೧. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯಂ ಉದ್ದೇಸವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೫೫. ಇದಾನಿ ತದನನ್ತರೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನವಿಭಙ್ಗೇ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ತೇನ ನ ತತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ನ ಉದ್ಧನ್ತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದೀಪೇತಿ. ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ ತಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ – ಸತಿಗೋಚರೋಪಿ, ತಿಧಾ ಪಟಿಪನ್ನೇಸು ಸಾವಕೇಸು ಸತ್ಥುನೋ ಪಟಿಧಾನುನಯವೀತಿವತ್ತತಾಪಿ, ಸತಿಪಿ. ‘‘ಚತುನ್ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಥ…ಪೇ… ಕೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ? ಆಹಾರಸಮುದಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೫.೪೦೮) ಹಿ ಸತಿಗೋಚರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಥಾ ‘‘ಕಾಯೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ, ನೋ ಸತಿ. ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಾನಞ್ಚೇವ ಸತಿ ಚಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಟಿ. ಮ. ೩.೩೫). ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಟ್ಠಾನಂ. ಕಾ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ? ಸತಿ. ಸತಿಯಾ ಪಟ್ಠಾನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ಪಧಾನಂ ಠಾನನ್ತಿ ವಾ ಪಟ್ಠಾನಂ; ಸತಿಯಾ ಪಟ್ಠಾನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಹತ್ಥಿಟ್ಠಾನಅಸ್ಸಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ವಿಯ.

‘‘ತಯೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಯದರಿಯೋ ಸೇವತಿ, ಯದರಿಯೋ ಸೇವಮಾನೋ ಸತ್ಥಾ ಗಣಂ ಅನುಸಾಸಿತುಮರಹತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೦೪, ೩೧೧) ಏತ್ಥ ತಿಧಾ ಪಟಿಪನ್ನೇಸು ಸಾವಕೇಸು ಸತ್ಥುನೋ ಪಟಿಘಾನುನಯವೀತಿವತ್ತತಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬತೋ ಪಟ್ಠಾನಂ, ಪವತ್ತಯಿತಬ್ಬತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇನ ಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬತೋತಿ? ಸತಿಯಾ; ಸತಿಯಾ ಪಟ್ಠಾನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೩.೧೪೭) ಪನ ಸತಿಯೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪತಿಟ್ಠಾತೀತಿ ಪಟ್ಠಾನಂ, ಉಪಟ್ಠಾತಿ ಓಕ್ಕನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ; ಸತಿಯೇವ ಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ; ಅಥವಾ ಸರಣಟ್ಠೇನ ಸತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಪಟ್ಠಾನಂ. ಇತಿ ಸತಿ ಚ ಸಾ ಪಟ್ಠಾನಞ್ಚಾತಿಪಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಇದಮಿಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಯದಿ ಏವಂ, ಕಸ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ ಬಹುವಚನಂ ಕತನ್ತಿ? ಸತಿಯಾ ಬಹುತ್ತಾ; ಆರಮ್ಮಣಭೇದೇನ ಹಿ ಬಹುಕಾ ತಾ ಸತಿಯೋತಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವತಾ ಚತ್ತಾರೋವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ವುತ್ತಾ, ಅನೂನಾ ಅನಧಿಕಾತಿ? ವೇನೇಯ್ಯಹಿತತ್ತಾ. ತಣ್ಹಾಚರಿತದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸಮಥಯಾನಿಕವಿಪಸ್ಸನಾಯಾನಿಕೇಸು ಹಿ ಮನ್ದತಿಕ್ಖವಸೇನ ದ್ವಿಧಾ ಪವತ್ತೇಸು ಮನ್ದಸ್ಸ ತಣ್ಹಾಚರಿತಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಂ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೋ, ತಿಕ್ಖಸ್ಸ ಸುಖುಮಂ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ದಿಟ್ಠಿಚರಿತಸ್ಸಪಿ ಮನ್ದಸ್ಸ ನಾತಿಪ್ಪಭೇದಗತಂ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೋ, ತಿಕ್ಖಸ್ಸ ಅತಿಪ್ಪಭೇದಗತಂ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ. ಸಮಥಯಾನಿಕಸ್ಸ ಚ ಮನ್ದಸ್ಸ ಅಕಿಚ್ಛೇನ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೋ, ತಿಕ್ಖಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಾರಮ್ಮಣೇ ಅಸಣ್ಠಹನತೋ ದುತಿಯಂ. ವಿಪಸ್ಸನಾಯಾನಿಕಸ್ಸಾಪಿ ಮನ್ದಸ್ಸ ನಾತಿಪ್ಪಭೇದಗತಾರಮ್ಮಣಂ ತತಿಯಂ, ತಿಕ್ಖಸ್ಸ ಅತಿಪ್ಪಭೇದಗತಾರಮ್ಮಣಂ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಚತ್ತಾರೋವ ವುತ್ತಾ, ಅನೂನಾ ಅನಧಿಕಾತಿ.

ಸುಭಸುಖನಿಚ್ಚಅತ್ತಭಾವವಿಪಲ್ಲಾಸಪ್ಪಹಾನತ್ಥಂ ವಾ. ಕಾಯೋ ಹಿ ಅಸುಭೋ. ತತ್ಥ ಸುಭವಿಪಲ್ಲಾಸವಿಪಲ್ಲತ್ಥಾ ಸತ್ತಾ. ತೇಸಂ ತತ್ಥ ಅಸುಭಭಾವದಸ್ಸನೇನ ತಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸಸ್ಸ ಪಹಾನತ್ಥಂ ಪಠಮಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ವುತ್ತಂ. ಸುಖಂ, ನಿಚ್ಚಂ, ಅತ್ತಾತಿ ಗಹಿತೇಸುಪಿ ಚ ವೇದನಾದೀಸು ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ, ಚಿತ್ತಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ. ಏತೇಸು ಚ ಸುಖನಿಚ್ಚಅತ್ತಭಾವವಿಪಲ್ಲಾಸವಿಪಲ್ಲತ್ಥಾ ಸತ್ತಾ. ತೇಸಂ ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಾದಿಭಾವದಸ್ಸನೇನ ತೇಸಂ ವಿಪಲ್ಲಾಸಾನಂ ಪಹಾನತ್ಥಂ ಸೇಸಾನಿ ತೀಣಿ ವುತ್ತಾನೀತಿ. ಏವಂ ಸುಭಸುಖನಿಚ್ಚಅತ್ತಭಾವವಿಪಲ್ಲಾಸಪ್ಪಹಾನತ್ಥಂ ವಾ ಚತ್ತಾರೋವ ವುತ್ತಾ ಅನೂನಾ ಅನಧಿಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ವಿಪಲ್ಲಾಸಪಹಾನತ್ಥಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಚತುರೋಘಯೋಗಾಸವಗನ್ಥಉಪಾದಾನಅಗತಿಪ್ಪಹಾನತ್ಥಮ್ಪಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಾಹಾರಪರಿಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ಚತ್ತಾರೋವ ವುತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಂ ತಾವ ಪಕರಣನಯೋ.

ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಸರಣವಸೇನ ಚೇವ ಏಕತ್ತಸಮೋಸರಣವಸೇನ ಚ ಏಕಮೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಏತದೇವ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಚತುದ್ವಾರೇ ನಗರೇ ಪಾಚೀನತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಪಾಚೀನದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ದಕ್ಖಿಣತೋ, ಪಚ್ಛಿಮತೋ, ಉತ್ತರತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಉತ್ತರದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ನಗರಂ ವಿಯ ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಮಹಾನಗರಂ, ದ್ವಾರಂ ವಿಯ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ. ಪಾಚೀನದಿಸಾದಯೋ ವಿಯ ಕಾಯಾದಯೋ.

ಯಥಾ ಪಾಚೀನತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಪಾಚೀನದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಮುಖೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಚುದ್ದಸವಿಧೇನ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಏಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಓಸರನ್ತಿ. ಯಥಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏವಂ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಮುಖೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ನವವಿಧೇನ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಏಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಓಸರನ್ತಿ. ಯಥಾ ಪಚ್ಛಿಮತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಮುಖೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸೋಳಸವಿಧೇನ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಏಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಓಸರನ್ತಿ. ಯಥಾ ಉತ್ತರತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಉತ್ತರದಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತರದ್ವಾರೇನ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಮುಖೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಏಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಓಸರನ್ತೀತಿ. ಏವಂ ಸರಣವಸೇನ ಚೇವ ಏಕತ್ತಸಮೋಸರಣವಸೇನ ಚ ಏಕಮೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋತಿ ವುತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭಗವತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನವಿಭಙ್ಗೋ ಕಥಿತೋ, ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ತತ್ಥ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಾವೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖುಗೋಚರಾ ಹಿ ಏತೇ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಆಲಪತಿ. ಕಿಂ ಪನೇತೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂಯೇವ ಭಾವೇನ್ತಿ, ನ ಭಿಕ್ಖುನೀಆದಯೋತಿ? ಭಿಕ್ಖುನೀಆದಯೋಪಿ ಭಾವೇನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ಅಗ್ಗಪರಿಸಾ. ಇತಿ ಅಗ್ಗಪರಿಸತ್ತಾ ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಆಲಪತಿ. ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಭಾವದಸ್ಸನತೋ ಏವಮಾಹ. ಯೋ ಹಿ ಇಮಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನಾಮ ಹೋತಿ. ಪಟಿಪನ್ನಕೋ ಹಿ ದೇವೋ ವಾ ಹೋತು ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿಯೇವ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಅಲಙ್ಕತೋ ಚೇಪಿ ಸಮಞ್ಚರೇಯ್ಯ,

ಸನ್ತೋ ದನ್ತೋ ನಿಯತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ;

ಸಬ್ಬೇಸು ಭೂತೇಸು ನಿಧಾಯ ದಣ್ಡಂ,

ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋ ಸಮಣೋ ಸ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೪೨);

ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಉದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಕಾಯೇತಿ ರೂಪಕಾಯೇ. ರೂಪಕಾಯೋ ಹಿ ಇಧ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಂ ಕೇಸಾದೀನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮೂಹಟ್ಠೇನ, ಹತ್ಥಿಕಾಯಅಸ್ಸಕಾಯರಥಕಾಯಾದಯೋ ವಿಯ, ಕಾಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಯಥಾ ಚ ಸಮೂಹಟ್ಠೇನ ಏವಂ ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಆಯಟ್ಠೇನ. ಕುಚ್ಛಿತಾನಞ್ಹಿ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛಾನಂ ಸೋ ಆಯೋತಿಪಿ ಕಾಯೋ. ಆಯೋತಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿದೇಸೋ. ತತ್ರಾಯಂ ವಚನತ್ಥೋ – ಆಯನ್ತಿ ತತೋತಿ ಆಯೋ. ಕೇ ಆಯನ್ತಿ? ಕುಚ್ಛಿತಾ ಕೇಸಾದಯೋ. ಇತಿ ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಕೇಸಾದೀನಂ ಆಯೋತಿ ಕಾಯೋ.

ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಕಾಯಂ ಅನುಪಸ್ಸನಸೀಲೋ, ಕಾಯಂ ವಾ ಅನುಪಸ್ಸಮಾನೋ ಕಾಯೇತಿ ಚ ವತ್ವಾಪಿ ಪುನ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ದುತಿಯಂ ಕಾಯಗ್ಗಹಣಂ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸತೋ ವವತ್ಥಾನಘನವಿನಿಬ್ಭೋಗಾದಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನ ನ ಕಾಯೇ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ಚಿತ್ತಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ವಾ; ಅಥ ಖೋ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ಯೇವಾತಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾತೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಕಾರಸ್ಸೇವ ದಸ್ಸನೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸತೋ ವವತ್ಥಾನಂ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ. ತಥಾ ನ ಕಾಯೇ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗವಿನಿಮುತ್ತಏಕಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ, ನಾಪಿ ಕೇಸಲೋಮಾದಿವಿನಿಮುತ್ತಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನುಪಸ್ಸೀ. ಯೋಪಿ ಚೇತ್ಥ ಕೇಸಲೋಮಾದಿಕೋ ಭೂತುಪಾದಾಯಸಮೂಹಸಙ್ಖಾತೋ ಕಾಯೋ, ತತ್ಥಾಪಿ ನ ಭೂತುಪಾದಾಯವಿನಿಮುತ್ತಏಕಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ; ಅಥ ಖೋ ರಥಸಮ್ಭಾರಾನುಪಸ್ಸಕೋ ವಿಯ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಸಮೂಹಾನುಪಸ್ಸೀ, ನಗರಾವಯವಾನುಪಸ್ಸಕೋ ವಿಯ ಕೇಸಲೋಮಾದಿಸಮೂಹಾನುಪಸ್ಸೀ, ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಪತ್ತವಟ್ಟಿವಿನಿಭುಞ್ಜಕೋ ವಿಯ ರಿತ್ತಮುಟ್ಠಿವಿನಿವೇಠಕೋ ವಿಯ ಚ ಭೂತುಪಾದಾಯಸಮೂಹಾನುಪಸ್ಸೀಯೇವಾತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರತೋ ಸಮೂಹವಸೇನ ಕಾಯಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ವತ್ಥುನೋ ದಸ್ಸನೇನ ಘನವಿನಿಬ್ಭೋಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ನ ಹೇತ್ಥ ಯಥಾವುತ್ತಸಮೂಹವಿನಿಮುತ್ತೋ ಕಾಯೋ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮೋ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾವುತ್ತಧಮ್ಮಸಮೂಹಮತ್ತೇಯೇವ ಪನ ತಥಾ ತಥಾ ಸತ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾಭಿನಿವೇಸಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

‘‘ಯಂ ಪಸ್ಸತಿ ನ ತಂ ದಿಟ್ಠಂ, ಯಂ ದಿಟ್ಠಂ ತಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅಪಸ್ಸಂ ಬಜ್ಝತೇ ಮೂಳ್ಹೋ, ಬಜ್ಝಮಾನೋ ನ ಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ಘನವಿನಿಬ್ಭೋಗಾದಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಚೇತ್ಥ ಅಯಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಅಯಞ್ಹಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀಯೇವ, ನ ಅಞ್ಞಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಯಥಾ ಅನುದಕಭೂತಾಯಪಿ ಮರೀಚಿಯಾ ಉದಕಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಾನತ್ತಅಸುಭಭೂತೇಯೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ನಿಚ್ಚಸುಖಅತ್ತಸುಭಭಾವಾನುಪಸ್ಸೀ; ಅಥ ಖೋ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಾನತ್ತಅಸುಭಾಕಾರಸಮೂಹಾನುಪಸ್ಸೀಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯ್ವಾಯಂ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ…ಪೇ… ಸೋ ಸತೋವ ಅಸ್ಸಸತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೪; ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೭) ನಯೇನ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾದಿಚುಣ್ಣಕಜಾತಅಟ್ಠಿಕಪರಿಯೋಸಾನೋ ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ, ಯೋ ಚ ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಥವೀಕಾಯಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಅನುಪಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಆಪೋಕಾಯಂ, ತೇಜೋಕಾಯಂ, ವಾಯೋಕಾಯಂ, ಕೇಸಕಾಯಂ, ಲೋಮಕಾಯಂ, ಛವಿಕಾಯಂ, ಚಮ್ಮಕಾಯಂ, ಮಂಸಕಾಯಂ, ರುಧಿರಕಾಯಂ, ನ್ಹಾರುಕಾಯಂ, ಅಟ್ಠಿಕಾಯಂ, ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಕಾಯ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯಂ ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಾಯೇ ಅನುಪಸ್ಸನತೋ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಅಥ ವಾ ಕಾಯೇ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಏವಂ ಗಹೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಅನನುಪಸ್ಸನತೋ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಪನ ಕೇಸಲೋಮಾದಿಕಸ್ಸ ನಾನಾಧಮ್ಮಸಮೂಹಸ್ಸ ಅನುಪಸ್ಸನತೋ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾದಿಧಮ್ಮಸಮೂಹಸಙ್ಖಾತೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಪಿಚ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಅನುಪಸ್ಸತಿ, ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಟಿ. ಮ. ೩.೩೫) ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯಂ ಆಗತನಯಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಾದಿನೋ ಆಕಾರಸಮೂಹಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಅನುಪಸ್ಸನತೋಪಿ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ತಥಾ ಹಿ ಅಯಂ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅನುಪಸ್ಸನಾನಂ ವಸೇನ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಅನುಪಸ್ಸತಿ ನೋ ನಿಚ್ಚತೋ, ದುಕ್ಖತೋ ಅನುಪಸ್ಸತಿ ನೋ ಸುಖತೋ, ಅನತ್ತತೋ ಅನುಪಸ್ಸತಿ ನೋ ಅತ್ತತೋ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ನೋ ನನ್ದತಿ, ವಿರಜ್ಜತಿ ನೋ ರಜ್ಜತಿ, ನಿರೋಧೇತಿ ನೋ ಸಮುದೇತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ ನೋ ಆದಿಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ದುಕ್ಖತೋ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ಅನತ್ತತೋ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತಿ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ನನ್ದಿಂ ಪಜಹತಿ, ವಿರಜ್ಜನ್ತೋ ರಾಗಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧೇನ್ತೋ ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜನ್ತೋ ಆದಾನಂ ಪಜಹತೀತಿ (ಪಟಿ. ಮ. ೩.೩೫) ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ವಿಹರತೀತಿ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರೇಸು ಅಞ್ಞತರವಿಹಾರಸಮಾಯೋಗಪರಿದೀಪನಮೇತಂ, ಏಕಂ ಇರಿಯಾಪಥಬಾಧನಂ ಅಪರೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪತಮಾನಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಹರತಿ ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಾಯೇತಿ ಪರಸ್ಸ ಕಾಯೇ. ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ಕಾಯೇತಿ ಕಾಲೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇ, ಕಾಲೇನ ಪರಸ್ಸ ಕಾಯೇ. ಪಠಮನಯೇನ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಹೋ ವುತ್ತೋ, ದುತಿಯನಯೇನ ಪರಸ್ಸ ಕಾಯೇ, ತತಿಯನಯೇನ ಕಾಲೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಾಲೇನ ಪರಸ್ಸ ಕಾಯೇ. ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ ಪನ ಘಟಿತಾರಮ್ಮಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಪಗುಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪನ ಅಪರಾಪರಂ ಸಞ್ಚರಣಕಾಲೋ ಏತ್ಥ ಕಥಿತೋ. ಆತಾಪೀತಿ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಾಹಕವೀರಿಯಸಮಾಯೋಗಪರಿದೀಪನಮೇತಂ. ಸೋ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಯಂ ತಂ ವೀರಿಯಂ ತೀಸು ಭವೇಸು ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆತಾಪನತೋ ಆತಾಪೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆತಾಪೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸಙ್ಖಾತೇನ ಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸತಿಮಾತಿ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಯಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಸತಿಯಾ ಆರಮ್ಮಣಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಪಸ್ಸತಿ, ನ ಹಿ ಸತಿವಿರಹಿತಸ್ಸ ಅನುಪಸ್ಸನಾ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಸತಿಞ್ಚ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬತ್ಥಿಕಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೨೩೪), ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ‘‘ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯಸ್ಮಾ ಅನಾತಾಪಿನೋ ಅನ್ತೋಸಙ್ಖೇಪೋ ಅನ್ತರಾಯಕರೋ ಹೋತಿ, ಅಸಮ್ಪಜಾನೋ ಉಪಾಯಪರಿಗ್ಗಹೇ ಅನುಪಾಯಪರಿವಜ್ಜನೇ ಚ ಸಮ್ಮುಯ್ಹತಿ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಉಪಾಯಾಪರಿಚ್ಚಾಗೇ ಅನುಪಾಯಾಪರಿಗ್ಗಹೇ ಚ ಅಸಮತ್ಥೋವ ಹೋತಿ, ತೇನಸ್ಸ ತಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ; ತಸ್ಮಾ ಯೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಆನುಭಾವೇನ ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ ತೇಸಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಆತಾಪೀ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸತಿಮಾ’’ತಿ ಇದಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಇತಿ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಪಯೋಗಙ್ಗಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಹಾನಙ್ಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವಿನೇಯ್ಯ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ವಿನೇಯ್ಯಾತಿ ತದಙ್ಗವಿನಯೇನ ವಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಿನಯೇನ ವಾ ವಿನಯಿತ್ವಾ. ಲೋಕೇತಿ ಏತ್ಥ ಯ್ವಾಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಾದಿಭೇದೋ ಕಾಯೋ ಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ ಸ್ವೇವ ಇಧ ಲೋಕೋ ನಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ ವಿನಯಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾಗಹಣೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ, ದೋಮನಸ್ಸಗ್ಗಹಣೇನ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ನೀವರಣಪರಿಯಾಪನ್ನಬಲವಧಮ್ಮದ್ವಯದಸ್ಸನೇನ ನೀವರಣಪ್ಪಹಾನಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ವಿಸೇಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೇನ ಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿಮೂಲಕಸ್ಸ ಅನುರೋಧಸ್ಸ, ದೋಮನಸ್ಸವಿನಯೇನ ಕಾಯವಿಪತ್ತಿಮೂಲಕಸ್ಸ ವಿರೋಧಸ್ಸ, ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೇನ ಚ ಕಾಯೇ ಅಭಿರತಿಯಾ, ದೋಮನಸ್ಸವಿನಯೇನ ಕಾಯಭಾವನಾಯ ಅನಭಿರತಿಯಾ, ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೇನ ಕಾಯೇ ಅಭೂತಾನಂ ಸುಭಸುಖಭಾವಾದೀನಂ ಪಕ್ಖೇಪಸ್ಸ, ದೋಮನಸ್ಸವಿನಯೇನ ಕಾಯೇ ಭೂತಾನಂ ಅಸುಭಾಸುಖಭಾವಾದೀನಂ ಅಪನಯನಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಂ ವುತ್ತಂ. ತೇನ ಯೋಗಾವಚರಸ್ಸ ಯೋಗಾನುಭಾವೋ ಯೋಗಸಮತ್ಥತಾ ಚ ದೀಪಿತಾ ಹೋತಿ. ಯೋಗಾನುಭಾವೋ ಹಿ ಏಸ ಯದಿದಂ ಅನುರೋಧವಿರೋಧವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ, ಅರತಿರತಿಸಹೋ, ಅಭೂತಪಕ್ಖೇಪಭೂತಾಪನಯನವಿರಹಿತೋ ಚ ಹೋತಿ. ಅನುರೋಧವಿರೋಧವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ ಚೇಸ ಅರತಿರತಿಸಹೋ ಅಭೂತಂ ಅಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಭೂತಞ್ಚ ಅನಪನೇನ್ತೋ ಯೋಗಸಮತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ.

ಅಪರೋ ನಯೋ – ‘‘ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅನುಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವುತ್ತಂ. ವಿಹರತೀತಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತವಿಹಾರೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಸ್ಸ ಕಾಯಪರಿಹರಣಂ. ಆತಾಪೀತಿಆದೀಸು ಆತಾಪೇನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ, ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥಿಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪರಿಹರಣೂಪಾಯೋ ವಾ; ಸತಿಯಾ ವಾ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಪಟಿಲದ್ಧಸಮಥೋ, ಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ, ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸವಿನಯೇನ ಭಾವನಾಫಲಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ತಾವ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನುದ್ದೇಸಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ.

ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಉದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಸತಿಪಟ್ಠಾನುದ್ದೇಸಾದೀಸುಪಿ ಅಜ್ಝತ್ತಾದೀನಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಏತೇಸುಪಿ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ವೇದನಾದೀಸು, ಪರಸ್ಸ ವೇದನಾದೀಸು, ಕಾಲೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಾಲೇನ ಪರಸ್ಸ ವೇದನಾದೀಸೂತಿ ತಿವಿಧೋ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ವುತ್ತೋ. ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀತಿಆದೀಸು ಚ ವೇದನಾದೀನಂ ಪುನವಚನೇ ಪಯೋಜನಂ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ, ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ, ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವೇದನಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ. ತಾ ಚ ಲೋಕಿಯಾ ಏವ; ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಲೋಕಿಯಂ, ತಥಾ ಧಮ್ಮಾ. ತೇಸಂ ವಿಭಾಗೋ ನಿದ್ದೇಸವಾರೇ ಪಾಕಟೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕೇವಲಂ ಪನಿಧ ಯಥಾ ವೇದನಾ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ ತಥಾ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏಸ ನಯೋ ಚಿತ್ತಧಮ್ಮೇಸು. ಕಥಞ್ಚ ವೇದನಾ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾತಿ? ಸುಖಾ ತಾವ ವೇದನಾ ದುಕ್ಖತೋ, ದುಕ್ಖಾ ಸಲ್ಲತೋ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಯೋ ಸುಖಂ ದುಕ್ಖತೋ ಅದ್ದ, ದುಕ್ಖಮದ್ದಕ್ಖಿ ಸಲ್ಲತೋ;

ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಸನ್ತಂ, ಅದ್ದಕ್ಖಿ ನಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ;

ಸ ವೇ ಸಮ್ಮದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಉಪಸನ್ತೋ ಚರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೫೩);

ಸಬ್ಬಾ ಏವ ಚೇತಾ ದುಕ್ಖಾತಿಪಿ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವೇದಯಿತಂ ತಂ ದುಕ್ಖಸ್ಮಿನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೫೯). ಸುಖದುಕ್ಖತೋಪಿ ಚ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ, ಯಥಾಹ – ‘‘ಸುಖಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ ವಿಸಾಖ, ವೇದನಾ ಠಿತಿಸುಖಾ, ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೪೬೫) ಸಬ್ಬಂ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ. ಅಪಿಚ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಸತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನಪಿ (ಪಟಿ. ಮ. ೩.೩೫) ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ನಿದ್ದೇಸವಾರೇಯೇವ ಪಾಕಟಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಚಿತ್ತಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ಚಿತ್ತಂ ತಾವ ಆರಮ್ಮಣಾಧಿಪತಿಸಹಜಾತಭೂಮಿಕಮ್ಮವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾದಿನಾನತ್ತಭೇದಾನಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿನುಪಸ್ಸನಾನಂ ನಿದ್ದೇಸವಾರೇ ಆಗತಸರಾಗಾದಿಭೇದಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ. ಧಮ್ಮಾ ಸಲಕ್ಖಣಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಾನಂ ಸುಞ್ಞತಾಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಸತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾನಂ ನಿದ್ದೇಸವಾರೇ ಆಗತಸನ್ತಾಸನ್ತಾದಿಭೇದಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಅನುಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾತೇ ಲೋಕೇ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಹೀನಂ, ತಸ್ಸ ವೇದನಾದಿಲೋಕೇಸುಪಿ ತಂ ಪಹೀನಮೇವ. ನಾನಾಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಪನ ನಾನಾಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾವಸೇನ ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತಂ. ಯತೋ ವಾ ಏಕತ್ಥ ಪಹೀನಂ, ಸೇಸೇಸುಪಿ ಪಹೀನಂ ಹೋತಿ. ತೇನೇವಸ್ಸ ತತ್ಥ ಪಹಾನದಸ್ಸನತ್ಥಮ್ಪಿ ಏವಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಉದ್ದೇಸವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೩೫೬. ಇದಾನಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಛೇಕೋ ವಿಲೀವಕಾರಕೋ ಥೂಲಕಿಲಞ್ಜಸಣ್ಹಕಿಲಞ್ಜಚಙ್ಕೋಟಕಪೇಳಾಪುಟಾದೀನಿ ಉಪಕರಣಾನಿ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಏಕಂ ಮಹಾವೇಳುಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಚತುಧಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತೋ ಏಕೇಕಂ ವೇಳುಖಣ್ಡಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಉಪಕರಣಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಛೇಕೋ ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ನಾನಾವಿಹಿತಂ ಪಿಳನ್ಧನವಿಕತಿಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸುವಣ್ಣಘಟಿಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಚತುಧಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತೋ ಏಕೇಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಪಿಳನ್ಧನಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಭಗವಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನದೇಸನಾಯ ಸತ್ತಾನಂ ಅನೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಏಕಮೇವ ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಚತುಧಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತೋ ಏಕೇಕಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಭಜನ್ತೋ ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯೇತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ನಿದ್ದೇಸವಾರಂ ವತ್ತುಮಾರದ್ಧೋ.

ತತ್ಥ ಕಥಞ್ಚಾತಿಆದಿ ವಿತ್ಥಾರೇತುಂ ಕಥೇತುಕಮ್ಯತಾಪುಚ್ಛಾ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಕೇನ ಚ ಆಕಾರೇನ ಕೇನ ಪಕಾರೇನ ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತೀತಿ? ಸೇಸಪುಚ್ಛಾವಾರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಧ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖು. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಇಧ-ಸದ್ದೋ ಅಜ್ಝತ್ತಾದಿವಸೇನ ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾನಿಬ್ಬತ್ತಕಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸನ್ನಿಸ್ಸಯಭೂತಸಾಸನಪರಿದೀಪನೋ ಅಞ್ಞಸಾಸನಸ್ಸ ತಥಾಭಾವಪಟಿಸೇಧನೋ ಚ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಇಧೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣೋ…ಪೇ… ಸುಞ್ಞಾ ಪರಪ್ಪವಾದಾ ಸಮಣೇಭಿ ಅಞ್ಞೇಹೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೩೯; ಅ. ನಿ. ೪.೨೪೧). ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ.

ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಂ. ಉದ್ಧಂ ಪಾದತಲಾತಿ ಪಾದತಲತೋ ಉಪರಿ. ಅಧೋ ಕೇಸಮತ್ಥಕಾತಿ ಕೇಸಗ್ಗತೋ ಹೇಟ್ಠಾ. ತಚಪರಿಯನ್ತನ್ತಿ ತಿರಿಯಂ ತಚಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಪೂರಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಸ್ಸ ಅಸುಚಿನೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೀತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಕೇಸಾದಿಅಸುಚಿಭರಿತೋ ಅಯಂ ಕಾಯೋತಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಕಥಂ? ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ…ಪೇ… ಮುತ್ತನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿನ್ತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಉದ್ಧಂ ಪಾದತಲಾ ಅಧೋ ಕೇಸಮತ್ಥಕಾ ತಿರಿಯಂ ತಚಪರಿಯನ್ತೋ ಪೂರೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಸ್ಸ ಅಸುಚಿನೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ ತಸ್ಮಿಂ. ಕಾಯೇತಿ ಸರೀರೇ. ಸರೀರಞ್ಹಿ ಅಸುಚಿಸಞ್ಚಯತೋ ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಕೇಸಾದೀನಞ್ಚೇವ ಚಕ್ಖುರೋಗಾದೀನಞ್ಚ ರೋಗಸತಾನಂ ಆಯಭೂತತೋ ಕಾಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಕೇಸಾ ಲೋಮಾತಿ ಏತೇ ಕೇಸಾದಯೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಾ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ, ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಲೋಮಾತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪಾದತಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪರಿ, ಕೇಸಮತ್ಥಕಾ ಪಟ್ಠಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ, ತಚತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಿರಿಯನ್ತತೋತಿ ಏತ್ತಕೇ ಬ್ಯಾಮಮತ್ತೇ ಕಳೇವರೇ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನಪಿ ವಿಚಿನನ್ತೋ ನ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಮುತ್ತಂ ವಾ ಮಣಿಂ ವಾ ವೇಳುರಿಯಂ ವಾ ಅಗರುಂ ವಾ ಕುಙ್ಕುಮಂ ವಾ ಕಪ್ಪೂರಂ ವಾ ವಾಸಚುಣ್ಣಾದಿಂ ವಾ ಅಣುಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸುಚಿಭಾವಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪರಮದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಂ ಅಸ್ಸಿರೀಕದಸ್ಸನಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕೇಸಲೋಮಾದಿಭೇದಂ ಅಸುಚಿಂಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ…ಪೇ… ಮುತ್ತನ್ತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಪದಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ವಣ್ಣನಾ.

ಇಮಂ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿತುಕಾಮೇನ ಕುಲಪುತ್ತೇನ ಆದಿತೋವ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಸೀಲಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇನ, ಯ್ವಾಯಂ ದಸಸು ಪಲಿಬೋಧೇಸು ಪಲಿಬೋಧೋ ಅತ್ಥಿ ತಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಪಟಿಕ್ಕೂಲಮನಸಿಕಾರಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನಾಯ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ, ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ, ಅರಹತ್ತಂ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಾದೀಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸಾಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ಕತಪರಿಚಯಸ್ಸ ತನ್ತಿಆಚರಿಯಸ್ಸಾಪಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ವಿಸುದ್ಧಂ ತಥಾರೂಪಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಏಕವಿಹಾರೇ ಅಲಭನ್ತೇನ ತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ಚತುಬ್ಬಿಧಸೀಲವಿಸೋಧನಞ್ಚೇವ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೯) ಪಲಿಬೋಧೋ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೪೧) ಚ ಪಲಿಬೋಧುಪಚ್ಛೇದೋ ಚ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನವಿಧಾನಞ್ಚ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥಿತಂ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ತತ್ಥ ಕಥಿತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಆಚರಿಯೇನ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ತಿವಿಧೇನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಕತಿಯಾ ಉಗ್ಗಹಿತಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏಕಂ ದ್ವೇ ನಿಸಜ್ಜವಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಏಕೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಆಗತಾಗತವೇಲಾಯ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಏಕೋ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ನಾತಿಪಪಞ್ಚಂ ನಾತಿಸಙ್ಖೇಪಂ ಕತ್ವಾ ನಿಜ್ಜಟಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಠಿಕಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಕಥೇನ್ತೇನ ಕಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ? ಸತ್ತಧಾ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ದಸಧಾ ಚ ಮನಸಿಕಾರಕೋಸಲ್ಲಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ವಚಸಾ ಮನಸಾ ವಣ್ಣತೋ ಸಣ್ಠಾನತೋ ದಿಸತೋ ಓಕಾಸತೋ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋತಿ ಏವಂ ಸತ್ತಧಾ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಮನಸಿಕಾರಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಯೋಪಿ ತಿಪಿಟಕೋ ಹೋತಿ, ತೇನಪಿ ಮನಸಿಕಾರಕಾಲೇ ಪಠಮಂ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಹಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ಮಲಯವಾಸೀಮಹಾದೇವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಗ್ಗಹಿತಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಥೇರಾನಂ ವಿಯ. ಥೇರೋ ಕಿರ ತೇಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚಿತೋ ‘ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಇಮಂ ಏವಂ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಥಾ’ತಿ ದ್ವತ್ತಿಸಾಕಾರಪಾಳಿಂ ಅದಾಸಿ. ತೇ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತೇಸಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ನಿಕಾಯಾ ಪಗುಣಾ, ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹಿತಾಯ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಾವ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ.

ತಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ಆಚರಿಯೇನ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘ಪಠಮಂ ತಾವ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ. ಕರೋನ್ತೇನ ಚ ತಚಪಞ್ಚಕಾದೀನಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ತಚೋ’’ತಿ ಹಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತದನನ್ತರಂ ವಕ್ಕಪಞ್ಚಕೇ ‘‘ಮಂಸಂ ನ್ಹಾರು ಅಟ್ಠಿ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ವಕ್ಕ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ವಕ್ಕಂ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಅಟ್ಠಿ ನ್ಹಾರು ಮಂಸಂ ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪಪ್ಫಾಸಪಞ್ಚಕೇ ‘‘ಹದಯಂ ಯಕನಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಪಿಹಕಂ ಪಪ್ಫಾಸ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ಪಪ್ಫಾಸಂ ಪಿಹಕಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಯಕನಂ ಹದಯಂ ವಕ್ಕಂ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಅಟ್ಠಿ ನ್ಹಾರು ಮಂಸಂ ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಇಮಂ ತನ್ತಿಂ ಅನಾರುಳ್ಹಮ್ಪಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇ (ಪಟಿ. ಮ. ೧.೪) ಆಗತಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಕರೀಸಾವಸಾನೇ ತನ್ತಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಪಞ್ಚಕೇ ‘‘ಅನ್ತಂ ಅನ್ತಗುಣಂ ಉದರಿಯಂ ಕರೀಸಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಕರೀಸಂ ಉದರಿಯಂ ಅನ್ತಗುಣಂ ಅನ್ತಂ ಪಪ್ಫಾಸಂ ಪಿಹಕಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಯಕನಂ ಹದಯಂ ವಕ್ಕಂ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಅಟ್ಠಿ ನ್ಹಾರು ಮಂಸಂ ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಮೇದಛಕ್ಕೇ ‘‘ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಂ ಪುಬ್ಬೋ ಲೋಹಿತಂ ಸೇದೋ ಮೇದೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ಮೇದೋ ಸೇದೋ ಲೋಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೋ ಸೇಮ್ಹಂ ಪಿತ್ತಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಕರೀಸಂ ಉದರಿಯಂ ಅನ್ತಗುಣಂ ಅನ್ತಂ ಪಪ್ಫಾಸಂ ಪಿಹಕಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಯಕನಂ ಹದಯಂ ವಕ್ಕಂ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಅಟ್ಠಿ ನ್ಹಾರು ಮಂಸಂ ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಮುತ್ತಛಕ್ಕೇ ‘‘ಅಸ್ಸು ವಸಾ ಖೇಳೋ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ ಲಸಿಕಾ ಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಲೋಮತೋ ‘‘ಮುತ್ತಂ ಲಸಿಕಾ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ ಖೇಳೋ ವಸಾ ಅಸ್ಸು ಮೇದೋ ಸೇದೋ ಲೋಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೋ ಸೇಮ್ಹಂ ಪಿತ್ತಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಕರೀಸಂ ಉದರಿಯಂ ಅನ್ತಗುಣಂ ಅನ್ತಂ ಪಪ್ಫಾಸಂ ಪಿಹಕಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಯಕನಂ ಹದಯಂ ವಕ್ಕಂ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಅಟ್ಠಿ ನ್ಹಾರು ಮಂಸಂ ತಚೋ ದನ್ತಾ ನಖಾ ಲೋಮಾ ಕೇಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಕಾಲಸತಮ್ಪಿ ಕಾಲಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಕಾಲಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ವಚಸಾ ಸಜ್ಝಾಯೇನ ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತನ್ತಿ ಪಗುಣಾ ಹೋತಿ; ನ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಚಿತ್ತಂ ವಿಧಾವತಿ; ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ, ಹತ್ಥಸಙ್ಖಲಿಕಾ ವಿಯ ಖಾಯನ್ತಿ, ವತಿಪಾದಪನ್ತಿ ವಿಯ ಚ ಖಾಯನ್ತಿ. ಯಥಾ ಚ ಪನ ವಚಸಾ, ತಥೇವ ಮನಸಾಪಿ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ವಚಸಾ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಹಿ ಮನಸಾ ಸಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಮನಸಾ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧೋ ಮಗ್ಗಫಲಪಟಿವೇಧಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ.

‘ವಣ್ಣತೋ’ತಿ ಕೇಸಾದೀನಂ ವಣ್ಣೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ. ‘ಸಣ್ಠಾನತೋ’ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಸಣ್ಠಾನಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ. ‘ದಿಸತೋ’ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸರೀರೇ ನಾಭಿತೋ ಉದ್ಧಂ ಉಪರಿಮಾ ದಿಸಾ, ಅಧೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ದಿಸಾ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಯಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ನಾಮ ದಿಸಾಯಾ’’ತಿ ದಿಸಾ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ. ‘ಓಕಾಸತೋ’ತಿ ‘‘ಅಯಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಓಕಾಸೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ. ‘ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ’ತಿ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ ದ್ವೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಅಯಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಉಪರಿ ಚ ತಿರಿಯಞ್ಚ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ‘‘ಕೇಸಾ ನ ಲೋಮಾ, ಲೋಮಾಪಿ ನ ಕೇಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅಮಿಸ್ಸೀಕತವಸೇನ ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಏವಂ ಸತ್ತಧಾ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಪನ ‘‘ಇದಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪಟಿಕ್ಕೂಲವಸೇನ ಕಥಿತಂ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಧಾತುವಸೇನಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಇದಞ್ಹಿ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೨; ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೫ ಆದಯೋ) ಪಟಿಕ್ಕೂಲವಸೇನೇವ ಕಥಿತಂ, ಮಹಾಹತ್ಥಿಪದೋಪಮ (ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೦ ಆದಯೋ) -ಮಹಾರಾಹುಲೋವಾದ (ಮ. ನಿ. ೨.೧೧೩ ಆದಯೋ) -ಧಾತುವಿಭಙ್ಗೇಸು (ಮ. ನಿ. ೩.೩೪೨ ಆದಯೋ) ಧಾತುವಸೇನ ಕಥಿತಂ. ಕಾಯಗತಾಸತಿಸುತ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೩.೧೫೩ ಆದಯೋ) ಪನ ಯಸ್ಸ ವಣ್ಣತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ವಿಭತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥ ಧಾತುವಸೇನ ಕಥಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ಪಟಿಕ್ಕೂಲವಸೇನ ಕಥಿತಂ ಸಮಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ. ತದೇತಂ ಇಧ ಸಮಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಸೇಸತೋ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣವಸೇನ ಕಥಿತನ್ತಿ ವದನ್ತಿಯೇವಾತಿ.

ಏವಂ ಸತ್ತಧಾ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಅನುಪುಬ್ಬತೋ, ನಾತಿಸೀಘತೋ, ನಾತಿಸಣಿಕತೋ, ವಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಬಾಹನತೋ, ಪಣ್ಣತ್ತಿಸಮತಿಕ್ಕಮನತೋ, ಅನುಪುಬ್ಬಮುಞ್ಚನತೋ, ಅಪ್ಪನಾತೋ, ತಯೋ ಚ ಸುತ್ತನ್ತಾ’’ತಿ ಏವಂ ದಸಧಾ ಮನಸಿಕಾರಕೋಸಲ್ಲಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ‘ಅನುಪುಬ್ಬತೋ’ತಿ ಇದಞ್ಹಿ ಸಜ್ಝಾಯಕರಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕನ್ತರಿಕಾಯ. ಏಕನ್ತರಿಕಾಯ ಹಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಯಥಾ ನಾಮ ಅಕುಸಲೋ ಪುರಿಸೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಪದಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಏಕನ್ತರಿಕಾಯ ಆರೋಹನ್ತೋ ಕಿಲನ್ತಕಾಯೋ ಪತತಿ, ನ ಆರೋಹನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ; ಏವಮೇವ ಭಾವನಾಸಮ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಸ್ಸ ಅನಧಿಗಮಾ ಕಿಲನ್ತಚಿತ್ತೋ ಪತತಿ, ನ ಭಾವನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ.

ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನಾಪಿ ಚ ‘ನಾತಿಸೀಘತೋ’ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಅತಿಸೀಘತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಹಿ ಯಥಾ ನಾಮ ತಿಯೋಜನಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಓಕ್ಕಮನವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸೀಘೇನ ಜವೇನ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಗಮನಾಗಮನಂ ಕರೋತೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವ ಕೇವಲಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅವಿಭೂತಂ ಪನ ಹೋತಿ, ನ ವಿಸೇಸಂ ಆವಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ನಾತಿಸೀಘತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ.

ಯಥಾ ಚ ನಾತಿಸೀಘತೋ ಏವಂ ‘ನಾತಿಸಣಿಕತೋ’ಪಿ. ಅತಿಸಣಿಕತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಹಿ ಯಥಾ ನಾಮ ತದಹೇವ ತಿಯೋಜನಂ ಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ರುಕ್ಖಪಬ್ಬತಗಹನಾದೀಸು ವಿಲಮ್ಬಮಾನಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ದ್ವೀಹತೀಹೇನ ಪರಿಯೋಸಾಪೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ನ ಹೋತಿ.

‘ವಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಬಾಹನತೋ’ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪುಥುತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಚೇತಸೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬೋ. ಅಪ್ಪಟಿಬಾಹತೋ ಹಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಏಕಪದಿಕಂ ಪಪಾತಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಕ್ಕಮನಪದಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ವಿಲೋಕಯತೋ ಪದವಾರೋ ವಿರಜ್ಝತಿ, ತತೋ ಸತಪೋರಿಸೇ ಪಪಾತೇ ಪತಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪೇ ಸತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಪರಿಧಂಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ವಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಬಾಹನತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ.

‘ಪಣ್ಣತ್ತಿಸಮತಿಕ್ಕಮನತೋ’ತಿ ಯಾ ಅಯಂ ‘‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’’ತಿ ಆದಿಕಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಉದಕದುಲ್ಲಭಕಾಲೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅರಞ್ಞೇ ಉದಪಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಕಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತೇನ ಸಞ್ಞಾಣೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ ಚೇವ ಪಿವನ್ತಿ ಚ, ಯದಾ ಪನ ತೇಸಂ ಅಭಿಣ್ಹಸಞ್ಚಾರೇನ ಆಗತಾಗತಪದಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ತದಾ ಸಞ್ಞಾಣೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನ ಹೋತಿ, ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹಾಯನ್ತಿ ಚೇವ ಪಿವನ್ತಿ ಚ; ಏವಮೇವ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’ತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಸೇನ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’ತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವೇಯೇವ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತಬ್ಬಂ.

‘ಅನುಪುಬ್ಬಮುಞ್ಚನತೋ’ತಿ ಯೋ ಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ತಂ ಮುಞ್ಚನ್ತೇನ ಅನುಪುಬ್ಬಮುಞ್ಚನತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಹಿ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಮುತ್ತ’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕೋಟ್ಠಾಸಮೇವ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ. ‘ಮುತ್ತ’ನ್ತಿ ಚ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಇಮಂ ಆದಿಕೋಟ್ಠಾಸಮೇವ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕೇಚಿ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ತೇನ ಯೇ ಯೇ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತೇಸು ತೇಸು ತಾವ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಯಾವ ದ್ವೀಸು ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ತೇಸಮ್ಪಿ ಏಕೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ. ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಿತಂ ಪನ ತಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನ ಅಪ್ಪನಾ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಾಯಂ ಉಪಮಾ – ಯಥಾ ಹಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸತಾಲಕೇ ತಾಲವನೇ ವಸನ್ತಂ ಮಕ್ಕಟಂ ಗಹೇತುಕಾಮೋ ಲುದ್ದೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ಠಿತತಾಲಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಸರೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಂ ಕರೇಯ್ಯ; ಅಥ ಸೋ ಮಕ್ಕಟೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಾಲೇ ಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಯನ್ತತಾಲಮೇವ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ; ತತ್ಥಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಲುದ್ದೇನ ತಥೇವ ಕತೇ ಪುನ ತೇನೇವ ನಯೇನ ಆದಿತಾಲಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಸೋ ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಉಕ್ಕುಟ್ಠುಕ್ಕುಟ್ಠಿಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುನ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ತಾಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇ ಮಕುಳತಾಲಪಣ್ಣಸೂಚಿಂ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಜ್ಝಿಯಮಾನೋಪಿ ನ ಉಟ್ಠಹೇಯ್ಯ, ಏವಂಸಮ್ಪದಮಿದಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ತತ್ರಿದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಯಥಾ ಹಿ ತಾಲವನೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸತಾಲಾ, ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ; ಮಕ್ಕಟೋ ವಿಯ ಚಿತ್ತಂ; ಲುದ್ದೋ ವಿಯ ಯೋಗಾವಚರೋ; ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸತಾಲಕೇ ತಾಲವನೇ ನಿವಾಸೋ ವಿಯ ಯೋಗಿನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸಕೋಟ್ಠಾಸಕೇ ಕಾಯೇ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಅನುಸಂಚರಣಂ; ಲುದ್ದೇನ ಆದಿಮ್ಹಿ ಠಿತತಾಲಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಸರೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಯಾ ಕತಾಯ ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಾಲೇ ಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಯನ್ತತಾಲಗಮನಂ ವಿಯ ಯೋಗಿನೋ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕಾರೇ ಆರದ್ಧೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಯೋಸಾನಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಏವ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನಂ; ಪುನ ಪಚ್ಚಾಗಮನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ; ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗಚ್ಛಮಾನಸ್ಸ ಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ಉಕ್ಕುಟ್ಠುಕ್ಕುಟ್ಠಿಟ್ಠಾನೇ ಉಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಕೇಸುಚಿ ಕೇಸುಚಿ ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ಅನುಪಟ್ಠಹನ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ಪರಿಕಮ್ಮಕರಣಂ; ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ತಾಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇ ಮಕುಳತಾಲಪಣ್ಣಸೂಚಿಂ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಜ್ಝಿಯಮಾನಸ್ಸಾಪಿ ಅನುಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಅವಸಾನೇ ದ್ವೀಸು ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ಯೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ತಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪನಾಯ ಉಪ್ಪಾದನಂ.

ಅಪರಾಪಿ ಉಪಮಾ – ಯಥಾ ನಾಮ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ದ್ವತ್ತಿಂಸಕುಲಂ ಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನ್ತೋ ಪಠಮಗೇಹೇ ಏವ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖಾ ಲಭಿತ್ವಾ ಪರತೋ ಏಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ; ಪುನದಿವಸೇ ತಿಸ್ಸೋ ಲಭಿತ್ವಾ ಪರತೋ ದ್ವೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯ; ತತಿಯದಿವಸೇ ಆದಿಮ್ಹಿಯೇವ ಪತ್ತಪೂರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಏವಂಸಮ್ಪದಮಿದಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದ್ವತ್ತಿಂಸಕುಲಗಾಮೋ ವಿಯ ಹಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೋ; ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ವಿಯ ಯೋಗಾವಚರೋ; ತಸ್ಸ ತಂ ಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಾಸೋ ವಿಯ ಯೋಗಿನೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರೇ ಪರಿಕಮ್ಮಕರಣಂ; ಪಠಮಗೇಹೇ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖಾ ಲಭಿತ್ವಾ ಪರತೋ ಏಕಿಸ್ಸಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವಿಯ ದುತಿಯದಿವಸೇ ತಿಸ್ಸೋ ಲಭಿತ್ವಾ ಪರತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವಿಯ ಚ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನುಪಟ್ಠಹನ್ತೇ ಅನುಪಟ್ಠಹನ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ಉಪಟ್ಠಿತೇಸು ಯಾವ ಕೋಟ್ಠಾಸದ್ವಯೇ ಪರಿಕಮ್ಮಕರಣಂ; ತತಿಯದಿವಸೇ ಆದಿಮ್ಹಿಯೇವ ಪತ್ತಪೂರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ ವಿಯ ದ್ವೀಸು ಯೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ ತಮೇವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪನಾಯ ಉಪ್ಪಾದನಂ.

‘ಅಪ್ಪನಾತೋ’ತಿ ಅಪ್ಪನಾಕೋಟ್ಠಾಸತೋ. ಕೇಸಾದೀಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅಪ್ಪನಾ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

‘ತಯೋ ಚ ಸುತ್ತನ್ತಾ’ತಿ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ, ಸೀತಿಭಾವೋ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಕೋಸಲ್ಲನ್ತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಸುತ್ತನ್ತಾ ವೀರಿಯಸಮಾಧಿಯೋಜನತ್ಥಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ಥ –

‘‘ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ತೀಣಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾನಿ…ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕನ್ತಂ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂಯೇವ ಮನಸಿಕರೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಕೋಸಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕನ್ತಂ ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂಯೇವ ಮನಸಿಕರೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕನ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂಯೇವ ಮನಸಿಕರೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಯೇಯ್ಯ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂ, ಪಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ, ಉಪೇಕ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ತಂ ಹೋತಿ ಚಿತ್ತಂ ಮುದು ಚ ಕಮ್ಮನಿಯಞ್ಚ ಪಭಸ್ಸರಞ್ಚ, ನ ಚ ಪಭಙ್ಗು, ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿಯತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ಉಕ್ಕಂ ಬನ್ಧತಿ, ಉಕ್ಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕಾಮುಖಂ ಆಲಿಮ್ಪೇತಿ, ಉಕ್ಕಾಮುಖಂ ಆಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾ ಸಣ್ಡಾಸೇನ ಜಾತರೂಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಕ್ಕಾಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಉಕ್ಕಾಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಅಭಿಧಮತಿ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉದಕೇನ ಪರಿಪ್ಫೋಸೇತಿ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಏಕನ್ತಂ ಅಭಿಧಮೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಡಹೇಯ್ಯ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಏಕನ್ತಂ ಉದಕೇನ ಪರಿಪ್ಫೋಸೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಏಕನ್ತಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಠಾನಂ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ನ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಪಾಕಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ.

‘‘ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಅಭಿಧಮತಿ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉದಕೇನ ಪರಿಪ್ಫೋಸೇತಿ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತಿ, ತಂ ಹೋತಿ ಜಾತರೂಪಂ ಮುದು ಚ ಕಮ್ಮನಿಯಞ್ಚ ಪಭಸ್ಸರಞ್ಚ, ನ ಚ ಪಭಙ್ಗು, ಸಮ್ಮಾ ಉಪೇತಿ ಕಮ್ಮಾಯ; ಯಸ್ಸಾ ಯಸ್ಸಾ ಚ ಪಿಳನ್ಧನವಿಕತಿಯಾ ಆಕಙ್ಖತಿ – ಯದಿ ಪಟ್ಟಿಕಾಯ ಯದಿ ಕುಣ್ಡಲಾಯ ಯದಿ ಗೀವೇಯ್ಯಕಾಯ ಯದಿ ಸುವಣ್ಣಮಾಲಾಯ, ತಞ್ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅನುಭೋತಿ.

‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಚಿತ್ತಮನುಯುತ್ತೇನ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿಯತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ; ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ ಸತಿ ಸತಿಆಯತನೇ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೩.೧೦೩) ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಅಧಿಚಿತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

‘‘ಛಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಛಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತಬ್ಬಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತಿ, ಪಣೀತಾಧಿಮುತ್ತಿಕೋ ಚ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಾಭಿರತೋ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಅನುತ್ತರಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೮೫) ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಸೀತಿಭಾವೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಕೋಸಲ್ಲಂ ಪನ ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಲೀನಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಅಕಾಲೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಸ್ಸ ಭಾವನಾಯಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೨೩೪) ಸಂಯುತ್ತಮಹಾವಗ್ಗೇ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಸಂಯುತ್ತೇ ಆಗತಮೇವ.

ಇತಿ ಇದಂ ಸತ್ತವಿಧಂ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಞ್ಚ ದಸವಿಧಂ ಮನಸಿಕಾರಕೋಸಲ್ಲಂ ಸುಟ್ಠು ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಯೋಗಿನಾ ಉಭಯಕೋಸಲ್ಲವಸೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಾಧುಕಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಆಚರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕವಿಹಾರೇಯೇವ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅಕಥಾಪೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೇನ ವಿಸೇಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಉಪರೂಪರಿ ಕಥಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಸಿತುಕಾಮೇನ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನಾಯ ಅನನುರೂಪಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಹಾಯ ಮಹಾವಾಸತಾದಿಅಟ್ಠಾರಸದೋಸವಜ್ಜಿತೇ ಅನುರೂಪೇ ವಿಹಾರೇ ವಿಹರನ್ತೇನ ಖುದ್ದಕಪಲಿಬೋಧುಪಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಯೋ ತಾವ ರಾಗಚರಿತೋ ಹೋತಿ, ತೇನ ಯಸ್ಮಾ ರಾಗೋ ಪಹಾತಬ್ಬೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಮನಸಿಕಾರೇ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಕರೋನ್ತೇನ ಪನ ಕೇಸೇಸು ತಾವ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಕಥಂ? ಏಕಂ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ಕೇಸೇ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಹತ್ಥತಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವಣ್ಣೋ ತಾವ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ. ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಪಿ ಕೇಸೇ ಓಲೋಕೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ; ಉದಕಪತ್ತೇ ವಾ ಯಾಗುಪತ್ತೇ ವಾ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಕಾಳಕಕಾಲೇ ದಿಸ್ವಾ ಕಾಳಕಾತಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ; ಸೇತಕಾಲೇ ಸೇತಾತಿ. ಮಿಸ್ಸಕಕಾಲೇ ಪನ ಉಸ್ಸದವಸೇನ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾ ಚ ಕೇಸೇಸು, ಏವಂ ಸಕಲೇಪಿ ತಚಪಞ್ಚಕೇ ದಿಸ್ವಾವ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನದಿಸೋಕಾಸಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಗನ್ಧಆಸಯೋಕಾಸವಸೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಅನುಪುಬ್ಬಕಥಾ – ಕೇಸಾ ತಾವ ಪಕತಿವಣ್ಣೇನ ಕಾಳಕಾ ಅದ್ದಾರಿಟ್ಠಕವಣ್ಣಾ, ಸಣ್ಠಾನತೋ ದೀಘವಟ್ಟಲಿಕಾ ತುಲಾದಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಾ, ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮದಿಸಾಯ ಜಾತಾ, ಓಕಾಸತೋ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾಹಿ, ಪುರತೋ ನಲಾಟನ್ತೇನ, ಪಚ್ಛತೋ ಗಲವಾಟಕೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಸೀಸಕಟಾಹವೇಠನಂ ಅಲ್ಲಚಮ್ಮಂ ಕೇಸಾನಂ ಓಕಾಸೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಕೇಸಾ ಸೀಸವೇಠನಚಮ್ಮೇ ವೀಹಗ್ಗಮತ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅತ್ತನೋ ಮೂಲತಲೇನ, ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದ್ವೇ ಕೇಸಾ ಏಕತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅಯಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ.

‘ಕೇಸಾ ನ ಲೋಮಾ, ಲೋಮಾ ನ ಕೇಸಾ’ತಿ ಏವಂ ಅವಸೇಸೇಹಿ ಏಕತಿಂಸಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಾ ಕೇಸಾ ನಾಮ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋತಿ ಅಯಂ ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಇದಂ ಕೇಸಾನಂ ವಣ್ಣಾದಿತೋ ವವತ್ಥಾಪನಂ.

ಇದಂ ಪನ ತೇಸಂ ವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತೋ ವವತ್ಥಾಪನಂ – ಕೇಸಾ ಚ ನಾಮೇತೇ ವಣ್ಣತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ, ಸಣ್ಠಾನತೋಪಿ ಗನ್ಧತೋಪಿ ಆಸಯತೋಪಿ ಓಕಾಸತೋಪಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ. ಮನುಞ್ಞೇಪಿ ಹಿ ಯಾಗುಪತ್ತೇ ವಾ ಭತ್ತಪತ್ತೇ ವಾ ಕೇಸವಣ್ಣಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಿಸ್ವಾ ‘ಕೇಸಮಿಸ್ಸಕಮಿದಂ, ಹರಥ ನ’ನ್ತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಕೇಸಾ ವಣ್ಣತೋ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ. ರತ್ತಿಂ ಭುಞ್ಜನ್ತಾಪಿ ಕೇಸಸಣ್ಠಾನಂ ಅಕ್ಕವಾಕಂ ವಾ ಮಕಚಿವಾಕಂ ವಾ ಛುಪಿತ್ವಾಪಿ ತಥೇವ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಣ್ಠಾನತೋ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ.

ತೇಲಮಕ್ಖನಪುಪ್ಫಧೂಮಾದಿಸಙ್ಖಾರವಿರಹಿತಾನಞ್ಚ ಕೇಸಾನಂ ಗನ್ಧೋ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ಜೇಗುಚ್ಛತರೋ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ. ಕೇಸಾ ಹಿ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನತೋ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾಪಿ ಸಿಯುಂ, ಗನ್ಧೇನ ಪನ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾಯೇವ. ಯಥಾ ಹಿ ದಹರಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಚ್ಚಂ ವಣ್ಣತೋ ಹಳಿದ್ದಿವಣ್ಣಂ, ಸಣ್ಠಾನತೋಪಿ ಹಲಿದ್ದಿಪಿಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ; ಸಙ್ಖಾರಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡಿತಞ್ಚ ಉದ್ಧುಮಾತಕಕಾಳಸುನಖಸರೀರಂ ವಣ್ಣತೋ ತಾಲಪಕ್ಕವಣ್ಣಂ, ಸಣ್ಠಾನತೋ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ, ದಾಠಾಪಿಸ್ಸ ಸುಮನಮಕುಳಸದಿಸಾತಿ ಉಭಯಮ್ಪಿ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನತೋ ಸಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ, ಗನ್ಧೇನ ಪನ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಮೇವ; ಏವಂ ಕೇಸಾಪಿ ಸಿಯುಂ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನತೋ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ, ಗನ್ಧೇನ ಪನ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ ಏವಾತಿ.

ಯಥಾ ಪನ ಅಸುಚಿಟ್ಠಾನೇ ಗಾಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಜಾತಾನಿ ಸೂಪೇಯ್ಯಪಣ್ಣಾನಿ ನಾಗರಿಕಮನುಸ್ಸಾನಂ ಜೇಗುಚ್ಛಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಪರಿಭೋಗಾನಿ, ಏವಂ ಕೇಸಾಪಿ ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಮುತ್ತಕರೀಸಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹಾದಿನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಜಾತತ್ತಾ ಅತಿಜೇಗುಚ್ಛಾತಿ ಇದಂ ನೇಸಂ ‘ಆಸಯತೋ’ ಪಾಟಿಕುಲ್ಯಂ. ಇಮೇ ಚ ಕೇಸಾ ನಾಮ ಗೂಥರಾಸಿಮ್ಹಿ ಉಟ್ಠಿತಕಣ್ಣಿಕಂ ವಿಯ ಏಕತ್ತಿಂಸಕೋಟ್ಠಾಸರಾಸಿಮ್ಹಿ ಜಾತಾ. ತೇ ಸುಸಾನಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಜಾತಸಾಕಂ ವಿಯ, ಪರಿಖಾದೀಸು ಜಾತಕಮಲಕುವಲಯಾದಿಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಚ ಅಸುಚಿಟ್ಠಾನೇ ಜಾತತ್ತಾ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛಾತಿ ಇದಂ ತೇಸಂ ‘ಓಕಾಸತೋ’ ಪಾಟಿಕ್ಕೂಲ್ಯಂ.

ಯಥಾ ಚ ಕೇಸಾನಂ, ಏವಂ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸಾನಂ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಗನ್ಧಾಸಯೋಕಾಸವಸೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತಾ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ. ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನದಿಸೋಕಾಸಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪನ ಸಬ್ಬೇಪಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ.

ತತ್ಥ ಲೋಮಾ ತಾವ ಪಕತಿವಣ್ಣತೋ ನ ಕೇಸಾ ವಿಯ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಕಾಳಕಾ, ಕಾಳಪಿಙ್ಗಲಾ ಪನ ಹೋನ್ತಿ; ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓನತಗ್ಗತಾಲಮೂಲಸಣ್ಠಾನಾ; ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾ; ಓಕಾಸತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಕೇಸಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೋಕಾಸಞ್ಚ ಹತ್ಥಪಾದತಲಾನಿ ಚ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಅವಸೇಸಸರೀರವೇಠನಚಮ್ಮೇ ಜಾತಾ; ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಸರೀರವೇಠನಚಮ್ಮೇ ಲಿಕ್ಖಾಮತ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅತ್ತನೋ ಮೂಲತಲೇನ, ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದ್ವೇ ಲೋಮಾ ಏಕತೋ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ತೇಸಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋಯೇವ.

ನಖಾತಿ ವೀಸತಿಯಾ ನಖಪಟ್ಟಾನಂ ನಾಮಂ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಾ; ಸಣ್ಠಾನತೋ ಮಚ್ಛಸಕಲಿಕಸಣ್ಠಾನಾ; ದಿಸತೋ ಪಾದನಖಾ ಹೇಟ್ಠಿಮದಿಸಾಯ ಜಾತಾ, ಹತ್ಥನಖಾ ಉಪರಿಮದಿಸಾಯಾತಿ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾ; ಓಕಾಸತೋ ಅಙ್ಗುಲೀನಂ ಅಗ್ಗಪಿಟ್ಠೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾ; ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಅಙ್ಗುಲಿಕೋಟಿಮಂಸೇಹಿ, ಅನ್ತೋ ಅಙ್ಗುಲಿಪಿಟ್ಠಿಮಂಸೇನ, ಬಹಿ ಚೇವ ಅಗ್ಗೇ ಚ ಆಕಾಸೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದ್ವೇ ನಖಾ ಏಕತೋ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ನೇಸಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋಯೇವ.

ದನ್ತಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣದನ್ತಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ದನ್ತಟ್ಠಿಕಾನಿ. ತೇಪಿ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಾ; ಸಣ್ಠಾನತೋ ಅನೇಕಸಣ್ಠಾನಾ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಾಯ ತಾವ ದನ್ತಪಾಳಿಯಾ ಮಜ್ಝೇ ಚತ್ತಾರೋ ದನ್ತಾ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪಿತಅಲಾಬುಬೀಜಸಣ್ಠಾನಾ. ತೇಸಂ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಏಕೇಕೋ ಏಕಮೂಲಕೋ ಏಕಕೋಟಿಕೋ ಮಲ್ಲಿಕಮಕುಳಸಣ್ಠಾನೋ. ತತೋ ಏಕೇಕೋ ದ್ವಿಮೂಲಕೋ ದ್ವಿಕೋಟಿಕೋ ಯಾನಕಉಪತ್ಥಮ್ಭನಿಕಸಣ್ಠಾನೋ. ತತೋ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ತಿಮೂಲಾ ತಿಕೋಟಿಕಾ. ತತೋ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚತುಮೂಲಾ ಚತುಕೋಟಿಕಾತಿ. ಉಪರಿಮಪಾಳಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮದಿಸಾಯ ಜಾತಾ. ಓಕಾಸತೋ ದ್ವೀಸು ಹನುಕಟ್ಠಿಕೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಹನುಕಟ್ಠಿಕೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಅತ್ತನೋ ಮೂಲತಲೇನ, ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದ್ವೇ ದನ್ತಾ ಏಕತೋ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ನೇಸಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋಯೇವ.

ತಚೋತಿ ಸಕಲಸರೀರಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಠಿತಚಮ್ಮಂ. ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಕಾಳಸಾಮಪೀತಾದಿವಣ್ಣಾ ಛವಿ ನಾಮ, ಯಾ ಸಕಲಸರೀರತೋಪಿ ಸಙ್ಕಡ್ಢಿಯಮಾನಾ ಬದರಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಹೋತಿ. ತಚೋ ಪನ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತೋಯೇವ. ಸೋ ಚಸ್ಸ ಸೇತಭಾವೋ ಅಗ್ಗಿಜಾಲಾಭಿಘಾತಪಹರಣಪಹಾರಾದೀಹಿ ವಿದ್ಧಂಸಿತಾಯ ಛವಿಯಾ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಸರೀರಸಣ್ಠಾನೋವ ಹೋತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ.

ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಪಾದಙ್ಗುಲಿತ್ತಚೋ ಕೋಸಕಾರಕಕೋಸಸಣ್ಠಾನೋ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾದತ್ತಚೋ ಪುಟಬನ್ಧಉಪಾಹನಸಣ್ಠಾನೋ. ಜಙ್ಘತ್ತಚೋ ಭತ್ತಪುಟಕತಾಲಪಣ್ಣಸಣ್ಠಾನೋ. ಊರುತ್ತಚೋ ತಣ್ಡುಲಭರಿತದೀಘತ್ಥವಿಕಸಣ್ಠಾನೋ. ಆನಿಸದತ್ತಚೋ ಉದಕಪೂರಿತಪಟಪರಿಸ್ಸಾವನಸಣ್ಠಾನೋ. ಪಿಟ್ಠಿತ್ತಚೋ ಫಲಕೋನದ್ಧಚಮ್ಮಸಣ್ಠಾನೋ. ಕುಚ್ಛಿತ್ತಚೋ ವೀಣಾದೋಣಿಕೋನದ್ಧಚಮ್ಮಸಣ್ಠಾನೋ. ಉರತ್ತಚೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚತುರಸ್ಸಸಣ್ಠಾನೋ. ಉಭಯಬಾಹುತ್ತಚೋ ತೂಣೀರೋನದ್ಧಚಮ್ಮಸಣ್ಠಾನೋ. ಪಿಟ್ಠಿಹತ್ಥತ್ತಚೋ ಖುರಕೋಸಕಸಣ್ಠಾನೋ, ಫಣಕತ್ಥವಿಕಸಣ್ಠಾನೋ ವಾ. ಹತ್ಥಙ್ಗುಲಿತ್ತಚೋ ಕುಞ್ಚಿಕಾಕೋಸಕಸಣ್ಠಾನೋ. ಗೀವತ್ತಚೋ ಗಲಕಞ್ಚುಕಸಣ್ಠಾನೋ. ಮುಖತ್ತಚೋ ಛಿದ್ದಾವಚ್ಛಿದ್ದೋ ಕೀಟಕುಲಾವಕಸಣ್ಠಾನೋ. ಸೀಸತ್ತಚೋ ಪತ್ತತ್ಥವಿಕಸಣ್ಠಾನೋತಿ.

ತಚಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಕೇನ ಚ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಉತ್ತರೋಟ್ಠತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪರಿ ಮುಖಂ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ತಾವ ಮುಖಂ ಪರಿಯೋನನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಚಮ್ಮಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ ನಲಾಟಟ್ಠಿಚಮ್ಮಂ. ತತೋ ಥವಿಕಾಯ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪತ್ತಸ್ಸ ಚ ಥವಿಕಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇನ ಹತ್ಥಮಿವ ಸೀಸಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಚ ಸೀಸಚಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಅನ್ತರೇನ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಮ್ಮಸ್ಸ ಏಕಾಬದ್ಧಭಾವಂ ವಿಯೋಜೇನ್ತೇನ ಸೀಸಚಮ್ಮಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಖನ್ಧಚಮ್ಮಂ. ತತೋ ಅನುಲೋಮೇನ ಪಟಿಲೋಮೇನ ಚ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಚಮ್ಮಂ. ಅಥ ತೇನೇವ ನಯೇನ ವಾಮಹತ್ಥಚಮ್ಮಂ. ತತೋ ಪಿಟ್ಠಿಚಮ್ಮಂ. ತಂ ತಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಅನುಲೋಮೇನ ಚ ಪಟಿಲೋಮೇನ ಚ ದಕ್ಖಿಣಪಾದಚಮ್ಮಂ. ಅಥ ತೇನೇವ ನಯೇನ ವಾಮಪಾದಚಮ್ಮಂ. ತತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನೇವ ವತ್ಥಿಉದರಹದಯಗೀವಚಮ್ಮಾನಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾನಿ. ಅಥ ಗೀವಾಚಮ್ಮಾನನ್ತರಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಹನುಚಮ್ಮಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಅಧರೋಟ್ಠಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಓಳಾರಿಕೋಳಾರಿಕಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸುಖುಮಮ್ಪಿ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ.

ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತೋ. ಓಕಾಸತೋ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪರಿಯೋನನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಪತಿಟ್ಠಿತತಲೇನ, ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋಯೇವ.

ಮಂಸನ್ತಿ ನವ ಮಂಸಪೇಸಿಸತಾನಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಣ್ಣತೋ ರತ್ತಂ ಕಿಂಸುಕಪುಪ್ಫಸದಿಸಂ; ಸಣ್ಠಾನತೋ ಜಙ್ಘಪಿಣ್ಡಿಕಮಂಸಂ ತಾಲಪಣ್ಣಪುಟಭತ್ತಸಣ್ಠಾನಂ, ಊರುಮಂಸಂ ನಿಸದಪೋತಕಸಣ್ಠಾನಂ, ಆನಿಸದಮಂಸಂ ಉದ್ಧನಕೋಟಿಸಣ್ಠಾನಂ, ಪಿಟ್ಠಿಮಂಸಂ ತಾಲಗುಳಪಟಲಸಣ್ಠಾನಂ, ಫಾಸುಕದ್ವಯಮಂಸಂ ಪೋತ್ಥಲಿಕಾಯ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ತನುಮತ್ತಿಕಾಲೇಪನಸಣ್ಠಾನಂ, ಥನಮಂಸಂ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಅವಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ, ಬಾಹುದ್ವಯಮಂಸಂ ದಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತನಿಚ್ಚಮ್ಮಮಹಾಮೂಸಿಕಸಣ್ಠಾನಂ. ಏವಂ ಓಳಾರಿಕೋಳಾರಿಕಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸುಖುಮಮ್ಪಿ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಸಾಧಿಕಾನಿ ತೀಣಿ ಅಟ್ಠಿಸತಾನಿ ಅನುಲಿಮ್ಪೇತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತತಲೇನ, ಉಪರಿ ತಚೇನ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

‘ನ್ಹಾರೂ’ತಿ ನವ ನ್ಹಾರುಸತಾನಿ. ವಣ್ಣತೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ನ್ಹಾರೂ ಸೇತಾ; ಸಣ್ಠಾನತೋ ನಾನಾಸಣ್ಠಾನಾ. ಏತೇಸು ಹಿ ಗೀವಾಯ ಉಪರಿಭಾಗತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚ ಮಹಾನ್ಹಾರೂ ಸರೀರಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾ ಹದಯಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಸ್ಸೇನ ಓತಿಣ್ಣಾ, ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸೇನ, ಪಞ್ಚ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ, ಪಞ್ಚ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ, ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾಪಿ ಹತ್ಥಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚ, ಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚ, ತಥಾ ವಾಮಹತ್ಥಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾಪಿ. ದಕ್ಖಿಣಪಾದಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾಪಿ ಪಾದಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚ, ಪಚ್ಛಿಮಪಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚ, ತಥಾ ವಾಮಪಾದಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾಪೀತಿ. ಏವಂ ಸರೀರಧಾರಕಾ ನಾಮ ಸಟ್ಠಿ ಮಹಾನ್ಹಾರೂ ಕಾಯಂ ವಿನದ್ಧಮಾನಾ ಓತಿಣ್ಣಾ, ಯೇ ಕಣ್ಡರಾತಿಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕನ್ದಲಮಕುಳಸಣ್ಠಾನಾ.

ಅಞ್ಞೇ ಪನ ತಂ ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ತತೋ ಸುಖುಮತರಾ ಸುತ್ತರಜ್ಜುಕಸಣ್ಠಾನಾ. ಅಞ್ಞೇ ತತೋ ಸುಖುಮತರಾ ಪೂತಿಲತಾಸಣ್ಠಾನಾ. ಅಞ್ಞೇ ತತೋ ಸುಖುಮತರಾ ಮಹಾವೀಣಾತನ್ತಿಸಣ್ಠಾನಾ. ಅಞ್ಞೇ ಥೂಲಸುತ್ತಕಸಣ್ಠಾನಾ. ಹತ್ಥಪಾದಪಿಟ್ಠಿಯಂ ನ್ಹಾರೂ ಸಕುಣಪಾದಸಣ್ಠಾನಾ. ಸೀಸನ್ಹಾರೂ ದಾರಕಾನಂ ಸೀಸಜಾಲಕಸಣ್ಠಾನಾ. ಪಿಟ್ಠಿನ್ಹಾರೂ ಆತಪೇ ಪಸಾರಿತಅಲ್ಲಜಾಲಸಣ್ಠಾನಾ. ಅವಸೇಸಾ ತಂತಂಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನುಗತಾ ನ್ಹಾರೂ ಸರೀರೇ ಪಟಿಮುಕ್ಕಜಾಲಕಞ್ಚುಕಸಣ್ಠಾನಾ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾ. ಓಕಾಸತೋ ಸಕಲಸರೀರೇ ಅಟ್ಠೀನಿ ಆಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಾ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ತಿಣ್ಣಂ ಅಟ್ಠಿಸತಾನಂ ಉಪರಿ ಪತಿಟ್ಠಿತತಲೇಹಿ, ಉಪರಿ ಮಂಸಚಮ್ಮಾನಿ ಆಹಚ್ಚ ಠಿತಪದೇಸೇಹಿ, ತಿರಿಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಅಯಂ ನೇಸಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋಯೇವ.

ಅಟ್ಠೀತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ದನ್ತಟ್ಠೀನಿ ಅವಸೇಸಾನಿ ಚತುಸಟ್ಠಿ ಹತ್ಥಟ್ಠೀನಿ, ಚತುಸಟ್ಠಿ ಪಾದಟ್ಠೀನಿ, ಚತುಸಟ್ಠಿ ಮಂಸನಿಸ್ಸಿತಾನಿ ಮುದುಅಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಪಣ್ಹಿಕಟ್ಠೀನಿ, ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಾದೇ ದ್ವೇ ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಜಙ್ಘಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಜಣ್ಣುಕಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಊರುಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಕಟಿಟ್ಠೀನಿ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಟ್ಠೀನಿ, ಚತುವೀಸತಿ ಫಾಸುಕಟ್ಠೀನಿ, ಚುದ್ದಸ ಉರಟ್ಠೀನಿ, ಏಕಂ ಹದಯಟ್ಠಿ, ದ್ವೇ ಅಕ್ಖಕಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಬಾಹಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಬಾಹಟ್ಠೀನಿ, ಸತ್ತ ಗೀವಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಹನುಕಟ್ಠೀನಿ, ಏಕಂ ನಾಸಿಕಟ್ಠಿ, ದ್ವೇ ಅಕ್ಖಿಟ್ಠೀನಿ, ದ್ವೇ ಕಣ್ಣಟ್ಠೀನಿ, ಏಕಂ ನಲಾಟಟ್ಠಿ, ಏಕಂ ಮುದ್ಧಟ್ಠಿ, ನವ ಸೀಸಕಪಾಲಟ್ಠೀನೀತಿ ಏವಂ ತಿಮತ್ತಾನಿ ಅಟ್ಠಿಸತಾನಿ.

ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಾನಿ, ಸಣ್ಠಾನತೋ ನಾನಾಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ಅಗ್ಗಪಾದಙ್ಗುಲಿಟ್ಠೀನಿ ಕತಕಬೀಜಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ತದನನ್ತರಾನಿ ಮಜ್ಝಪಬ್ಬಟ್ಠೀನಿ ಪನಸಟ್ಠಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಮೂಲಪಬ್ಬಟ್ಠೀನಿ ಪಣವಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಪಿಟ್ಠಿಪಾದಟ್ಠೀನಿ ಕೋಟ್ಠಿತಕನ್ದಲಕನ್ದರಾಸಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಪಣ್ಹಿಕಟ್ಠಿ ಏಕಟ್ಠಿತಾಲಫಲಬೀಜಸಣ್ಠಾನಂ. ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠೀನಿ ಬನ್ಧಕೀಳಾಗೋಳಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಜಙ್ಘಟ್ಠೀನಂ ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠೀಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಅನಪನೀತತಚಸಿನ್ದಿಕಳೀರಸಣ್ಠಾನಂ. ಖುದ್ದಕಜಙ್ಘಟ್ಠಿಕಂ ಧನುಕದಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ, ಮಹನ್ತಂ ಮಿಲಾತಸಪ್ಪಪಿಟ್ಠಿಸಣ್ಠಾನಂ. ಜಣ್ಣುಕಟ್ಠಿ ಏಕತೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಫೇಣಕಸಣ್ಠಾನಂ.

ತತ್ಥ ಜಙ್ಘಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಅತಿಖಿಣಗ್ಗಗೋಸಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ. ಊರುಟ್ಠಿ ದುತ್ತಚ್ಛಿತವಾಸಿಫರಸುದಣ್ಡಕಸಣ್ಠಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಟಿಟ್ಠಿಮ್ಹಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಕೀಳಾಗೋಳಕಸಣ್ಠಾನಂ. ತೇನ ಕಟಿಟ್ಠಿನೋ ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಅಗ್ಗಚ್ಛಿನ್ನಮಹಾಪುನ್ನಾಗಫಲಸಣ್ಠಾನಂ. ಕಟಿಟ್ಠೀನಿ ದ್ವೇಪಿ ಏಕಾಬದ್ಧಾನಿ ಹುತ್ವಾ ಕುಮ್ಭಕಾರಕಉದ್ಧನಸಣ್ಠಾನಾನಿ, ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಕಮ್ಮಾರಕೂಟಯೋತ್ತಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಕೋಟಿಯಂ ಠಿತಆನಿಸದಟ್ಠಿ ಅಧೋಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಗಹಿತಸಪ್ಪಫಣಸಣ್ಠಾನಂ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ. ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಟ್ಠೀನಿ ಅಬ್ಭನ್ತರತೋ ಉಪರೂಪರಿ ಠಪಿತಸೀಸಕಪಟ್ಟವೇಠಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ, ಬಾಹಿರತೋ ವಟ್ಟನಾವಳಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ತೇಸಂ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಕಚದನ್ತಸದಿಸಾ ದ್ವೇ ತಯೋ ಕಣ್ಟಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಫಾಸುಕಟ್ಠೀಸು ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾನಿ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾಸಿತಸಣ್ಠಾನಾನಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾಸಿತಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಓದಾತಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಸಾರಿತಪಕ್ಖಸಣ್ಠಾನಾನಿ.

ಚುದ್ದಸ ಉರಟ್ಠೀನಿ ಜಿಣ್ಣಸನ್ದಮಾನಿಕಪಞ್ಜರಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಹದಯಟ್ಠಿ ದಬ್ಬಿಫಣಸಣ್ಠಾನಂ. ಅಕ್ಖಕಟ್ಠೀನಿ ಖುದ್ದಕಲೋಹವಾಸಿದಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಕೋಟ್ಠಟ್ಠೀನಿ ಏಕತೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಸೀಹಳಕುದಾಲಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಬಾಹುಟ್ಠೀನಿ ಆದಾಸದಣ್ಡಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಅಗ್ಗಬಾಹುಟ್ಠೀನಿ ಯಮಕತಾಲಕನ್ದಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಮಣಿಬನ್ಧಟ್ಠೀನಿ ಏಕತೋ ಅಲ್ಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ ಠಪಿತಸೀಸಕಪಟ್ಟವೇಠಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಪಿಟ್ಠಿಹತ್ಥಟ್ಠೀನಿ ಕೋಟ್ಟಿತಕನ್ದಲಕನ್ದರಾಸಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಹತ್ಥಙ್ಗುಲೀಸು ಮೂಲಪಬ್ಬಟ್ಠೀನಿ ಪಣವಸಣ್ಠಾನಾನಿ; ಮಜ್ಝಪಬ್ಬಟ್ಠೀನಿ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಪನಸಟ್ಠಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ; ಅಗ್ಗಪಬ್ಬಟ್ಠೀನಿ ಕತಕಬೀಜಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಸತ್ತ ಗೀವಟ್ಠೀನಿ ದಣ್ಡೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪಿತವಂಸಕಳೀರಚಕ್ಕಲಿಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ಹೇಟ್ಠಿಮಹನುಕಟ್ಠಿ ಕಮ್ಮಾರಾನಂ ಅಯೋಕೂಟಯೋತ್ತಕಸಣ್ಠಾನಂ, ಉಪರಿಮಂ ಅವಲೇಖನಸತ್ಥಕಸಣ್ಠಾನಂ.

ಅಕ್ಖಿಕೂಪನಾಸಾಕೂಪಟ್ಠೀನಿ ಅಪನೀತಮಿಞ್ಜತರುಣತಾಲಟ್ಠಿಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ನಲಾಟಟ್ಠಿ ಅಧೋಮುಖಠಪಿತಸಙ್ಖಥಾಲಕಕಪಾಲಸಣ್ಠಾನಂ. ಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಟ್ಠೀನಿ ನ್ಹಾಪಿತಖುರಕೋಸಕಸಣ್ಠಾನಾನಿ. ನಲಾಟಕಣ್ಣಚೂಳಿಕಾನಂ ಉಪರಿ ಪಟ್ಟಬನ್ಧನೋಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಿ ಸಙ್ಕುಟಿತಘಟಪುಣ್ಣಪಟಲಖಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ. ಮುದ್ಧಟ್ಠಿ ಮುಖಚ್ಛಿನ್ನವಙ್ಕನಾಳಿಕೇರಸಣ್ಠಾನಂ. ಸೀಸಟ್ಠೀನಿ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಠಪಿತಜಜ್ಜರಲಾಬುಕಟಾಹಸಣ್ಠಾನಾನಿ.

ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾನಿ. ಓಕಾಸತೋ ಅವಿಸೇಸೇನ ಸಕಲಸರೀರೇ ಠಿತಾನಿ. ವಿಸೇಸೇನ ಪನೇತ್ಥ ಸೀಸಟ್ಠೀನಿ ಗೀವಟ್ಠೀಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಿ, ಗೀವಟ್ಠೀನಿ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಟ್ಠೀಸು, ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಟ್ಠೀನಿ ಕಟಿಟ್ಠೀಸು, ಕಟಿಟ್ಠೀನಿ ಊರುಟ್ಠೀಸು, ಊರುಟ್ಠೀನಿ ಜಣ್ಣುಕಟ್ಠೀಸು, ಜಣ್ಣುಕಟ್ಠೀನಿ ಜಙ್ಘಟ್ಠೀಸು, ಜಙ್ಘಟ್ಠೀನಿ ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠೀಸು, ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠೀನಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾದಟ್ಠೀಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅನ್ತೋ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜೇನ, ಉಪರಿ ಮಂಸೇನ, ಅಗ್ಗೇ ಮೂಲೇ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ. ಅಯಂ ನೇಸಂ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜನ್ತಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಅಟ್ಠೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಗತಂ ಮಿಞ್ಜಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾನಂ ಅಟ್ಠೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಗತಂ ವೇಳುನಾಳಿಯಂ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸೇದಿತಮಹಾವೇತ್ತಗ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಗತಂ ವೇಳುಯಟ್ಠಿಪಬ್ಬೇಸು ಪಕ್ಖಿತ್ತಸೇದಿತತನುವೇತ್ತಗ್ಗಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಅಟ್ಠೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅಟ್ಠೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರತಲೇಹಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ವಕ್ಕನ್ತಿ ಏಕಬನ್ಧನಾ ದ್ವೇ ಮಂಸಪಿಣ್ಡಾ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಮನ್ದರತ್ತಂ ಪಾಳಿಭದ್ದಕಟ್ಠಿವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ದಾರಕಾನಂ ಯಮಕಕೀಳಾಗೋಳಕಸಣ್ಠಾನಂ, ಏಕವಣ್ಟಪಟಿಬದ್ಧಅಮ್ಬಫಲದ್ವಯಸಣ್ಠಾನಂ ವಾ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಗಲವಾಟಕಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಏಕಮೂಲೇನ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಭಿನ್ನೇನ ಥೂಲನ್ಹಾರುನಾ ವಿನಿಬದ್ಧಂ ಹುತ್ವಾ ಹದಯಮಂಸಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ವಕ್ಕಂ ವಕ್ಕಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಹದಯನ್ತಿ ಹದಯಮಂಸಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ರತ್ತಂ ಪದುಮಪತ್ತಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಬಾಹಿರಪತ್ತಾನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅಧೋಮುಖಠಪಿತಪದುಮಮಕುಳಸಣ್ಠಾನಂ. ಬಹಿ ಮಟ್ಠಂ; ಅನ್ತೋ ಕೋಸಾತಕೀಫಲಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರಸದಿಸಂ. ಪಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ಥೋಕಂ ವಿಕಸಿತಂ, ಮನ್ದಪಞ್ಞಾನಂ ಮಕುಳಿತಮೇವ. ಅನ್ತೋ ಚಸ್ಸ ಪುನ್ನಾಗಟ್ಠಿಪತಿಟ್ಠಾನಮತ್ತೋ ಆವಾಟಕೋ ಹೋತಿ, ಯತ್ಥ ಅಡ್ಢಪಸತಮತ್ತಂ ಲೋಹಿತಂ ಸಣ್ಠಾತಿ; ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮನೋಧಾತು ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು ಚ ವತ್ತನ್ತಿ. ತಂ ಪನೇತಂ ರಾಗಚರಿತಸ್ಸ ರತ್ತಂ ಹೋತಿ, ದೋಸಚರಿತಸ್ಸ ಕಾಳಕಂ, ಮೋಹಚರಿತಸ್ಸ ಮಂಸಧೋವನುದಕಸದಿಸಂ, ವಿತಕ್ಕಚರಿತಸ್ಸ ಕುಲತ್ಥಯೂಸವಣ್ಣಂ, ಸದ್ಧಾಚರಿತಸ್ಸ ಕಣಿಕಾರಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ, ಪಞ್ಞಾಚರಿತಸ್ಸ ಅಚ್ಛಂ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಂ ಅನಾವಿಲಂ ಪಣ್ಡರಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ನಿದ್ಧೋತಜಾತಿಮಣಿ ವಿಯ ಜುತಿಮನ್ತಂ ಖಾಯತಿ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಸರೀರಬ್ಭನ್ತರೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಥನಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹದಯಂ ಹದಯಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಯಕನನ್ತಿ ಯಮಕಮಂಸಪಟಲಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ರತ್ತಪಣ್ಡುಕಧಾತುಕಂ, ನಾತಿರತ್ತಕುಮುದಸ್ಸ ಪತ್ತಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಮೂಲೇ ಏಕಂ, ಅಗ್ಗೇ ಯಮಕಂ ಕೋವಿಳಾರಪತ್ತಸಣ್ಠಾನಂ. ತಞ್ಚ ದನ್ಧಾನಂ ಏಕಮೇವ ಹೋತಿ ಮಹನ್ತಂ, ಪಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಖುದ್ದಕಾನಿ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಥನಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಯಕನಂ ಯಕನಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಕಿಲೋಮಕನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭೇದತೋ ದುವಿಧಂ ಪರಿಯೋನಹನಮಂಸಂ. ತಂ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ, ದುಕೂಲಪಿಲೋತಿಕವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಅತ್ತನೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಿಲೋಮಕಂ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಇತರಂ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಿಲೋಮಕಂ ಹದಯಞ್ಚ ವಕ್ಕಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಅಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಿಲೋಮಕಂ ಸಕಲಸರೀರೇ ಚಮ್ಮಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠತೋ ಮಂಸಂ ಪರಿಯೋನದ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಂಸೇನ, ಉಪರಿ ಚಮ್ಮೇನ, ತಿರಿಯಂ ಕಿಲೋಮಕಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಪಿಹಕನ್ತಿ ಉದರಜಿವ್ಹಾಮಂಸಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ನೀಲಂ ನಿಗ್ಗುಣ್ಡಿಕಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಸತ್ತಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬನ್ಧನಂ ಕಾಳವಚ್ಛಕಜಿವ್ಹಾಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಹದಯಸ್ಸ ವಾಮಪಸ್ಸೇ ಉದರಪಟಲಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಪಸ್ಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಂ, ಯಸ್ಮಿಂ ಪಹರಣಪ್ಪಹಾರೇನ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯೋ ಹೋತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಪಿಹಕಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಪಪ್ಫಾಸನ್ತಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಂಸಖಣ್ಡಪ್ಪಭೇದಂ ಪಪ್ಫಾಸಮಂಸಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ರತ್ತಂ ನಾತಿಪಕ್ಕಉದುಮ್ಬರಫಲವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ವಿಸಮಚ್ಛಿನ್ನಬಹಲಪೂವಖಣ್ಡಸಣ್ಠಾನಂ. ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಅಸಿತಪೀತಾನಂ ಅಭಾವೇ ಉಗ್ಗತೇನ ಕಮ್ಮಜತೇಜುಸ್ಮನಾ ಅಬ್ಭಾಹತತ್ತಾ ಸಙ್ಖಾದಿತಪಲಾಲಪಿಣ್ಡಮಿವ ನಿರಸಂ ನಿರೋಜಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಸರೀರಬ್ಭನ್ತರೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಥನಾನಮನ್ತರೇ ಹದಯಞ್ಚ ಯಕನಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತಂ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಫಪ್ಫಾಸಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಅನ್ತನ್ತಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಹತ್ಥಾ, ಇತ್ಥಿಯಾ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಹತ್ಥಾ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಠಾನೇಸು ಓಭಗ್ಗಾ ಅನ್ತವಟ್ಟಿ. ತದೇತಂ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ ಸಕ್ಖರಸುಧಾವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಲೋಹಿತದೋಣಿಯಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಠಪಿತಸೀಸಚ್ಛಿನ್ನಸಪ್ಪಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಉಪರಿ ಗಲವಾಟಕೇ ಹೇಟ್ಠಾ ಚ ಕರೀಸಮಗ್ಗೇ ವಿನಿಬನ್ಧತ್ತಾ ಗಲವಾಟಕಕರೀಸಮಗ್ಗಪರಿಯನ್ತೇ ಸರೀರಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅನ್ತಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಅನ್ತಗುಣನ್ತಿ ಅನ್ತಭೋಗಟ್ಠಾನೇಸು ಬನ್ಧನಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ ದಕಸೀತಲಿಕಮೂಲವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ದಕಸೀತಲಿಕಮೂಲಸಣ್ಠಾನಮೇವ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಕುದಾಳಫರಸುಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಯನ್ತಾಕಡ್ಢನಕಾಲೇ ಯನ್ತಸುತ್ತಮಿವ, ಯನ್ತಫಲಕಾನಿ ಅನ್ತಭೋಗೇ ಏಕತೋ ಅಗಳನ್ತೇ ಆಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಾದಪುಞ್ಛನರಜ್ಜುಮಣ್ಡಲಕಸ್ಸ ಅನ್ತರಾ ತಂ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ಠಿತರಜ್ಜುಕಾ ವಿಯ ಏಕವೀಸತಿಯಾ ಠಾನೇಸು ಅನ್ತಭೋಗಾನಂ ಅನ್ತರಾ ಠಿತಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅನ್ತಗುಣಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಉದರಿಯನ್ತಿ ಉದರೇ ಭವಂ ಅಸಿತಪಿತಖಾಯಿತಸಾಯಿತಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಅಜ್ಝೋಹಟಾಹಾರವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಪರಿಸ್ಸಾವನೇ ಸಿಥಿಲಬನ್ಧತಣ್ಡುಲಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಉದರೇ ಠಿತಂ. ಉದರಂ ನಾಮ ಉಭತೋ ನಿಪ್ಪೀಳಿಯಮಾನಸ್ಸ ಅಲ್ಲಸಾಟಕಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಸಞ್ಜಾತಫೋಟಕಸದಿಸಂ ಅನ್ತಪಟಲಂ; ಬಹಿ ಮಟ್ಠಂ, ಅನ್ತೋ ಮಂಸಕಸಮ್ಬುಕಪಲಿವೇಠನಕಿಲಿಟ್ಠಪಾವಾರಕಪುಪ್ಫಕಸದಿಸಂ, ಕುಥಿತಪನಸತಚಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರಸದಿಸನ್ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ; ಯತ್ಥ ತಕ್ಕೋಟಕಾ, ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದಕಾ, ತಾಲಹೀರಕಾ, ಸೂಚಿಮುಖಕಾ, ಪಟತನ್ತಸುತ್ತಕಾ ಇಚ್ಚೇವಮಾದಿದ್ವತ್ತಿಂಸಕುಲಪ್ಪಭೇದಾ ಕಿಮಯೋ ಆಕುಲಬ್ಯಾಕುಲಾ ಸಣ್ಡಸಣ್ಡಚಾರಿನೋ ಹುತ್ವಾ ನಿವಸನ್ತಿ; ಯೇ ಪಾನಭೋಜನಾದಿಮ್ಹಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಉಲ್ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ವಿರವನ್ತಾ ಹದಯಮಂಸಂ ಅಭಿಹನನ್ತಿ, ಪಾನಭೋಜನಾದಿಅಜ್ಝೋಹರಣವೇಲಾಯ ಚ ಉದ್ಧಂಮುಖಾ ಹುತ್ವಾ ಪಠಮಜ್ಝೋಹಟೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ಆಲೋಪೇ ತುರಿತತುರಿತಾ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತಿ; ಯಂ ತೇಸಂ ಕಿಮೀನಂ ಸೂತಿಘರಂ, ವಚ್ಚಕುಟಿ, ಗಿಲಾನಸಾಲಾ, ಸುಸಾನಞ್ಚ ಹೋತಿ.

ಯತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಚಣ್ಡಾಲಗಾಮದ್ವಾರೇ ಚನ್ದನಿಕಾಯ ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಥೂಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ ಮುತ್ತಕರೀಸಚಮ್ಮಅಟ್ಠಿನ್ಹಾರುಖಣ್ಡಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಲೋಹಿತಪ್ಪಭುತಿ ನಾನಾಕುಣಪಜಾತಂ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಕದ್ದಮೋದಕಾಲುಳಿತಂ ದ್ವೀಹತೀಹಚ್ಚಯೇನ ಸಞ್ಜಾತಕಿಮಿಕುಲಂ ಸೂರಿಯಾತಪವೇಗಸನ್ತಾಪಕುಥಿತಂ ಉಪರಿ ಫೇಣಪುಬ್ಬುಲಕೇ ಮುಞ್ಚನ್ತಂ ಅಭಿನೀಲವಣ್ಣಂ ಪರಮದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಂ ನೇವ ಉಪಗನ್ತುಂ ನ ದಟ್ಠುಂ ಅರಹರೂಪತಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪಗೇವ ಘಾಯಿತುಂ ವಾ ಸಾಯಿತುಂ ವಾ; ಏವಮೇವ ನಾನಪ್ಪಕಾರಪಾನಭೋಜನಾದಿದನ್ತಮುಸಲಸಞ್ಚುಣ್ಣಿತಂ ಜಿವ್ಹಾಹತ್ಥಪರಿವತ್ತಿತಖೇಳಲಾಲಾಪಲಿಬುದ್ಧಂ ತಙ್ಖಣವಿಗತವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಾದಿಸಮ್ಪದಂ ತನ್ತವಾಯಖಲಿಸುವಾನವಮಥುಸದಿಸಂ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹವಾತಪಲಿವೇಠಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಉದರಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪವೇಗಕುಥಿತಂ ಕಿಮಿಕುಲಾಕುಲಂ ಉಪರೂಪರಿ ಫೇಣಪುಬ್ಬುಲಕಾನಿ ಮುಞ್ಚನ್ತಂ ಪರಮಕಸಮ್ಬುದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ; ಯಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಪಾನಭೋಜನಾದೀಸು ಅಮನುಞ್ಞತಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಪಗೇವ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಅವಲೋಕೇತ್ವಾ, ಯತ್ಥ ಚ ಪತಿತಂ ಪಾನಭೋಜನಾದಿ ಪಞ್ಚಧಾ ವಿಭಾಗಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಏಕಂ ಭಾಗಂ ಪಾಣಕಾ ಖಾದನ್ತಿ, ಏಕಂ ಭಾಗಂ ಉದರಗ್ಗಿ ಝಾಪೇತಿ, ಏಕೋ ಭಾಗೋ ಮುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಏಕೋ ಕರೀಸಂ, ಏಕೋ ರಸಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸೋಣಿತಮಂಸಾದೀನಿ ಉಪಬ್ರೂಹಯತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಉದರಪಟಲೇನ ಚೇವ ಉದರಿಯಭಾಗೇನ ಚ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಕರೀಸನ್ತಿ ವಚ್ಚಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಅಜ್ಝೋಹಟಾಹಾರವಣ್ಣಮೇವ ಹೋತಿ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಪಕ್ಕಾಸಯೇ ಠಿತಂ. ಪಕ್ಕಾಸಯೋ ನಾಮ ಹೇಟ್ಠಾ ನಾಭಿಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕಮೂಲಾನಮನ್ತರೇ ಅನ್ತಾವಸಾನೇ ಉಬ್ಬೇಧೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತೋ ವೇಳುನಾಳಿಕಸದಿಸೋ, ಯತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಉಪರೂಪರಿ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಪತಿತಂ ವಸ್ಸೋದಕಂ ಓಗಳಿತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಭೂಮಿಭಾಗಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ; ಏವಮೇವ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಮಾಸಯೇ ಪತಿತಂ ಪಾನಭೋಜನಾದಿಕಂ ಉದರಗ್ಗಿನಾ ಫೇಣುದ್ದೇಹಕಂ ಪಕ್ಕಂ ಪಕ್ಕಂ ನಿಸದಾಯ ಪಿಸಿತಮಿವ ಸಣ್ಹಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನ್ತಬಿಲೇನ ಓಗಳಿತ್ವಾ ಓಗಳಿತ್ವಾ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ವೇಳುಪಬ್ಬೇ ಪಕ್ಖಿಪಮಾನಪಣ್ಡುಮತ್ತಿಕಾ ವಿಯ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಪಕ್ಕಾಸಯಪಟಲೇನ ಚೇವ ಕರೀಸಭಾಗೇನ ಚ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಮತ್ಥಲುಙ್ಗನ್ತಿ ಸೀಸಕಟಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಮಿಞ್ಜರಾಸಿ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ ಅಹಿಚ್ಛತ್ತಕಪಿಣ್ಡಿಕವಣ್ಣಂ, ದಧಿಭಾವಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತದುಟ್ಠಖೀರವಣ್ಣನ್ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಸೀಸಕಟಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಿಬ್ಬಿನಿಮಗ್ಗೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಾ ವಿಯ ಸಮೋಹಿತಂ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಸೀಸಕಟಾಹಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರತಲೇಹಿ ಚೇವ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಭಾಗೇನ ಚ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಪಿತ್ತನ್ತಿ ದ್ವೇ ಪಿತ್ತಾನಿ – ಬದ್ಧಪಿತ್ತಞ್ಚ ಅಬದ್ಧಪಿತ್ತಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಬದ್ಧಪಿತ್ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಬಹಲಮಧುಕತೇಲವಣ್ಣಂ, ಅಬದ್ಧಪಿತ್ತಂ ಮಿಲಾತಆಕುಲಿತಪುಪ್ಫವಣ್ಣಂ. ತಂ ಸಣ್ಠಾನತೋ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಬದ್ಧಪಿತ್ತಂ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ, ಇತರಂ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಅಬದ್ಧಪಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕೇಸಲೋಮದನ್ತನಖಾನಂ ಮಂಸವಿನಿಮುತ್ತಟ್ಠಾನಞ್ಚೇವ ಥದ್ಧಸುಕ್ಖಚಮ್ಮಞ್ಚ ಉದಕಮಿವ ತೇಲಬಿನ್ದುಂ ಅವಸೇಸಸರೀರಂ ಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಂ, ಯಮ್ಹಿ ಕುಪಿತೇ ಅಕ್ಖೀನಿ ಪೀತಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಭಮನ್ತಿ, ಗತ್ತಂ ಕಮ್ಪತಿ ಕಣ್ಡುಯತಿ. ಬದ್ಧಪಿತ್ತಂ ಹದಯಪಪ್ಫಾಸಾನಮನ್ತರೇ ಯಕನಮಂಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಮಹಾಕೋಸಾತಕೀಕೋಸಕಸದಿಸೇ ಪಿತ್ತಕೋಸಕೇ ಠಿತಂ, ಯಮ್ಹಿ ಕುಪಿತೇ ಸತ್ತಾ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ವಿಪಲ್ಲತ್ಥಚಿತ್ತಾ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಭಾಸಿತಬ್ಬಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಅಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಪಿತ್ತಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಸೇಮ್ಹನ್ತಿ ಸರೀರಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕಪತ್ತಪೂರಪ್ಪಮಾಣಂ ಸೇಮ್ಹಂ. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತಂ ನಾಗಬಲಪಣ್ಣರಸವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಉದರಪಟಲೇ ಠಿತಂ, ಯಂ ಪಾನಭೋಜನಾದೀನಿ ಅಜ್ಝೋಹರಣಕಾಲೇ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಉದಕೇ ಸೇವಾಲಪಣಕಂ ಕಟ್ಠೇ ವಾ ಕಪಾಲೇ ವಾ ಪತನ್ತೇ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಮೇವ ಪಾನಭೋಜನಾದಿಮ್ಹಿ ನಿಪತನ್ತೇ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ; ಯಮ್ಹಿ ಚ ಮನ್ದೀಭೂತೇ ಪಕ್ಕಗಣ್ಡೋ ವಿಯ ಪೂತಿಕುಕ್ಕುಟಣ್ಡಮಿವ ಚ ಉದರಂ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛಂ ಕುಣಪಗನ್ಧಂ ಹೋತಿ; ತತೋ ಉಗ್ಗತೇನ ಚ ಗನ್ಧೇನ ಉದ್ದೇಕೋಪಿ ಮುಖಮ್ಪಿ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಪೂತಿಕುಣಪಸದಿಸಂ ಹೋತಿ; ಸೋ ಚ ಪುರಿಸೋ ‘ಅಪೇಹಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ವಾಯಸೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ; ಯಞ್ಚ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಬಹಲತ್ತಮಾಪನ್ನಂ ಪಿಧಾನಫಲಕಮಿವ ವಚ್ಚಕುಟಿಯಾ ಉದರಪಟಲಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇಯೇವ ಕುಣಪಗನ್ಧಂ ಸನ್ನಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಸೇಮ್ಹಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಪುಬ್ಬೋತಿ ಪೂತಿಲೋಹಿತವಸೇನ ಪವತ್ತಪುಬ್ಬೋ. ಸೋ ವಣ್ಣತೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸವಣ್ಣೋ, ಮತಕಸರೀರೇ ಪನ ಪೂತಿಬಹಲಾಚಾಮವಣ್ಣೋ ಹೋತಿ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನೋ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತೋ. ಓಕಾಸತೋ ಪನ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಓಕಾಸೋ ನಾಮ ನಿಬದ್ಧೋ ನತ್ಥಿ ಯತ್ಥ ಸೋ ಸನ್ನಿಚಿತೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ; ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಪನ ಖಾಣುಕಣ್ಟಕಪ್ಪಹರಣಗ್ಗಿಜಾಲಾದೀಹಿ ಅಭಿಹತೇ ಸರೀರಪ್ಪದೇಸೇ ಲೋಹಿತಂ ಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚತಿ, ಗಣ್ಡಪಿಳಕಾದಯೋ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಲೋಹಿತನ್ತಿ ದ್ವೇ ಲೋಹಿತಾನಿ – ಸನ್ನಿಚಿತಲೋಹಿತಞ್ಚ ಸಂಸರಣಲೋಹಿತಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಚಿತಲೋಹಿತಂ ವಣ್ಣತೋ ನಿಪಕ್ಕಬಹಲಲಾಖಾರಸವಣ್ಣಂ, ಸಂಸರಣಲೋಹಿತಂ ಅಚ್ಛಲಾಖಾರಸವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಸನ್ನಿಚಿತಲೋಹಿತಂ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ, ಇತರಂ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಸಂಸರಣಲೋಹಿತಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಕೇಸಲೋಮದನ್ತನಖಾನಂ ಮಂಸವಿನಿಮ್ಮುತ್ತಟ್ಠಾನಞ್ಚೇವ ಥದ್ಧಸುಕ್ಖಚಮ್ಮಞ್ಚ, ಧಮನಿಜಾಲಾನುಸಾರೇನ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಾದಿನ್ನಕಸರೀರಂ ಫರಿತ್ವಾ ಠಿತಂ; ಸನ್ನಿಚಿತಲೋಹಿತಂ ಯಕನಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಏಕಪತ್ತಪೂರಮತ್ತಂ ಹದಯವಕ್ಕಪಪ್ಫಾಸಾನಂ ಉಪರಿ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಪಗ್ಘರನ್ತಂ ವಕ್ಕಹದಯಯಕನಪಪ್ಫಾಸೇ ತೇಮಯಮಾನಂ ಠಿತಂ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಕ್ಕಹದಯಾದೀನಿ ಅತೇಮೇನ್ತೇ ಸತ್ತಾ ಪಿಪಾಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಲೋಹಿತಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಸೇದೋತಿ ಲೋಮಕೂಪಾದೀಹಿ ಪಗ್ಘರಣಕಆಪೋಧಾತು. ಸೋ ವಣ್ಣತೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನತಿಲತೇಲವಣ್ಣೋ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನೋ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತೋ. ಓಕಾಸತೋ ಸೇದಸ್ಸೋಕಾಸೋ ನಾಮ ನಿಬದ್ಧೋ ನತ್ಥಿ, ಯತ್ಥ ಸೋ ಲೋಹಿತಂ ವಿಯ ಸದಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ; ಯದಾ ಪನ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪಸೂರಿಯಸನ್ತಾಪಉತುವಿಕಾರಾದೀಹಿ ಸರೀರಂ ಸನ್ತಪ್ಪತಿ ತದಾ ಉದಕತೋ ಅಬ್ಬುಳ್ಹಮತ್ತವಿಸಮಚ್ಛಿನ್ನಭಿಸಮೂಳಾಲಕುಮುದನಾಳಕಲಾಪೋ ವಿಯ ಸಬ್ಬಕೇಸಲೋಮಕೂಪವಿವರೇಹಿ ಪಗ್ಘರತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನಮ್ಪಿ ಕೇಸಲೋಮಕೂಪವಿವರಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೇದಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಕೇನ ಚ ಯೋಗಿನಾ ಕೇಸಲೋಮಕೂಪವಿವರೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತವಸೇನೇವ ಸೇದೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬೋ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಸೇದಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಮೇದೋತಿ ಥಿನಸಿನೇಹೋ. ಸೋ ವಣ್ಣತೋ ಫಾಲಿತಹಲಿದ್ದಿವಣ್ಣೋ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಥೂಲಸರೀರಸ್ಸ ತಾವ ಚಮ್ಮಮಂಸನ್ತರೇ ಠಪಿತಹಲಿದ್ದಿವಣ್ಣದುಕೂಲಪಿಲೋತಿಕಸಣ್ಠಾನೋ ಹೋತಿ, ಕಿಸಸರೀರಸ್ಸ ಜಙ್ಘಮಂಸಂ ಊರುಮಂಸಂ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕನಿಸ್ಸಿತಂ ಪಿಟ್ಠಮಂಸಂ ಉದರವಟ್ಟಿಮಂಸನ್ತಿ ಏತಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಿಗುಣಂ ತಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತಹಲಿದ್ದಿವಣ್ಣದುಕೂಲಪಿಲೋತಿಕಸಣ್ಠಾನೋ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತೋ. ಓಕಾಸತೋ ಥೂಲಸ್ಸ ಸಕಲಸರೀರಂ ಫರಿತ್ವಾ, ಕಿಸಸ್ಸ ಜಙ್ಘಮಂಸಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತೋ, ಯಂ ಸಿನೇಹಸಙ್ಖಂ ಗತಮ್ಪಿ ಪರಮಜೇಗುಚ್ಛತ್ತಾ ನೇವ ಮುದ್ಧನಿ ತೇಲತ್ಥಾಯ, ನ ನಾಸಾತೇಲಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಮಂಸೇನ, ಉಪರಿ ಚಮ್ಮೇನ, ತಿರಿಯಂ ಮೇದಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಅಸ್ಸೂತಿ ಅಕ್ಖೀಹಿ ಪಗ್ಧರಣಕಆಪೋಧಾತು. ತಂ ವಣ್ಣತೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನತಿಲತೇಲವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ಅಕ್ಖಿಕೂಪಕೇಸು ಠಿತಂ. ನ ಚೇತಂ ಪಿತ್ತಕೋಸಕೇ ಪಿತ್ತಮಿವ ಅಕ್ಖಿಕೂಪಕೇಸು ಸದಾ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ತಿಟ್ಠತಿ; ಯದಾ ಪನ ಸತ್ತಾ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸನ್ತಿ, ದೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ರೋದನ್ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಿ ತಥಾರೂಪಂ ವಿಸಭಾಗಾಹಾರಂ ಆಹರನ್ತಿ, ಯದಾ ಚ ನೇಸಂ ಅಕ್ಖೀನಿ ಧೂಮರಜಪಂಸುಕಾದೀಹಿ ಅಭಿಹಞ್ಞನ್ತಿ, ತದಾ ಏತೇಹಿ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸವಿಸಭಾಗಾಹಾರಉತೂಹಿ ಸಮುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖಿಕೂಪಕೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ವಾ ಪಗ್ಘರತಿ ವಾ. ಅಸ್ಸುಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಕೇನ ಪನ ಯೋಗಿನಾ ಅಕ್ಖಿಕೂಪಕೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತವಸೇನೇವ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಅಸ್ಸುಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ವಸಾತಿ ವಿಲೀನಸ್ನೇಹೋ. ಸಾ ವಣ್ಣತೋ ನಾಳಿಕೇರತೇಲವಣ್ಣಾ, ಆಚಾಮೇ ಆಸಿತ್ತತೇಲವಣ್ಣಾತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ನ್ಹಾನಕಾಲೇ ಪಸನ್ನಉದಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸಿನೇಹಬಿನ್ದುವಿಸಟಸಣ್ಠಾನಾ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾ. ಓಕಾಸತೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಹತ್ಥತಲಹತ್ಥಪಿಟ್ಠಿಪಾದತಲಪಾದಪಿಟ್ಠಿನಾಸಾಪುಟನಲಾಟಅಂಸಕೂಟೇಸು ಠಿತಾ. ನ ಚೇಸಾ ಏತೇಸು ಓಕಾಸೇಸು ಸದಾ ವಿಲೀನಾವ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ; ಯದಾ ಪನ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪಸೂರಿಯಸನ್ತಾಪಉತುವಿಸಭಾಗಧಾತುವಿಸಭಾಗೇಹಿ ತೇ ಪದೇಸಾ ಉಸ್ಮಾ ಜಾತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ತತ್ಥ ನ್ಹಾನಕಾಲೇ ಪಸನ್ನಉದಕೂಪರಿ ಸಿನೇಹಬಿನ್ದುವಿಸಟೋ ವಿಯ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಂಸರತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ವಸಾಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಅಯಮಸ್ಸಾ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಖೇಳೋತಿ ಅನ್ತೋಮುಖೇ ಫೇಣಮಿಸ್ಸಾ ಆಪೋಧಾತು. ಸೋ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತೋ ಫೇಣವಣ್ಣೋ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನೋ, ಫೇಣಸಣ್ಠಾನತೋತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತೋ. ಓಕಾಸತೋ ಉಭೋಹಿ ಕಪೋಲಪಸ್ಸೇಹಿ ಓರುಯ್ಹ ಜಿವ್ಹಾಯ ಠಿತೋ. ನ ಚೇಸ ಏತ್ಥ ಸದಾ ಸನ್ನಿಚಿತೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯದಾ ಪನ ಸತ್ತಾ ತಥಾರೂಪಂ ಆಹಾರಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಸರನ್ತಿ ವಾ ಉಣ್ಹತಿತ್ತಕಟುಕಲೋಣಮ್ಬಿಲಾನಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಮುಖೇ ಠಪೇನ್ತಿ, ಯದಾ ವಾ ನೇಸಂ ಹದಯಂ ಆಕಿಲಾಯತಿ, ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತದಾ ಖೇಳೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಕಪೋಲಪಸ್ಸೇಹಿ ಓರುಯ್ಹ ಜಿವ್ಹಾಯ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಅಗ್ಗಜಿವ್ಹಾಯ ಚೇಸ ತನುಕೋ ಹೋತಿ, ಮೂಲಜಿವ್ಹಾಯ ಬಹಲೋ; ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಞ್ಚ ಪುಥುಕಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಖಾದನೀಯಂ, ನದೀಪುಳಿನೇ ಖತಕೂಪಕಸಲಿಲಂ ವಿಯ, ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತೋವ ತೇಮೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಖೇಳಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾತಿ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗತೋ ಪಗ್ಘರಣಕಅಸುಚಿ. ಸಾ ವಣ್ಣತೋ ತರುಣತಾಲಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜವಣ್ಣಾ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಾ. ದಿಸತೋ ಉಪರಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಾ. ಓಕಾಸತೋ ನಾಸಾಪುಟೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ. ನ ಚೇಸಾ ಏತ್ಥ ಸದಾ ಸನ್ನಿಚಿತಾ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ; ಅಥ ಖೋ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಪದುಮಿನೀಪತ್ತೇನ ದಧಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಣ್ಟಕೇನ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಅಥ ತೇನ ಛಿದ್ದೇನ ದಧಿಮತ್ಥು ಗಳಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಪತೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಯದಾ ಸತ್ತಾ ರೋದನ್ತಿ ವಾ ವಿಸಭಾಗಾಹಾರಉತುವಸೇನ ವಾ ಸಞ್ಜಾತಧಾತುಕ್ಖೋಭಾ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ಅನ್ತೋಸೀಸತೋ ಪೂತಿಸೇಮ್ಹಭಾವಂ ಆಪನ್ನಂ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಗಳಿತ್ವಾ ತಾಲುಮತ್ಥಕವಿವರೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ನಾಸಾಪುಟೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ ವಾ ಪಗ್ಘರತಿ ವಾ. ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಕೇನ ಪನ ಯೋಗಿನಾ ನಾಸಾಪುಟೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತವಸೇನೇವ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಾ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಲಸಿಕಾತಿ ಸರೀರಸನ್ಧೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಪಿಚ್ಛಿಲಕುಣಪಂ. ಸಾ ವಣ್ಣತೋ ಕಣಿಕಾರನಿಯ್ಯಾಸವಣ್ಣಾ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಓಕಾಸಸಣ್ಠಾನಾ. ದಿಸತೋ ದ್ವೀಸು ದಿಸಾಸು ಜಾತಾ. ಓಕಾಸತೋ ಅಟ್ಠಿಸನ್ಧೀನಂ ಅಬ್ಭಞ್ಜನಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧಯಮಾನಾ ಅಸೀತಿಸತಸನ್ಧೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಾ. ಯಸ್ಸ ಚೇಸಾ ಮನ್ದಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಉಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ ನಿಸೀದನ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಿಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಪಸಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿಕಾನಿ ಕಟಕಟಾಯನ್ತಿ, ಅಚ್ಛರಾಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಿಯ ವಿಚರತಿ, ಏಕಯೋಜನದ್ವಿಯೋಜನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಗತಸ್ಸ ವಾಯೋಧಾತು ಕುಪ್ಪತಿ, ಗತ್ತಾನಿ ದುಕ್ಖನ್ತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಬಹುಕಾ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ಉಟ್ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ನ ಅಟ್ಠೀನಿ ಕಟಕಟಾಯನ್ತಿ, ದೀಘಮ್ಪಿ ಅದ್ಧಾನಂ ಗತಸ್ಸ ನ ವಾಯೋಧಾತು ಕುಪ್ಪತಿ, ನ ಗತ್ತಾನಿ ದುಕ್ಖನ್ತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಲಸಿಕಾಭಾಗೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಮುತ್ತನ್ತಿ ವಣ್ಣತೋ ಮಾಸಖಾರೋದಕವಣ್ಣಂ. ಸಣ್ಠಾನತೋ ಅಧೋಮುಖಠಪಿತಉದಕಕುಮ್ಭನ್ತರಗತಉದಕಸಣ್ಠಾನಂ. ದಿಸತೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಜಾತಂ. ಓಕಾಸತೋ ವತ್ಥಿಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಂ. ವತ್ಥಿ ನಾಮ ವತ್ಥಿಪುಟೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಚನ್ದನಿಕಾಯ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ ಅಮುಖೇ ರವಣಘಟೇ ಚನ್ದನಿಕರಸೋ ಪವಿಸತಿ, ನ ಚಸ್ಸ ಪವಿಸನಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಏವಮೇವ ಸರೀರತೋ ಮುತ್ತಂ ಪವಿಸತಿ, ನ ಚಸ್ಸ ಪವಿಸನಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನಿಕ್ಖಮನಮಗ್ಗೋ ಪನ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ; ಯಮ್ಹಿ ಚ ಮುತ್ತಸ್ಸ ಭರಿತೇ ‘ಪಸ್ಸಾವಂ ಕರೋಮಾ’ತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಆಯೂಹನಂ ಹೋತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ವತ್ಥಿಅಬ್ಭನ್ತರೇನ ಚೇವ ಮುತ್ತಭಾಗೇನ ಚ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಅಯಮಸ್ಸ ಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿಸಭಾಗಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪನ ಕೇಸಸದಿಸೋವ.

ಏವಞ್ಹಿ ಕೇಸಾದಿಕೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನದಿಸೋಕಾಸಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ನಾತಿಸೀಘತೋ ನಾತಿಸಣಿಕತೋತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಗನ್ಧಾಸಯೋಕಾಸವಸೇನ ಪಞ್ಚಧಾ ‘ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಣ್ಣತ್ತಿಸಮತಿಕ್ಕಮವಸೇನ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಚಕ್ಖುಮತೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸವಣ್ಣಾನಂ ಕುಸುಮಾನಂ ಏಕಸುತ್ತಗಣ್ಠಿತಂ ಮಾಲಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಪುಪ್ಫಾನಿ ಅಪುಬ್ಬಾಪರಿಯಮಿವ ಪಾಕಟಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಪುಬ್ಬಾಪರಿಯಮಿವ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಮನಸಿಕಾರಕೋಸಲ್ಲಕಥಾಯಂ ‘‘ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಹಿ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಮುತ್ತ’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕೋಟ್ಠಾಸಮೇವ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ.

ಸಚೇ ಪನ ಬಹಿದ್ಧಾಪಿ ಮನಸಿಕಾರಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಏವಂ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಪಾಕಟೀಭೂತೇಸು ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಮನುಸ್ಸತಿರಚ್ಛಾನಾದಯೋ ಸತ್ತಾಕಾರಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಕೋಟ್ಠಾಸರಾಸಿವಸೇನೇವ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ; ತೇಹಿ ಚ ಅಜ್ಝೋಹರಿಯಮಾನಂ ಪಾನಭೋಜನಾದಿ ಕೋಟ್ಠಾಸರಾಸಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪಿಯಮಾನಮಿವ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಮುಞ್ಚನಾದಿವಸೇನ ‘ಪಟಿಕೂಲಾ ಪಟಿಕೂಲಾ’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಅಪ್ಪನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ.

ತತ್ಥ ಕೇಸಾದೀನಂ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನದಿಸೋಕಾಸಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ, ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ. ತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ತಕ್ಕಾಹತಂ ವಿತಕ್ಕಾಹತಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಪಟಿಕೂಲಾರಮ್ಮಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಅಪ್ಪನಾ ಪವತ್ತತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಪರಿಕಮ್ಮಉಪಚಾರಚಿತ್ತಾನಿ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಾನಿ ಸಪ್ಪೀತಿಕಾನಿ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಾನಿ ಪಟಿಕೂಲನಿಮಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾನಿ; ಅಪ್ಪನಾಪಿ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಾ ಸಪ್ಪೀತಿಕಾ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಾವ. ಭೂಮನ್ತರೇನ ಪನ ಮಹಗ್ಗತಾ ರೂಪಾವಚರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಟಿಕ್ಕೂಲೇಪಿ ಚ ಏತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏಕತ್ತಾರಮ್ಮಣಬಲೇನೇವ ವಾ ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ದುತಿಯಜ್ಝಾನಾದೀನಿ ಪನೇತ್ಥ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಓಳಾರಿಕತ್ತಾ. ಇದಞ್ಹಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಓಳಾರಿಕಂ. ವಿತಕ್ಕಬಲೇನೇವೇತ್ಥ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಜಾಯತಿ, ನ ವಿತಕ್ಕಸಮತಿಕ್ಕಮೇನಾತಿ. ಅಯಂ ತಾವ ಸಮಥವಸೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಕಥಾ.

ಅವಿಸೇಸತೋ ಪನ ಸಾಧಾರಣವಸೇನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಇದಞ್ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಭಾವೇತುಕಾಮೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಜ್ಝಾಯಕಾಲೇ ಏವ ಕೇಸಾದೀನಂ ವಣ್ಣನಿಮಿತ್ತಸಣ್ಠಾನನಿಮಿತ್ತದಿಸಾನಿಮಿತ್ತಓಕಾಸನಿಮಿತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದನಿಮಿತ್ತಾನಿ ವಾಚಾಯ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಏಕೇಕಕೋಟ್ಠಾಸೇ ‘ಅಯಂ ಏತಂಸರಿಕ್ಖಕೋ’ತಿ ತಿವಿಧೇನ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಕಥಂ? ತಚಪಞ್ಚಕೇ ತಾವ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅನುಲೋಮತೋ ಪಞ್ಚಾಹಂ, ಪಟಿಲೋಮತೋ ಪಞ್ಚಾಹಂ, ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಪಞ್ಚಾಹನ್ತಿ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಕ್ಕಪಞ್ಚಕಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತತೋ ತೇ ದಸಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ಪುನ ಪಪ್ಫಾಸಪಞ್ಚಕಾದೀಸುಪಿ ಏಕೇಕಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ತತೋ ತೇ ಪಞ್ಚದಸಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಪಞ್ಚಕಂ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ತತೋ ತೇವೀಸತಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ಮೇದಛಕ್ಕಂ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ತತೋ ತೇ ಛಬ್ಬೀಸತಿಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ಮುತ್ತಛಕ್ಕಂ ಅದ್ಧಮಾಸಂ. ತತೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಅದ್ಧಮಾಸನ್ತಿ ಏವಂ ಛ ಮಾಸೇ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ – ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸಪ್ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ತೇನ ‘ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀ’ತಿ ವೀರಿಯಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ. ಯತ್ತಕಾ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತತ್ತಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ಪನ ನೇವ ಪಞ್ಞವತೋ ನ ಮನ್ದಪಞ್ಞಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ, ಮಜ್ಝಿಮಪಞ್ಞಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ಮಜ್ಝಿಮಪಞ್ಞಸ್ಸ ಹಿ ವಸೇನ ಆಚರಿಯಾ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತನ್ತಿಂ ಠಪಯಿಂಸು. ಯಸ್ಸ ಪನ ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಪಾಕಟಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಏವ; ನೋ ಚ ಖೋ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಛ ಛ ಮಾಸೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾವ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತೇನ ವಣ್ಣೋ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ, ನ ಲಕ್ಖಣಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ, ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಆಚರಿಯೇನಾಪಿ ‘ವಣ್ಣವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ. ನಿಯಮೇತ್ವಾ ಕಥಿತೇ ಕೋ ದೋಸೋತಿ? ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ವಿಪತ್ತಿಸಞ್ಞಾಆಪಜ್ಜನಂ. ಸಚೇ ಹಿ ಆಚರಿಯೇನ ‘ವಣ್ಣವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಥಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಣ್ಣತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ವಾ ಧಾತುವಸೇನ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಅಥೇಸ ‘ನ ಇದಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಲಕ್ಖಣ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ, ಆಚರಿಯೇನ ಕಥಿತಮೇವ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಸಚೇ ತಸ್ಸ ತಥಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಕೂಲತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ವಣ್ಣವಸೇನ ವಾ ಧಾತುವಸೇನ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಅಥೇಸ ‘ನಯಿದಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಲಕ್ಖಣ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ, ಆಚರಿಯೇನ ಕಥಿತಮೇವ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ. ‘ಧಾತುವಸೇನ ತಂ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ಸಚೇ ತಸ್ಸ ತಥಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಧಾತುತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ವಣ್ಣವಸೇನ ವಾ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಅಥೇಸ ‘ನಯಿದಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಲಕ್ಖಣ’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞೀ ಹೋತಿ, ಆಚರಿಯೇನ ಕಥಿತಮೇವ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಯಂ ಆಚರಿಯೇನ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ಕಥಿತೇ ದೋಸೋ.

ಕಿನ್ತಿ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಹೋತೀತಿ? ‘ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಕಥಂ? ‘ಕೇಸಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಲೋಮಕೋಟ್ಠಾಸೋತಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಪನಸ್ಸ ಏವಂ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಅಥಾನೇನ ಓವಾದಾಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಅಹಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಂ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಮಿ; ಮಯ್ಹಂ ಪನ ವಣ್ಣತೋ ಉಪಟ್ಠಾತೀ’ತಿ. ಆಚರಿಯೇನ ‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಅಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ವಿಲಕ್ಖಣಂ ಏತ’ನ್ತಿ ನ ವಿಸಂವಾದೇತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧು, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಪುಬ್ಬೇ ತಯಾ ವಣ್ಣಕಸಿಣೇ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತಪುಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಪ್ಪಾಯಂ. ವಣ್ಣವಸೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ತೇನಪಿ ವಣ್ಣವಸೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಸೋ ಏವಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ನೀಲಕಂ ಪೀತಕಂ ಲೋಹಿತಕಂ ಓದಾತಕನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ವಣ್ಣಕಸಿಣಾನಿ ಲಭತಿ. ಕಥಂ? ತಸ್ಸ ಹಿ ಕೇಸಲೋಮಪಿತ್ತೇಸು ಚೇವ ಅಕ್ಖೀನಞ್ಚ ಕಾಳಕಟ್ಠಾನೇ ವಣ್ಣಂ ‘ನೀಲಂ ನೀಲ’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ; ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಮೇದಸ್ಮಿಂ ಪನ ಅಕ್ಖೀನಞ್ಚ ಪೀತಕಟ್ಠಾನೇ ವಣ್ಣಂ ‘ಪೀತಕಂ ಪೀತಕ’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ; ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಮಂಸಲೋಹಿತೇಸು ಪನ ಅಕ್ಖೀನಞ್ಚ ರತ್ತಟ್ಠಾನೇ ವಣ್ಣಂ ‘ಲೋಹಿತಕಂ ಲೋಹಿತಕ’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ; ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ನಖದನ್ತಚಮ್ಮಅಟ್ಠೀಸು ಪನ ಅಕ್ಖೀನಞ್ಚ ಪಣ್ಡರಟ್ಠಾನೇ ವಣ್ಣಂ ‘ಓದಾತಂ ಓದಾತ’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇದಂ ವಣ್ಣವಸೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ನಿಗಮನಂ.

ಅಪರಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕೂಲತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಅಥಾನೇನ ಓವಾದಾಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಆಚರಿಯೇನ ‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಅಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ವಿಲಕ್ಖಣಂ ಏತ’ನ್ತಿ ನ ವಿಸಂವಾದೇತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧು, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಪುಬ್ಬೇ ತಯಾ ಪಟಿಕೂಲಮನಸಿಕಾರೇ ಯೋಗೋ ಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಪ್ಪಾಯಂ. ಪಟಿಕೂಲವಸೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ತೇನಪಿ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸ ಕೇಸಾ ನಾಮ ‘ಅಜಞ್ಞಾ ದುಗ್ಗನ್ಧಾ ಜೇಗುಚ್ಛಾ ಪಟಿಕೂಲಾ’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಕೂಲಾರಮ್ಮಣೇ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ. ಸೋ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇದಂ ಪಟಿಕೂಲವಸೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ನಿಗಮನಂ.

ಅಪರಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಧಾತುತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಧಾತುತೋ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಂ ಕೀದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ? ಕೇಸಾ ತಾವ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಜಾತಕುನ್ಥತಿಣಕಾನಿ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಲೋಮಾ ಪುರಾಣಗಾಮಟ್ಠಾನೇ ಜಾತದಬ್ಬತಿಣಕಾನಿ ವಿಯ. ನಖಾ ದಣ್ಡಕೇಸು ಠಪಿತಮಧುಕಫಲಟ್ಠಿಕೋಸಕಾ ವಿಯ. ದನ್ತಾ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡೇ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಠಪಿತಅಲಾಬುಬೀಜಾನಿ ವಿಯ. ತಚೋ ವೀಣಾಪಬ್ಬಕೇ ಪರಿಯೋನದ್ಧಅಲ್ಲಗೋಚಮ್ಮಂ ವಿಯ, ಮಂಸಂ ಭಿತ್ತಿಯಂ ಅನುಲಿತ್ತಮತ್ತಿಕಾ ವಿಯ. ನ್ಹಾರು ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಬದ್ಧವಲ್ಲೀ ವಿಯ. ಅಟ್ಠಿ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಠಪಿತಭಿತ್ತಿದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರೋ ವಿಯ. ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಮಹಾವೇಳುಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಸೇದಿತವೇತ್ತಗ್ಗಂ ವಿಯ. ವಕ್ಕಂ, ಹದಯಂ, ಯಕನಂ, ಕಿಲೋಮಕಂ, ಪಿಹಕಂ, ಪಪ್ಫಾಸನ್ತಿ ಇಮೇ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಸೂನಕಾರಘರಂ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ದ್ವತ್ತಿಂಸಹತ್ಥಂ ಅನ್ತಂ ಲೋಹಿತದೋಣಿಯಂ ಸಂವೇಲ್ಲಿತ್ವಾ ಠಪಿತಘರಸಪ್ಪೋ ವಿಯ. ಅನ್ತಗುಣಂ ಪಾದಪುಞ್ಛನಕೇ ಸಿಬ್ಬಿತರಜ್ಜುಕಾ ವಿಯ. ಉದರಿಯಂ ಪರಿಸ್ಸಾವನೇ ಸಿಥಿಲಬನ್ಧತಣ್ಡುಲಂ ವಿಯ. ಕರೀಸಂ ವೇಣುಪಬ್ಬೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪಣ್ಡುಮತ್ತಿಕಾ ವಿಯ. ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಓಮದ್ದಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಚತ್ತಾರೋ ತಣ್ಡುಲಪಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಾ ವಿಯ. ದ್ವಾದಸವಿಧಾ ಆಪೋಧಾತು ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪಿತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಉದಕಸರಾವಕೇಸು ಪೂರಿತಉದಕಂ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ.

ಅಥಾನೇನ ಓವಾದಾಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಆಚರಿಯೇನ ‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಅಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ವಿಲಕ್ಖಣಂ ಏತ’ನ್ತಿ ನ ವಿಸಂವಾದೇತಬ್ಬಂ. ‘ಸಾಧು, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಪುಬ್ಬೇ ತಯಾ ಧಾತುಮನಸಿಕಾರೇ ಯೋಗೋ ಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ತುಯ್ಹಂ ಸಪ್ಪಾಯಂ. ಧಾತುವಸೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ತೇನಪಿ ಧಾತುವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಿದಂ ಮನಸಿಕಾರಮುಖೇನೇವ ಸಜ್ಝಾಯವಿಧಾನಂ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ‘ಕೇಸಾ ಸೀಸಂ ಪರಿಯೋನದ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಚಮ್ಮೇ ಜಾತಾ. ತೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ‘ಮಯಂ ಸೀಸಂ ಪರಿಯೋನದ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಚಮ್ಮೇ ಜಾತಾ’ತಿ; ಸೀಸಂ ಪರಿಯೋನದ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತಚಮ್ಮಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಕೇಸಾ ಮಯಿ ಜಾತಾ’ತಿ; ಅಚೇತನಾ ಏತೇ ಅಬ್ಯಾಕತಾ ಸುಞ್ಞಾ ಥದ್ಧಾ ಪತ್ಥಿನ್ನಾ ಪಥವೀಧಾತು ಏಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತಿ. ‘ಲೋಮಾ ಸರೀರಂ ಪರಿಯೋನಹನಚಮ್ಮೇ ಜಾತಾ. ತೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ‘ಮಯಂ ಸರೀರಂ ಪರಿಯೋನಹನಚಮ್ಮೇ ಜಾತಾ’ತಿ. ಸರೀರಂ ಪರಿಯೋನಹನಚಮ್ಮಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಲೋಮಾ ಮಯಿ ಜಾತಾ’ತಿ ಏತೇಪಿ ಅಚೇತನಾ. ನಖಾ ಅಙ್ಗುಲೀನಂ ಅಗ್ಗೇಸು ಜಾತಾ. ತೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ‘ಮಯಂ ಅಙ್ಗುಲೀನಂ ಅಗ್ಗೇಸು ಜಾತಾ’ತಿ. ಅಙ್ಗುಲೀನಂ ಅಗ್ಗಾನಿಪಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ ‘ನಖಾ ಅಮ್ಹೇಸು ಜಾತಾ’ತಿ. ಏತೇಪಿ ಅಚೇತನಾ. ದನ್ತಾ ಹನುಕಟ್ಠಿಕೇ ಜಾತಾ. ತೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ‘ಮಯಂ ಹನುಕಟ್ಠಿಕೇ ಜಾತಾ’ತಿ. ಹನುಕಟ್ಠಿಕಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ದನ್ತಾ ಮಯಿ ಜಾತಾ’ತಿ. ಏತೇಪಿ ಅಚೇತನಾ. ತಚೋ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಸರೀರಂ ಮಯಾ ಪರಿಯೋನದ್ಧ’ನ್ತಿ. ಸರೀರಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ತಚೇನ ಪರಿಯೋನದ್ಧ’ನ್ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಅಚೇತನೋ. ಮಂಸಂ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಮಯಾ ಸರೀರಂ ಅನುಲಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸರೀರಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಮಂಸೇನ ಅನುಲಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಅಚೇತನಂ. ನ್ಹಾರು ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜಂ ಆಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜೋಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ನ್ಹಾರುಜಾಲೇನಾಹಂ ಆಬದ್ಧೋ’ತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಅಚೇತನಂ.

ಸೀಸಟ್ಠಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಗೀವಟ್ಠಿಕೇ ಪತಿಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಗೀವಟ್ಠಿಕಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಮಯಿ ಸೀಸಟ್ಠಿಕಂ ಪತಿಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಗೀವಟ್ಠಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಕೇ ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಟಟ್ಠಿಕೋಪಿ ಕಟಿಟ್ಠಿಕಂ ಊರುಟ್ಠಿಕಂ ಜಙ್ಘಟ್ಠಿಕಂ ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠಿಕಂ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಪಣ್ಹಿಕಟ್ಠಿಕೇ ಪತಿಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ಪಣ್ಹಿಕಟ್ಠಿಕಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಗೋಪ್ಫಕಟ್ಠಿಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತನ್ತಿ…ಪೇ… ಗೀವಟ್ಠಿಕಂ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಅಹಂ ಸೀಸಟ್ಠಿಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತ’ನ್ತಿ.

ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅಟ್ಠೀನಿ ಠಿತಾನಿ ಕೋಟಿಯಾ,

ಅನೇಕಸನ್ಧಿಯಮಿತೋ ನ ಕೇಹಿಚಿ;

ಬದ್ಧೋ ನಹಾರೂಹಿ ಜರಾಯ ಚೋದಿತೋ,

ಅಚೇತನೋ ಕಟ್ಠಕಲಿಙ್ಗರೂಪಮೋ.

‘ಇದಮ್ಪಿ ಅಚೇತನಂ. ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ; ವಕ್ಕಂ…ಪೇ… ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಅಚೇತನಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಸುಞ್ಞಂ ಥದ್ಧಂ ಪತ್ಥಿನ್ನಂ ಪಥವೀಧಾತೂ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತಿ. ‘ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಂ…ಪೇ… ಮುತ್ತಂ ಅಚೇತನಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಸುಞ್ಞಂ ಯೂಸಗತಂ ಆಪೋಧಾತೂ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋತಿ.

ಇಮೇ ದ್ವೇ ಮಹಾಭೂತೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಉದರೇ ಉಸ್ಸದಾ ತೇಜೋಧಾತು ಪಾಕಟಾ ಹೋತಿ, ನಾಸಾಯ ಉಸ್ಸದಾ ವಾಯೋಧಾತು ಪಾಕಟಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಭೂತೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪಾದಾರೂಪಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ. ಮಹಾಭೂತಂ ನಾಮ ಉಪಾದಾರೂಪೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಉಪಾದಾರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತೇನ. ಯಥಾ ಆತಪೋ ನಾಮ ಛಾಯಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಛಾಯಾ ಆತಪೇನ; ಏವಮೇವ ಮಹಾಭೂತಂ ಉಪಾದಾರೂಪೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಉಪಾದಾರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತೇನ. ಅಥಸ್ಸ ಏವಂ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ತೇವೀಸತಿ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಆಯತನದ್ವಾರವಸೇನ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇತಿ ರೂಪಾರೂಪಪರಿಗ್ಗಹೋ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುವಸೇನ ಯಮಕತಾಲಕನ್ಧಂ ಫಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ನಾಮರೂಪಂ ವವತ್ಥಪೇತಿ.

ಸೋ ‘‘ಇದಂ ನಾಮರೂಪಂ ನ ಅಹೇತು ನ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಸಹೇತು ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ. ಕೋ ಪನಸ್ಸ ಹೇತು? ಕೋ ಪನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಚಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅತೀತೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ ಚೇವ ಪಚ್ಚಯಸಮುಪ್ಪನ್ನಧಮ್ಮಾ ಚ ಅನಾಗತೇಪಿ ಏತರಹಿಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ ಚೇವ ಪಚ್ಚಯಸಮುಪ್ಪನ್ನಧಮ್ಮಾ ಚ, ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರಪುಞ್ಜೋ ಏವಾ’’ತಿ – ಏವಂ ತೀಸು ಅದ್ಧಾಸು ಕಙ್ಖಂ ವಿತರತಿ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಙ್ಖಾರಸಲ್ಲಕ್ಖಣಾ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾ ನಾಮ.

ಏವಂ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಮೂಲಂ ಓತಿಣ್ಣಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪತಿಟ್ಠಾ ಲದ್ಧಾ ನಾಮ, ಚೂಳಸೋತಾಪನ್ನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ ನಿಯತಗತಿಕೋ. ತಥಾರೂಪಂ ಪನ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಂ, ಪುಗ್ಗಲಸಪ್ಪಾಯಂ, ಭೋಜನಸಪ್ಪಾಯಂ, ಧಮ್ಮಸವಣಸಪ್ಪಾಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏಕಾಸನೇ ಏಕಪಲ್ಲಙ್ಕವರಗತೋ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಇದಂ ಧಾತುವಸೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ನಿಗಮನಂ.

ಯಸ್ಸ ಪನ ನೇವ ವಣ್ಣತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ನ ಪಟಿಕೂಲತೋ ನ ಸುಞ್ಞತೋ ತೇನ ‘ನ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಾತೀ’ತಿ ನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಕೋಟ್ಠಾಸಮನಸಿಕಾರೇಯೇವ ಪನ ಯೋಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಪೋರಾಣಕತ್ಥೇರಾ ಕಿರ ‘ಕೋಟ್ಠಾಸಮನಸಿಕಾರೋವ ಪಮಾಣ’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ಇಚ್ಚಸ್ಸ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಪಗುಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕದಾ ಪನ ಪಗುಣಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ? ಯದಾ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಆವಜ್ಜಿತಮತ್ತೇ ಮನಸಿಕಾರೋ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಮತ್ಥಲುಙ್ಗ’ನ್ತಿ ಅನ್ತಿಮಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ, ‘ಮತ್ಥಲುಙ್ಗ’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜಿತಮತ್ತೇ ಮನಸಿಕಾರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಕೇಸಾ’ತಿ ಆದಿಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಯಥಾ ನಾಮ ಚಕ್ಖುಮತೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸವಣ್ಣಾನಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಏಕಸುತ್ತಗನ್ಥಿತಂ ಮಾಲಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಾ ಪನ ನಿಖಾತೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸವತಿಪಾದೇ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ದ್ವತ್ತಿಂಸವಣ್ಣಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವತಿಪಾದಾ ವಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮೇವ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ವಿಚರನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾಪಿ ಸತ್ತಾತಿ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಕೋಟ್ಠಾಸಾತಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಕೋಟ್ಠಾಸನ್ತರೇ ಪಕ್ಖಿಪ್ಪಮಾನಂ ವಿಯ ಹೋತಿ.

ಕೋಟ್ಠಾಸಾನಂ ಪಗುಣಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೀಸು ಮುಖೇಸು ಏಕೇನ ಮುಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ. ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಣ್ಣತೋ ವಾ ಪಟಿಕೂಲತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞತೋ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಯಥಾ ನಾಮ ಪೂವೇ ಪಚಿತುಕಾಮಾ ಇತ್ಥೀ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಠಪಿತಪಿಟ್ಠತೋ ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ ತಂ ತಂ ಪಚತಿ, ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಸಮೇ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇ ಠಪಿತಂ ಉದಕಪೂರಂ ಕುಮ್ಭಂ ಯತೋ ಯತೋ ಆವಿಜ್ಝನ್ತಿ ತತೋ ತತೋವ ಉದಕಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ; ಏವಮೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಾನಂ ಪಗುಣಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೀಸು ಮುಖೇಸು ಏಕೇನ ಮುಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ. ಆಕಙ್ಖಮಾನಸ್ಸ ವಣ್ಣತೋ, ಆಕಙ್ಖಮಾನಸ್ಸ ಪಟಿಕೂಲತೋ, ಆಕಙ್ಖಮಾನಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿಯೇವ. ಅಯಂ ಏತ್ತಕೋ ಉಗ್ಗಹಸನ್ಧಿ ನಾಮ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಉಗ್ಗಹಸನ್ಧಿಸ್ಮಿಂ ಠತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖು ಗಣನಪಥಂ ವೀತಿವತ್ತಾ.

ಯಸ್ಸ ಪನ ಉಗ್ಗಹಸನ್ಧಿಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ, ಸಚೇ ಯತ್ಥ ಆಚರಿಯೋ ವಸತಿ, ಸೋ ಆವಾಸೋ ಸಪ್ಪಾಯೋ ಹೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ; ನೋ ಚೇ, ಸಪ್ಪಾಯಟ್ಠಾನೇ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ವಸನ್ತೇನ ಅಟ್ಠಾರಸ ವಿಹಾರದೋಸೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೫೨) ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇ ಸೇನಾಸನೇ ವಸಿತಬ್ಬಂ, ಸಯಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೇನ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ.

ಕಥಂ? ಆದಿತೋ ತಾವ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ, ನ ಏಕನ್ತರಿಕಾ. ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಹಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಪದಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಪದಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅಕ್ಕಮನ್ತೋ ಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ಪಾಸಾದಾನಿಸಂಸಂ ಅನುಭವನಕಪುರಿಸೋ ವಿಯ ‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’ತಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಚ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಪಾಸಾದಾನಿಸಂಸಸದಿಸೇ ಚ ನವ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಅನುಭವತಿ. ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನಾಪಿ ಚ ನಾತಿಸೀಘತೋ ನಾತಿಸಣಿಕತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಅತಿಸೀಘತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪಗುಣಂ ಹೋತಿ, ಅವಿಭೂತಂ ಪನ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಓಪಮ್ಮಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಮೇವ.

ಅತಿಸಣಿಕತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತರಾವ ಓಸಕ್ಕಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಪುರಿಸೋ ತಿಯೋಜನಂ ಮಗ್ಗಂ ಸಾಯಂ ಕಚ್ಛಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೀತಲಚ್ಛಾಯಂ ದಿಸ್ವಾ ವಿಸ್ಸಮತಿ, ರಮಣೀಯಂ ವಾಲಿಕತಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪಸಾರೇತಿ, ವನಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವತಿ ನ್ಹಾಯತಿ, ಪಬ್ಬತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆರುಯ್ಹ ಪಬ್ಬತರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಂ ಅನ್ತರಾಯೇವ ಸೀಹೋ ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವಾ ದೀಪಿ ವಾ ಹನತಿ, ಚೋರಾ ವಾ ಪನ ವಿಲುಪ್ಪನ್ತಿ ಚೇವ ಹನನ್ತಿ ಚ; ಏವಮೇವ ಅತಿಸಣಿಕಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತರಾವ ಓಸಕ್ಕಿತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ನಾತಿಸೀಘಂ ನಾತಿಸಣಿಕಂ ಏಕದಿವಸಂ ತಿಂಸವಾರೇ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ; ಪಾತೋವ ದಸ ವಾರೇ, ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ದಸವಾರೇ, ಸಾಯನ್ಹೇ ದಸ ವಾರೇ ಸಜ್ಝಾಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ನೋ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಮುಖಂ ನೋ ಧೋವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ನೋ ಖಾದಿತುಂ ನೋ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ; ಏತಂ ಪನ ವಟ್ಟೇಯ್ಯ; ಇದಮೇವ ಏಕನ್ತೇನ ನೋ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ; ಕರೋನ್ತೋ ಮಹನ್ತಂ ಅತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಏಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತೀಣಿ ಖೇತ್ತಾನಿ; ಏಕಂ ಖೇತ್ತಂ ಅಟ್ಠಕುಮ್ಭಂ ದೇತಿ, ಏಕಂ ಸೋಳಸ, ಏಕಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸ; ತೇನ ತೀಣಿಪಿ ಖೇತ್ತಾನಿ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ದ್ವೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಏಕಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಕುಮ್ಭದಾಯಕಮೇವ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಬ್ಬಂ; ತತ್ಥೇವ ಕಸನವಪನನಿದ್ದಾನಾದೀನಿ ಕಾತಬ್ಬಾನಿ; ತದೇವಸ್ಸ ಇತರೇಸು ದ್ವೀಸು ಉಟ್ಠಾನಕದಾಯಂ ದಸ್ಸತಿ; ಏವಮೇವ ಸೇಸಂ ಮುಖಧೋವನಾದಿಕಮ್ಮಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾಪಿ ಏತ್ಥೇವ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ನೋ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಕರೋನ್ತೋ ಮಹನ್ತಂ ಅತ್ಥಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ನಾಮ ಕಥಿತಾ.

ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನೇನಾಪಿ ವಿಕ್ಖೇಪೋ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬೋ. ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಞ್ಹಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ವಟ್ಟಭಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಸಹಸ್ಸುದ್ಧಾರಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ವಡ್ಢಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅದ್ಧಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕುಮ್ಭೀಲಮಕರಗಾಹರಕ್ಖಸಸಮುಟ್ಠಿತಾಯ ಗಮ್ಭೀರಗಿರಿಕನ್ದರಾಯ ಉಪರಿ ಅತ್ಥತಂ ಏಕಪದಿಕಂ ದಣ್ಡಕಸೇತುಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಕ್ಕಮನಪದಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ಕುಮ್ಭೀಲಾದಿಭತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಅಯಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಚಿತ್ತೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ವಟ್ಟಭಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸುದ್ಧಾರಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ವಡ್ಢಿಂ ಲದ್ಧಕಾಲೋ ವಿಯ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಚರಿಯಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹಿತಕಾಲೋ; ಅನ್ತರಾ ಗಮ್ಭೀರಗಿರಿಕನ್ದರಾ ವಿಯ ಸಂಸಾರೋ; ತಸ್ಸ ಕುಮ್ಭೀಲಾದೀಹಿ ದಟ್ಠಕಾಲೋ ವಿಯ ವಟ್ಟಮೂಲಕಾನಿ ಮಹಾದುಕ್ಖಾನಿ; ಏಕಪದಿಕದಣ್ಡಕಸೇತು ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಜ್ಝಾಯವೀಥಿ; ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏಕಪದಿಕಂ ದಣ್ಡಕಸೇತುಂ ಆರುಯ್ಹ ಅಕ್ಕಮನಪದಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ಕುಮ್ಭೀಲಾದೀನಂ ಭತ್ತಭಾವಂ ಆಪನ್ನಕಾಲೋ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ವಟ್ಟಭಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತಸ್ಮಾ ಕೇಸಾ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ. ಕೇಸೇ ಮನಸಿಕರಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನೇವ ‘ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ತಚೋ’ತಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ, ವಟ್ಟಭಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮತಿ. ಓಪಮ್ಮಂ ಪನೇತ್ಥ ತದೇವ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಹಸ್ಸುದ್ಧಾರಂ ಸಾಧೇತ್ವಾ ವಡ್ಢಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಛೇಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಣ್ಡಕಸೇತುಂ ಆರುಯ್ಹ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಧಾತುಪತ್ಥದ್ಧಕಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪರತೀರಗಮನಂ ವಿಯ ಛೇಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕೇಸೇ ಮನಸಿಕರಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನೇವ ‘ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ತಚೋ’ತಿ ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಅಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ವಟ್ಟಭಯಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಏವಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೇನಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮನತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ‘ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ’ತಿ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘ಪಟಿಕೂಲಂ ಪಟಿಕೂಲ’ನ್ತಿ ಸತಿ ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಪಠಮಂಯೇವ ಪನ ಪಟಿಕೂಲತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಯಾವ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ತಾವ ಪಣ್ಣತ್ತಿ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ. ಯದಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ತದಾ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘ಪಟಿಕೂಲ’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ. ಕರೋನ್ತೇನ ಚ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಞ್ಚಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಟಿಕೂಲತೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ. ತಚಪಞ್ಚಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಗನ್ಧಾಸಯೋಕಾಸವಸೇನೇವ ಪಞ್ಚವಿಧಮ್ಪಿ ಪಾಟಿಕೂಲ್ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಯಂ ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ ಕೇಸಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ರಾಗಟ್ಠಾನಿಯಂ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಾ. ಯೇ ಕೇಚಿ ರಜ್ಜನಕಸತ್ತಾ ನಾಮ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ರಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಹಾಜನಸ್ಸ ರಜ್ಜನಟ್ಠಾನೇ ‘ಪಟಿಕೂಲ’ನ್ತಿ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪೇತಿ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರತೋ ಅಕಿಲಮನ್ತೋವ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ಓಪಮ್ಮಂ – ಯಥಾ ಹಿ ಛೇಕೋ ಧನುಗ್ಗಹೋ ರಾಜಾನಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸುಟ್ಠಾನಕಂ ಗಾಮವರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಚೋರೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸು ಪಞ್ಚಚೋರಜೇಟ್ಠಕೇ ಘಾತೇಯ್ಯ; ತೇಸಂ ಘಾತಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸು ದ್ವೇ ಏಕಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ನಾಮ ನ ಹೋನ್ತಿ; ಏವಂಸಮ್ಪದಮಿದಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಧನುಗ್ಗಹಸ್ಸ ರಾಜಾನಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಗಾಮವರಂ ಲದ್ಧಕಾಲೋ ವಿಯ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಚರಿಯಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಕಾಲೋ; ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಚೋರಾ ವಿಯ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ; ಪಞ್ಚ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಾ ವಿಯ ಕೇಸಾದಯೋ ಪಞ್ಚ; ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಾನಂ ಘಾತಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ರಜ್ಜನಟ್ಠಾನೇ ತಚಪಞ್ಚಕೇ ‘ಪಟಿಕೂಲ’ನ್ತಿ ಅಪ್ಪನಾಯ ಪಾಪಿತಕಾಲೋ; ಸೇಸಚೋರಾನಂ ಪಾಣಿಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಪಲಾಯಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಸೇಸಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಅಕಿಲಮನ್ತಸ್ಸೇವ ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಏವಂ ಪಣ್ಣತ್ತಿಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮನ್ತೇನ ಚ ಅನುಪುಬ್ಬಮುಞ್ಚನತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ – ಕೇಸೇ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನೇವ ಕೇಸೇಸು ಸಾಪೇಕ್ಖೇನ ಹುತ್ವಾ ಲೋಮೇಸು ಸತಿ ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ. ಯಾವ ಲೋಮಾ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತಾವ ‘ಕೇಸಾ ಕೇಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ. ಯದಾ ಪನ ಲೋಮಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತದಾ ಕೇಸೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಲೋಮೇಸು ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ನಖಾದೀಸುಪಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಿದಂ ಓಪಮ್ಮಂ – ಯಥಾ ಹಿ ಜಲೂಕಾ ಗಚ್ಛಮಾನಾ ಯಾವ ಪುರತೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ನ ಲಭತಿ ತಾವ ಪಚ್ಛತೋ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇನ ಗಹಿತಟ್ಠಾನಂ ನ ಮುಞ್ಚತಿ; ಯದಾ ಪನ ಪುರತೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ಲಭತಿ ತದಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಗಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತಿ; ಏವಮೇವ ಕೇಸೇ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನೇವ ಕೇಸೇಸು ಸಾಪೇಕ್ಖೇನ ಹುತ್ವಾ ಲೋಮೇಸು ಸತಿ ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ. ಯಾವ ಲೋಮಾ ನ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತಾವ ‘ಕೇಸಾ ಕೇಸಾ’ತಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ. ಯದಾ ಲೋಮಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ತದಾ ಕೇಸೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಲೋಮೇಸು ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ನಖಾದೀಸುಪಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ.