೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

೧. ನಿರೋಧಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೭೧-೫೭೨. ಇದಾನಿ ನಿರೋಧಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಸ್ಸ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇನ ಸಹೇವ ಕಿರಿಯಾತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಾ ಕುಸಲಾ ವಾ ಅಕುಸಲಾ ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತೇಸು ಹಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಸು ಭವಙ್ಗೇ ನಿರುದ್ಧೇ ಸನ್ತತಿವಿಚ್ಛೇದೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇತಿ ಚತೂಸುಪಿ ಪದೇಸು ಬಹುವಚನಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಏಕವಚನಭುಮ್ಮಂ. ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ಅನಿರುದ್ಧೇಸೂತಿ ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ದಸನ್ನನ್ತಿ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಕಿರಿಯಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಪಠಮಪಞ್ಹೇ ಖನ್ಧಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಕಿರಿಯವಸೇನ ಚ ಪಞ್ಚೇವ ನಾಮ ತೇ ಖನ್ಧಾತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುತಿಯಪಞ್ಹೇ ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮವಸೇನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯಕಿರಿಯವಸೇನ ಚ ನಾನತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಪನ ಫಸ್ಸಾನಂ ಚಿತ್ತಾನಞ್ಚ ಸಮೋಧಾನಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸುತ್ತಲೇಸಾಭಾವೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

ಕಿರಿಯಾ ಚತ್ತಾರೋತಿ ರೂಪೇನ ವಿನಾ ಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಾ ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಗಹಿತಾ. ಕಿರಿಯಾಞಾಣನ್ತಿ ಪರವಾದಿನಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಕ್ಖಣೇ ಅರಹತೋ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಅನಾರಮ್ಮಣಞಾಣಂ. ನಿರುದ್ಧೇ ಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ, ಅನಿರುದ್ಧೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಮತೋ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಛಲೇನ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಯಾವ ಚುತಿಚಿತ್ತಾ ಸತ್ತೋ ಜೀವತಿಯೇವ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ಸಕವಾದೀ ನ ಹೇವನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

ನಿರೋಧಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೨. ರೂಪಂಮಗ್ಗೋತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೭೩-೫೭೫. ಇದಾನಿ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವಾ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಿಸಾಸಕಸಮ್ಮಿತಿಯಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ತೇ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಯೋ ರೂಪಂ, ನ ವಿರತಿಯೋ, ಯಥಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಾದಿಮಗ್ಗೋ ಸಾರಮ್ಮಣಾದಿಸಭಾವೋ, ಏವಂ ತಮ್ಪಿ ರೂಪಂ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಸಾರಮ್ಮಣೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಚ ಪರವಾದಿನೋ ಲದ್ಧಿಅನುರೂಪೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೩. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೭೬. ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸುತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಅತ್ಥಿ, ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಗತಿಕೇನ ವಾ ಮಗ್ಗೇನ, ಮಗ್ಗಗತಿಕೇಹಿ ವಾ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಚ ತಾನಿ ಮಗ್ಗಗತಿಕಾನಿ ಅನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಅಲೋಕುತ್ತರತ್ತಾ ಚ, ನ ಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಗತಿಕೋ ತೇಸಂ ಲಕ್ಖಣೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯದಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಸಿಯಾ, ಯೇನ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಮಗ್ಗೋ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ತಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಸಿಯಾ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯದಿದಂ ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ’’ತಿಆದಿ ಲಕ್ಖಣಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಏವಂ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಛ ವಿಞ್ಞಾಣಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ತಥಾ ಪನ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ’’ತ್ವೇವ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ನ ವತಬ್ಬಂ ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಚೇತ್ಥ ಅಯಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಕವಾದೀ ತಂ ಲಕ್ಖಣಂ ಪರವಾದಿಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ ಆಹ.

ಅಪರೋ ನಯೋ – ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ, ಮಗ್ಗೋ ಅವತ್ಥುಕೋಪಿ ಹೋತಿ. ತೇ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ, ಮಗ್ಗೋ ನವತ್ತಬ್ಬಾರಮ್ಮಣೋ. ತೇ ಪುರೇಜಾತವತ್ಥುಕಾವ ಮಗ್ಗೋ ಅವತ್ಥುಕೋಪಿ. ತೇ ಪುರೇಜಾತಾರಮ್ಮಣಾ, ಮಗ್ಗೋ ಅಪುರೇಜಾತಾರಮ್ಮಣೋ. ತೇ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕವತ್ಥುಕಾವ ಮಗ್ಗೋ ಅವತ್ಥುಕೋಪಿ ಹೋತಿ. ತೇ ಚ ರೂಪಾದಿವಸೇನ ಬಾಹಿರಾರಮ್ಮಣಾ, ಮಗ್ಗೋ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣೋ. ತೇ ಅನಿರುದ್ಧಂ ವತ್ಥುಂ ನಿಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತನತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನವತ್ಥುಕಾ, ಮಗ್ಗೋ ಅವತ್ಥುಕೋಪಿ. ತೇ ಅನಿರುದ್ಧಾನೇವ ರೂಪಾದೀನಿ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತನತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ, ಮಗ್ಗೋ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣೋ. ತೇ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ, ಮಗ್ಗೋ ಅವತ್ಥುಕೋ ವಾ ಏಕವತ್ಥುಕೋ ವಾ. ತೇ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ಮಗ್ಗೋ ಏಕಾರಮ್ಮಣೋ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋವ ರೂಪಾದಿಗೋಚರೇ ಪವತ್ತನತೋ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ಮಗ್ಗೋ ರೂಪಾದೀಸು ಏಕಮ್ಪಿ ಗೋಚರಂ ನ ಕರೋತಿ. ತೇ ಕಿರಿಯಮನೋಧಾತುಂ ಪುರೇಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ನ ಅಸಮನ್ನಾಹಾರಾ ನ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಗ್ಗೋ ನಿರಾವಜ್ಜನೋವ. ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಾದೀಹಿ ವೋಕಿಣ್ಣಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ವೋಕಾರೋಯೇವ ನತ್ಥಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪುಬ್ಬಚರಿಮಭಾವೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮತಾವ ನತ್ಥಿ, ತೇಸಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾಲೇ ತಿಕ್ಖವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಯೇ, ತೇಸಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿದೇಸೇ ಆರುಪ್ಪೇಪಿ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಾದೀಹಿ ಅನ್ತರಿತತ್ತಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಾದೀಹಿ ಅನ್ತರಿತಭಾವೋವ ನತ್ಥಿ. ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಭಿನಿಪಾತಾ ಆಭೋಗಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಸಮುಗ್ಘಾತನಂ ಕಿಚ್ಚನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಚೇತ್ಥ ಅಯಮ್ಪಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಕವಾದೀ ಇಮೇಹಾಕಾರೇಹಿ ಪರವಾದಿಂ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಗತಿಕಭಾವಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ ಆಹ.

೫೭೭. ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ ‘‘ಯಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಸುಞ್ಞತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ, ಲೋಕಿಯೋ ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರಪುಞ್ಜಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕಿಂ ತೇ ಏವಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇತರೋ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುತಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ಯಂ ತತ್ಥ ಅನಿಮಿತ್ತಂ, ತದೇವ ಸುಞ್ಞತನ್ತಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಹದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೫೭೮-೫೭೯. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚ ಅತೀತಾನಾಗತಮ್ಪಿ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕಿಂ ತೇ ಏವಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪೀತಿ. ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀತಿ ಏತ್ಥ ಜವನಕ್ಖಣೇ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಿತಾ ವುತ್ತಾ, ನ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖಣೇ. ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಿಯಮಗ್ಗಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೪. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೮೦-೫೮೩. ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥತೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೫. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೮೪-೫೮೬. ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಆಭೋಗೋ ನಾಮ ಕುಸಲಾಕುಸಲವಸೇನ ಹೋತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಚ ‘‘ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ, ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪುರಿಮಕಥಾಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೬. ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೮೭-೫೮೯. ಇದಾನಿ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ನರೋ ಸಪಞ್ಞೋ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೩) ಯಸ್ಮಾ ಲೋಕಿಯೇನ ಸೀಲೇನ ಸೀಲವಾ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪುರಿಮೇನ ಚ ಲೋಕಿಯೇನ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂಯೇವ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ಸೋ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ದ್ವೀಹಿ ಫಸ್ಸಾದೀಹಿಪಿ ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ದ್ವೀಹಿ ಫಸ್ಸೇಹೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರೋ ತಥಾರೂಪಂ ನಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚಾತಿ ಪಞ್ಹೇ ಪುಬ್ಬೇ ಸಮಾದಿನ್ನಞ್ಚ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಮ್ಮಾವಾಚಾದೀನಿ ಚ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ.

ಲೋಕಿಯೇ ಸೀಲೇ ನಿರುದ್ಧೇತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ, ಖಣಭಙ್ಗನಿರೋಧಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಇತರೋ ಪನ ತಂ ವೀತಿಕ್ಕಮಂ ವಿಯ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಲದ್ಧಿಪತಿಟ್ಠಾಪನಂ ಪನಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಅಭಿನ್ನಸೀಲತಂಯೇವ ದೀಪೇತಿ, ನ ದ್ವೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತಂ. ತಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾವ ಲದ್ಧೀತಿ.

ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೭. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೯೦-೫೯೪. ಇದಾನಿ ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಸೀಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧೇಪಿ ಸಮಾದಾನಹೇತುಕೋ ಸೀಲೋಪಚಯೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಯೇನ ಸೋ ಸೀಲವಾಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ‘‘ದಾನಂ ಅಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಲದ್ಧಿಪತಿಟ್ಠಾಪನಮ್ಪಿ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಹಿತತ್ತಾ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಾಪನಮೇವಾತಿ.

ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೮. ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೯೫-೫೯೭. ಇದಾನಿ ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ ಭಾಸನ್ತರಮೇವ ನಾನಂ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಕಥಾಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೯. ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೯೮-೬೦೦. ಇದಾನಿ ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಆರಾಮರೋಪಾ’’ತಿ ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ‘‘ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಞ್ಞೇವ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ಸೀಲೋಪಚಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಕಥಾಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೧೦. ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೬೦೧-೬೦೨. ಇದಾನಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿ ವಚೀಕಮ್ಮನ್ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಞ್ಚೇವ ಸಮ್ಮಿತಿಯಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ನಾಮ ವಿರತಿ, ನ ರೂಪಧಮ್ಮೋ, ತಸ್ಮಾ ತೇನತ್ಥೇನ ಚೋದೇತುಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಭಿವಾದನಂ ಸೀಲನ್ತಿಆದಿ ಯಥಾರೂಪಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಂ ಸೋ ‘‘ಸೀಲ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞತಿ ತಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ವಿರತಿ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುನ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಲದ್ಧಿ ಪನಸ್ಸ ಛಲೇನ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾಯೇವಾತಿ.

ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

೧೧. ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೬೦೩-೬೦೪. ಇದಾನಿ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯನ್ತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ಅಪುಞ್ಞೂಪಚಯಞ್ಚೇವ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಚ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಸು ಅಙ್ಗಪಾರಿಪೂರಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಸಚೇ ಸಾ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಾ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಘಾತೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅಸುಕಂ ಭಣ್ಡಂ ಅವಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಾಪಸಮಾದಾನಂ ಕತ್ವಾ. ಉಭೋ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಪುಟ್ಠೋ ದಾನಕ್ಖಣೇ ಪಾಪಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುತಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ಪಾಪೂಪಚಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪರಿಭೋಗಮಯಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಲದ್ಧಿಪತಿಟ್ಠಾಪನಮ್ಪಿಸ್ಸ ಪಾಪಸಮಾದಿನ್ನಪುಬ್ಬಭಾಗಮೇವ ಸಾಧೇತಿ; ನ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ದುಸ್ಸೀಲಭಾವನ್ತಿ.

ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯನ್ತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.

ದಸಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ.