೭. ಧಾತುವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾವಾರವಣ್ಣನಾ

೩೪೧-೩೪೯. ನಿದ್ದೇಸವಾರೇ ಪನಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸತ್ತ ಅನುಸಯಾ ಅನುಸೇನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಕಸ್ಸಚಿ ಪಞ್ಚಾತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತೇಸಞ್ಹಿ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯೋ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ ಚ ಪಹೀನಾತಿ ಪಞ್ಚೇವ ಅನುಸೇನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ಅನುಸಯವಾರೇ ‘‘ಅನುಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಗಹಿತೋ, ಏವಮಿಧ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ಕಾಮಧಾತುಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಹಿ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಞ್ಚೇವ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ನತ್ಥಿ. ಅನುಸಯಾ ಚ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ತಥಾ ಅತ್ಥೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕಥಂ ಪನ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ? ಯಥಾ ಲಬ್ಭತಿ ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಕಥಞ್ಚ ಲಬ್ಭತಿ? ಅಪ್ಪಹೀನಟ್ಠೇನ. ಯಥಾ ಹಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ. ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘‘ಸರಾಗೋ ಸದೋಸೋ ಸಮೋಹೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಮಗ್ಗಭಾವನಾಯ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇಪಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತೇ ತೇ ಅನುಸಯಾ ಅನುಸೇನ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪನ ತೇ ಅನುಸೇನ್ತಿಯೇವ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅನುಸಯಾ ಭಙ್ಗಾ ನತ್ಥೀತಿ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಯೋ ಅನುಸೇತಿ, ಸೋ ಅನುಸೇತಿಯೇವ; ಯೋ ನಾನುಸೇತಿ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿಯೇವ. ಅಯಂ ಅನುಸೇತಿ ಚ ನಾನುಸೇತಿ ಚ, ಅಯಂ ಸಿಯಾ ಅನುಸೇತಿ ಸಿಯಾ ನಾನುಸೇತೀತಿ, ಏವಂ ವಿಭಜಿತಬ್ಬೋ ಅನುಸಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ರೂಪಧಾತುಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ತಯೋತಿ ಅನಾಗಾಮಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಾಮರಾಗಪಟಿಘದಿಟ್ಠಿವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯಾ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಅನವಸೇಸತೋ ಪಹೀನಾ. ಇತರೇ ತಯೋವ ಅಪ್ಪಹೀನಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಕಸ್ಸಚಿ ತಯೋ ಅನುಸಯಾ ಅನುಸೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ನ ಕಾಮಧಾತುನ್ತಿ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ಸೇಸಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತೇ ವಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುತಸ್ಸ ಕಾಮಧಾತುಯಂ ಉಪಪತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸತ್ತೇವಾತಿ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುತಸ್ಸ ಕಾಮಧಾತುಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತೇವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ರೂಪಧಾತುಯಾ ಉಪಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ? ಉಪಪತ್ತಿನಿಪ್ಫಾದಕಸ್ಸ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಅಭಾವಾ. ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ತಂ ಧಾತುಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ ನಾಸ್ಸ ತತ್ಥ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಂ ಅತ್ಥಿ. ತದಭಾವಾ ರೂಪಧಾತುಯಂ ಉಪಪತ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುತಸ್ಸ ನ ಕಾಮಧಾತುನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅರೂಪಧಾತುಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ.

ಧಾತುವಾರವಣ್ಣನಾ.

ಅನುಸಯಯಮಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.