೨೩. ತೇವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ

೧. ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೦೮. ಇದಾನಿ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಕಾರುಞ್ಞೇನ ವಾ ಏಕೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸಂಸಾರೇ ವಾ ಏಕತೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಬುದ್ಧಪೂಜಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಪಣಿಧಿವಸೇನ ಏಕೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವರೂಪೋ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಜನಾನಂ ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಮೇಥುನೋ ಧಮ್ಮೋ ಪಟಿಸೇವಿತಬ್ಬೋತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಞ್ಚೇವ ವೇತುಲ್ಲಕಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ.

ಏಕಾಧಿಪ್ಪಾಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೨. ಅರಹನ್ತವಣ್ಣಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೦೯. ಇದಾನಿ ಅರಹನ್ತವಣ್ಣಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಇರಿಯಾಪಥಸಮ್ಪನ್ನೇ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅರಹನ್ತಾನಂ ವಣ್ಣೇನ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವನ್ತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಅರಹನ್ತವಣ್ಣಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೩-೭. ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೧೦-೯೧೪. ಇದಾನಿ ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಛದ್ದನ್ತಜಾತಕಾದೀನಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಹೇತು ವಿನಿಪಾತಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಂ ಅಕಾಸಿ, ಅಪರನ್ತಪಂ ಅಕಾಸಿ, ಅಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉದ್ದಿಸೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಕಥಾಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ದುತಿಯಕಥಾಯಂ ಇದ್ಧಿಮಾತಿ ಯದಿ ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಹೇತು ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನ ಕಮ್ಮವಸೇನಾತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಇತರೋ ಪನ ಪಠಮಪಞ್ಹೇ ಭಾವನಾಮಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುತಿಯಪಞ್ಹೇ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ತತಿಯಕಥಾಯಂ ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಹೇತು ನಾಮ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಕರಿಯತಿ. ಯದಿ ಚ ಸೋ ತಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಸಸ್ಸತಾದೀನಿಪಿ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಚತುತ್ಥಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋತಿ.

ಇಸ್ಸರಿಯಕಾಮಕಾರಿಕಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೮. ಪತಿರೂಪಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೧೫-೯೧೬. ಇದಾನಿ ರಾಗಪತಿರೂಪಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಮೇತ್ತಾಕರುಣಾಮುದಿತಾಯೋ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ರಾಗೋ ರಾಗಪತಿರೂಪಕೋ’’ತಿ ಚ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ದೋಸೋ ದೋಸಪತಿರೂಪಕೋ’’ತಿ ಚ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ಮೋಹೋ ಮೋಹಪತಿರೂಪಕೋ’’ತಿ ಚ ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಪೇಸಲಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಪಾಪಗರಹಿತಂ ಕಲ್ಯಾಣಪಸಂಸಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛಸ್ಸ ವಸಲವಾದಂ ಭಗವತೋ ಖೇಳಾಸಕವಾದಂ ಮೋಘಪುರಿಸವಾದಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ಕಿಲೇಸೋ ಕಿಲೇಸಪತಿರೂಪಕೋ’’ತಿ ಚ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಸಬ್ಬಕಥಾಸು ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಫಸ್ಸಾದಿಪತಿರೂಪಕಾ ನಫಸ್ಸಾದಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ರಾಗಾದಿಪತಿರೂಪಕಾ ನರಾಗಾದಯೋಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಚೋದೇತುಂ ಅತ್ಥಿ ನ ಫಸ್ಸೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರೋ ತೇಸಂ ಅಭಾವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಪತಿರೂಪಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೯. ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೧೭-೯೧೮. ಇದಾನಿ ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ –

‘‘ದುಕ್ಖಮೇವ ಹಿ ಸಮ್ಭೋತಿ, ದುಕ್ಖಂ ತಿಟ್ಠತಿ ವೇತಿ ಚ;

ನಾಞ್ಞತ್ರ ದುಕ್ಖಾ ಸಮ್ಭೋತಿ, ನಾಞ್ಞಂ ದುಕ್ಖಾ ನಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೭೧) –

ವಚನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದುಕ್ಖಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ಸೇಸಾ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಇನ್ದ್ರಿಯಧಮ್ಮಾ ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಾತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಪಥಕಾನಞ್ಚೇವ ಹೇತುವಾದಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ರೂಪಂ ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಸಚೇ ರೂಪಂ ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ನ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಸಭಾವಂ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ರೂಪಂ ನ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರೋ ತಥಾರೂಪಂ ರೂಪಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಸಕವಾದೀ ನನು ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿ ವಚನೇನ ತಸ್ಸ ಏಕಂ ಲದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸೇಧೇತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ದುಕ್ಖಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಥಸ್ಸ ತಮ್ಪಿ ಲದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸೇಧೇತುಂ ನ ಯದನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ನ ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಪಠಮಸಚ್ಚಮೇವ ದುಕ್ಖಂ. ಯಂ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಿಚ್ಚಂ, ತಂ ದುಕ್ಖಮೇವ. ರೂಪಞ್ಚ ಅನಿಚ್ಚಂ, ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಿ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಂ. ಇತಿ ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ ‘‘ರೂಪಂ ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಂ, ದುಕ್ಖಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನ’’ನ್ತಿ, ತಂ ನೋ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ‘‘ದುಕ್ಖಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನ’’ನ್ತಿ. ವೇದನಾದಿಮೂಲಿಕಾದೀಸುಪಿ ಯೋಜನಾಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತೂಸು ಪನ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸೇಸಧಮ್ಮಾನಂ ವಸೇನ ಅನಿಚ್ಚತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಅನಿಚ್ಚಾನೇವಾತಿ.

ಅಪರಿನಿಪ್ಫನ್ನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

ತೇವೀಸತಿಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ –

ಪಣ್ಣಾಸಕೇಹಿ ಚತೂಹಿ, ತೀಹಿ ವಗ್ಗೇಹಿ ಚೇವ ಚ;

ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಥಾ ಸಬ್ಬಾ, ಊನತಿಸತಭೇದನಾ.

ಕಥಾವತ್ಥುಪ್ಪಕರಣಂ, ಕಥಾಮಗ್ಗೇಸು ಕೋವಿದೋ;

ಯಂ ಜಿನೋ ದೇಸಯಿ ತಸ್ಸ, ನಿಟ್ಠಿತಾ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ.

ಇಮಂ ತೇರಸಮತ್ತೇಹಿ, ಭಾಣವಾರೇಹಿ ತನ್ತಿಯಾ;

ಚಿರಟ್ಠಿತತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ಸಙ್ಖರೋನ್ತೇನ ಯಂ ಮಯಾ.

ಯಂ ಪತ್ತಂ ಕುಸಲಂ ತೇನ, ಲೋಕೋಯಂ ಸನರಾಮರೋ;

ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಸದ್ಧಮ್ಮ-ರಸಮೇವಾಧಿಗಚ್ಛತೂತಿ.

ಕಥಾವತ್ಥು-ಅಟ್ಠಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ

ಯಮಕಪ್ಪಕರಣ-ಅಟ್ಠಕಥಾ

ಸಙ್ಖೇಪೇನೇವ ದೇವಾನಂ, ದೇವದೇವೋ ಸುರಾಲಯೇ;

ಕಥಾವತ್ಥುಪ್ಪಕರಣಂ, ದೇಸಯಿತ್ವಾ ರಣಞ್ಜಹೋ.

ಯಮಸ್ಸ ವಿಸಯಾತೀತೋ, ನಾನಾಯಮಕಮಣ್ಡಿತಂ;

ಅಭಿಧಮ್ಮಪ್ಪಕರಣಂ, ಛಟ್ಠಂ ಛಟ್ಠಾನ ದೇಸಕೋ.

ಯಮಕಂ ಅಯಮಾವತ್ತ-ನೀಲಾಮಲತನೂರುಹೋ;

ಯಂ ದೇಸಯಿ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ;

ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಾಸ್ಸ, ಹೋತಿ ಸಂವಣ್ಣನಾ ಅಯನ್ತಿ.