೧. ಛಗತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೫೦೩-೫೦೪. ಇದಾನಿ ಛಗತಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಅಸುರಕಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಛಗತಿಯೋತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಞ್ಚೇವ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಞ್ಚ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥ ನಂ ಸಕವಾದೀ ‘‘ಪಞ್ಚ ಖೋ ಪನಿಮಾ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಗತಿಯೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೫೩) ಲೋಮಹಂಸನಪರಿಯಾಯೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಂ ಗತೀನಂ ವಸೇನ ಚೋದೇತುಂ ನನು ಪಞ್ಚ ಗತಿಯೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರೋ ಸುತ್ತವಿರೋಧಭಯೇನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಸಕವಾದೀ ಛ ಗತಿಯೋ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ನನು ‘‘ಚತೂಹಾಪಾಯೇಹಿ ಚ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅಸುರಕಾಯೋಪಿ ಗಹಿತೋತಿ. ಸಚ್ಚಂ ಗಹಿತೋ, ನ ಪನೇಸಾ ಗತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ವಿಸುಂ ಅಭಾವತೋ. ಅಸುರಕಾಯಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಕಾಲಕಞ್ಚಿಕಾ ಅಸುರಾ ಪೇತಗತಿಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ವೇಪಚಿತ್ತಿಪರಿಸಾ ದೇವಗತಿಯಾ, ಅಸುರಕಾಯೋತಿ ವಿಸುಂ ಏಕಾ ಗತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಇದಾನಿ ಏತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ನನು ಕಾಲಕಞ್ಚಿಕಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಸಮಾನವಣ್ಣಾತಿ ಸದಿಸರೂಪಸಣ್ಠಾನಾ ಬೀಭಚ್ಛಾ ವಿರೂಪಾ ದುದ್ದಸ್ಸಿಕಾ. ಸಮಾನಭೋಗಾತಿ ಸದಿಸಮೇಥುನಸಮಾಚಾರಾ. ಸಮಾನಾಹಾರಾತಿ ಸದಿಸಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಾದಿಆಹಾರಾ. ಸಮಾನಾಯುಕಾತಿ ಸದಿಸಆಯುಪರಿಚ್ಛೇದಾ. ಆವಾಹವಿವಾಹನ್ತಿ ಕಞ್ಞಾಗಹಣಞ್ಚೇವ ಕಞ್ಞಾದಾನಞ್ಚ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಸಮಾನವಣ್ಣಾತಿ ಸದಿಸರೂಪಸಣ್ಠಾನಾ ಅಭಿರೂಪಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಭಾಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಸಮಾನಭೋಗಾತಿ ಸದಿಸಪಞ್ಚಕಆಮಗುಣಭೋಗಾ. ಸಮಾನಾಹಾರಾತಿ ಸದಿಸಸುಧಾಭೋಜನಾದಿಆಹಾರಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಅಸುರಕಾಯೋತಿ ಇದಂ ಅಸುರಕಾಯಸ್ಸೇವ ಸಾಧಕಂ. ತಸ್ಸ ಪನ ವಿಸುಂ ಗತಿಪರಿಚ್ಛೇದಾಭಾವೇನ ನ ಗತಿಸಾಧಕನ್ತಿ.

ಛಗತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ.