ಪಣ್ಣಾಸಕಂ

೧. ಧನವಗ್ಗೋ

೧-೫. ಪಠಮಪಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧-೫. ಸತ್ತಕನಿಪಾತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಕಾಮೋತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತಭಾವಕಾಮೋ. ತತಿಯೇ ಯೋನಿಸೋ ವಿಚಿನೇ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಉಪಾಯೇನ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ವಿಚಿನಾತಿ. ಪಞ್ಞಾಯತ್ಥಂ ವಿಪಸ್ಸತೀತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ವಿಪಸ್ಸತಿ. ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸೇವಾತಿ ದೀಪಸ್ಸೇವ. ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಚೇತಸೋತಿ ತಸ್ಸ ಇಮೇಹಿ ಬಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ದೀಪನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಯ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತಸ್ಸ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣೇಹಿ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ಗತಟ್ಠಾನಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಚತುತ್ಥೇ ಸದ್ಧೋ ಹೋತೀತಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೇ ವಣ್ಣಿತಾನೇವ. ಪಞ್ಚಮೇ ಧನಾನೀತಿ ಅದಾಲಿದ್ದಿಯಕರಣಟ್ಠೇನ ಧನಾನಿ.

೭. ಉಗ್ಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭. ಸತ್ತಮೇ ಉಗ್ಗೋ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೋತಿ ಪಸೇನದಿಕೋಸಲಸ್ಸ ಮಹಾಅಮಚ್ಚೋ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಡ್ಢೋತಿ ನಿಧಾನಗತೇನ ಧನೇನ ಅಡ್ಢೋ. ಮಿಗಾರೋ ರೋಹಣೇಯ್ಯೋತಿ ರೋಹಣಸೇಟ್ಠಿನೋ ನತ್ತಾರಂ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಮಹದ್ಧನೋತಿ ವಳಞ್ಜನಧನೇನ ಮಹದ್ಧನೋ. ಮಹಾಭೋಗೋತಿ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಭಣ್ಡಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ ಮಹಾಭೋಗೋ. ಹಿರಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಸುವಣ್ಣಸ್ಸೇವ. ಸುವಣ್ಣಾಮೇವ ಹಿಸ್ಸ ಕೋಟಿಸಙ್ಖ್ಯಂ ಅಹೋಸಿ. ರೂಪಿಯಸ್ಸಾತಿ ಸೇಸಸ್ಸ ತಟ್ಟಕಸರಕಅತ್ಥರಣಪಾವುರಣಾದಿನೋ ಪರಿಭೋಗಪರಿಕ್ಖಾರಸ್ಸ ಪಮಾಣಸಙ್ಖಾನೇ ವಾದೋಯೇವ ನತ್ಥಿ.

೮. ಸಂಯೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನುನಯಸಂಯೋಜನನ್ತಿ ಕಾಮರಾಗಸಂಯೋಜನಂ. ಸಬ್ಬಾನೇವ ಚೇತಾನಿ ಬನ್ಧನಟ್ಠೇನ ಸಂಯೋಜನಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಧನವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಅನುಸಯವಗ್ಗೋ

೩. ಕುಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩. ದುತಿಯಸ್ಸ ತತಿಯೇ ನಾಲನ್ತಿ ನ ಯುತ್ತಂ ನಾನುಚ್ಛವಿಕಂ. ನ ಮನಾಪೇನಾತಿ ನ ಮನಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪನಕೇನ ಆಕಾರೇನ ನಿಸಿನ್ನಾಸನತೋ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇನ್ತಿ, ಅನಾದರಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಸನ್ತಮಸ್ಸ ಪರಿಗುಹನ್ತೀತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಏತಸ್ಸ ನಿಗುಹನ್ತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ. ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇನ್ತಿ ನೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚನ್ತಿ ಲೂಖಂ ವಾ ಹೋತು ಪಣೀತಂ ವಾ, ಅಸಹತ್ಥಾ ಅಚಿತ್ತೀಕಾರೇನ ದೇನ್ತಿ, ನೋ ಚಿತ್ತೀಕಾರೇನ.

೪. ಪುಗ್ಗಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ಭಾಗೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ, ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಕಾಯತೋ ವಿಮುತ್ತೋ, ಮಗ್ಗೇನ ನಾಮಕಾಯತೋ. ಸೋ ಚತುನ್ನಂ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಏಕೇಕತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ, ನಿರೋಧಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಅನಾಗಾಮಿನೋ ಚ ವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಹೋತಿ. ಪಾಳಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಕತಮೋ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮) ಏವಂ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭಿನೋ ವಸೇನ ಆಗತಾ.

ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ. ಸೋ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋ, ಚತೂಹಿ ಝಾನೇಹಿ ವುಟ್ಠಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚಾತಿ ಇಮೇಸಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಹೋತಿ. ಪಾಳಿ ಪನೇತ್ಥ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನೇವ ಆಗತಾ. ಯಥಾಹ – ‘‘ನ ಹೇವ ಖೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ.

ಫುಟ್ಠನ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕತೋತಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ. ಸೋ ಝಾನಫಸ್ಸಂ ಪಠಮಂ ಫುಸತಿ, ಪಚ್ಛಾ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಸೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಟ್ಠಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖೇ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮).

ದಿಟ್ಠನ್ತಂ ಪತ್ತೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ತತ್ರಿದಂ ಸಙ್ಖೇಪಲಕ್ಖಣಂ – ದುಕ್ಖಾ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸುಖೋ ನಿರೋಧೋತಿ ಞಾತಂ ಹೋತಿ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫುಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ. ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಸೋಪಿ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ವಿಯ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವೋದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ವೋಚರಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ.

ಸದ್ಧಾಯ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಸೋಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಛಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವೋದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ ವೋಚರಿತಾ ಪಞ್ಞಾಯ…ಪೇ… ನೋ ಚ ಖೋ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ. ಏತಸ್ಸ ಹಿ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಸದ್ದಹನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಓಕಪ್ಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಚ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಕಿಲೇಸಚ್ಛೇದಕಞಾಣಂ ಅದನ್ಧಂ ತಿಖಿಣಂ ಸೂರಂ ಹುತ್ವಾ ವಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ನಾಮ ನಾತಿತಿಖಿಣೇನ ಅಸಿನಾ ಕದಲಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಮಟ್ಠಂ ನ ಹೋತಿ, ಅಸಿ ಸೀಘಂ ನ ವಹತಿ, ಸದ್ದೋ ಸುಯ್ಯತಿ, ಬಲವತರೋ ವಾಯಾಮೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಾ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಭಾವನಾ. ಯಥಾ ಪನ ಸುನಿಸಿತೇನ ಅಸಿನಾ ಕದಲಿಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಮಟ್ಠಂ ಹೋತಿ, ಅಸಿ ಸೀಘಂ ವಹತಿ, ಸದ್ದೋ ನ ಸುಯ್ಯತಿ, ಬಲವವಾಯಾಮಕಿಚ್ಚಂ ನ ಹೋತಿ, ಏವರೂಪಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗಭಾವನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರತೀತಿ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಪಞ್ಞಾ, ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸದ್ಧಾನುಸಾರಿಮ್ಹಿಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಭೋಪೇತೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಟ್ಠಾಯೇವ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ – ‘‘ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾವಾಹಿಂ ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ. ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಾವಾಹಿಂ ಸದ್ಧಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೮). ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನೇಸಾ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಾದಿಕಥಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೭೭೧, ೮೮೯) ಪಞ್ಞಾಭಾವನಾಧಿಕಾರೇ ವುತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

೫. ಉದಕೂಪಮಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಉದಕೂಪಮಾತಿ ನಿಮುಜ್ಜನಾದಿಆಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಉಪಮಿತಾ. ಸಕಿಂ ನಿಮುಗ್ಗೋತಿ ಏಕವಾರಮೇವ ನಿಮುಗ್ಗೋ. ಏಕನ್ತಕಾಳಕೇಹೀತಿ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜತೀತಿ ಉಟ್ಠಹತಿ. ಸಾಧೂತಿ ಸೋಭನಾ ಭದ್ದಕಾ. ಹಾಯತಿಯೇವಾತಿ ಚಙ್ಕವಾರೇ ಆಸಿತ್ತಉದಕಂ ವಿಯ ಪರಿಹಾಯತೇವ. ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸತಿ ವಿಲೋಕೇತೀತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬದಿಸಂ ವಿಪಸ್ಸತಿ ವಿಲೋಕೇತಿ. ಪತರತೀತಿ ಗನ್ತಬ್ಬದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ತರತಿ ನಾಮ. ಪಟಿಗಾಧಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಪತರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ನ ಪುನಾಗಚ್ಛತಿ. ತಿಣ್ಣೋ ಪಾರಙ್ಗತೋ ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೋಘಂ ತರಿತ್ವಾ ಪರತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಥಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೬. ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೬. ಛಟ್ಠೇ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಫರನ್ತೋ ಅನುಪಸ್ಸತೀತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಸಞ್ಞಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞೀ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಞಾಣೇನ ಪಟಿಸಂವೇದಿತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಪಟಿಸಂವೇದೀ. ಸತತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ. ಸಮಿತನ್ತಿ ಯಥಾ ಪುರಿಮಚಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಛಿಮಚಿತ್ತಂ ಸಮಿತಂ ಸಮುಪಗತಂ ಘಟ್ಟಿತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ. ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣನ್ತಿ ನಿರನ್ತರಂ ಅಞ್ಞೇನ ಚೇತಸಾ ಅಸಂಮಿಸ್ಸಂ. ಚೇತಸಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಮಾನೋತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾಪಯಮಾನೋ. ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಯೋಗಾಹಮಾನೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇನ ಅನುಪವಿಸಮಾನೋ.

ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮನ್ತಿ ಅಪುರೇ ಅಪಚ್ಛಾ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ. ಇಧ ಸಮಸೀಸೀ ಕಥಿತೋ. ಸೋ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ ರೋಗಸಮಸೀಸೀ, ವೇದನಾಸಮಸೀಸೀ, ಇರಿಯಾಪಥಸಮಸೀಸೀ, ಜೀವಿತಸಮಸೀಸೀತಿ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ರೋಗೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಸತೋ ರೋಗವೂಪಸಮೋ ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ರೋಗಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅಞ್ಞತರಂ ವೇದನಂ ವೇದಯತೋ ವೇದನಾವೂಪಸಮೋ ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ವೇದನಾಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಠಾನಾದೀಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಅಞ್ಞತರಸಮಙ್ಗಿನೋ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಇರಿಯಾಪಥಸ್ಸ ಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಇರಿಯಾಪಥಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಉಪಕ್ಕಮತೋ ವಾ ಸರಸತೋ ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಞ್ಚ ಆಸವಕ್ಖಯೋ ಚ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಜೀವಿತಸಮಸೀಸೀ ನಾಮ. ಅಯಮಿಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಆಸವಪರಿಯಾದಾನಂ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತೇನ, ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಹೋತೀತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಸಮ್ಭವೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಆಸವೇಸು ಖೀಣಮತ್ತೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಾರಾನನ್ತರಮೇವ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತರಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ.

ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ಪಞ್ಚಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇ ವಾ ಥೋಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಾ ವೇಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ತತ್ಥೇವ ಆಯುವೇಮಜ್ಝಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ತೇಸಂಯೇವ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರೇನೇವ ಅಪ್ಪಯೋಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತಿ. ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಸಪ್ಪಯೋಗೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಖೇಪೇತಿ. ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ ಯೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಚತೂಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅಕನಿಟ್ಠೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ.

೭-೯. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೭-೧೯. ಸತ್ತಮೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಪೀಳನಾಕಾರಂ ದುಕ್ಖತೋ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಅವಸವತ್ತನಾಕಾರಂ ಅನತ್ತಾತಿ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ. ನವಮೇ ಸುಖಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಸುಖನ್ತಿ ಏವಂ ಞಾಣೇನ ಅನುಪಸ್ಸನ್ತೋ.

೧೦. ನಿದ್ದಸವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦. ದಸಮೇ ನಿದ್ದಸವತ್ಥೂನೀತಿ ನಿದ್ದಸಾದಿವತ್ಥೂನಿ, ‘‘ನಿದ್ದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬೀಸೋ, ನಿತ್ತಿಂಸೋ, ನಿಚ್ಚತ್ತಾಲೀಸೋ, ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ವಚನಕಾರಣಾನಿ. ಅಯಂ ಕಿರ ಪಞ್ಹೋ ತಿತ್ಥಿಯಸಮಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ತಿತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಮತಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಿದ್ದಸೋತಿ ವದನ್ತಿ. ಸೋ ಕಿರ ಪುನ ದಸವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದಸವಸ್ಸೋ, ನವವಸ್ಸೋಪಿ ಏಕವಸ್ಸೋಪಿ ನ ಹೋತಿ. ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾದಿಕಾಲೇಪಿ ಮತಂ ನಿಗಣ್ಠಂ ‘‘ನಿಬ್ಬೀಸೋ ನಿತ್ತಿಂಸೋ ನಿಚ್ಚತ್ತಾಲೀಸೋ ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾಸೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಗಾಮೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ಆಹ – ‘‘ನ ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಅಧಿವಚನಂ, ಮಮ ಸಾಸನೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಖೀಣಾಸವೋ ಹಿ ದಸವಸ್ಸಕಾಲೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಪುನ ದಸವಸ್ಸೋ ನ ಹೋತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದಸವಸ್ಸೋವ, ನವವಸ್ಸೋಪಿ…ಪೇ… ಏಕವಸ್ಸೋಪಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಏಕವಸ್ಸೋವ, ಏಕಾದಸಮಾಸಿಕೋಪಿ…ಪೇ… ಏಕಮಾಸಿಕೋಪಿ ಏಕಮುಹುತ್ತಿಕೋಪಿ ನ ಹೋತಿಯೇವ’’. ಕಸ್ಮಾ? ಪುನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಅಭಾವಾ. ನಿಬ್ಬೀಸಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇತಿ ಭಗವಾ ‘‘ಮಮ ಸಾಸನೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಯೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನಿದ್ದಸೋ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ಥ ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನೇ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ಹೋತೀತಿ ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಪೂರಣೇ ಬಲವಚ್ಛನ್ದೋ ಹೋತಿ. ಆಯತಿಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನೇ ಅವಿಗತಪೇಮೋತಿ ಅನಾಗತೇ ಪುನದಿವಸಾದೀಸುಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೂರಣೇ ಅವಿಗತಪೇಮೇನೇವ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮನಿಸನ್ತಿಯಾತಿ ಧಮ್ಮನಿಸಾಮನಾಯ. ವಿಪಸ್ಸನಾಯೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಇಚ್ಛಾವಿನಯೇತಿ ತಣ್ಹಾವಿನಯೇ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇತಿ ಏಕೀಭಾವೇ. ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೇತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸ್ಸ ವೀರಿಯಸ್ಸ ಪೂರಣೇ. ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇತಿ ಸತಿಯಞ್ಚೇವ ನಿಪಕಭಾವೇ. ದಿಟ್ಠಿಪಟಿವೇಧೇತಿ ಮಗ್ಗದಸ್ಸನೇ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಅನುಸಯವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕವಗ್ಗೋ

೧. ಸಾರನ್ದದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಾರನ್ದದೇ ಚೇತಿಯೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ವಿಹಾರೇ. ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿರ ತಥಾಗತೇ ತತ್ಥ ಸಾರನ್ದದಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ಚೇತಿಯಂ ಅಹೋಸಿ, ಅಥೇತ್ಥ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇಸುಂ. ಸೋ ಸಾರನ್ದದಚೇತಿಯಂತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ. ಯಾವಕೀವಞ್ಚಾತಿ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾಪಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾಪಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾವ. ಸನ್ನಿಪಾತಬಹುಲಾತಿ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋಪಿ ಪುರಿಮದಿವಸಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಪತಮ್ಹ, ಪುನ ಅಜ್ಜ ಕಿಮತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಾಮಾ’’ತಿ ವೋಸಾನಮನಾಪಜ್ಜನೇನ ಸನ್ನಿಪಾತಬಹುಲಾ. ವುದ್ಧಿಯೇವ ಲಿಚ್ಛವೀ ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ನೋ ಪರಿಹಾನೀತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಹಿ ದಿಸಾಸು ಆಗತಂ ಸಾಸನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ‘‘ಅಸುಕಗಾಮಸೀಮಾ ವಾ ನಿಗಮಸೀಮಾ ವಾ ಆಕುಲಾ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಚೋರಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ. ಚೋರಾಪಿ ‘‘ಪಮತ್ತಾ ರಾಜಾನೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮಾದೀನಿ ಪಹರನ್ತಾ ಜನಪದಂ ನಾಸೇನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತಿ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಪನ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ಬಲಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಮಿತ್ತಮದ್ದನಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಚೋರಾಪಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ರಾಜಾನೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಗ್ಗಬನ್ಧನೇನ ವಿಚರಿತು’’ನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವುದ್ಧಿಯೇವ ಲಿಚ್ಛವೀ ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ.

ಸಮಗ್ಗಾತಿಆದೀಸು ಸನ್ನಿಪಾತಭೇರಿಯಾ ನಿಗ್ಗತಾಯ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮೇ ಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಭೇರಿಸದ್ದಂ ಪನ ಸುತ್ವಾವ ಭುಞ್ಜಮಾನಾಪಿ ಅಲಙ್ಕುರುಮಾನಾಪಿ ವತ್ಥಾನಿ ನಿವಾಸಯಮಾನಾಪಿ ಅದ್ಧಭುತ್ತಾ ಅದ್ಧಾಲಙ್ಕತಾ ವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇನ್ತಾವ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋವ ಅವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ವುಟ್ಠಿತೇಸು ಹಿ ಯೇ ಪಠಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಬಾಹಿರಕಥಾವ ಸುತಾ, ಇದಾನಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಏಕತೋ ವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ಪನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಪಿಚ ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಗಾಮಸೀಮಾ ವಾ ನಿಗಮಸೀಮಾ ವಾ ಆಕುಲಾ, ಚೋರಾ ವಾ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಮಿತ್ತಮದ್ದನಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ಪಠಮಂ ಅಹಂ ಪಠಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏಕಸ್ಸ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಓಸೀದಮಾನೇ ಸೇಸಾ ಪುತ್ತಭಾತರೋ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಯಮಾನಾಪಿ ಆಗನ್ತುಕರಾಜಾನಂ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛತು, ಅಸುಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕತೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹನ್ತಾಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲೇ ವಾ ರೋಗೇ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಾ ಪನ ತಾದಿಸೇ ಸುಖದುಕ್ಖೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ಸಹಾಯಭಾವಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವಜ್ಜಿಕರಣೀಯಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ.

ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಂ ಸುಙ್ಕಂ ವಾ ಬಲಿಂ ವಾ ದಣ್ಡಂ ವಾ ಆಹರಾಪೇನ್ತಾ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನಾಮ. ಪೋರಾಣಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತಮೇವ ಪನ ಅನಾಹರಾಪೇನ್ತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಮ. ಚೋರೋತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತೇ ಅವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಛೇಜ್ಜಭೇಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸನ್ತಾ ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ನ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ. ತೇಸಂ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಾನಂ ಅಭಿನವಸುಙ್ಕಾದಿಪೀಳಿತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅತಿಉಪದ್ದುತಮ್ಹ, ಕೇ ಇಮೇಸಂ ವಿಜಿತೇ ವಸಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಹನನ್ತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ಪವೇಣಿಆಗತಾನಿ ಸುಙ್ಕಾದೀನಿ ಅಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಕೋಸೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ತತೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಬಲಕಾಯಓರೋಧಾದಯೋ ಯಥಾನಿಬದ್ಧಂ ವಟ್ಟಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಥಾಮಬಲೇನ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ನೇವ ಯುದ್ಧಕ್ಖಮಾ ಹೋನ್ತಿ ನ ಪಾರಿಚರಿಯಕ್ಖಮಾ. ಪೋರಾಣಂ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ಅವತ್ತನ್ತಾನಂ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತಂ ಪಿತರಂ ಭಾತರಂ ಅಚೋರಂಯೇವ ಚೋರೋತಿ ಕತ್ವಾ ಛಿನ್ದಿಂಸು ಭಿನ್ದಿಂಸೂ’’ತಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಹನನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತಿ. ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಾನಂ ಪನ ‘‘ಪವೇಣಿಆಗತಂಯೇವ ರಾಜಾನೋ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದಿಕೇ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಾನಂ ಪವೇಣಿಆಗತಾನಿ ಸುಙ್ಕಾದೀನಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾನಂ ಕೋಸೋ ವಡ್ಢತಿ, ತತೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಬಲಕಾಯಓರೋಧಾದಯೋ ಯಥಾನಿಬದ್ಧಂ ವಟ್ಟಂ ಲಭಮಾನಾ ಥಾಮಬಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಯುದ್ಧಕ್ಖಮಾ ಚೇವ ಪಾರಿಚರಿಯಕ್ಖಮಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ಪೋರಾಣೇ ವಜ್ಜಿಧಮ್ಮೇ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ನ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ‘‘ರಾಜಾನೋ ಪೋರಾಣಪವೇಣಿಯಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಟ್ಟಕುಲಿಕಸೇನಾಪತಿಉಪರಾಜೂಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತಂ ಸಯಮ್ಪಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪವೇಣಿಪೋತ್ಥಕಂ ವಾಚಾಪೇತ್ವಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಮೇವ ದಣ್ಡಂ ಪವತ್ತಯನ್ತಿ, ಏತೇಸಂ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ದೋಸೋ’’ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಕರೋನ್ತಿ. ಏವಂ ರಾಜೂನಂ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ.

ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸುನ್ದರಮೇವ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಗರುಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಗರುಭಾವಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಮಾನೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಮನೇನ ಪಿಯಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಪೂಜೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಪಚ್ಚಯಪೂಜಾಯ ಪೂಜೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೋತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ದಿವಸಸ್ಸ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ಏವಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ರಾಜೂನಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಓವಾದತ್ಥಾಯ ವಾ ನೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ತೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಅನೋವದಿಯಮಾನಾ ಕೀಳಾಪಸುತಾ ರಜ್ಜತೋ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ಯೇ ಪನ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಮಹಲ್ಲಕರಾಜಾನೋ ‘‘ಇದಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಇದಂ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪೋರಾಣಪವೇಣಿಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಸಙ್ಗಾಮಂ ಪತ್ವಾಪಿ ‘‘ಏವಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ನಿಕ್ಖಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉಪಾಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ತೇ ತೇಹಿ ಓವದಿಯಮಾನಾ ಯಥಾಓವಾದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ರಜ್ಜಪವೇಣಿಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವುದ್ಧಿಯೇವ ಲಿಚ್ಛವೀ ವಜ್ಜೀನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ.

ಕುಲಿತ್ಥಿಯೋತಿ ಕುಲಘರಣಿಯೋ. ಕುಲಕುಮಾರಿಯೋತಿ ಅನಿವಿದ್ಧಾ ತಾಸಂ ಧೀತರೋ. ಓಕಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಪಸಯ್ಹಾತಿ ವಾ ಪಸಯ್ಹಾಕಾರಸ್ಸೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ಓಕಾಸಾತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಓಕಸ್ಸಾತಿ ಅವಕಸಿತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ. ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಅಯಂ ವಚನತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಹಿ ಕರೋನ್ತಾನಂ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ಪುತ್ತಭಾತರೋಪಿ, ಖೇಳಸಿಙ್ಘಾನಿಕಾದೀನಿ ಮುಖೇನ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಂವಡ್ಢಿತಾ ಧೀತರೋಪಿ ಇಮೇ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಘರೇ ವಾಸೇನ್ತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚೋರಾ ವಾ ಚೋರಸಹಾಯಾ ವಾ ಹುತ್ವಾ ಜನಪದಂ ಹನನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಕರೋನ್ತಾನಂ ಪನ ವಿಜಿತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಸಕಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ರಾಜಕೋಸಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವಜ್ಜೀನಂ ವಜ್ಜಿಚೇತಿಯಾನೀತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜೂನಂ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಚಿತ್ತೀಕತಟ್ಠೇನ ಚೇತಿಯಾನೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾನಿ ಯಕ್ಖಟ್ಠಾನಾನಿ. ಅಬ್ಭನ್ತರಾನೀತಿ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಠಿತಾನಿ. ಬಾಹಿರಾನೀತಿ ಬಹಿನಗರೇ ಠಿತಾನಿ. ದಿನ್ನಪುಬ್ಬಂ ಕತಪುಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ದಿನ್ನಞ್ಚ ಕತಞ್ಚ. ನೋ ಪರಿಹಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಹಾಪೇತ್ವಾ ಯಥಾಪವತ್ತಮೇವ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಿಕಂ ಬಲಿಂ ಪರಿಹಾಪೇನ್ತಾನಞ್ಹಿ ದೇವತಾ ಆರಕ್ಖಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಿಯೋಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಸಸೀಸರೋಗಾದಿಂ ವಡ್ಢೇನ್ತಿ, ಸಙ್ಗಾಮೇ ಪತ್ತೇ ಸಹಾಯಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಅಪರಿಹಾಪೇನ್ತಾನಂ ಪನ ಆರಕ್ಖಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಿಯೋಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಸಸೀಸರೋಗಾದಿಂ ಹರನ್ತಿ, ಸಙ್ಗಾಮಸೀಸೇ ಸಹಾಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ರಕ್ಖಾ ಏವ ಯಥಾ ಅನಿಚ್ಛಿತಂ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಆವರಣತೋ ಆವರಣಂ. ಯಥಾ ಇಚ್ಛಿತಂ ನ ನಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಗೋಪಾಯನತೋ ಗುತ್ತಿ. ತತ್ಥ ಬಲಕಾಯೇನ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಪನ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪವನೇ ರುಕ್ಖೇ ನ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ವಾಜಿಕಾ ವಾಜಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪೋಕ್ಖರಣೀಸು ಮಚ್ಛೇ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಏವಂ ಕರಣಂ ಧಮ್ಮಿಕಾ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿ ನಾಮ. ಕಿನ್ತೀತಿ ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಅನಾಗತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಆಗಮನಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ. ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಂ ನ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ದಾನಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಅನುಮೋದನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಂವಿದಹನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಅವಣ್ಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ನ ಕರೋತಿ…ಪೇ… ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಂ ನ ಸಂವಿದಹತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ತಸ್ಸ ನಗರದ್ವಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ನಗರಂ ನ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಅನಾಗಮನಮೇವ ಹೋತಿ. ಆಗತಾನಂ ಪನ ಫಾಸುವಿಹಾರೇ ಅಸತಿ ಯೇಪಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ತೇ ‘‘ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ತಾವ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತಮ್ಹಾ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ರಾಜೂನಂ ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಕೇ ವಸಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತೇಸು ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಆಗತೇಸು ದುಕ್ಖಂ ವಿಹರನ್ತೇಸು ಸೋ ದೋಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಅನಾವಾಸೋ ಹೋತಿ. ತತೋ ದೇವತಾರಕ್ಖಾ ನ ಹೋತಿ, ದೇವತಾರಕ್ಖಾಯ ಅಸತಿ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭನ್ತಿ, ಅಮನುಸ್ಸಾ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನಾದಿವತ್ಥುಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅನಾಗಮೋ ಹೋತಿ. ವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಯಥಾವುತ್ತಕಣ್ಹಪಕ್ಖವಿಪರೀತಸ್ಸ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ ಹೋತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೨. ವಸ್ಸಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨. ದುತಿಯೇ ಅಭಿಯಾತುಕಾಮೋತಿ ಅಭಿಭವನತ್ಥಾಯ ಯಾತುಕಾಮೋ. ವಜ್ಜೀತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜಾನೋ. ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇತಿ ಏವಂ ಮಹತಿಯಾ ರಾಜಿದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೇ. ಏತೇನ ನೇಸಂ ಸಮಗ್ಗಭಾವಂ ಕಥೇತಿ. ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇತಿ ಏವಂ ಮಹನ್ತೇನ ರಾಜಾನುಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೇ. ಏತೇನ ನೇಸಂ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದೀಸು ಕತಸಿಕ್ಖತಂ ಕಥೇತಿ, ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಿಕ್ಖಿತಾ ವತಿಮೇ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ, ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ ವತಿಮೇ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸುಖುಮೇನ ತಾಳಚ್ಛಿಗ್ಗಳೇನ ಅಸನಂ ಅತಿಪಾತಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖಂ ಅವಿರಾಧಿತ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೧೧೫). ಉಚ್ಛೇಚ್ಛಾಮೀತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ವಿನಾಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅದಸ್ಸನಂ ನಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅನಯಬ್ಯಸನನ್ತಿ ಅವಡ್ಢಿಞ್ಚೇವ, ಞಾತಿಬ್ಯಸನಞ್ಚ. ಆಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಾಪಯಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಇತಿ ಕಿರ ಸೋ ಠಾನನಿಸಜ್ಜಾದೀಸು ಇಮಂ ಯುದ್ಧಕಥಮೇವ ಕಥೇತಿ, ‘‘ಗಮನಸಜ್ಜಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಚ ಬಲಕಾಯಂ ಆಣಾಪೇತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಗಙ್ಗಾಯ ಕಿರ ಏಕಂ ಪಟ್ಟನಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಅಜಾತಸತ್ತುನೋ ವಿಜಿತಂ, ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ. ತತ್ರ ಪಬ್ಬತಪಾದತೋ ಮಹಗ್ಘಭಣ್ಡಂ ಓತರತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಯಾಮಿ, ಸ್ವೇ ಯಾಮೀ’’ತಿ ಅಜಾತಸತ್ತುನೋ ಸಂವಿದಹನ್ತಸ್ಸೇವ ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪುರೇತರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಅಜಾತಸತ್ತು ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ಪುನಸಂವಚ್ಛರೇಪಿ ತಥೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಥ ಸೋ ಬಲವಾಘಾತಜಾತೋ, ತದಾ ಏವಮಕಾಸಿ.

ತತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ಭಾರಿಯಂ, ಏಕೋಪಿ ಮೋಘಪ್ಪಹಾರೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏಕೇನ ಖೋ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕರೋನ್ತೋ ನಿರಪರಾಧೋ ಹೋತಿ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಚ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದಿಸೋ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥಾ ಚ ಅವಿದೂರೇ ಧುರವಿಹಾರೇ ವಸತಿ, ಹನ್ದಾಹಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಸಚೇ ಮೇ ಗತೇನ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥಾ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನತ್ಥೇ ಪನ ಸತಿ ‘ಕಿಂ ರಞ್ಞೋ ತತ್ಥ ಗತೇನಾ’ತಿ ವಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಸ್ಸಕಾರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ…ಪೇ… ಆಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ ವಜ್ಜೀತಿ.

ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜಯಮಾನೋತಿ ಥೇರೋ ವತ್ತಸೀಸೇ ಠತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಬೀಜತಿ, ಭಗವತೋ ಪನ ಸೀತಂ ವಾ ಉಣ್ಹಂ ವಾ ನತ್ಥಿ. ಭಗವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮನ್ತೇತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತುಕಾಮೋ ಕಿನ್ತಿ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಸುತನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಏಕಮಿದಾಹನ್ತಿ ಇದಂ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಜ್ಜೀನಂ ಇಮಸ್ಸ ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕಸ್ಸ ದೇಸಿತಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಆಹ. ಅಕರಣೀಯಾತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಾ, ಅಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಯುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಅಭಿಮುಖಂ ಯುದ್ಧೇನ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಉಪಲಾಪನಾಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪಲಾಪನಂ. ಉಪಲಾಪನಾ ನಾಮ ‘‘ಅಲಂ ವಿವಾದೇನ, ಇದಾನಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಹೋಮಾ’’ತಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದೀನಿ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಗಹಕರಣಂ, ಏವಞ್ಹಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಸಕ್ಕಾ ಗಣ್ಹಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಿಥುಭೇದಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಿಥುಭೇದಂ. ಇಮಿನಾ ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಭೇದಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಏತೇ ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಕಥಾಯ ನಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಆಹ. ಕಿಂ ಪನ ಭಗವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಇಮಾಯ ಕಥಾಯ ನಯಲಾಭಂ ಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮ ಜಾನಾತಿ. ಜಾನನ್ತೋ ಕಸ್ಮಾ ಕಥೇಸಿ? ಅನುಕಮ್ಪಾಯ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಅಕಥಿತೇಪಿ ಕತಿಪಾಹೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ಕಥಿತೇ ಪನ ಸಮಗ್ಗೇ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ತೀಹಿ ಸಂವಚ್ಛರೇಹಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ. ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಜೀವಿತಮೇವ ವರಂ. ಏತ್ತಕಞ್ಹಿ ಜೀವನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಾಭೂತಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ನನ್ದಿತ್ವಾ. ಅನುಮೋದಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನಾ’’ತಿ ವಾಚಾಯ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ. ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ. ರಾಜಾಪಿ ತಮೇವ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇಸಿ.

೩. ಪಠಮಸತ್ತಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩. ತತಿಯೇ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾತಿ ಇದಂ ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕೇ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ. ಇಧಾಪಿ ಚ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ದಿಸಾಸು ಆಗತಸಾಸನಂ ನ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರಸೀಮಾ ಆಕುಲಾ, ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಾ ಠಿತಾ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮದೂತಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲಾ ಫಲಪುಪ್ಫದಾನಾದೀಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೀ’’ತಿಆದೀನಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ. ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಪಿ ‘‘ಪಮತ್ತೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ರಾಸಿಭೂತಾ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕಾಪೇನ್ತಿ. ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಪನ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುಣನ್ತಿ, ತತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸೀಮಂ ಉಜುಂ ಕಾರೇನ್ತಿ, ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಾಯೋ ಪವತ್ತಾಪೇನ್ತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಾನಂ ಉಸ್ಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಅರಿಯವಂಸಿಕೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥಾಪೇನ್ತಿ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಧರೇಹಿ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿ. ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಪಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸಙ್ಘೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಗ್ಗಬನ್ಧನೇನ ವಿಚರಿತು’’ನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ವುದ್ಧಿಹಾನಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸಮಗ್ಗಾತಿಆದೀಸು ಚೇತಿಯಪಟಿಜಗ್ಗನತ್ಥಂ ವಾ ಬೋಧಿಘರಉಪೋಸಥಾಗಾರಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ ವಾ ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಠಪೇತುಕಾಮತಾಯ ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಯಾ ವಾ ಘಣ್ಟಿಯಾ ವಾ ಆಕೋಟಿತಮತ್ತಾಯ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತೋ ಪಚಿತಬ್ಬೋ, ಮಯ್ಹಂ ನವಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸಬ್ಬಂ ಪನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಪುರಿಮತರಂ, ಅಹಂ ಪುರಿಮತರ’’ನ್ತಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತಿ ನಾಮ. ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋವ ಅವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ನ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ವುಟ್ಠಿತೇಸು ಹಿ ಯೇ ಪಠಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏವಂ ಹೋತಿ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಬಾಹಿರಕಥಾವ ಸುತಾ, ಇದಾನಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ವುಟ್ಠಹನ್ತಾ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಪಿಚ ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವಿಹಾರಸೀಮಾ ಆಕುಲಾ, ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಾ ಠಿತಾ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದಿಕಾರಕಾ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ಉಸ್ಸನ್ನಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಹಂ ಪಠಮಂ, ಅಹಂ ಪಠಮ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮ.

ಆಗನ್ತುಕಂ ಪನ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹಿ, ಏತಂ ಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹಿ, ಅಯಂ ಕೋ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಾಪಿ, ಜಿಣ್ಣಪತ್ತಚೀವರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾಪಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಗಿಲಾನಭೇಸಜ್ಜಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾಪಿ, ಗಿಲಾನಮೇವ ಅನಾಥಂ ‘‘ಅಸುಕಪರಿವೇಣಂ ಯಾಹೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವೇಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾಪಿ, ಏಕೋ ಓಲೀಯಮಾನಕೋ ಗನ್ಥೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತೇನ ತಂ ಗನ್ಥಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇನ್ತಾಪಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಙ್ಘಕರಣೀಯಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ನಾಮ.

ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ನವಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಕತಿಕವತ್ತಂ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನಾಮ ಪುರಾಣಸನ್ಥತವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಯ. ಉದ್ಧಮ್ಮಂ ಉಬ್ಬಿನಯಂ ಸಾಸನಂ ದೀಪೇನ್ತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ ನಾಮ, ವಸ್ಸಸತಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ವೇಸಾಲಿಕಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ವಿಯ. ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ವೀತಿಕ್ಕಮನ್ತಾ ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ನ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕಾ ವಿಯ. ತಥಾ ಅಕರೋನ್ತಾ ಪನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನ್ತಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪಸೇನೋ ವಿಯ, ಆಯಸ್ಮಾ ಯಸೋ ಕಾಕಣ್ಡಕಪುತ್ತೋ ವಿಯ, ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ವಿಯ ಚ. ವುದ್ಧಿಯೇವಾತಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ವುದ್ಧಿಯೇವ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

ಥೇರಾತಿ ಥಿರಭಾವಪ್ಪತ್ತಾ ಥೇರಕಾರಕೇಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಬಹೂ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನನ್ತೀತಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ. ಚಿರಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಿತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾತಿ ಸಙ್ಘಪಿತರೋ. ಪಿತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಿತತ್ತಾ ಸಙ್ಘಂ ಪರಿಣೇನ್ತಿ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಹುತ್ವಾ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಪವತ್ತೇನ್ತೀತಿ ಸಙ್ಘಪರಿಣಾಯಕಾ.

ಯೇ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ಓವಾದತ್ಥಾಯ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಪಿ ತೇಸಂ ಓವಾದಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ಪವೇಣಿಕಥಂ ನ ಕಥೇನ್ತಿ, ಸಾರಭೂತಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ನ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ. ತೇ ತೇಹಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಚ ಅರಿಯಧನೇಹೀತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ಯೇ ಪನ ತೇಸಂ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತೇ ‘‘ಏವಂ ತೇ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದಿಕಂ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತಿ, ಪವೇಣಿಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿ, ಸಾರಭೂತಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ, ತೇರಸಹಿ ಧುತಙ್ಗೇಹಿ ದಸಹಿ ಕಥಾವತ್ಥೂಹಿ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ. ತೇ ತೇಸಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ಅನುಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

ಪುನಬ್ಭವೋ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ, ಪುನಬ್ಭವದಾಯಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಸ್ಸಾ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾಯ. ನ ವಸಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯೇ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಕಾರಣಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಾನಂ ಪದಾನುಪದಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಗಾಮತೋ ಗಾಮಂ ವಿಚರನ್ತಿ, ತೇ ತಸ್ಸಾ ವಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ನಾಮ. ಇತರೇ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ಪಾಕಟಾಯೇವ.

ಆರಞ್ಞಕೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಧನುಸತಿಕಪಚ್ಛಿಮೇಸು. ಸಾಪೇಕ್ಖಾತಿ ಸಾಲಯಾ. ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇಸು ಹಿ ಝಾನಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾಪಿ ತತೋ ವುಟ್ಠಿತಮತ್ತೋವ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸದಾರಕದಾರಿಕಾದಿಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಯೇನಸ್ಸ ಅಧಿಗತವಿಸೇಸೋಪಿ ಹಾಯತಿಯೇವ. ಅರಞ್ಞಸೇನಾಸನೇ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾಪಿ ಪಬುದ್ಧಮತ್ತೋ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಮೋರಾದೀನಂ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತಿ, ಯೇನ ಅರಞ್ಞೇ ಪೀತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ಝಾನಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಭಿಕ್ಖುತೋ ಅರಞ್ಞೇ ನಿದ್ದಾಯಮಾನಮೇವ ಪಸಂಸತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಮೇವ ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘‘ಆರಞ್ಞಕೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ಸಾಪೇಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಪೇಸಲಾತಿ ಪಿಯಸೀಲಾ. ಇಧಾಪಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಆಗಮನಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಾ ನೇವಾಸಿಕಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ, ವಿಹಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನ-ಪತ್ತಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಹಣ-ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನತಾಲವಣ್ಟಗ್ಗಹಣಾದೀನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಅವಣ್ಣೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠಾನಂ ವತ್ತಪ್ಪಟಿವತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ವಿಹಾರದ್ವಾರೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾಪಿ ವಿಹಾರಂ ನ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಾಗತಾನಂ ಅನಾಗಮನಮೇವ ಹೋತಿ. ಆಗತಾನಂ ಪನ ಫಾಸುವಿಹಾರೇ ಅಸತಿ ಯೇಪಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ತೇ ‘‘ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ತಾವಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಗತಮ್ಹಾ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ನೇವಾಸಿಕಾನಂ ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ಕೋ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಂ ಸೋ ವಿಹಾರೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನಾವಾಸೋವ ಹೋತಿ. ತತೋ ನೇವಾಸಿಕಾ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಕಙ್ಖಾವಿನೋದಕಂ ವಾ ಆಚಾರಸಿಕ್ಖಾಪಕಂ ವಾ ಮಧುರಧಮ್ಮಸವನಂ ವಾ ನ ಲಭನ್ತಿ. ತೇಸಂ ನೇವ ಅಗ್ಗಹಿತಧಮ್ಮಗ್ಗಹಣಂ ನ ಗಹಿತಸಜ್ಝಾಯಕರಣಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ನೇಸಂ ಹಾನಿಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ವುದ್ಧಿ.

ಯೇ ಪನ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಆಗಮನಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಸದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಸನ್ನಾ, ಆಗತಾನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ, ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಪವಿಸನ್ತಿ, ಕಙ್ಖಂ ವಿನೋದೇನ್ತಿ, ಮಧುರಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಲಭನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ ‘‘ಅಸುಕವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಂ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸಙ್ಗಾಹಕಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದೂರತೋಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಸಂ ನೇವಾಸಿಕಾ ವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವುಡ್ಢತರಂ ಆಗನ್ತುಕಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ನವಕತರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸಿಸ್ಸಥ, ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಪ್ಪಾಯಂ ಸೇನಾಸನಂ, ಸುಲಭಾ ಭಿಕ್ಖಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ವಿನಯಧರೋ ಚೇ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ಸುತ್ತನ್ತಾದಿಧರೋ ಚೇ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಂ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ. ತೇ ಆಗನ್ತುಕಥೇರಾನಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾ ‘‘ಏಕಂ ದ್ವೇ ದಿವಸಾನಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಆಗತಮ್ಹಾ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ಸುಖಸಂವಾಸತಾಯ ದಸ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವಸಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ತಾರೋ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಹಾನಿವುದ್ಧಿಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೪. ದುತಿಯಸತ್ತಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪. ಚತುತ್ಥೇ ನ ಕಮ್ಮಾರಾಮಾತಿ ಯೇ ದಿವಸಂ ಚೀವರಕಮ್ಮ-ಕಾಯಬನ್ಧನಪರಿಸ್ಸಾವನ-ಧಮ್ಮಕರಣ-ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿ-ಪಾದಕಠಲಿಕಾದೀನೇವ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯೇಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ. ಯೋ ಪನ ತೇಸಂ ಕರಣವೇಲಾಯ ಏವಂ ಏತಾನಿ ಕರೋತಿ, ಉದ್ದೇಸವೇಲಾಯ ಉದ್ದೇಸಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಜ್ಝಾಯವೇಲಾಯ ಸಜ್ಝಾಯತಿ, ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತವೇಲಾಯ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಮನಸಿಕಾರವೇಲಾಯ ಮನಸಿಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ನ ಸೋ ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ ನಾಮ.

ಯೋ ಇತ್ಥಿವಣ್ಣಪುರಿಸವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಂ ಕರೋನ್ತೋಯೇವ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ವೀತಿನಾಮೇತಿ, ಏವರೂಪೇ ಭಸ್ಸೇ ಪರಿಯನ್ತಕಾರೀ ನ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಭಸ್ಸಾರಾಮೋ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತಿ, ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಭಸ್ಸೋವ ಭಸ್ಸೇ ಪರಿಯನ್ತಕಾರೀಯೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ‘‘ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಯಂ ಕರಣೀಯಂ ಧಮ್ಮೀ ವಾ ಕಥಾ ಅರಿಯೋ ವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೭೩) ವುತ್ತತ್ತಾ.

ಯೋ ಠಿತೋಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂತೋ ನಿದ್ದಾಯತಿಯೇವ, ಅಯಂ ನಿದ್ದಾರಾಮೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಕರಜಕಾಯಗೇಲಞ್ಞೇನ ಚಿತ್ತಂ ಭವಙ್ಗಂ ಓತರತಿ, ನಾಯಂ ನಿದ್ದಾರಾಮೋ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಅಭಿಜಾನಾಮಹಂ, ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸನ, ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿತಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೩೮೭).

ಯೋ ‘‘ಏಕಸ್ಸ ದುತಿಯೋ, ದ್ವಿನ್ನಂ ತತಿಯೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಚತುತ್ಥೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಂಸಟ್ಠೋವ ವಿಹರತಿ, ಏಕಕೋ ಅಸ್ಸಾದಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಯಂ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋ. ಯೋ ಪನ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಏಕಕೋವ ಅಸ್ಸಾದಂ ಲಭತಿ, ನಾಯಂ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮೋ.

ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಿಚ್ಛಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ನಾಮ. ಯೇಸಂ ಪಾಪಕಾ ಮಿತ್ತಾ ಚತೂಸು ಇರಿಯಾಪಥೇಸು ಸಹ ಅಯನತೋ ಪಾಪಸಹಾಯಾ, ಯೇ ಚ ತನ್ನಿನ್ನತಪ್ಪೋಣತಪ್ಪಬ್ಭಾರತಾಯ ಪಾಪೇಸು ಸಮ್ಪವಙ್ಕಾ, ತೇ ಪಾಪಮಿತ್ತಾ ಪಾಪಸಹಾಯಾ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕಾ ನಾಮ.

ಓರಮತ್ತಕೇನಾತಿ ಅವರಮತ್ತಕೇನ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ. ಅನ್ತರಾತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾವ ಏತ್ಥನ್ತರೇ. ವೋಸಾನನ್ತಿ ಪರಿನಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ‘‘ಅಲಮೇತ್ತಾವತಾ’’ತಿ ಓಸಕ್ಕನಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಾವ ಸೀಲಪಾರಿಸುದ್ಧಿಜ್ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾ ಸೋತಾಪನ್ನಭಾವಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಮತ್ತಕೇನ ವೋಸಾನಂ ನಾಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಾವ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀತಿ.

೭. ಸಞ್ಞಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೭. ಸತ್ತಮೇ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾದಯೋ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದೀಹಿ ಸಹಗತಸಞ್ಞಾ.

೮. ಪಠಮಪರಿಹಾನಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಾನಂ ನಿತ್ಥರಣೇನ ಭಾರಂ ವಹನ್ತೀತಿ ಭಾರವಾಹಿನೋ. ತೇ ತೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತೇ ಥೇರಾ ತೇನ ಅತ್ತನೋ ಥೇರಭಾವಾನುರೂಪೇನ ಕಿಚ್ಚೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸು ಯೋಗಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಪಯೋಗಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಸಯಂ ತಾನಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕಾತುಂ ಆರಭತೀತಿ.

೯. ದುತಿಯಪರಿಹಾನಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೯. ನವಮೇ ಭಿಕ್ಖುದಸ್ಸನಂ ಹಾಪೇತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಗಮನಂ ಹಾಪೇತಿ. ಅಧಿಸೀಲೇತಿ ಪಞ್ಚಸೀಲದಸಸೀಲಸಙ್ಖಾತೇ ಉತ್ತಮಸೀಲೇ. ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಸಾಸನಾ ಬಹಿದ್ಧಾ. ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಂ ಗವೇಸತೀತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಪರಿಯೇಸತಿ. ತತ್ಥ ಚ ಪುಬ್ಬಕಾರಂ ಕರೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಬಾಹಿರಾನಂ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ವಜ್ಜಿಸತ್ತಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

೪. ದೇವತಾವಗ್ಗೋ

೫. ಪಠಮಮಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮೇ ದುದ್ದದನ್ತಿ ದುಪ್ಪರಿಚ್ಚಜಂ ಮಹಾರಹಂ ಭಣ್ಡಕಂ. ದುಕ್ಕರಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಾತುಂ ಅಸುಕರಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ದುಕ್ಖಮಂ ಖಮತೀತಿ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ದುರಧಿವಾಸಂ ಅಧಿವಾಸೇತಿ. ಗುಯ್ಹಮಸ್ಸ ಆವಿಕರೋತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಯ್ಹಂ ತಸ್ಸ ಆವಿಕರೋತಿ. ಗುಯ್ಹಮಸ್ಸ ಪರಿಗುಹತೀತಿ ತಸ್ಸ ಗುಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ನಾಚಿಕ್ಖತಿ. ಖೀಣೇನ ನಾತಿಮಞ್ಞತೀತಿ ತಸ್ಸ ಭೋಗೇ ಖೀಣೇ ತೇನ ಖಯೇನ ತಂ ನಾತಿಮಞ್ಞತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಓಮಾನಂ ಅತ್ತನಿ ಚ ಅತಿಮಾನಂ ನ ಕರೋತಿ.

೬. ದುತಿಯಮಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಛಟ್ಠೇ ವತ್ತಾತಿ ವಚನಕುಸಲೋ. ವಚನಕ್ಖಮೋತಿ ವಚನಂ ಖಮತಿ, ದಿನ್ನಂ ಓವಾದಂ ಕರೋತಿ. ಗಮ್ಭೀರನ್ತಿ ಗುಯ್ಹಂ ರಹಸ್ಸಂ ಝಾನನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನನಿಸ್ಸಿತಂ.

೭. ಪಠಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಸತ್ತಮೇ ಇದಂ ಮೇ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತೇ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಚೇತಸೋ ಲೀನತ್ತ’’ನ್ತಿ ಯಥಾಸಭಾವತೋ ಜಾನಾತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಂಖಿತ್ತಂ ನಾಮ ಥಿನಮಿದ್ಧಾನುಗತಂ. ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ವೇದನಾತಿಆದೀನಿ ಪಪಞ್ಚಮೂಲವಸೇನ ಗಹಿತಾನಿ. ವೇದನಾ ಹಿ ತಣ್ಹಾಯ ಮೂಲಂ ಸುಖವಸೇನ ತಣ್ಹುಪ್ಪತ್ತಿತೋ, ಸಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಮೂಲಂ ಅವಿಭೂತಾರಮ್ಮಣೇ ದಿಟ್ಠಿಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ, ವಿತಕ್ಕೋ ಮಾನಸ್ಸ ಮೂಲಂ ವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಅಸ್ಮೀತಿ ಮಾನುಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯೇಸೂತಿ ಉಪಕಾರಾನುಪಕಾರೇಸು. ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಕಾರಣಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ದೇವತಾವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ಮಹಾಯಞ್ಞವಗ್ಗೋ

೧-೨. ಸತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೪-೪೫. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಯೋತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಠಾನಾನಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪೀತಿ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪರಿಮಾಣೇಸು ಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳೇಸು ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಾದಿವಸೇನ ದ್ವೇಪಿ ಏಕಸದಿಸಾ ನತ್ಥಿ. ಯೇಪಿ ಹಿ ಕತ್ಥಚಿ ಯಮಕಭಾತರೋ ವಣ್ಣೇನ ವಾ ಸಣ್ಠಾನೇನ ವಾ ಸದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಆಲೋಕಿತವಿಲೋಕಿತಕಥಿತಹಸಿತಗಮನಟ್ಠಾನಾದೀಹಿ ವಿಸೇಸೋ ಹೋತಿಯೇವ. ತಸ್ಮಾ ನಾನತ್ತಕಾಯಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಪಟಿಸನ್ಧಿಸಞ್ಞಾ ಪನ ನೇಸಂ ತಿಹೇತುಕಾಪಿ ದ್ವಿಹೇತುಕಾಪಿ ಅಹೇತುಕಾಪಿ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಿನೋತಿ ವುತ್ತಾ. ಏಕಚ್ಚೇ ಚ ದೇವಾತಿ ಛ ಕಾಮಾವಚರದೇವಾ. ತೇಸು ಹಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಕಾಯೋ ನೀಲೋ ಹೋತಿ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪೀತಕಾದಿವಣ್ಣೋ. ಸಞ್ಞಾ ಪನ ತೇಸಂ ದ್ವಿಹೇತುಕಾಪಿ ತಿಹೇತುಕಾಪಿ ಹೋತಿ, ಅಹೇತುಕಾ ನತ್ಥಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಚ ವಿನಿಪಾತಿಕಾತಿ ಚತುಅಪಾಯವಿನಿಮುತ್ತಾ ಉತ್ತರಮಾತಾ ಯಕ್ಖಿನೀ, ಪಿಯಙ್ಕರಮಾತಾ, ಫುಸ್ಸಮಿತ್ತಾ, ಧಮ್ಮಗುತ್ತಾತಿ ಏವಮಾದಿಕಾ ಅಞ್ಞೇ ಚ ವೇಮಾನಿಕಾ ಪೇತಾ. ಏತೇಸಞ್ಹಿ ಪೀತಓದಾತಕಾಳಮಙ್ಗುರಚ್ಛವಿಸಾಮವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಚೇವ ಕಿಸ ಥೂಲರಸ್ಸದೀಘವಸೇನ ಚ ಕಾಯೋ ನಾನಾ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಯ ದ್ವಿಹೇತುಕತಿಹೇತುಕಅಹೇತುಕವಸೇನ ಸಞ್ಞಾಪಿ. ತೇ ಪನ ದೇವಾ ವಿಯ ನ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ, ಕಪಣಮನುಸ್ಸಾ ವಿಯ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ ದುಲ್ಲಭಘಾಸಚ್ಛಾದನಾ ದುಕ್ಖಪೀಳಿತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಕಾಳಪಕ್ಖೇ ದುಕ್ಖಿತಾ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ಸುಖಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸುಖಸಮುಸ್ಸಯತೋ ವಿನಿಪತಿತತ್ತಾ ವಿನಿಪಾತಿಕಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಯೇ ಪನೇತ್ಥ ತಿಹೇತುಕಾ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋಪಿ ಹೋತಿ ಪಿಯಙ್ಕರಮಾತಾದೀನಂ ವಿಯ.

ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ. ಪಠಮಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಾತಿ ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನೇನ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಾ ಪನ ಪರಿತ್ತೇನ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತೇಸಂ ಕಪ್ಪಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಭಾಗೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ. ಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಾ ಮಜ್ಝಿಮೇನ, ತೇಸಂ ಉಪಡ್ಢಕಪ್ಪೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ಕಾಯೋ ಚ ತೇಸಂ ವಿಪ್ಫಾರಿಕತರೋ ಹೋತಿ. ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಪಣೀತೇನ, ತೇಸಂ ಕಪ್ಪೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ಕಾಯೋ ಚ ಪನ ತೇಸಂ ಅತಿವಿಪ್ಫಾರಿಕೋವ ಹೋತಿ. ಇತಿ ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ನಾನತ್ತಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಸಞ್ಞಾಯ ಏಕತ್ತಾ ನಾನತ್ತಕಾಯಾ ಏಕತ್ತಸಞ್ಞಿನೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಯಥಾ ಚ ತೇ, ಏವಂ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಸತ್ತಾ. ನಿರಯೇಸು ಹಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಗಾವುತಂ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಯೋಜನಂ ಅತ್ತಭಾವೋ ಹೋತಿ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಯೋಜನಸತಿಕೋ ಜಾತೋ. ತಿರಚ್ಛಾನೇಸುಪಿ ಕೇಚಿ ಖುದ್ದಕಾ, ಕೇಚಿ ಮಹನ್ತಾ. ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇಸುಪಿ ಕೇಚಿ ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥಾ, ಕೇಚಿ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಸುವಣ್ಣಾ, ಕೇಚಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ. ತಥಾ ಕಾಲಕಞ್ಚಿಕಾ ಅಸುರಾ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ದೀಘಪಿಟ್ಠಿಕಪೇತಾ ನಾಮ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಿಕಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ. ಸಞ್ಞಾ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಾಹೇತುಕಾವ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಆಪಾಯಿಕಾಪಿ ನಾನತ್ತಕಾಯಾ ಏಕತ್ತಸಞ್ಞಿನೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಆಭಸ್ಸರಾತಿ ದಣ್ಡಉಕ್ಕಾಯ ಅಚ್ಚಿ ವಿಯ ಏತೇಸಂ ಸರೀರತೋ ಆಭಾ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪತನ್ತೀ ವಿಯ ಸರತಿ ವಿಸ್ಸರತೀತಿ ಆಭಸ್ಸರಾ. ತೇಸು ಪಞ್ಚಕನಯೇ ದುತಿಯತತಿಯಜ್ಝಾನದ್ವಯಂ ಪರಿತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಉಪಪನ್ನಾ ಪರಿತ್ತಾಭಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ. ಮಜ್ಝಿಮಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಉಪಪನ್ನಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಾಭಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಚತ್ತಾರೋ ಕಪ್ಪಾ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ. ಪಣೀತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಉಪಪನ್ನಾ ಆಭಸ್ಸರಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅಟ್ಠ ಕಪ್ಪಾ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ. ಇಧ ಪನ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಸಬ್ಬೇವ ತೇ ಗಹಿತಾ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ತೇಸಂ ಕಾಯೋ ಏಕವಿಪ್ಫಾರೋವ ಹೋತಿ, ಸಞ್ಞಾ ಪನ ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಾ ವಾ ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಾ ವಾತಿ ನಾನಾ.

ಸುಭಕಿಣ್ಹಾತಿ ಸುಭೇನ ವೋಕಿಣ್ಣಾ ವಿಕಿಣ್ಣಾ, ಸುಭೇನ ಸರೀರಪ್ಪಭಾವಣ್ಣೇನ ಏಕಗ್ಘನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇಸಞ್ಹಿ ನ ಆಭಸ್ಸರಾನಂ ವಿಯ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಭಾ ಗಚ್ಛತಿ. ಪಞ್ಚಕನಯೇ ಪನ ಪರಿತ್ತಮಜ್ಝಿಮಪಣೀತಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ವಸೇನ ಸೋಳಸಬಾತ್ತಿಂಸಚತುಸ್ಸಟ್ಠಿಕಪ್ಪಾಯುಕಾ ಪರಿತ್ತಅಪ್ಪಮಾಣಸುಭಕಿಣ್ಹಾ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಏಕತ್ತಕಾಯಾ ಚೇವ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಾಯ ಏಕತ್ತಸಞ್ಞಿನೋ ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವೇಹಪ್ಫಲಾಪಿ ಚತುತ್ಥವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಮೇವ ಭಜನ್ತಿ. ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾ ವಿಞ್ಞಾಣಾಭಾವಾ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಗಹಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸತ್ತಾವಾಸೇಸು ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಸುದ್ಧಾವಾಸಾ ವಿವಟ್ಟಪಕ್ಖೇ ಠಿತಾ ನ ಸಬ್ಬಕಾಲಿಕಾ, ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸೋಳಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಬುದ್ಧೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನೇಸುಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಖನ್ಧಾವಾರಟ್ಠಾನಸದಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಂ ನ ಸತ್ತಾವಾಸಂ ಭಜನ್ತಿ. ಮಹಾಸೀವತ್ಥೇರೋ ಪನ ‘‘ನ ಖೋ ಪನ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಆವಾಸೋ ಸುಲಭರೂಪೋ, ಯೋ ಮಯಾ ಅನಾವುತ್ಥಪುಬ್ಬೋ ಇಮಿನಾ ದೀಘೇನ ಅದ್ಧುನಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಹಿ ದೇವೇಹೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೬೦) ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾಪಿ ಚತುತ್ಥವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಂ ಚತುತ್ಥಸತ್ತಾವಾಸಞ್ಚ ಭಜನ್ತೀತಿ ವದತಿ, ತಂ ಅಪ್ಪತಿಬಾಹಿಯತ್ತಾ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತಂ.

ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಯಥೇವ ಸಞ್ಞಾಯ, ಏವಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸಾಪಿ ಸುಖುಮತ್ತಾ ನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಾವಿಞ್ಞಾಣಂ. ತಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಸು ನ ವುತ್ತಂ. ದುತಿಯೇ ಸಮಾಧಿಪರಿಕ್ಖಾರಾತಿ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಮ್ಭಾರಾ.

೩. ಪಠಮಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ತತಿಯೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಾಗಾದಯೋ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನ ಅಗ್ಗೀ. ಆಹುನೇಯ್ಯಗ್ಗೀತಿಆದೀಸು ಪನೇತ್ಥ ಆಹುನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಸಕ್ಕಾರೋ, ಆಹುನಂ ಅರಹನ್ತೀತಿ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹಿ ಪುತ್ತಾನಂ ಬಹುಪಕಾರತ್ತಾ ಆಹುನಂ ಅರಹನ್ತಿ, ತೇಸು ವಿಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ಪುತ್ತಾ ನಿರಯಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ನ ಅನುಡಹನ್ತಿ, ಅನುಡಹನಸ್ಸ ಪನ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಇತಿ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನೇವ ಆಹುನೇಯ್ಯಗ್ಗೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಗಹಪತೀತಿ ಪನ ಗೇಹಸಾಮಿಕೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಸೋ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಸಯನವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಅನುಪ್ಪದಾನೇನ ಬಹುಪಕಾರೋ. ತಂ ಅತಿಚರನ್ತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ನಿರಯಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನ ಗಹಪತಗ್ಗೀತಿ ವುತ್ತೋ. ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಗ್ಗೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ. ಸೋ ಹಿ ಗಿಹೀನಂ ತೀಸು ಸರಣೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ದಸಸು ಸೀಲೇಸು ಮಾತಾಪಿತುಪಟ್ಠಾನೇ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣುಪಟ್ಠಾನೇತಿ ಏವಮಾದೀಸು ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೇಸು ನಿಯೋಜನೇನ ಬಹುಪಕಾರೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಗಿಹೀ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ನಿರಯಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋಪಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಅನುಡಹನಟ್ಠೇನ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಗ್ಗೀತಿ ವುತ್ತೋ. ಕಟ್ಠತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಪಾಕತಿಕೋವ ಅಗ್ಗಿ ಕಟ್ಠಗ್ಗಿ ನಾಮ.

೪. ದುತಿಯಅಗ್ಗಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೭. ಚತುತ್ಥೇ ಉಗ್ಗತಸರೀರಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೋ ಅತ್ತಭಾವೇನಪಿ ಭೋಗೇಹಿಪಿ ಉಗ್ಗತೋ ಸಾರಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಗ್ಗತಸರೀರೋತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಉಪಕ್ಖಟೋತಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ. ಥೂಣೂಪನೀತಾನೀತಿ ಯೂಪಸಙ್ಖಾತಂ ಥೂಣಂ ಉಪನೀತಾನಿ. ಯಞ್ಞತ್ಥಾಯಾತಿ ವಧಿತ್ವಾ ಯಜನತ್ಥಾಯ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಯಞ್ಞಸಮ್ಭಾರಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಮಣೋ ಕಿರ ಗೋತಮೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಯಞ್ಞಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ ಉದಾಹು ಅವಣ್ಣಂ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಆದಾನನ್ತಿ ಯಞ್ಞಯಜನತ್ಥಾಯ ನವಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲಗ್ಗಿನೋ ಆದಿಯನಂ. ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸುತೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸುತಂ ಸಮೇತಿ ಸಂಸನ್ದತಿ, ಏಕಸದಿಸಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸತ್ಥಾನೀತಿ ವಿಹಿಂಸನಟ್ಠೇನ ಸತ್ಥಾನಿ ವಿಯಾತಿ ಸತ್ಥಾನಿ. ಸಯಂ ಪಠಮಂ ಸಮಾರಮ್ಭತೀತಿ ಅತ್ತನಾವ ಪಠಮತರಂ ಆರಭತಿ. ಹನ್ತುನ್ತಿ ಹನಿತುಂ.

ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಾ. ಅತೋಹಯನ್ತಿ ಅತೋ ಹಿ ಮಾತಾಪಿತಿತೋ ಅಯಂ. ಆಹುತೋತಿ ಆಗತೋ. ಸಮ್ಭೂತೋತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗಹಪತಗ್ಗೀತಿ ಅಯಂ ಪುತ್ತದಾರಾದಿಗಣೋ ಯಸ್ಮಾ, ಗಹಪತಿ, ವಿಯ ಗೇಹಸಾಮಿಕೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಅಗ್ಗತಿ ವಿಚರತಿ, ತಸ್ಮಾ ಗಹಪತಗ್ಗೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅತ್ತಾನನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ. ದಮೇನ್ತೀತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮನೇನ ದಮೇನ್ತಿ. ಸಮೇನ್ತೀತಿ ರಾಗಾದಿಸಮನೇನ ಸಮೇನ್ತಿ. ತೇಸಞ್ಞೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ. ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬೋತಿ ಯಥಾ ನ ವಿನಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಠಪೇತಬ್ಬೋ. ಉಪವಾಯತನ್ತಿ ಉಪವಾಯತು. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಪಾಣಾನಂ ಜೀವಿತಂ ದತ್ವಾ ಯಞ್ಞಸಾಲಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸಾಸನೇ ಓಪಾನಭೂತೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

೫-೬. ಸಞ್ಞಾಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೪೮-೪೯. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಮತೋಗಧಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪತಿಟ್ಠಾ. ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಾವಸಾನಾ. ಛಟ್ಠೇ ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸಮಾಪತ್ತಿಯಾತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೇನ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವತೋ. ನ್ಹಾರುದದ್ದುಲನ್ತಿ ನ್ಹಾರುಖಣ್ಡಂ ನ್ಹಾರುವಿಲೇಖನಂ ವಾ. ಅನುಸನ್ದತೀತಿ ಪವತ್ತತಿ. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ವಿಸೇಸೋತಿ ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಪುಬ್ಬೇನ ಅಭಾವಿತಕಾಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಪರಂ ಭಾವಿತಕಾಲೇ ವಿಸೇಸೋ. ಲೋಕಚಿತ್ರೇಸೂತಿ ತಿಧಾತುಕಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸಸಙ್ಖಾತೇಸು ಲೋಕಚಿತ್ರೇಸು. ಆಲಸ್ಯೇತಿ ಆಲಸಿಯಭಾವೇ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿಯೇತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಭಾವೇ. ಅನನುಯೋಗೇತಿ ಯೋಗಸ್ಸ ಅನನುಯುಞ್ಜನೇ. ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾಪಗತನ್ತಿ ಅಹಙ್ಕಾರದಿಟ್ಠಿತೋ ಚ ಮಮಙ್ಕಾರತಣ್ಹಾತೋ ಚ ನವವಿಧಮಾನತೋ ಚ ಅಪಗತಂ. ವಿಧಾಸಮತಿಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಧಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ಸನ್ತನ್ತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚನೀಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸನ್ತಂ. ಸುವಿಮುತ್ತನ್ತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಿಮುತ್ತೀಹಿ ಸುಟ್ಠು ವಿಮುತ್ತಂ.

೭. ಮೇಥುನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೦. ಸತ್ತಮೇ ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪರಿವುತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಭವಮ್ಪಿನೋತಿ ಭವಮ್ಪಿ ನು. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ‘‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಏವಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ಪಟಿಜಾನಾತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮಯೇ ವೇದಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರನ್ತಿ. ಸಮಣೋ ಪನ ಗೋತಮೋ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸನ್ತೋ ತೀಸು ಪಾಸಾದೇಸು ತಿವಿಧನಾಟಕರತಿಯಾ ಅಭಿರಮಿ, ಇದಾನಿ ಕಿಂ ನು ಖೋ ವಕ್ಖತೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ತತೋ ಭಗವಾ ಮನ್ತೇನ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಯ ಅಮಿತ್ತಂ ಗೀವಾಯ ಪಾದೇನ ಅಕ್ಕಮನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಸಂಕಿಲೇಸಕಾಲೇ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪಧಾನಚರಿಯಾಯ ರಜ್ಜಸುಖಂ ವಾ ಪಾಸಾದೇಸು ನಾಟಕಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಆರಬ್ಭ ವಿತಕ್ಕಮತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಯಞ್ಹಿ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಭಾವಂ. ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖತೋ. ಸಞ್ಜಗ್ಘತೀತಿ ಹಸಿತಕಥಂ ಕಥೇತಿ. ಸಂಕೀಳತೀತಿ ಕೇಳಿಂ ಕರೋತಿ. ಸಂಕೇಳಾಯತೀತಿ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸತಿ. ಚಕ್ಖುನಾ ಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಕ್ಖುನಾ ತಸ್ಸಾ ಚಕ್ಖುಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತಿ. ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ವಾ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ವಾತಿ ಪರಕುಟ್ಟೇ ವಾ ಪರಪಾಕಾರೇ ವಾ. ದೇವೋತಿ ಏಕೋ ದೇವರಾಜಾ. ದೇವಞ್ಞತರೋತಿ ಅಞ್ಞತರೋ ದೇವಪುತ್ತೋ. ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಞ್ಚೇವ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಞ್ಚ.

೮. ಸಂಯೋಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಂಯೋಗವಿಸಂಯೋಗನ್ತಿ ಸಂಯೋಗವಿಸಂಯೋಗಸಾಧಕಂ. ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ಇತ್ಥಿಭಾವಂ. ಇತ್ಥಿಕುತ್ತನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಕಿರಿಯಂ. ಇತ್ಥಾಕಪ್ಪನ್ತಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾದಿಇತ್ಥಿಆಕಪ್ಪಂ. ಇತ್ಥಿವಿಧನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಮಾನವಿಧಂ. ಇತ್ಥಿಛನ್ದನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಚ್ಛನ್ದಂ. ಇತ್ಥಿಸ್ಸರನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಸದ್ದಂ. ಇತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ಪಸಾಧನಭಣ್ಡಂ. ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಂಯೋಗನ್ತಿ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾಗಮಂ. ಅತಿವತ್ತತೀತಿ ಅನಭಿರತಾತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಾಯ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಪತ್ವಾ ಅತಿವತ್ತತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೯. ದಾನಮಹಪ್ಫಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ನವಮೇ ಸಾಪೇಖೋತಿ ಸತಣ್ಹೋ. ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋತಿ ವಿಪಾಕೇ ಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ಸನ್ನಿಧಿಪೇಖೋತಿ ನಿಧಾನಪೇಖೋ ಹುತ್ವಾ. ಪೇಚ್ಚಾತಿ ಪರಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಖೇಪೇತ್ವಾತಿ ತಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ. ಇದ್ಧಿನ್ತಿ ವಿಪಾಕಿದ್ಧಿಂ. ಯಸನ್ತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪದಂ. ಆಧಿಪಚ್ಚನ್ತಿ ಜೇಟ್ಠಭಾವಕಾರಣಂ. ಆಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಇತ್ಥಭಾವಂ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಪುನ ಆಗನ್ತಾ, ನ ತತ್ರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ನ ಉಪರೂಪಪತ್ತಿಕೋ, ಹೇಟ್ಠಾಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಹು ದಾನನ್ತಿ ದಾನಂ ನಾಮೇತಂ ಸಾಧು ಭದ್ದಕಂ ಸುನ್ದರಂ. ತಾನಿ ಮಹಾಯಞ್ಞಾನೀತಿ ತಾನಿ ಸಪ್ಪಿನವನೀತದಧಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀಹಿ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಗತಾನಿ ಮಹಾದಾನಾನಿ. ಚಿತ್ತಾಲಙ್ಕಾರಚಿತ್ತಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಲಙ್ಕಾರಭೂತಞ್ಚೇವ ಪರಿವಾರಭೂತಞ್ಚ. ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತನ್ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ದಾನೇನ ಉಪಪಜ್ಜಿತುಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಲಙ್ಕಾರಭೂತಂ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ದಾನಾಲಙ್ಕತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಝಾನಞ್ಚೇವ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞ್ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಝಾನೇನ ತತ್ಥ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತೀತಿ ಝಾನಾನಾಗಾಮೀ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಪುನ ಇತ್ಥಭಾವಂ ನ ಆಗನ್ತಾ, ಉಪರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ತತ್ರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ಇತಿ ಇಮೇಸು ದಾನೇಸು ಪಠಮಂ ತಣ್ಹುತ್ತರಿಯದಾನಂ, ದುತಿಯಂ ಚಿತ್ತೀಕಾರದಾನಂ, ತತಿಯಂ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪದಾನಂ, ಚತುತ್ಥಂ ನಿರವಸೇಸದಾನಂ, ಪಞ್ಚಮಂ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯದಾನಂ, ಛಟ್ಠಂ ಸೋಮನಸ್ಸುಪವಿಚಾರದಾನಂ, ಸತ್ತಮಂ ಅಲಙ್ಕಾರಪರಿವಾರದಾನಂ ನಾಮಾತಿ.

೧೦. ನನ್ದಮಾತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ದಸಮಂ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ದೇಸಿತಂ. ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಪವಾರೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇ ಓಹಾಯ ‘‘ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿ, ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ, ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ, ವಿಸಾಖಾ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ, ಅಞ್ಞೇ ಚ ಬಹುಜನಾ ದಸಬಲಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ ರಹೋ ಚಿನ್ತಯಮಾನೋ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಪುಣ್ಣಾ ನಾಮ ದಾಸೀ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತೇ, ಸಾಮಿ, ನ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಮ, ಪುಣ್ಣೇ, ಸತ್ಥಾ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ, ತಮಹಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂ. ನ ಖೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಜಾನಿತುಂ ಪುನ ಸೀಘಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ವಾ ನ ವಾ, ತೇನಾಹಂ ಚಿನ್ತಯಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ. ಸಚಾಹಂ ದಸಬಲಂ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯಂ, ಕಿಂ ಮೇ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ? ಭುಜಿಸ್ಸಂ ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ನಿವತ್ತಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಮಮ ನಿವತ್ತನಪಚ್ಚಯಾ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀತಿ? ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಪರಾಧೀನಭಾವಂ ಜಾನಾಥ, ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಸರಣೇಸು ಪನ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು ಪುಣ್ಣೇತಿ, ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಗಾರವೇನ ಏಕಪದಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ನಿವತ್ತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ – ‘‘ಧಮ್ಮಗರು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಧಮ್ಮಗಾರವೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೯೯).

ಸತ್ಥಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಪುಣ್ಣಾಯ ಸಾಧುಕಾರಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಚತುರಾಸೀತಿಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಮತಪಾನಂ ಪಿವಿಂಸು. ಪುಣ್ಣಾಪಿ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಯಂ ದಿಸಂ ಚಾರಿಕಾಯ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ತತ್ಥ ನ ಗಚ್ಛಾಮಿ. ತುಮ್ಹೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ದಿಸಂ ಚಾರಿಕಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ಇಮಿಸ್ಸಂ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ವೇಳುಕಣ್ಡಕೀತಿ ವೇಳುಕಣ್ಟಕನಗರವಾಸಿನೀ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರಸ್ಸ ಪಾಕಾರಗುತ್ತತ್ಥಾಯ ಪಾಕಾರಪರಿಯನ್ತೇನ ವೇಳೂ ರೋಪಿತಾ, ತೇನಸ್ಸ ವೇಳುಕಣ್ಟಕನ್ತೇವ ನಾಮಂ ಜಾತಂ. ಪಾರಾಯನನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಪಾರಂ ಅಯನತೋ ಪಾರಾಯನನ್ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಂ ಧಮ್ಮಂ. ಸರೇನ ಭಾಸತೀತಿ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿಮತಲೇ ಸುಸಂವಿಹಿತಾರಕ್ಖಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಬಲೇನ ರತ್ತಿಭಾಗಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ‘‘ಇಮಂ ರತ್ತಾವಸೇಸಂ ಕತರಾಯ ರತಿಯಾ ವೀತಿನಾಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮರತಿಯಾ’’ತಿ ಕತಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಾ ತೀಣಿ ಫಲಾನಿ ಪತ್ತಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಗಾಥಾಸತಪರಿಮಾಣಂ ಪಾರಾಯನಸುತ್ತಂ ಮಧುರೇನ ಸರಭಞ್ಞೇನ ಭಾಸತಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋತಿ ಆಕಾಸಟ್ಠಕವಿಮಾನಾನಿ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗಂ ಗತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ನರವಾಹನಯಾನಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛಮಾನೋ ಅಸ್ಸೋಸಿ. ಕಥಾಪರಿಯೋಸಾನಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ‘‘ಕಿಂ ಸದ್ದೋ ಏಸ ಭಣೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನನ್ದಮಾತಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸರಭಞ್ಞಸದ್ದೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಓತರಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಮವೋಚಾ’’ತಿ ಇದಂ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅವಿದೂರಟ್ಠಾನೇ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸಾಧು ಭಗಿನಿ, ಸಾಧು ಭಗಿನೀತಿ ‘‘ಸುಗ್ಗಹಿತಾ ತೇ ಭಗಿನಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಸುಕಥಿತಾ, ಪಾಸಾಣಕಚೇತಿಯೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಪಾರಾಯನಿಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಕಥಿತದಿವಸೇ ಚ ಅಜ್ಜ ಚ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನ್ತರಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಸುವಣ್ಣಂ ವಿಯ ತೇ ಸತ್ಥು ಕಥಿತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸದಿಸಮೇವ ಕಥಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸಾಧುಕಾರಂ ದದನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಕೋ ಪನೇಸೋ ಭದ್ರಮುಖಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುಸಂವಿಹಿತಾರಕ್ಖಟ್ಠಾನೇ ಏವಂ ಮಹನ್ತೇನ ಸದ್ದೇನ ಕೋ ನಾಮೇಸ, ಭದ್ರಮುಖ, ಲದ್ಧಮುಖ, ಕಿಂ ನಾಗೋ ಸುಪಣ್ಣೋ ದೇವೋ ಮಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಸುವಣ್ಣಪಟ್ಟವಣ್ಣಂ ವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ವಿಗತಸಾರಜ್ಜಾ ತೀಣಿ ಫಲಾನಿ ಪತ್ತಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ವೇಸ್ಸವಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಯಮಾನಾ ಏವಮಾಹ. ಅಹಂ ತೇ ಭಗಿನಿ ಭಾತಾತಿ ಸಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನತ್ತಾ ಅನಾಗಾಮಿಅರಿಯಸಾವಿಕಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ‘‘ಭಗಿನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ತಂ ಪಠಮವಯೇ ಠಿತತ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಕನಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ತಾನಂ ಪನ ನವುತಿವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾಯುಕತ್ತಾ ಮಹಲ್ಲಕತರಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ‘‘ಭಾತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾಧು ಭದ್ರಮುಖಾತಿ, ಭದ್ರಮುಖ, ಸಾಧು ಸುನ್ದರಂ, ಸ್ವಾಗಮನಂ ತೇ ಆಗಮನಂ, ಆಗನ್ತುಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನಮೇವಸಿ ಆಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ತೇ ಹೋತು ಆತಿಥೇಯ್ಯನ್ತಿ ಇದಮೇವ ಧಮ್ಮಭಣನಂ ತವ ಅತಿಥಿಪಣ್ಣಾಕಾರೋ ಹೋತು, ನ ಹಿ ತೇ ಅಞ್ಞಂ ಇತೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಞ್ಚೇವ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಆತಿಥೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಿದಾನಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ತೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸಕ್ಕಾರೋ’’ತಿ ಅಡ್ಢತೇಳಸಾನಿ ಕೋಟ್ಠಸತಾನಿ ರತ್ತಸಾಲೀನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ‘‘ಯಾವಾಯಂ ಉಪಾಸಿಕಾ ಚರತಿ, ತಾವ ಮಾ ಖಯಂ ಗಮಿಂಸೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಯಾವ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ತಾವ ಕೋಟ್ಠಾನಂ ಹೇಟ್ಠಿಮತಲಂ ನಾಮ ದಟ್ಠುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ನನ್ದಮಾತಾಯ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವಿಯಾ’’ತಿ ವೋಹಾರೋ ಉದಪಾದಿ.

ಅಕತಪಾತರಾಸೋತಿ ಅಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ. ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಚೇತನಾ ಚ ಮುಞ್ಚನಚೇತನಾ ಚ. ಪುಞ್ಞಮಹೀತಿ ಅಪರಚೇತನಾ. ಸುಖಾಯ ಹೋತೂತಿ ಸುಖತ್ಥಾಯ ಹಿತತ್ಥಾಯ ಹೋತು. ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ದಾನೇ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ಅದಾಸಿ.

ಪಕರಣೇತಿ ಕಾರಣೇ. ಓಕ್ಕಸ್ಸ ಪಸಯ್ಹಾತಿ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ. ಯಕ್ಖಯೋನಿನ್ತಿ ಭುಮ್ಮದೇವತಾಭಾವಂ. ತೇನೇವ ಪುರಿಮೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ ಉದ್ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಪುರಿಮಸರೀರಸದಿಸಮೇವ ಸರೀರಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೋ ಸಿರಿಗಬ್ಭಸಯನತಲೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಪಟಿದೇಸಿತಾತಿ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಹನ್ತಿ ಏವಂ ಉಪಾಸಿಕಾಭಾವಂ ದೇಸೇಸಿಂ. ಯಾವದೇತಿ ಯಾವದೇವ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಮಹಾಯಞ್ಞವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.