೫. ಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ನಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೩. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಆಯಾಮಾನನ್ದಾ’’ತಿ ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಗತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ಸತ್ಥಾ ಪನ ಅನೂನೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ತೇಹೇವ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ವೋಹಾರವಚನಮೇತಂ, ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಬ್ಬಾಪಯಮಾನೋತಿ ರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಚೀವರಂ ದ್ವೀಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಕತ್ವಾ ಪುರತ್ಥಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಅಭಿಮುಖೋ ವೋದಕಭಾವೇನ ಗತ್ತಾನಿ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಾನಿ ಕುರುಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ತೇನ ತೇನ ಠಾನೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂಯೇವ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಆಕಾಸತೋ ಪತಮಾನಂ ರತ್ತಸುವಣ್ಣಕುಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ಸೂರಿಯೋ ಪಚ್ಛಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ, ಪರಿಸುದ್ಧರಜತಮಣ್ಡಲೋ ವಿಯ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುತೋ ಚನ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಞ್ಛಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇಪಿ ಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುಸತಪರಿವಾರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕನದೀತೀರೇ ಲೋಕಂ ಅಲಙ್ಕುರುಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ…ಪೇ… ಸೇತೋ ನಾಮ ನಾಗೋತಿ ಸೇತವಣ್ಣತಾಯ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ. ಮಹಾತೂರಿಯತಾಳಿತವಾದಿತೇನಾತಿ ಮಹನ್ತೇನ ತೂರಿಯತಾಳಿತವಾದಿತೇನ. ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಂ ತಾಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪರಂ ವಾದಿತಂ. ಜನೋತಿ ಹತ್ಥಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಮಹಾಜನೋ. ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹಾತಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತಾರೇತ್ವಾ ಬಹಿತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಗತ್ತಾನಿ ವೋದಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕತಂ ತಂ ಮಹಾನಾಗಂ ದಿಸ್ವಾ ಇದಂ ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ವತ, ಭೋ’’ತಿ ಪಸಂಸಾವಚನಮಾಹ. ಕಾಯುಪಪನ್ನೋತಿ ಸರೀರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಪನ್ನೋ, ಪರಿಪುಣ್ಣಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋ. ಏತದವೋಚಾತಿ ತಂ ಮಹಾಜನಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಣನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಜನೋ ಅಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಹತ್ಥಿನೋ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ, ನ ಬುದ್ಧಹತ್ಥಿಸ್ಸ. ಅಹಂ ದಾನಿ ಇಮಿನಾ ಹತ್ಥಿನಾಗೇನ ಉಪಮಂ ಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಹತ್ಥಿಮೇವ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಮಹನ್ತನ್ತಿ ಆರೋಹಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಬ್ರಹನ್ತನ್ತಿ ಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಏವಮಾಹಾತಿ ಏವಂ ವದತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ನಾಗಸದ್ದೋ ಹತ್ಥಿಮ್ಹಿಚೇವ ಅಸ್ಸಗೋಣಉರಗರುಕ್ಖಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಾಪಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಿಮ್ಪಿ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ಆಗುನ್ತಿ ಪಾಪಕಂ ಲಾಮಕಂ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಂ. ತಮಹಂ ನಾಗೋತಿ ಬ್ರೂಮೀತಿ ತಂ ಅಹಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ದಸನ್ನಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ದ್ವಾದಸನ್ನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಂ ಅಕರಣತೋ ನಾಗೋತಿ ವದಾಮಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ನ ಆಗುಂ ಕರೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ನಾಗೋ. ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಾಮೀತಿ ಇಮಾಹಿ ಚತುಸಟ್ಠಿಪದಾಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಾಮಿ ಅಭಿನನ್ದಾಮಿ.

ಮನುಸ್ಸಭೂತನ್ತಿ ದೇವಾದಿಭಾವಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಮೇವ ಭೂತಂ. ಅತ್ತದನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ತನಾಯೇವ ದನ್ತಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಹಿ ದಮಥಂ ಉಪನೀತಂ. ಭಗವಾ ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಉಪ್ಪಾದಿತೇನೇವ ಮಗ್ಗದಮಥೇನ ಚಕ್ಖುತೋಪಿ ದನ್ತೋ, ಸೋತತೋಪಿ, ಘಾನತೋಪಿ, ಜಿವ್ಹಾತೋಪಿ, ಕಾಯತೋಪಿ, ಮನತೋಪೀತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ಠಾನೇಸು ದನ್ತೋ ಸನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅತ್ತದನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸಮಾಹಿತನ್ತಿ ದುವಿಧೇನಾಪಿ ಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತಂ. ಇರಿಯಮಾನನ್ತಿ ವಿಹರಮಾನಂ. ಬ್ರಹ್ಮಪಥೇತಿ ಸೇಟ್ಠಪಥೇ, ಅಮತಪಥೇ, ನಿಬ್ಬಾನಪಥೇ. ಚಿತ್ತಸ್ಸೂಪಸಮೇ ರತನ್ತಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನೇನ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನೇನ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರೇ, ತತಿಯಜ್ಝಾನೇನ ಪೀತಿಂ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇನ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸೂಪಸಮೇ ರತಂ ಅಭಿರತಂ.

ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕಾಯೇನ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಮನಸಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಪಾರಗುನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ, ಪರಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ, ಪಹಾನಪಾರಗೂ, ಭಾವನಾಪಾರಗೂ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಾರಗೂ, ಸಮಾಪತ್ತಿಪಾರಗೂತಿ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ಪಾರಗಮನೇನ ಪಾರಗತಂ ಪಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಂ. ದೇವಾಪಿ ತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮದೇವಪುತ್ತಾದಯೋ ಸುಖಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಬ್ಬೇವ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳವಾಸಿನೋ ದೇವಾಪಿ ತುಮ್ಹೇ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ. ಇತಿ ಮೇ ಅರಹತೋ ಸುತನ್ತಿ ಇತಿ ಮಯಾ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅರಹಾತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಾನಂ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಾತೀತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ದಸವಿಧಸಂಯೋಜನಾನಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ವನಾ ನಿಬ್ಬನಮಾಗತನ್ತಿ ಕಿಲೇಸವನತೋ ನಿಬ್ಬನಂ ಕಿಲೇಸವನರಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಂ. ಕಾಮೇಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮರತನ್ತಿ ದುವಿಧೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತತ್ತಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ ಕಾಮೇಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ನಾಮ, ತತ್ಥ ರತಂ ಅಭಿರತಂ. ಮುತ್ತಂ ಸೇಲಾವ ಕಞ್ಚನನ್ತಿ ಸೇಲಧಾತುತೋ ಮುತ್ತಂ ಕಞ್ಚನಸದಿಸಂ.

ಸಬ್ಬೇ ಅಚ್ಚರುಚೀತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿ. ಅಟ್ಠಮಕಞ್ಹಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಚ್ಚರುಚಿ ನಾಮ, ಸೋತಾಪನ್ನಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸಕದಾಗಾಮೀ…ಪೇ… ಖೀಣಾಸವಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಚ್ಚರುಚಿ ನಾಮ. ಹಿಮವಾವಞ್ಞೇ ಸಿಲುಚ್ಚಯೇತಿ ಯಥಾ ಹಿಮವಾ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಅಞ್ಞೇ ಪಬ್ಬತೇ ಅತಿರೋಚತಿ, ಏವಂ ಅತಿರೋಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚ್ಚನಾಮೋತಿ ತಚ್ಛನಾಮೋ ಭೂತನಾಮೋ ಆಗುಂ ಅಕರಣೇನೇವ ನಾಗೋತಿ ಏವಂ ಅವಿತಥನಾಮೋ.

ಸೋರಚ್ಚನ್ತಿ ಸುಚಿಸೀಲಂ. ಅವಿಹಿಂಸಾತಿ ಕರುಣಾ ಚ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಚ. ಪಾದಾ ನಾಗಸ್ಸ ತೇ ದುವೇತಿ ತೇ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ದುವೇ ಪುರಿಮಪಾದಾ.

ತಪೋತಿ ಧುತಸಮಾದಾನಂ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೀಲಂ. ಚರಣಾ ನಾಗಸ್ಸ ತ್ಯಾಪರೇತಿ ತೇ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಅಪರೇ ದ್ವೇ ಪಚ್ಛಿಮಪಾದಾ. ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೋತಿ ಸದ್ಧಾಮಯಾಯ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಉಪೇಕ್ಖಾಸೇತದನ್ತವಾತಿ ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾಮಯೇಹಿ ಸೇತದನ್ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

ಸತಿ ಗೀವಾತಿ ಯಥಾ ನಾಗಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಸ್ಮಿಂ ಸಿರಾಜಾಲಾನಂ ಗೀವಾ ಪತಿಟ್ಠಾ, ಏವಂ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಸೋರಚ್ಚಾದೀನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸತಿ ಗೀವಾ’’ತಿ. ಸಿರೋ ಪಞ್ಞಾತಿ ಯಥಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸ ಸಿರೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗೋ, ಏವಂ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಂ. ತೇನ ಹಿ ಸೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಿರೋ ಪಞ್ಞಾ’’ತಿ. ವೀಮಂಸಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾತಿ ಯಥಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸೋಣ್ಡೋ ವೀಮಂಸಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಥದ್ಧಮುದುಕಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಾಖಾದಿತಬ್ಬಞ್ಚ ವೀಮಂಸತಿ, ತತೋ ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಪಜಹತಿ, ಆದಾತಬ್ಬಂ ಆದಿಯತಿ, ಏವಮೇವ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕೋಟ್ಠಾಸಪರಿಚ್ಛೇದಕಞಾಣಸಙ್ಖಾತಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾ ವೀಮಂಸಾ. ತೇನ ಹಿ ಞಾಣೇನ ಸೋ ಭಬ್ಬಾಭಬ್ಬೇ ಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವೀಮಂಸಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾ’’ತಿ. ಧಮ್ಮಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋತಿ ಧಮ್ಮೋ ವುಚ್ಚತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿ, ಕುಚ್ಛಿಯೇವ ಸಮಾತಪೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ. ಸಮಾತಪೋ ನಾಮ ಸಮಾತಪನಟ್ಠಾನಂ. ಧಮ್ಮೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ. ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಠಿತಸ್ಸ ಹಿ ತೇ ತೇ ಇದ್ಧಿವಿಧಾದಿಧಮ್ಮಾ ಇಜ್ಝನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋತಿ ವುತ್ತೋ. ವಿವೇಕೋತಿ ಕಾಯಚಿತ್ತಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಯಥಾ ನಾಗಸ್ಸ ವಾಲಧಿ ಮಕ್ಖಿಕಾ ವಾರೇತಿ, ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಿವೇಕೋ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇ ವಾರೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ವಾಲಧೀತಿ ವುತ್ತೋ.

ಝಾಯೀತಿ ದುವಿಧೇನ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ. ಅಸ್ಸಾಸರತೋತಿ ನಾಗಸ್ಸ ಹಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ವಿಯ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿ, ತತ್ಥ ರತೋ, ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇಹಿ ವಿಯ ತಾಯ ವಿನಾ ನ ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂವುತೋತಿ ಸಬ್ಬದ್ವಾರೇಸು ಸಂವುತೋ. ಅನವಜ್ಜಾನೀತಿ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಭೋಜನಾನಿ. ಸಾವಜ್ಜಾನೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಮಿಚ್ಛಾಜೀವವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಭೋಜನಾನಿ.

ಅಣುಂಥೂಲನ್ತಿ ಖುದ್ದಕಞ್ಚ ಮಹನ್ತಞ್ಚ. ಸಬ್ಬಂ ಛೇತ್ವಾನ ಬನ್ಧನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ದಸವಿಧಮ್ಪಿ ಸಂಯೋಜನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾನ. ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ ಲೋಕೇನಾತಿ ಲೋಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಲೇಪೇಹಿ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ. ಮಹಾಗಿನೀತಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿ. ವಿಞ್ಞೂಹಿ ದೇಸಿತಾತಿ ಇಧ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋವ ವಿಞ್ಞೂ ಪಣ್ಡಿತೋ, ತೇನ ದೇಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಞ್ಞಸ್ಸನ್ತಿ ಮಹಾನಾಗಾ, ನಾಗಂ ನಾಗೇನ ದೇಸಿತನ್ತಿ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರನಾಗೇನ ದೇಸಿತಂ ಬುದ್ಧನಾಗಂ ಇತರೇ ಖೀಣಾಸವಾ ನಾಗಾ ವಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಸರೀರಂ ವಿಜಹಂ ನಾಗೋ, ಪರಿನಿಬ್ಬಿಸ್ಸತೀತಿ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಯಮಕಸಾಲನ್ತರೇ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರೋ ಸೋಳಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಚತುಸಟ್ಠಿಯಾ ಪದೇಹಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತೋ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ಅನುಮೋದಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಮತಪಾನಂ ಪಿವಿಂಸೂತಿ.

೨. ಮಿಗಸಾಲಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೪. ದುತಿಯೇ ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾತಿ ಕೇನ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋತಿ ಆಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮೇ. ಸಮಸಮಗತಿಕಾತಿ ಸಮಭಾವೇನೇವ ಸಮಗತಿಕಾ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಜಾತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಪುಗ್ಗಲೋ ಹುತ್ವಾ ತುಸಿತಭವನೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾತಿ ಕೇನ ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಜಾನಿತ್ವಾ ದೇಸಿತೋ, ಉದಾಹು ಅಜಾನಿತ್ವಾತಿ. ಥೇರೋ ಕಾರಣಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಭಗಿನಿ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ ಆಹ.

ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಪಞ್ಞಾತಿ ಇತ್ಥೀ ಹುತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾಯ ಏವ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇತಿ ಏತ್ಥ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾನಂ ತಿಕ್ಖಮುದುವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯಞಾಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಕಾ ಚ ಬಾಲಾ ಮಿಗಸಾಲಾ, ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತವಿಸಯಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಉಭಯಮೇತಂ ದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ.

ಇದಾನಿ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಅತ್ತನೋ ದೂರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಛಯಿಮೇ, ಆನನ್ದಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೋರತೋ ಹೋತೀತಿ ಪಾಪತೋ ಸುಟ್ಠು ಓರತೋ ವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಸುರತೋತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏಕತ್ತವಾಸೇನಾತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋವಾಸೇನ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ತುಸ್ಸನ್ತಿ. ಏಕನ್ತವಾಸೇನಾತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸತತವಾಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸೋತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅಸುತಂ ಹೋತಿ. ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಬಾಹುಸಚ್ಚಂ ವುಚ್ಚತಿ ವೀರಿಯಂ, ವೀರಿಯೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತೀತಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ ನ ಲಭತಿ. ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಪರಿಹಾನಿಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ಪಮಾಣಿಕಾತಿ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಗ್ಗಾಹಕಾ. ಪಮಿನನ್ತೀತಿ ಪಮೇತುಂ ತುಲೇತುಂ ಆರಭನ್ತಿ. ಏಕೋ ಹೀನೋತಿ ಏಕೋ ಗುಣೇಹಿ ಹೀನೋ. ಏಕೋ ಪಣೀತೋತಿ ಏಕೋ ಗುಣೇಹಿ ಪಣೀತೋ. ತಂ ಹೀತಿ ತಂ ಪಮಾಣಕರಣಂ.

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋತಿ ಸುನ್ದರತರೋ. ಪಣೀತತರೋತಿ ಉತ್ತಮತರೋ. ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತೀತಿ ಸೂರಂ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತಮಾನವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬಹತಿ, ಅರಿಯಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪೇತಿ. ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ತಂ ಅನ್ತರಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕೋಧಮಾನೋತಿ ಕೋಧೋ ಚ ಮಾನೋ ಚ. ಲೋಭಧಮ್ಮಾತಿ ಲೋಭೋಯೇವ. ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪವಸೇನ ವಚನಾನೇವ. ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋತಿ ಯೋ ವಾ ಪನ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಮಯಾ ಸದಿಸೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋಯೇವ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖಞ್ಞತೀತಿ ಗುಣಖಣನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ದ್ವೇ ಸೋರತಾ, ದ್ವೇ ಅಧಿಗತಕೋಧಮಾನಲೋಭಧಮ್ಮಾ, ದ್ವೇ ಅಧಿಗತಕೋಧಮಾನವಚೀಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಇಮೇ ಛ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಗತಿನ್ತಿ ಞಾಣಗತಿಂ. ಏಕಙ್ಗಹೀನಾತಿ ಏಕೇಕೇನ ಗುಣಙ್ಗೇನ ಹೀನಾ. ಪೂರಣೋ ಸೀಲೇನ ವಿಸೇಸೀ ಅಹೋಸಿ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ. ಪೂರಣಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಠಾನೇ ಠಿತಂ, ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಪೂರಣಸ್ಸ ಸೀಲಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾತಿ.

೩. ಇಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೫. ತತಿಯೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯನ್ತಿ ದಲಿದ್ದಭಾವೋ. ಕಾಮಭೋಗಿನೋತಿ ಕಾಮೇ ಭುಞ್ಜನಕಸತ್ತಸ್ಸ. ಅಸ್ಸಕೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ರಹಿತೋ. ಅನಾಳ್ಹಿಕೋತಿ ನ ಅಡ್ಢೋ. ಇಣಂ ಆದಿಯತೀತಿ ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಇಣಂ ಆದಿಯತಿ. ವಡ್ಢಿಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಾತೀತಿ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವಡ್ಢಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಅನುಚರನ್ತಿಪಿ ನನ್ತಿ ಪರಿಸಮಜ್ಝಗಣಮಜ್ಝಾದೀಸು ಆತಪಠಪನಪಂಸುಓಕಿರಣಾದೀಹಿ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಾಪೇನ್ತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ. ಸದ್ಧಾ ನತ್ಥೀತಿ ಓಕಪ್ಪನಕಸದ್ಧಾಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಹಿರೀ ನತ್ಥೀತಿ ಹಿರೀಯನಾಕಾರಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಓತ್ತಪ್ಪಂ ನತ್ಥೀತಿ ಭಾಯನಾಕಾರಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ವೀರಿಯಂ ನತ್ಥೀತಿ ಕಾಯಿಕವೀರಿಯಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಪಞ್ಞಾ ನತ್ಥೀತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಪಞ್ಞಾಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಇಣಾದಾನಸ್ಮಿಂ ವದಾಮೀತಿ ಇಣಗ್ಗಹಣಂ ವದಾಮಿ. ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂತಿ ಮಾ ಮಂ ಜಾನಾತು.

ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಧನದಲಿದ್ದಭಾವೋ ದುಕ್ಖಂ. ಕಾಮಲಾಭಾಭಿಜಪ್ಪಿನನ್ತಿ ಕಾಮಲಾಭಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಾನಂ. ಪಾಪಕಮ್ಮವಿನಿಬ್ಬಯೋತಿ ಪಾಪಕಮ್ಮವಡ್ಢಕೋ. ಸಂಸಪ್ಪತೀತಿ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ. ಜಾನನ್ತಿ ಜಾನನ್ತೋ. ಯಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಜಾತಿ ಯೇ ಅಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರತೋ ಜಾತಾ. ಯೋನಿಮಞ್ಞತರನ್ತಿ ಏಕಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ. ದದಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತೋ ದದಮಾನೋ.

ಕಟಗ್ಗಾಹೋತಿ ಜಯಗ್ಗಾಹೋ, ಅನಪರಾಧಗ್ಗಾಹೋ ಹೋತಿ. ಘರಮೇಸಿನೋತಿ ಘರಾವಾಸಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಸ್ಸ ವಸಮಾನಸ್ಸ ವಾ. ಚಾಗೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀತಿ ಚಾಗೋತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತಿ. ಚಾಗಾ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ. ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಾ ನಾಮ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ. ಹಿರಿಮನೋತಿ ಹಿರಿಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೋ. ನಿರಾಮಿಸಂ ಸುಖನ್ತಿ ತೀಣಿ ಝಾನಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ. ಉಪೇಕ್ಖನ್ತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಂ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋ. ಝಾನಾನಿ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ಪತ್ವಾ. ಏಕೋದಿ ನಿಪಕೋ ಸತೋತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಞಾಣಸತೀಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

ಏವಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತನ್ತಿ ಏವಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾರಣಂ ಯಥಾಸಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ. ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ. ಅನುಪಾದಾಯಾತಿ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನುಪಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಏತಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ಲಿಖಿತಂ, ತಸ್ಸ ಏತಂ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮೇಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಘಟೀಯತಿ.

ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಞಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಾದಿನೋತಿ ತಂಸಣ್ಠಿತಸ್ಸ. ಅಕುಪ್ಪಾತಿ ಅಕುಪ್ಪಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಕುಪ್ಪಕಾರಣಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಞ್ಚ ಅಭಾವೇನ ಅಕುಪ್ಪಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಮಗ್ಗವಿಮುತ್ತಿಪಿ ಫಲವಿಮುತ್ತಿಪಿ. ಭವಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇತಿ ಭವಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಭವಸಂಯೋಜನಾನಞ್ಚ ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಏತಂ ಖೋ ಪರಮಂ ಞಾಣನ್ತಿ ಏತಂ ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣಂ ಪರಮಞಾಣಂ ನಾಮ. ಸುಖಮನುತ್ತರನ್ತಿ ಏತದೇವ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖಂ ಅನುತ್ತರಂ ಸುಖಂ ನಾಮ. ಆಣಣ್ಯಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಣಣಾನಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಉತ್ತಮಅಣಣೋ, ತಸ್ಮಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಆಣಣ್ಯಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲೇನ ದೇಸನಾಯ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥೇತ್ವಾ ಗಾಥಾಸು ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತನ್ತಿ.

೪. ಮಹಾಚುನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ಚತುತ್ಥೇ ಚೇತೀಸೂತಿ ಚೇತಿರಟ್ಠೇ. ಸಯಂಜಾತಿಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಿಗಮೇ. ಮಹಾಚುನ್ದೋತಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕೋ. ಧಮ್ಮೇ ಯೋಗೋ ಅನುಯೋಗೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ. ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಝಾಯೀ. ಅಪಸಾದೇನ್ತೀತಿ ಘಟ್ಟೇನ್ತಿ ಹಿಂಸನ್ತಿ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ. ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿಆದೀನಿ ಉಪಸಗ್ಗವಸೇನ ವಡ್ಢಿತಾನಿ. ಕಿಮಿಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಕಿನ್ತಿಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಕಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಅಮತಂ ಧಾತುಂ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಮರಣವಿರಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಂ ನಾಮಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಗಮ್ಭೀರಂ ಅತ್ಥಪದನ್ತಿ ಗುಳ್ಹಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಾದಿಅತ್ಥಂ. ಪಞ್ಞಾಯ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ ಸಮ್ಮಸನಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಪಿ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಪಞ್ಞಾಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ.

೫-೬. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೪೭-೪೮. ಪಞ್ಚಮೇ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ. ಲೋಭೋತಿಆದೀಹಿ ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ಲೋಭಧಮ್ಮಾತಿಆದೀಹಿ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಕಾ ಧಮ್ಮಾ. ಛಟ್ಠೇ ಕಾಯಸನ್ದೋಸನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರಸ್ಸ ದುಸ್ಸನಾಕಾರಂ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮೇಸು ದ್ವೀಸು ಸುತ್ತೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾವ ಕಥಿತಾ.

೭. ಖೇಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯. ಸತ್ತಮೇ ವುಸಿತವಾತಿ ವುತ್ಥಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ. ಕತಕರಣೀಯೋತಿ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಓಹಿತಭಾರೋತಿ ಖನ್ಧಭಾರಂ ಕಿಲೇಸಭಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಭಾರಞ್ಚ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋತಿ ಸದತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತಂ, ತಂ ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋತಿ ಖೀಣಭವಬನ್ಧನೋ. ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ಕಾರಣೇನ ಜಾನಿತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ವಾತಿಆದೀಹಿ ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನಾದಯೋ ತಯೋ ಮಾನಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅತ್ಥಿ ಸದಿಸೋ, ಅತ್ಥಿ ಹೀನೋ’’ತಿ ಮಾನೋ ಹೋತಿ. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿಆದೀಹಿಪಿ ತೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ‘‘ಅಹಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅಹಂ ಸದಿಸೋ, ಅಹಂ ಹೀನೋ, ಅಞ್ಞೇ ಸೇಯ್ಯಾದಯೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮಾನೋ ಹೋತಿ.

ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸೂತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಅಚಿರಂಯೇವ ಪಕ್ಕನ್ತೇಸು. ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಹಸಮಾನಕಾ ಮಞ್ಞೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಹಸಮಾನಾ ವಿಯ ಕಥೇನ್ತಿ. ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ನ ಉಸ್ಸೇಸು ನ ಓಮೇಸು, ಸಮತ್ತೇ ನೋಪನೀಯರೇತಿ ಏತ್ಥ ಉಸ್ಸಾತಿ ಉಸ್ಸಿತತಾ ಸೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಾ. ಓಮಾತಿ ಹೀನಾ. ಸಮತ್ತೋತಿ ಸದಿಸೋ. ಇತಿ ಇಮೇಸು ತೀಸುಪಿ ಸೇಯ್ಯಹೀನಸದಿಸೇಸು ಖೀಣಾಸವಾ ಮಾನೇನ ನ ಉಪನೀಯರೇ, ನ ಉಪನೇನ್ತಿ, ನ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿ ಖೀಣಾ ತೇಸಂ ಜಾತಿ. ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ವುತ್ಥಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಚರನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನೇಹಿ ವಿಮುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಚರನ್ತಿ. ಸುತ್ತೇಪಿ ಗಾಥಾಯಮ್ಪಿ ಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ.

೮. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತೀತಿ ಹತೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಹೋತಿ. ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸಾತಿ ವಿಪನ್ನಸೀಲಸ್ಸ. ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ತರುಣವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ. ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋತಿ ಏತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ, ವಿರಾಗೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ. ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೀಲಾನುರಕ್ಖಣಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಕಥಿತೋ.

೯. ಆನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ನವಮೇ ಕಿತ್ತಾವತಾತಿ ಕಿತ್ತಕೇನ. ಅಸ್ಸುತಞ್ಚೇವಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಸ್ಸುತಪುಬ್ಬಂ. ನ ಸಮ್ಮೋಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ವಿನಾಸಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಸಮ್ಫುಟ್ಠಪುಬ್ಬಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಫುಸಿತಪುಬ್ಬಾ. ಸಮುದಾಚರನ್ತೀತಿ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ. ಅವಿಞ್ಞಾತಞ್ಚ ವಿಜಾನಾತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅವಿಞ್ಞಾತಕಾರಣಂ ಜಾನಾತಿ. ಪರಿಯಾಪುಣಾತೀತಿ ವಳಞ್ಜೇತಿ ಕಥೇತಿ. ದೇಸೇತೀತಿ ಪಕಾಸೇತಿ. ಪರಂ ವಾಚೇತೀತಿ ಪರಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತಿ.

ಆಗತಾಗಮಾತಿ ದೀಘಾದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಆಗಮೋ ಆಗತೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಗತಾಗಮಾ. ಧಮ್ಮಧರಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಧರಾ. ವಿನಯಧರಾತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಧರಾ. ಮಾತಿಕಾಧರಾತಿ ದ್ವೇಪಾತಿಮೋಕ್ಖಧರಾ. ಪರಿಪುಚ್ಛತೀತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಪರಿಪಞ್ಹತೀತಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿತುಲತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ. ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಥನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಇದಂ ಅನುಸನ್ಧಿಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಕಥಂ ಹೋತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಕ್ವತ್ಥೋತಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅವಿವಟನ್ತಿ ಅವಿವರಿತಂ. ವಿವರನ್ತೀತಿ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸೂತಿ ಕಙ್ಖಾಯ ಕಾರಣಭೂತೇಸು. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸ್ವೇವ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೋ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೧೦. ಖತ್ತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ದಸಮೇ ಭೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯಾತಿ ಭೋಗಸಂಹರಣತ್ಥಂ ಠಪಿತಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪವತ್ತಅಜ್ಝಾಸಯಾ. ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾತಿ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಮಾತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ಥಾಯ ಪವತ್ತೂಪವಿಚಾರಾ. ಅಯಮೇವ ನೇಸಂ ವಿಚಾರೋ ಚಿತ್ತೇ ಉಪವಿಚರತಿ. ಬಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾತಿ ಬಲಕಾಯಾಧಿಟ್ಠಾನಾ. ಬಲಕಾಯಞ್ಹಿ ಲದ್ಧಾ ತೇ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಪಥವಿಭಿನಿವೇಸಾತಿ ಪಥವಿಸಾಮಿನೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏವಂ ಪಥವಿಅತ್ಥಾಯ ಕತಚಿತ್ತಾಭಿನಿವೇಸಾ. ಇಸ್ಸರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾತಿ ರಜ್ಜಾಭಿಸೇಕಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಅಭಿಸೇಕಞ್ಹಿ ಪತ್ವಾ ತೇ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸೇಸಪದೇಸು ಪನೇತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಾವ ಮನ್ತೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಪ್ಪಂ, ಇತ್ಥೀ ಕುಲದಾಯಜ್ಜಸಾಮಿಕಂ ಪುತ್ತಂ, ಚೋರಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಆವುಧಸತ್ಥಂ, ಸಮಣಾ ಸೀಲಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮನ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಾತಿಆದೀನಿ ವುತ್ತಾನಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಞ್ಚ ‘‘ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಪತ್ತೇ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ತೇ ಯಞ್ಞಾಭಿನಿವೇಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಿಯೋಸಾನಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಕಮ್ಮನ್ತಕರಣತ್ಥಾಯ ಮನೋ ಏತೇಸಂ ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಕಮ್ಮನ್ತಾಭಿನಿವೇಸಾ. ಕಮ್ಮೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ನಿಟ್ಠಿತಕಮ್ಮನ್ತಪರಿಯೋಸಾನಾ.

ಪುರಿಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಾತಿ ಪುರಿಸೇಸು ಪವತ್ತಅಜ್ಝಾಸಯಾ. ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥಾಯ ಮನೋ ಉಪವಿಚರತಿ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಅಲಙ್ಕಾರೂಪವಿಚಾರಾ. ಅಸಪತ್ತೀ ಹುತ್ವಾ ಏಕಿಕಾವ ಘರೇ ವಸೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏವಮಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಅಸಪತ್ತೀಭಿನಿವೇಸಾ. ಘರಾವಾಸಿಸ್ಸರಿಯೇ ಲದ್ಧೇ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ಇಸ್ಸರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾ.

ಪರಭಣ್ಡಸ್ಸ ಆದಾನೇ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆದಾನಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ. ಗಹನೇ ನಿಲೀಯನಟ್ಠಾನೇ ಏತೇಸಂ ಮನೋ ಉಪವಿಚರತೀತಿ ಗಹನೂಪವಿಚಾರಾ. ಅನ್ಧಕಾರತ್ಥಾಯ ಏತೇಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಅನ್ಧಕಾರಾಭಿನಿವೇಸಾ. ಅದಸ್ಸನಪ್ಪತ್ತಾ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅದಸ್ಸನಪರಿಯೋಸಾನಾ.

ಅಧಿವಾಸನಕ್ಖನ್ತಿಯಞ್ಚ ಸುಚಿಭಾವಸೀಲೇ ಚ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ. ಅಕಿಞ್ಚನಭಾವೇ ನಿಗ್ಗಹಣಭಾವೇ ಚಿತ್ತಂ ಏತೇಸಂ ಅಭಿನಿವಿಸತೀತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಭಿನಿವೇಸಾ. ನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತಾ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯೋಸಾನಾ.

೧೧. ಅಪ್ಪಮಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ಏಕಾದಸಮೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ. ಜಙ್ಗಲಾನಂ ಪಾಣಾನನ್ತಿ ಪಥವೀತಲಚಾರೀನಂ ಸಪಾದಕಪಾಣಾನಂ. ಪದಜಾತಾನೀತಿ ಪದಾನಿ. ಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಓಧಾನಂ ಉಪನಿಕ್ಖೇಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತೀತಿ ಸೇಟ್ಠಂ ಅಕ್ಖಾಯತಿ. ಪಬ್ಬಜಲಾಯಕೋತಿ ಪಬ್ಬಜತಿಣಚ್ಛೇದಕೋ. ಓಧುನಾತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಮುಖಂ ಧುನಾತಿ. ನಿಧುನಾತೀತಿ ಉಭೋಹಿ ಪಸ್ಸೇಹಿ ಧುನಾತಿ. ನಿಚ್ಛಾದೇತೀತಿ ಬಾಹಾಯ ವಾ ಪಹರತಿ, ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಪಹರತಿ. ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಯಾತಿ ಅಮ್ಬಫಲಪಿಣ್ಡಿಯಾ. ವಣ್ಟೂಪನಿಬನ್ಧನಾನೀತಿ ವಣ್ಟೇ ಉಪನಿಬನ್ಧನಾನಿ, ವಣ್ಟೇ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಿ. ತದನ್ವಯಾನಿ ಭವನ್ತೀತಿ ವಣ್ಟಾನುವತ್ತಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿದಣ್ಡಕಾನುವತ್ತಕಾನಿ ಭವನ್ತೀತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ಖುದ್ದರಾಜಾನೋತಿ ಖುದ್ದಕರಾಜಾನೋ, ಪಕತಿರಾಜಾನೋ ವಾ.

೧೨. ಧಮ್ಮಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೪. ದ್ವಾದಸಮೇ ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬೇಸು. ಸತ್ತಸು ವಿಹಾರೇಸೂತಿ ಸತ್ತಸು ಪರಿವೇಣೇಸು. ಪರಿಭಾಸತೀತಿ ಪರಿಭವತಿ ಭಯಂ ಉಪದಂಸೇತಿ. ವಿಹಿಂಸತೀತಿ ವಿಹೇಠೇತಿ. ವಿತುದತೀತಿ ವಿಜ್ಝತಿ. ರೋಸೇತಿ ವಾಚಾಯಾತಿ ವಾಚಾಯ ಘಟ್ಟೇತಿ. ಪಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ದಿಸಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ನ ಸಣ್ಠಹನ್ತೀತಿ ನಪ್ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತಿ. ರಿಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಛಡ್ಡೇನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯಾಮಾತಿ ನೀಹರೇಯ್ಯಾಮ. ಹನ್ದಾತಿ ವವಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಅಲನ್ತಿ ಯುತ್ತಮೇತಂ, ಯಂ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ತೇ ಇಮಿನಾತಿ ಕಿಂ ತವ ಇಮಿನಾ ಜಾತಿಭೂಮಿಯಂ ವಾಸೇನ. ತೀರದಸ್ಸಿಂ ಸಕುಣನ್ತಿ ದಿಸಾಕಾಕಂ. ಮುಞ್ಚನ್ತೀತಿ ದಿಸಾದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಸಾಮನ್ತಾತಿ ಅವಿದೂರೇ. ಸಮನ್ತಾತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸಮನ್ತತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಭಿನಿವೇಸೋತಿ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತಸಾಖಾನಂ ನಿವೇಸೋ. ಮೂಲಸನ್ತಾನಕಾನನ್ತಿ ಮೂಲಾನಂ ನಿವೇಸೋ.

ಆಳ್ಹಕಥಾಲಿಕಾತಿ ತಣ್ಡುಲಾಳ್ಹಕಸ್ಸ ಭತ್ತಪಚನಥಾಲಿಕಾ. ಖುದ್ದಂ ಮಧುನ್ತಿ ಖುದ್ದಮಕ್ಖಿಕಾಹಿ ಕತಂ ದಣ್ಡಕಮಧುಂ. ಅನೇಲಕನ್ತಿ ನಿದ್ದೋಸಂ. ನ ಚ ಸುದಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಫಲಾನಿ ಹಿಂಸನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಫಲಾನಿ ನ ಹಿಂಸನ್ತಿ. ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಮೂಲಂ ವಾ ತಚಂ ವಾ ಪತ್ತಂ ವಾ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಾಖಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಪತಿತಾನೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಅಞ್ಞಸ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಗತಮ್ಪಿ ‘‘ನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಖಾಯ ಫಲ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ನೋ ಖಾದನ್ತಿ. ಯಾವದತ್ಥಂ ಭಕ್ಖಿತ್ವಾತಿ ಕಣ್ಠಪ್ಪಮಾಣೇನ ಖಾದಿತ್ವಾ. ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಛತ್ತಪ್ಪಮಾಣಮತ್ತಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಛಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯೋ ಹಿ ನಾಮ. ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಕ್ಕನ್ತೋ. ನಾದಾಸೀತಿ ದೇವತಾಯ ಆನುಭಾವೇನ ಫಲಮೇವ ನ ಗಣ್ಹಿ. ಏವಞ್ಹಿ ಸಾ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ.

ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಜನಪದವಾಸೀಹಿ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ರುಕ್ಖೋ ಫಲಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ನು ಖೋ ದೋಸೋ ತುಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನೇವ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ನ ಜಾನಪದಾನಂ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಜಿತೇ ಅಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನ ವತ್ತತಿ, ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ ರುಕ್ಖೋ ನ ಫಲಿತೋ, ಸಕ್ಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಯೇನ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಪವತ್ತೇಸೀತಿ ಪರಿವತ್ತೇಸಿ. ಉಮ್ಮೂಲಮಕಾಸೀತಿ ಉದ್ಧಂಮೂಲಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಪಿ ನು ತ್ವನ್ತಿ ಅಪಿ ನು ತವ. ಅಟ್ಠಿತಾಯೇವಾತಿ ಅಟ್ಠಿತಾಯ ಏವ. ಸಚ್ಛವೀನೀತಿ ಸಮಾನಚ್ಛವೀನಿ ಪಕತಿಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾನಿ. ನ ಪಚ್ಚಕ್ಕೋಸತೀತಿ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ. ರೋಸನ್ತನ್ತಿ ಘಟ್ಟೇನ್ತಂ. ಭಣ್ಡನ್ತನ್ತಿ ಪಹರನ್ತಂ.

ಸುನೇತ್ತೋತಿ ನೇತ್ತಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅಕ್ಖೀನಿ, ತೇಸಂ ಸುನ್ದರತಾಯ ಸುನೇತ್ತೋ. ತಿತ್ಥಕರೋತಿ ಸುಗತಿಓಗಾಹನತಿತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಕೋ. ವೀತರಾಗೋತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ವಿಗತರಾಗೋ. ಪಸವತೀತಿ ಪಟಿಲಭತಿ. ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸೋತಾಪನ್ನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖನ್ತಿನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಖಣನಂ. ಯಥಾಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸೂತಿ ಯಥಾ ಇಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಅಕ್ಕೋಸನಪರಿಭಾಸನಂ, ಅಞ್ಞಂ ಏವರೂಪಂ ಗುಣಖನ್ತಿಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ನೋ ಸಮಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಸಮಜನೋ ನಾಮ ಸಕಜನೋ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಾ ನ ನೋ ಸಕೇಸು ಸಮಾನಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಚಿತ್ತಾನಿ ಪದುಟ್ಠಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ.

ಜೋತಿಪಾಲೋ ಚ ಗೋವಿನ್ದೋತಿ ನಾಮೇನ ಜೋತಿಪಾಲೋ ಠಾನೇನ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ. ಸತ್ತಪುರೋಹಿತೋತಿ ರೇಣುಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಪುರೋಹಿತೋ. ಅಹಿಂಸಕಾ ಅತೀತಂಸೇತಿ ಏತೇ ಛ ಸತ್ಥಾರೋ ಅತೀತಂಸೇ ಅಹಿಂಸಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ನಿರಾಮಗನ್ಧಾತಿ ಕೋಧಾಮಗನ್ಧೇನ ನಿರಾಮಗನ್ಧಾ. ಕರುಣೇವಿಮುತ್ತಾತಿ ಕರುಣಜ್ಝಾನೇ ಅಧಿಮುತ್ತಾ, ಕರುಣಾಯ ಚ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಚ ಠಿತಾ. ಯೇತೇತಿ ಏತೇ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ನ ಸಾಧುರೂಪಂ ಆಸೀದೇತಿ ಸಾಧುಸಭಾವಂ ನ ಘಟ್ಟೇಯ್ಯ. ದಿಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಪ್ಪಹಾಯಿನನ್ತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಗತಪ್ಪಹಾಯಿನಂ. ಸತ್ತಮೋತಿ ಅರಹತ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತಮೋ. ಅವೀತರಾಗೋತಿ ಅವಿಗತರಾಗೋ. ಏತೇನ ಅನಾಗಾಮಿಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಮುದೂತಿ ಪಞ್ಚ ವಿಪಸ್ಸನಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಮುದೂನಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ತಾನಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಂ ಉಪಾದಾಯ ಮುದೂನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹಞಾಣಂ. ಪುಬ್ಬೇವ ಉಪಹಞ್ಞತೀತಿ ಪಠಮತರಞ್ಞೇವ ಉಪಹಞ್ಞತಿ. ಅಕ್ಖತೋತಿ ಗುಣಖಣನೇನ ಅಕ್ಖತೋ ಅನುಪಹತೋ ಹುತ್ವಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.