ ಹಿ ಪಾಪಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ‘‘ಪಾಪಿಮಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಣ್ಹೋ, ಅನ್ತಕೋ, ನಮುಚಿ, ಪಮತ್ತಬನ್ಧೂತಿಪಿ ತಸ್ಸೇವ ನಾಮಾನಿ. ಭಾಸಿತಾ ಖೋ ಪನೇಸಾತಿ ಅಯಞ್ಹಿ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಟ್ಠಮೇ ಸತ್ತಾಹೇ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ಭಗವಾ ಯದತ್ಥಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರಿತಾ, ಸೋ ವೋ ಅತ್ಥೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ, ಕಿಂ ತೇ ಲೋಕವಿಚಾರಣೇನಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ಯಥಾ ಅಜ್ಜ, ಏವಮೇವ ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬಾತು ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ’’ತಿ ಯಾಚಿ. ಭಗವಾ ಚಸ್ಸ – ‘‘ನ ತಾವಾಹ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಭಾಸಿತಾ ಖೋ ಪನೇಸಾ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ವಿಯತ್ತಾತಿ ಮಗ್ಗವಸೇನ ವಿಯತ್ತಾ. ತಥೇವ ವಿನೀತಾ ತಥಾ ವಿಸಾರದಾ. ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ತೇಪಿಟಕವಸೇನ ಬಹು ಸುತಮೇತೇಸನ್ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ. ತಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ಧಮ್ಮಧರಾ. ಅಥವಾ ಪರಿಯತ್ತಿಬಹುಸ್ಸುತಾ ಚೇವ ಪಟಿವೇಧಬಹುಸ್ಸುತಾ ಚ. ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮಾನಂಯೇವ ಧಾರಣತೋ ಧಮ್ಮಧರಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಧಮ್ಮಭೂತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಅನುಧಮ್ಮಚಾರಿನೋತಿ ಅನುಧಮ್ಮಚರಣಸೀಲಾ. ಸಕಂ ಆಚರಿಯಕನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯವಾದಂ. ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀತಿಆದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ವೇವಚನಾನಿ. ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಹೇತುಕೇನ ಸಕಾರಣೇನ ವಚನೇನ. ಸಪ್ಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಯಾವ ನ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತಿ.

ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಸಙ್ಗಹಿತಂ ಸಕಲಂ ಸಾಸನಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಇದ್ಧನ್ತಿ ಸಮಿದ್ಧಂ ಝಾನಸ್ಸಾದವಸೇನ. ಫೀತನ್ತಿ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತಂ ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲಂ ವಿಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿವಸೇನ. ವಿತ್ಥಾರಿಕನ್ತಿ ವಿತ್ಥತಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಪತಿಟ್ಠಿತವಸೇನ. ಬಾಹುಜಞ್ಞನ್ತಿ ಬಹುಜನೇಹಿ ಞಾತಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಮಹಾಜನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ. ಪುಥುಭೂತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರವಸೇನ ಪುಥುಲಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ. ಕಥಂ? ಯಾವ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸುಪ್ಪಕಾಸಿತನ್ತಿ ಯತ್ತಕಾ ವಿಞ್ಞುಜಾತಿಕಾ ದೇವಾ ಚೇವ ಮನುಸ್ಸಾ ಚ ಅತ್ಥಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಪಕಾಸಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋತಿ ನಿರಾಲಯೋ. ತ್ವಞ್ಹಿ ಪಾಪಿಮ, ಅಟ್ಠಮಸತ್ತಾಹತೋ ಪಟ್ಠಾಯ – ‘‘ಪರಿನಿಬ್ಬಾತು ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತು, ಸುಗತೋ’’ತಿ ವಿರವನ್ತೋ ಆಹಿಣ್ಡಿತ್ಥ. ಅಜ್ಜ ದಾನಿ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಗತುಸ್ಸಾಹೋ ಹೋಹಿ; ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಂ ವಾಯಾಮಂ ಕರೋಹೀತಿ ವದತಿ.

ಆಯುಸಙ್ಖಾರಓಸ್ಸಜ್ಜನವಣ್ಣನಾ

೧೬೯. ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ಓಸ್ಸಜೀತಿ ಸತಿಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿ, ಪಜಹಿ. ತತ್ಥ ನ ಭಗವಾ ಹತ್ಥೇನ ಲೇಡ್ಡುಂ ವಿಯ ಆಯುಸಙ್ಖಾರಂ ಓಸ್ಸಜಿ, ತೇಮಾಸಮತ್ತಮೇವ ಪನ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ನ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಓಸ್ಸಜೀ’’ತಿ. ‘‘ಉಸ್ಸಜ್ಜೀ’’ತಿ ಪಿ ಪಾಠೋ. ಮಹಾಭೂಮಿಚಾಲೋತಿ ಮಹನ್ತೋ ಪಥವೀಕಮ್ಪೋ. ತದಾ ಕಿರ ದಸಸಹಸ್ಸೀ ಲೋಕಧಾತು ಕಮ್ಪಿತ್ಥ. ಭಿಂಸನಕೋತಿ ಭಯಜನಕೋ. ದೇವದುನ್ದುಭಿಯೋ ಚ ಫಲಿಂಸೂತಿ ದೇವಭೇರಿಯೋ ಫಲಿಂಸು, ದೇವೋ ಸುಕ್ಖಗಜ್ಜಿತಂ ಗಜ್ಜಿ, ಅಕಾಲವಿಜ್ಜುಲತಾ ನಿಚ್ಛರಿಂಸು, ಖಣಿಕವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.