೩. ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧನಿದ್ದೇಸೋ

೧೪. ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧನಿದ್ದೇಸೇ ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾತಿ ಚತುಭೂಮಿಕಸಞ್ಞಂ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾತಿಆದೀನಿ ಅತೀತಾದಿವಸೇನ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಸಞ್ಞಂ ಸಭಾವತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಾನಿ. ತತ್ಥ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸತೋ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಸ್ಮಿಂ ವಾ ಜಾತಾ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ನಾಮ. ಸೇಸಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಪುರಿಮಾ ಪಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಪಸಾದಾದಿವತ್ಥುಕಾವ. ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಹದಯವತ್ಥುಕಾಪಿ ಅವತ್ಥುಕಾಪಿ. ಸಬ್ಬಾ ಚತುಭೂಮಿಕಸಞ್ಞಾ.

೧೭. ಓಳಾರಿಕದುಕನಿದ್ದೇಸೇ ಪಟಿಘಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾತಿ ಸಪ್ಪಟಿಘೇ ಚಕ್ಖುಪಸಾದಾದಯೋ ವತ್ಥುಂ ಕತ್ವಾ ಸಪ್ಪಟಿಘೇ ರೂಪಾದಯೋ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಫಸ್ಸೋ ಪಟಿಘಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ನಾಮ. ತತೋ ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ಜಾತಾ ಪಟಿಘಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ನಾಮ. ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾತಿಪಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ವತ್ಥುತೋ ನಾಮಂ. ರೂಪಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಸಞ್ಞಾತಿಪಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಆರಮ್ಮಣತೋ ನಾಮಂ. ಇದಂ ಪನ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣತೋ ನಾಮಂ. ಸಪ್ಪಟಿಘಾನಿ ಹಿ ವತ್ಥೂನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಸಪ್ಪಟಿಘಾನಿ ಚ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಏಸಾ ಪಟಿಘಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾತಿಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಏತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಹೋತಿಯೇವ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಹಿ ಮನೋ ನಾಮ. ತೇನ ಸಹಜಾತೋ ಫಸ್ಸೋ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ನಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೇ, ತಸ್ಮಾ ವಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಜಾತಾತಿ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ. ತಥಾ ಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮನೋ ನಾಮ. ತೇನ ಸಹಜಾತೋ ಫಸ್ಸೋ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ನಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೇ, ತಸ್ಮಾ ವಾ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಜಾತಾತಿ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ.

ಅಧಿವಚನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾತಿಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಏತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಹೋತಿಯೇವ. ತಯೋ ಹಿ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ ಸಯಂ ಪಿಟ್ಠಿವಟ್ಟಕಾ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸಹಜಾತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಅಧಿವಚನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾತಿಪಿ ನಾಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಪನ ಪಟಿಘಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ನಾಮ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಸಞ್ಞಾ, ಅಧಿವಚನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ನಾಮ ಮನೋದ್ವಾರಿಕಸಞ್ಞಾ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಸಞ್ಞಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಜಾನಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ಓಳಾರಿಕಾ. ರಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಞ್ಹಿ ‘ರಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀ’ತಿ, ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಂ ‘ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀ’ತಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾವ ಜಾನನ್ತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ದ್ವೇ ಕಿರ ಇತ್ಥಿಯೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸುತ್ತಂ ಕನ್ತನ್ತಿ. ದ್ವೀಸು ದಹರೇಸು ಗಾಮೇ ಚರನ್ತೇಸು ಏಕೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಂ ಇತ್ಥಿಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಇತರಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘ಕಸ್ಮಾ ನು ಖೋ ತಂ ಏಸೋ ಓಲೋಕೇಸೀ’ತಿ? ‘ನ ಏಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಂ ವಿಸಭಾಗಚಿತ್ತೇನ ಓಲೋಕೇಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಭಗಿನೀಸಞ್ಞಾಯ ಪನ ಓಲೋಕೇಸೀ’ತಿ. ತೇಸುಪಿ ಗಾಮೇ ಚರಿತ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಇತರೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘ತಯಾ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಓಲೋಕಿತಾ’ತಿ? ‘ಆಮ ಓಲೋಕಿತಾ’. ‘ಕಿಮತ್ಥಾಯಾ’ತಿ? ‘ಮಯ್ಹಂ ಭಗಿನೀಸರಿಕ್ಖತ್ತಾ ತಂ ಓಲೋಕೇಸಿ’ನ್ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಿಕಸಞ್ಞಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾಪಿ ಜಾನಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಪನೇಸಾ ಪಸಾದವತ್ಥುಕಾ ಏವ. ಕೇಚಿ ಪನ ಜವನಪ್ಪವತ್ತಾತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ. ಮನೋದ್ವಾರಿಕಸಞ್ಞಾ ಪನ ಏಕಮಞ್ಚೇ ವಾ ಏಕಪೀಠೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಂ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಞ್ಚ ‘ಕಿಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ಕಿಂ ವಿತಕ್ಕೇಸೀ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಚನವಸೇನೇವ ಜಾನಿತಬ್ಬತೋ ಸುಖುಮಾ. ಸೇಸಂ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಅಯಂ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧನಿದ್ದೇಸೋ.