೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

೧. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೭೬-೭೭೯. ಇದಾನಿ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ಅರಹತೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗಚೇತಿಯವನ್ದನಾದೀನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಅರಹಾ ನಾಮ ಪಹೀನಪುಞ್ಞಪಾಪೋ, ಸೋ ಯದಿ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಪಾಪಮ್ಪಿ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಅಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಕಿರಿಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರನ್ತಿಆದೀಸು ಭವಗಾಮಿಕಮ್ಮಂ ಅರಹತೋ ನತ್ಥೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿಆದೀಸು ಕಿರಿಯಚಿತ್ತೇನ ದಾನಾದಿಪವತ್ತಿಸಬ್ಭಾವತೋ ಸಕವಾದೀ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಇತರೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಕಿರಿಯಾಪವತ್ತಿಮತ್ತದಸ್ಸನೇನೇವ ಲದ್ಧಿಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತಿ. ಸಾ ಪನ ಅಯೋನಿಸೋ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತತ್ತಾ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಾ ಹೋತೀತಿ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೨. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೮೦. ಇದಾನಿ ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕತಾನಂ ಉಪಚಿತಾನಂ ಅಪಟಿಸಂವೇದಿತ್ವಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧೦.೨೧೭) ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅರಹತಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯಿತ್ವಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ, ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರಾಜಗಿರಿಕಾನಞ್ಚೇವ ಸಿದ್ಧತ್ಥಿಕಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಅಕಾಲಮಚ್ಚು, ಅರಹನ್ತಘಾತಕೇನ ನಾಮ ನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ನತ್ಥಿ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಆನನ್ತರಿಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಚೇವ ತಾದಿಸಾನಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಬ್ಭಾವತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

೭೮೧. ವಿಸಂ ನ ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ಪಞ್ಹೇ ‘‘ಯಾವ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ತಾವ ನ ಕಮತೀ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತಿ.

೭೮೨. ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಸುತ್ತಂ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕತಾನಂ ವಿಪಾಕಂ ಅಪಟಿಸಂವೇದಿತ್ವಾ ಅವಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನನುಭವಿತ್ವಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಂ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಪರಿವಟುಮಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭಾವಂ ನ ವದಾಮಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ, ನ ತತೋ ಪರಂ, ಉಪಪಜ್ಜವೇದನೀಯಾನಂ ಅನನ್ತರಂ ಉಪಪತ್ತಿಂ ಉಪಪಜ್ಜಿತ್ವಾವ ನ ತತೋ ಪರಂ, ಅಪರಾಪರಿಯವೇದನೀಯಾನಂ ಯದಾ ವಿಪಾಕೋಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪೇ ಅಪರಾಪರೇ ವಾ ಪರಿಯಾಯೇ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಸಂಸಾರಪವತ್ತೇ ಸತಿ ಲದ್ಧವಿಪಾಕವಾರೇ ಕಮ್ಮೇ ನ ವಿಜ್ಜತೇಸೋ ಜಗತಿಪ್ಪದೇಸೋ, ಯತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಪಾಪಕಮ್ಮಾತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯದೇತಂ ‘‘ಅಲದ್ಧವಿಪಾಕವಾರಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಅವಸ್ಸಂ ಅರಹತೋ ಪಟಿಸಂವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಕಪ್ಪನಾವಸೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಪತಿಟ್ಠಾಪನಂ ಕತಂ, ತಂ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ.

ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೩. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೮೩. ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಕಮ್ಮುನಾ ವತ್ತತಿ ಲೋಕೋ’’ತಿ ಸುತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ‘‘ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸವಿಪಾಕವಟ್ಟಂ ಕಮ್ಮತೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ರಾಜಗಿರಿಕಾನಞ್ಚೇವ ಸಿದ್ಧತ್ಥಿಕಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಸಬ್ಬಮಿದನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮತೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮತೋತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಯದಿ ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮತೋವ ನಾಮ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ವಿಪಾಕೋಯೇವ ಸಿಯಾತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತೂತಿ ‘‘ಯದಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋ, ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತುನಾ ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ಇತರೋ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತುವಾದಭಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

೭೮೪. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋತಿ ‘‘ಯದಿ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋ, ಯಂ ಅತೀತಭವೇ ಪವತ್ತಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ, ತಮ್ಪಿ ಪುರಿಮತರೇ ಭವೇ ಕಮ್ಮತೋತಿ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ತೇನ ತೇ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇತರೋ ಬೀಜತೋ ಅಂಕುರಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಪವತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುತಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ತಸ್ಸಾಪಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಬೀಜಸ್ಸ ಪುರಿಮಬೀಜತೋ ವಿಯ ಪುರಿಮಕಮ್ಮತೋ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಪಾಣಂ ಹನೇಯ್ಯಾತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನೇವ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಇತರೋ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಚೇತನಾಪಿ ಪುರಿಮಕಮ್ಮನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಪಾಕೋಯೇವಾತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ತೇ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ವಿಯ ವಿಪಾಕೋಪಿ ಸಫಲೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಸಫಲೋತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಸ್ಸ ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕಾದಿಭಾವತೋ ಸಫಲತಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಸ್ಸ ಪನ ಇದಂ ನಾಮ ಫಲನ್ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಸಫಲೋತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮವಸೇನ ದಾನಫಲಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಕಮ್ಮುನಾ ವತ್ತತೀತಿ ಸುತ್ತಂ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಅಕಮ್ಮವಾದಿತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಕಮ್ಮವಾದಿತಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಂ ದೀಪೇತಿ. ನ ಸಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ.

ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೪. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೮೬-೭೮೭. ಇದಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ದುವಿಧಂ ದುಕ್ಖಂ – ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ, ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಚ. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ದುಕ್ಖವತ್ಥುತಾಯ ದುಕ್ಖಂ, ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಉದಯಬ್ಬಯಪಟಿಪೀಳನಟ್ಠೇನ ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ. ಇಮಂ ವಿಭಾಗಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ, ತಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಮೇವ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಇತರ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಹೇತುವಾದಾನಂ, ತೇಸಂ ಇತರಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಖಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಭಗವತಾ ‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧೇನೇವ ತೇನ ಅನಿಚ್ಚೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ನನು ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ನನು ಪಥವೀಪಬ್ಬತಪಾಸಾಣಾದಿ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೮೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಪಞ್ಹೇ ಆಮನ್ತಾತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಹಿ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತಿ. ಉಣ್ಹಕಾಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಗ್ಗಿ ಸೀತಕಾಲೇ ಚ ವಾತೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ, ನಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ಭೋಗವಿನಾಸಾದಯೋ ದೋಮನಸ್ಸಸ್ಸ. ತಸ್ಮಾ ವಿನಾಪಿ ಅನಿಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸೇಹಿ ಪನ ಅನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ಮಗ್ಗೇನ ಅಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಿಣಕಟ್ಠಾದಿನಿರೋಧೋ ವಾ ಉತುಬೀಜಾದಿನಿರೋಧೋ ವಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ದುಕ್ಖಞ್ಚೇವ ಅರಿಯಸಚ್ಚಞ್ಚ, ಇತರಂ ಪನ ದುಕ್ಖಮೇವಾತಿ ಇದಂ ನಾನತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಯಥಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಸ್ಸಾತಿಆದಿವಚನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಪುನ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಂ ದೀಪೇತಿ. ತೇನೇವೇತ್ಥ ಸಕವಾದಿನಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಕತೋ. ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ವಚನೇನ ಪನ ಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಸ್ಸ ದುಕ್ಖಭಾವಂ ಪಟಿಸೇಧೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೫. ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೮೯-೭೯೦. ಇದಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ‘ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಪಟಿಪದಾ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಹೇತುವಾದಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಸಮುದಯಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಖಭಾವೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋಪೀತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಹೇತುಲಕ್ಖಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ಪವತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ತೀಣೇವಾತಿ ಪಞ್ಹೇಸು ಸುತ್ತವಿರೋಧಭಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಲದ್ಧಿವಸೇನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೯೧-೭೯೨. ಇದಾನಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಪರಮತ್ಥತೋ ಮಗ್ಗಫಲಾನೇವ ಸಙ್ಘೋ, ಮಗ್ಗಫಲೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಸಙ್ಘೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಚ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏತರಹಿ ಮಹಾಪುಞ್ಞವಾದೀಸಙ್ಖಾತಾನಂ ವೇತುಲ್ಲಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘೋ ನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿಆದೀಹಿ ಥೋಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ನನು ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇನ್ತೀತಿ ‘‘ಯೇ ತೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇನ್ತಿ, ತೇ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇಸು ಅಸತಿ ಕಸ್ಸ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಆಹುತಿಂ ಜಾತವೇದೋ ವಾತಿ ಸುತ್ತಂ ಪರಸಮಯತೋ ಆಗತಂ. ತತ್ಥ ಮಹಾಮೇಘನ್ತಿ ಮೇಘವುಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ವುಟ್ಠಿಞ್ಹಿ ಮೇದನೀ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಮೇಘಮೇವ. ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ‘‘ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ವದತಿ, ನ ಚ ಮಗ್ಗಫಲಾನೇವ ಸಙ್ಘೋ. ಮಗ್ಗಫಲಪಾತುಭಾವಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪನ ಖನ್ಧೇ ಉಪಾದಾಯ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಙ್ಘೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕಮೇತನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೯೩-೭೯೪. ಇದಾನಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಮಗ್ಗಫಲಾನೇವ ಸಙ್ಘೋ ನಾಮ, ನ ಚ ತಾನಿ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಞ್ಞೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಆಹುನೇಯ್ಯೋತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ಥೋಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ವಿಸೋಧೇತೀತಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಕರೋತಿ. ಸಙ್ಘಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಪ್ಪಂ ದಿನ್ನಂ ಬಹು ಹೋತಿ, ಬಹು ದಿನ್ನಂ ಬಹುತರಂ. ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾತಿ ದಕ್ಖಿಣಾರಹಾ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ, ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಿಕಾಯಪಿ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಫಲಂ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೯೫-೭೯೬. ಇದಾನಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ರಾಪಿ ‘‘ಮಗ್ಗಫಲಾನೇವ ಸಙ್ಘೋ ನಾಮ, ನ ಚ ತಾನಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ, ಪಿವತಿ, ಖಾದತಿ, ಸಾಯತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಂಯೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘೋ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಘಭತ್ತಾದಿಕರಣಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಗಣಭೋಜನನ್ತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘೋ ನ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಕಸ್ಸ ಗಣಭೋಜನಾದೀನಿ ಸಿಯು’’ನ್ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠ ಪಾನಾನೀತಿ ಇದಮ್ಪಿ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘೋ ನ ಪಿವೇಯ್ಯ, ಕಸ್ಸೇತಾನಿ ಪಾನಾನಿ ಸತ್ಥಾ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮಿಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೯೭-೭೯೮. ಇದಾನಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ರಾಪಿ ‘‘ಮಗ್ಗಫಲಾನೇವ ಸಙ್ಘೋ ನಾಮ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ತೇಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತುಂ, ನ ಚ ತೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ, ನಾಪಿ ತೇಸಂ ದಾನೇನ ಕೋಚಿ ಉಪಕಾರೋ ಇಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಂಯೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಆಹುನೇಯ್ಯೋತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ಥೋಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೧೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೭೯೯. ಇದಾನಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಲೋಕಾನುವತ್ತನತ್ಥಂ ಪನ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನಂ ವಿಯ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿರುಪಕಾರತ್ತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ತಸ್ಮಿಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಂಯೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ದ್ವಿಪದಾನಂ ಅಗ್ಗೋತಿಆದಿ ‘‘ಮನುಸ್ಸದುಸ್ಸೀಲೇಪಿ ದಾನಂ ಸಹಸ್ಸಗುಣಂ ಹೋತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಏವರೂಪೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೇ’’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೧೧. ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೦೦-೮೦೧. ಇದಾನಿ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಯದಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಕ್ಖಿಣಾ ವಿಸುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಮಹಪ್ಫಲಾ ಭವೇಯ್ಯ. ದಾಯಕೇನ ದಾನಂ ದಿನ್ನಂ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋತಿ ಅಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಪರಂಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ, ದಾಯಕಸ್ಸೇವ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ ವಿಪಾಕದಾಯಿಕಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಆಹುನೇಯ್ಯಾತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಾನಂ ನ ವಿಸುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಕಿಮಸ್ಸ ಆಹುನೇಯ್ಯಾದಿಭಾವೋ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಾರಕೋತಿ ಯದಿ ದಾಯಕಸ್ಸ ದಾನಚೇತನಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ಕತಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಯುತ್ತರೂಪಂ ಸಿಯಾ. ತಸ್ಸ ಪನ ದಾನಚೇತನಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಸಙ್ಖಾತಂ ವತ್ಥುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಮಹಾವಿಪಾಕಟ್ಠೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಚೋದನಾ ಏಸಾ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತೀ’’ತಿ.

ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

ಸತ್ತರಸಮೋ ವಗ್ಗೋ.