೧೯. ಏಕೂನವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ

೧. ಕಿಲೇಸಪಜಹನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೨೮-೮೩೧. ಇದಾನಿ ಕಿಲೇಸಪಜಹನಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಕಿಲೇಸಪಹಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಪಹೀನಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಚ ಅತೀತಾಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಪಹೀನಾವ ಹೋನ್ತಿ, ಅನಾಗತಾಪಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾಪಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತೀತೇಪಿ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತಿ, ಅನಾಗತೇಪಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಪೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಅತೀತೇತಿಆದಿಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಂ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತಿ. ನತ್ಥಿ ಕಿಲೇಸೇ ಜಹತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪರವಾದಿಸ್ಸ ಪಞ್ಹೇ ಯಸ್ಮಾ ಕಚವರಂ ಪಜಹನ್ತಸ್ಸ ಕಚವರೇ ಛಡ್ಡನವಾಯಾಮೋ ವಿಯ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹನ್ತಸ್ಸ ನ ಅತೀತಾದಿಭೇದೇಸು ಕಿಲೇಸೇಸು ವಾಯಾಮೋ ಅತ್ಥಿ, ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣೇ ಪನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇ ಪವತ್ತಿತೇ ಕಿಲೇಸಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾಯೇವ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಪಹೀನಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹೇವನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ತೇನ ಹಿ ಅತೀತೇ ಕಿಲೇಸೇ ಪಜಹತೀತಿಆದಿ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಲೇಸಪಜಹನಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಅತೀತಾದಿಭೇದೇ ಪಜಹತೀತಿ ಛಲೇನ ವುತ್ತಂ.

ಕಿಲೇಸಪಜಹನಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೨. ಸುಞ್ಞತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೩೨. ಇದಾನಿ ಸುಞ್ಞತಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಸುಞ್ಞತಾತಿ ದ್ವೇ ಸುಞ್ಞತಾ ಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ. ತೇಸು ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ ತಾವ ಏಕಚ್ಚಂ ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಿಯಾ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಮೇವ. ಇಮಂ ಪನ ವಿಭಾಗಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸುಞ್ಞತಾ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತರಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ‘‘ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ’’ತಿಪಿ ತಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ಆಭತನ್ತಿ? ಅವಿಭಜ್ಜವಾದೀವಾದೇ ದೋಸಾರೋಪನತ್ಥಂ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಅವಿಭಜಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕದೇಸೇನೇವ ಸುಞ್ಞತಾ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇಮಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸಾರೋಪನತ್ಥಂ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತ’’ನ್ತಿ ಆಭತಂ. ಇತರೋ ತಸ್ಸ ಪರಿಯಾಪನ್ನಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ನ ಅನಿಚ್ಚೋತಿಆದಿ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಾಯ ಸುಞ್ಞತಾಯ ಅನಿಚ್ಚಭಾವಾಪತ್ತಿದೋಸದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

೮೩೩. ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತಾತಿ ‘‘ಯದಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತಾ ಅಞ್ಞಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸುಞ್ಞತಾಯಪಿ ಸೇಸಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾಯ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸುಞ್ಞತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸುಞ್ಞತಾ ಸೇಸಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ನ ಹೋತಿ, ಸೇಸಕ್ಖನ್ಧಸುಞ್ಞತಾಪಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪಟಿಲೋಮದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ.

೮೩೪. ಸುಞ್ಞಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಸುತ್ತಂ ಪರಸಮಯತೋ ಆಭತಂ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ವಿಯ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ತೇ ಚ ಅತ್ತತ್ತನಿಯಸುಞ್ಞತ್ತಾ ಸುಞ್ಞತಾತಿ ಸಾಸನಾವಚರಂ ಹೋತಿ, ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ನ ಸುಞ್ಞತಾಯ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ.

ಸುಞ್ಞತಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೩. ಸಾಮಞ್ಞಫಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೩೫-೮೩೬. ಇದಾನಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಮಗ್ಗವೀಥಿಯಮ್ಪಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವೀಥಿಯಮ್ಪಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಂ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಂ ನಾಮಾತಿ ಸಕಸಮಯೇ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ. ಯೇಸಂ ಪನ ತಥಾ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಲೇಸಪಹಾನಞ್ಚೇವ ಫಲುಪ್ಪತ್ತಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಙ್ಖತ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಯಥಾ ಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ.

ಸಾಮಞ್ಞಫಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೪. ಪತ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೩೭-೮೪೦. ಇದಾನಿ ಪತ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯಂ ಯಂ ಪಟಿಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ಪತ್ತಿ ನಾಮ. ಸಾ ಚ ಅಸಙ್ಖತಾ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾನಞ್ಞೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮಿಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ. ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿಆದಿ ಯಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪತ್ತಿ ಅಸಙ್ಖತಾತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ತಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಕವಾದೀ ‘‘ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಕೇವಲಂ ಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಾದಿಭಾವಂ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ. ನ ಹಿ ಪತ್ತಿ ನಾಮ ಕೋಚಿ ಧಮ್ಮೋ ಅತ್ಥಿ, ನ ಪನ ಅಸಙ್ಖತಭಾವಂ ಅನುಜಾನಾತಿ. ಇತರೋ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಮತ್ತೇನೇವ ಅಸಙ್ಖತಾತಿ ಲದ್ಧಿಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತಿ, ಸಾ ಅಯೋನಿಸೋ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತತ್ತಾ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾಯೇವಾತಿ.

ಪತ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೫. ತಥತಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೪೧-೮೪೩. ಇದಾನಿ ತಥತಾಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ರೂಪಾದೀನಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ರೂಪಾದಿಸಭಾವತಾಸಙ್ಖಾತಾ ತಥತಾ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಸಾ ಚ ಸಙ್ಖತೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಅಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ ಅಸಙ್ಖತಾ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮಿಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ.

ತಥತಾಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬. ಕುಸಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೪೪-೮೪೬. ಇದಾನಿ ಕುಸಲಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಅನವಜ್ಜಮ್ಪಿ ಕುಸಲಂ ಇಟ್ಠಪಾಕಮ್ಪಿ. ಅನವಜ್ಜಂ ನಾಮ ಕಿಲೇಸವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ. ಅಯಂ ನಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಕುಸಲಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಭಜತಿ. ಇಟ್ಠವಿಪಾಕಂ ನಾಮ ಆಯತಿಂ ಉಪಪತ್ತಿಪವತ್ತೇಸು ಇಟ್ಠಫಲನಿಪ್ಫಾದಕಂ ಪುಞ್ಞಂ. ಅಯಂ ನಯೋ ಕುಸಲತ್ತಿಕೇ ಆದಿಪದಮೇವ ಭಜತಿ. ಯೇಸಂ ಪನ ಇಮಂ ವಿಭಾಗಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅನವಜ್ಜಭಾವಮತ್ತೇನೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ, ತೇಸಂ ಇಟ್ಠವಿಪಾಕಟ್ಠೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಕುಸಲತಾಭಾವಂ ದೀಪೇತುಂ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿವಸೇನ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮಿಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಕುಸಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೭. ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯಾಮಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೪೭. ಇದಾನಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯಾಮಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ಸಕಿಂ ನಿಮುಗ್ಗೋ ನಿಮುಗ್ಗೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೭.೧೫) ಸುತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯಾಮತಾ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಮಾತುಘಾತಕೋತಿಆದಿ ‘‘ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಚ ಮಾತುಘಾತಕಾದೀನಞ್ಚ ಸಮಾನೇ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೇ ಮಾತುಘಾತಕಾದೀಹಿಪಿ ತೇ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯತೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಇತರೋ ‘‘ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಸಂಸಾರಖಾಣುಕೋ ಭವನ್ತರೇಪಿ ನಿಯತೋವ ಇಮೇ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ನ ಹೇವನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

೮೪೮. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ನಿಯತೋ ವಾ ನೋ ವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇತರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಪನ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಆಸೇವನ್ತೋ ನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ, ತತ್ಥ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ತತೋ ಪಹೀನಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಮಗ್ಗೇನ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಆರಬ್ಭ ಅಸಮುದಾಚಾರತೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಅಥ ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಪಹಾನಂ ನಾಮ ವಿನಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಚೋದೇತುಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇನಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೋ ಏಕಮಗ್ಗೇನಾಪಿ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುನ ಕತಮೇನಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಮಿಚ್ಛಾಮಗ್ಗಂ ಸನ್ಧಾಯ ಅಕುಸಲೇನಾತಿಆದಿಮಾಹ.

೮೪೯. ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ದುತಿಯನಿಯಾಮುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇತರೋ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಯೇಪಿ ತೇ ಓಕ್ಕಲಾ ವಯಭಿಞ್ಞಾ ನತ್ಥಿಕವಾದಾ ಅಕಿರಿಯವಾದಾ ಅಹೇತುಕವಾದಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೧೪೩) ವಚನತೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯೋ ಏಕಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ.

೮೫೦. ಅಥ ನಂ ‘‘ನ ಚ ನಾಮ ಸೋ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯಾಮೋ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಹಞ್ಚೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯತಸ್ಸ ಹಿ ದುತಿಯನಿಯಾಮೋ ನಿರತ್ಥಕೋ. ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಪಞ್ಹೇ ಯಂ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಸ್ಸತನ್ತಿ ಗಹಿತಂ, ತದೇವ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಪಹೀನಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಮಗ್ಗೇನ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ವುತ್ತನಯೇನ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸೇಸಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾವಾರೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೮೫೧-೮೫೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ, ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ನ ಪನ ಸೋ ಭವನ್ತರೇಪಿ ನಿಮುಗ್ಗೋವ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಹಿ ಭವೇ ಅಭಬ್ಬೋ ಸೋ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹಿತುನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕಮೇತನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಮುಜ್ಜತೀತಿಆದಿ ವಚನಮತ್ತೇ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ.

ಅಚ್ಚನ್ತನಿಯಾಮಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೮. ಇನ್ದ್ರಿಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೫೩-೮೫೬. ಇದಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಲೋಕಿಯಾ ಸದ್ಧಾ ಸದ್ಧಾ ಏವ ನಾಮ, ನ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ತಥಾ ಲೋಕಿಯಂ ವೀರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿ… ಸಮಾಧಿ… ಪಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞಾಯೇವ ನಾಮ, ನ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಹೇತುವಾದಾನಞ್ಚೇವ ಮಹಿಸಾಸಕಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ನತ್ಥಿ ಲೋಕಿಯಾ ಸದ್ಧಾತಿಆದಿ ಯಸ್ಮಾ ಲೋಕಿಯಾಪಿ ಸದ್ಧಾದಯೋವ ಧಮ್ಮಾ ಅಧಿಪತಿಯಟ್ಠೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ, ನ ಸದ್ಧಾದೀಹಿ ಅಞ್ಞಂ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಿಯಾನಮ್ಪಿ ಸದ್ಧಾದೀನಞ್ಞೇವ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥಿ ಲೋಕಿಯೋ ಮನೋತಿಆದಿ ಯಥಾ ತೇ ಲೋಕಿಯಾಪಿ ಮನಾದಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಿ, ಏವಂ ಲೋಕಿಯಾ ಸದ್ಧಾದಯೋಪಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀತಿ ಉಪಮಾಯ ತಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ವಿಭಾವನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

ಏಕೂನವೀಸತಿಮೋ ವಗ್ಗೋ.