೨. ಅನುಸಯವಗ್ಗೋ

೩. ಕುಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩. ದುತಿಯಸ್ಸ ತತಿಯೇ ನಾಲನ್ತಿ ನ ಯುತ್ತಂ ನಾನುಚ್ಛವಿಕಂ. ನ ಮನಾಪೇನಾತಿ ನ ಮನಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪನಕೇನ ಆಕಾರೇನ ನಿಸಿನ್ನಾಸನತೋ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇನ್ತಿ, ಅನಾದರಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಸನ್ತಮಸ್ಸ ಪರಿಗುಹನ್ತೀತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಏತಸ್ಸ ನಿಗುಹನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ. ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇನ್ತಿ ನೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚನ್ತಿ ಲೂಖಂ ವಾ ಹೋತು ಪಣೀತಂ ವಾ, ಅಸಹತ್ಥಾ ಅಚಿತ್ತೀಕಾರೇನ ದೇನ್ತಿ, ನೋ ಚಿತ್ತೀಕಾರೇನ.

೪. ಪುಗ್ಗಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ಭಾಗೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ, ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಕಾಯತೋ ವಿಮುತ್ತೋ, ಮಗ್ಗೇನ ನಾಮಕಾಯತೋ. ಸೋ ಚತುನ್ನಂ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಏಕೇಕತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ, ನಿರೋಧಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಅನಾಗಾಮಿನೋ ಚ ವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಹೋತಿ. ಪಾಳಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಕತಮೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮) ಏವಂ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭಿನೋ ವಸೇನ ಆಗತಾ.

ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ. ಸೋ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋ, ಚತೂಹಿ ಝಾನೇಹಿ ವುಟ್ಠಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚಾತಿ ಇಮೇಸಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಹೋತಿ. ಪಾಳಿ ಪನೇತ್ಥ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನೇವ ಆಗತಾ. ಯಥಾಹ – ‘‘ನ ಹೇವ ಖೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ.

ಫುಟ್ಠನ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತೋತಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ಸೋ ಝಾನಫಸ್ಸಂ ಪಠಮಂ ಫುಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಸೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಟ್ಠಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮).

ದಿಟ್ಠನ್ತಂ ಪತ್ತೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ತತ್ರಿದಂ ಸಙ್ಖೇಪಲಕ್ಖಣಂ – ದುಕ್ಖಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸುಖೋ ನಿರೋಧೋತಿ ಞಾತಂ ಹೋತಿ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫುಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಸೋಪಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ವಿಯ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವೋದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ವೋಚರಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ.

ಸದ್ಧಾಯ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಸೋಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವೋದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ವೋಚರಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ನೋ ಚ ಖೋ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ. ಏತಸ್ಸ ಹಿ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಸದ್ದಹನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಓಕಪ್ಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಚ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಕಿಲೇಸಚ್ಛೇದಕಞಾಣಂ ಅದನ್ಧಂ ತಿಖಿಣಂ ಸೂರಂ ಹುತ್ವಾ ವಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನಾಮ ನಾತಿತಿಖಿಣೇನ ಅಸಿನಾ ಕದಲಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಮಟ್ಠಂ ನ ಹೋತಿ, ಅಸಿ ಸೀಘಂ ನ ವಹತಿ, ಸದ್ದೋ ಸುಯ್ಯತಿ, ಬಲವತರೋ ವಾಯಾಮೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಭಾವನಾ. ಯಥಾ ಪನ ಸುನಿಸಿತೇನ ಅಸಿನಾ ಕದಲಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಮಟ್ಠಂ ಹೋತಿ, ಅಸಿ ಸೀಘಂ ವಹತಿ, ಸದ್ದೋ ನ ಸುಯ್ಯತಿ, ಬಲವವಾಯಾಮಕಿಚ್ಚಂ ನ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಭಾವನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರತೀತಿ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಪಞ್ಞಾ, ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದ್ಧಾನುಸಾರಿಮ್ಹಿಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಭೋಪೇತೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಟ್ಠಾಯೇವ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ – ‘‘ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾವಾಹಿಂ ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ. ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಾವಾಹಿಂ ಸದ್ಧಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮). ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನೇಸಾ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಾದಿಕಥಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೭೭೧, ೮೮೯) ಪಞ್ಞಾಭಾವನಾಧಿಕಾರೇ ವುತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

೫. ಉದಕೂಪಮಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಉದಕೂಪಮಾತಿ ನಿಮುಜ್ಜನಾದಿಆಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಉಪಮಿತಾ. ಸಕಿಂ ನಿಮುಗ್ಗೋತಿ ಏಕವಾರಮೇವ ನಿಮುಗ್ಗೋ. ಏಕನ್ತಕಾಳಕೇಹೀತಿ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜತೀತಿ ಉಟ್ಠಹತಿ. ಸಾಧೂತಿ ಸೋಭನಾ ಭದ್ದಕಾ. ಹಾಯತಿಯೇವಾತಿ ಚಙ್ಕವಾರೇ ಆಸಿತ್ತಉದಕಂ ವಿಯ ಪರಿಹಾಯತೇವ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸತಿ ವಿಲೋಕೇತೀತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬದಿಸಂ ವಿಪಸ್ಸತಿ ವಿಲೋಕೇತಿ. ಪತರತೀತಿ ಗನ್ತಬ್ಬದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ತರತಿ ನಾಮ. ಪಟಿಗಾಧಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಪತರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ನ ಪುನಾಗಚ್ಛತಿ. ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೋಘಂ ತರಿತ್ವಾ ಪರತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಥಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೬. ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೬. ಛಟ್ಠೇ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಫರನ್ತೋ ಅನುಪಸ್ಸತೀತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಞ್ಞಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞೀ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಞಾಣೇನ ಪಟಿಸಂವೇದಿತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಪಟಿಸಂವೇದೀ. ಸತತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ. ಸಮಿತನ್ತಿ ಯಥಾ ಪುರಿಮಚಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಛಿಮಚಿತ್ತಂ ಸಮಿತಂ ಸಮುಪಗತಂ ಘಟ್ಟಿತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ. ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣನ್ತಿ ನಿರನ್ತರಂ ಅಞ್ಞೇನ ಚೇತಸಾ ಅಸಂಮಿಸ್ಸಂ. ಚೇತಸಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾಪಯಮಾನೋ. ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಯೋಗಾಹಮಾನೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇನ ಅನುಪವಿಸಮಾನೋ.

ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮನ್ತಿ ಅಪುರೇ ಅಪಚ್ಛಾ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ. ಇಧ ಸಮಸೀಸೀ ಕಥಿತೋ. ಸೋ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ ರೋಗಸಮಸೀಸೀ, ವೇದನಾಸಮಸೀಸೀ, ಇರಿಯಾಪಥಸಮಸೀಸೀ, ಜೀವಿತಸಮಸೀಸೀತಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ರೋಗೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಸತೋ ರೋಗವೂಪಸಮೋ ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ರೋಗಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅಞ್ಞತರಂ ವೇದನಂ ವೇದಯತೋ ವೇದನಾವೂಪಸಮೋ ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ವೇದನಾಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಠಾನಾದೀಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಅಞ್ಞತರಸಮಙ್ಗಿನೋ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಇರಿಯಾಪಥಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಇರಿಯಾಪಥಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಉಪಕ್ಕಮತೋ ವಾ ಸರಸತೋ ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಞ್ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಜೀವಿತಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಅಯಮಿಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಆಸವಪರಿಯಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತೇನ, ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಹೋತೀತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಸಮ್ಭವೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಆಸವೇಸು ಖೀಣಮತ್ತೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಾರಾನನ್ತರಮೇವ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತರಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ.

ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ಪಞ್ಚಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇ ವಾ ಥೋಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಾ ವೇಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ತತ್ಥೇವ ಆಯುವೇಮಜ್ಝಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ತೇಸಂಯೇವ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರೇನೇವ ಅಪ್ಪಯೋಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತಿ. ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಸಪ್ಪಯೋಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತಿ. ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ ಯೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಚತೂಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅಕನಿಟ್ಠೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ.

೭-೯. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೭-೧೯. ಸತ್ತಮೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಪೀಳನಾಕಾರಂ ದುಕ್ಖತೋ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಅವಸವತ್ತನಾಕಾರಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ. ನವಮೇ ಸುಖಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಸುಖನ್ತಿ ಏವಂ ಞಾಣೇನ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ.

೧೦. ನಿದ್ದಸವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦. ದಸಮೇ ನಿದ್ದಸವತ್ಥೂನೀತಿ ನಿದ್ದಸಾದಿವತ್ಥೂನಿ, ‘‘ನಿದ್ದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬೀಸೋ, ನಿತ್ತಿಂಸೋ, ನಿಚ್ಚತ್ತಾಲೀಸೋ, ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ವಚನಕಾರಣಾನಿ. ಅಯಂ ಕಿರ ಪಞ್ಹೋ ತಿತ್ಥಿಯಸಮಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ತಿತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಮತಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಿದ್ದಸೋತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಪುನ ದಸವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದಸವಸ್ಸೋ, ನವವಸ್ಸೋಪಿ ಏಕವಸ್ಸೋಪಿ ನ ಹೋತಿ. ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾದಿಕಾಲೇಪಿ ಮತಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ‘‘ನಿಬ್ಬೀಸೋ ನಿತ್ತಿಂಸೋ ನಿಚ್ಚತ್ತಾಲೀಸೋ ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾಸೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಗಾಮೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ಆಹ – ‘‘ನ ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಮಮ ಸಾಸನೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಖೀಣಾಸವೋ ಹಿ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಪುನ ದಸವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದಸವಸ್ಸೋವ, ನವವಸ್ಸೋಪಿ…ಪೇ… ಏಕವಸ್ಸೋಪಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಏಕವಸ್ಸೋವ, ಏಕಾದಸಮಾಸಿಕೋಪಿ…ಪೇ… ಏಕಮಾಸಿಕೋಪಿ ಏಕಮುಹುತ್ತಿಕೋಪಿ ನ ಹೋತಿಯೇವ’’. ಕಸ್ಮಾ? ಪುನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಅಭಾವಾ. ನಿಬ್ಬೀಸಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿ ಭಗವಾ ‘‘ಮಮ ಸಾಸನೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಯೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನಿದ್ದಸೋ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ಥ ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನೇ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ಹೋತೀತಿ ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಪೂರಣೇ ಬಲವಚ್ಛನ್ದೋ ಹೋತಿ. ಆಯತಿಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನೇ ಅವಿಗತಪೇಮೋತಿ ಅನಾಗತೇ ಪುನದಿವಸಾದೀಸುಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೂರಣೇ ಅವಿಗತಪೇಮೇನೇವ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮನಿಸನ್ತಿಯಾತಿ ಧಮ್ಮನಿಸಾಮನಾಯ. ವಿಪಸ್ಸನಾಯೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಇಚ್ಛಾವಿನಯೇತಿ ತಣ್ಹಾವಿನಯೇ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇತಿ ಏಕೀಭಾವೇ. ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೇತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸ್ಸ ವೀರಿಯಸ್ಸ ಪೂರಣೇ. ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇತಿ ಸತಿಯಞ್ಚೇವ ನಿಪಕಭಾವೇ. ದಿಟ್ಠಿಪಟಿವೇಧೇತಿ ಮಗ್ಗದಸ್ಸನೇ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಅನುಸಯವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.