೯. ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೯. ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯನಿದ್ದೇಸೇ ಪುರಿಮಾ ಪುರಿಮಾತಿ ಅನನ್ತರೂಪನಿಸ್ಸಯೇ ಸಮನನ್ತರಾತೀತಾ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೇಸು ನಾನಾವೀಥಿವಸೇನ ಪುರಿಮತರಾ. ತೇ ತಯೋಪಿ ರಾಸಯೋ ಕುಸಲವಸೇನ ಕುಸಲಪದೇ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ಕುಸಲೇನ ಪನ ಅಕುಸಲೇ ಸಮನನ್ತರಾತೀತಾ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ. ಇದಞ್ಹಿ – ‘‘ಕುಸಲೋ ಧಮ್ಮೋ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ; ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ. ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋ – ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ಅಭಿನನ್ದತಿ, ತಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ರಾಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಸುಚಿಣ್ಣಾನಿ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ಅಭಿನನ್ದತಿ, ತಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ರಾಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಝಾನಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ ಅಭಿನನ್ದತಿ, ತಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ರಾಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ – ಸದ್ಧಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನಂ ಜಪ್ಪೇತಿ, ದಿಟ್ಠಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೀಲಂ ಸುತಂ ಚಾಗಂ ಪಞ್ಞಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನಂ ಜಪ್ಪೇತಿ, ದಿಟ್ಠಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸದ್ಧಾ ಸೀಲಂ ಸುತಂ ಚಾಗೋ ಪಞ್ಞಾ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಮಾನಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪತ್ಥನಾಯ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಇಮಂ ನಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕುಸಲೇನ ಅಬ್ಯಾಕತೇ ತಯೋಪಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತಥಾ ಅಕುಸಲೇನ ಅಕುಸಲೇ.

ಅಕುಸಲೇನ ಪನ ಕುಸಲೇ ಸಮನನ್ತರಾತೀತಾ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಹಿ – ‘‘ಅಕುಸಲೋ ಧಮ್ಮೋ ಕುಸಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ. ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ – ರಾಗಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಸೀಲಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಅಭಿಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ; ದೋಸಂ ಮೋಹಂ ಮಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪತ್ಥನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ದಾನಂ ದೇತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ರಾಗೋ ದೋಸೋ ಮೋಹೋ ಮಾನೋ ದಿಟ್ಠಿ ಪತ್ಥನಾ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲಸ್ಸ ಸುತಸ್ಸ ಚಾಗಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಯ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋ. ಪಾಣಂ ಹನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದೇತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಞ್ಹಾವಾರೇ ಆಗತಂ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಕುಸಲಂ ಪನ ಕುಸಲಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತನತೋತಿ ಯಥಾ ಅನನ್ತರೂಪನಿಸ್ಸಯೋ, ಏವಂ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋಪೇತ್ಥ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಕುಸಲೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಪದೇ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋವ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ನ ಹಿ ಅಬ್ಯಾಕತಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಅನನ್ತರತಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ‘‘ಕೇಸಞ್ಚೀ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಪನ ಅಬ್ಯಾಕತೇ ಕುಸಲೇ ಅಕುಸಲೇತಿ ತೀಸು ನಯೇಸು ತಯೋಪಿ ಉಪನಿಸ್ಸಯಾ ಲಬ್ಭನ್ತೇವ. ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪೀತಿ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಇದಞ್ಹಿ ದ್ವಯಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಪವತ್ತಿಯಾ ಬಲವಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಚಸ್ಸ ಪನೇತ್ಥ ಪರಿಯಾಯವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಯಂ ತಾವೇತ್ಥ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ.

ಅಯಂ ಪನ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೋ ನಾಮ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಚ್ಚಾಯ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಾ. ವಿಭಾಗತೋ ಪನ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯಾದಿವಸೇನ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಆರಮ್ಮಣಾಧಿಪತಿನಾ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಾನಪ್ಪಕಾರಭೇದತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಅನನ್ತರೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯೇನ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣೋ, ಸೋಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಾನಪ್ಪಕಾರಭೇದತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನತೋಪಿ ನೇಸಂ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಪನ ಜಾತಿವಸೇನ ಕುಸಲಾಕುಸಲವಿಪಾಕಕಿರಿಯರೂಪಭೇದತೋ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಹೋತಿ, ಕುಸಲಾದೀನಂ ಪನ ಭೂಮಿಭೇದತೋ ಅನೇಕವಿಧೋತಿ ಏವಂ ತಾವೇತ್ಥ ನಾನಪ್ಪಕಾರಭೇದತೋ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

ಏವಂ ಭಿನ್ನೇ ಪನೇತ್ಥ ತೇಭೂಮಕಕುಸಲೋ ಚತುಭೂಮಕಸ್ಸಾಪಿ ಕುಸಲಸ್ಸ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಸ್ಸಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ರಾಸೀನಂ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ. ಲೋಕುತ್ತರೋ ಅಕುಸಲಸ್ಸೇವ ನ ಹೋತಿ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯೇನ ‘‘ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ನಯೇನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಕುಸಲಸ್ಸಾಪಿ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನುತ್ತರೇಸು ವಿಮೋಕ್ಖೇಸು ಪಿಹಂ ಉಪಟ್ಠಾಪಯತೋ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಹೋತಿಯೇವ. ಅಕುಸಲೋ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಚತುಭೂಮಕಾನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ತೇಭೂಮಕವಿಪಾಕೋ. ಲೋಕುತ್ತರವಿಪಾಕೇ ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಫಲಾನಿ ಅಕುಸಲಸ್ಸೇವ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಉಪರಿಟ್ಠಿಮಂ ಕುಸಲಸ್ಸಾಪಿ. ಪುರಿಮನಯೇನ ಪನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾ ಯಸ್ಸ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಾನೇ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಲೋಕುತ್ತರವಿಪಾಕೋ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕುಸಲಾದೀನಂ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ. ಕಿರಿಯಸಙ್ಖಾತೋಪಿ ಪಕತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ಚತುಭೂಮಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾದಿಖನ್ಧಾನಂ ಹೋತಿಯೇವ, ತಥಾ ರೂಪಸಙ್ಖಾತೋ. ಸಯಂ ಪನ ರೂಪಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಟ್ಠಾನಮಹಾಪಕರಣೇ ಆಗತನಯೇನ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯಂ ನ ಲಭತಿ, ಸುತ್ತನ್ತಿಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪನ ಲಭತೀತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನತೋಪಿ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ.

ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ.