೧. ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ

೧. ಆಹುನೇಯ್ಯವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಆಹುನೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧. ಛಕ್ಕನಿಪಾತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖು. ನೇವ ಸುಮನೋ ಹೋತಿ ನ ದುಮ್ಮನೋತಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ರಾಗಸಹಗತೇನ ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ಸುಮನೋ ವಾ ಅನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ ದೋಸಸಹಗತೇನ ದೋಮನಸ್ಸೇನ ದುಮ್ಮನೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಮಜ್ಝತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಅಸಮಪೇಕ್ಖನೇನ ಅಞ್ಞಾಣುಪೇಕ್ಖಾಯ ಉಪೇಕ್ಖಕಭಾವಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸತತವಿಹಾರೋ ಕಥಿತೋ.

೨. ದುತಿಯಆಹುನೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨-೪. ದುತಿಯೇ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧನ್ತಿಆದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವುತ್ತಾನೇವ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವನ್ತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯೇನ ಅನಾಸವಂ, ನ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ವಿಯ ಅಭಾವೇನಾತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಕಥಿತಾ. ತತಿಯಚತುತ್ಥೇಸು ಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ.

೫-೭. ಆಜಾನೀಯಸುತ್ತತ್ತಯವಣ್ಣನಾ

೫-೭. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಙ್ಗೇಹೀತಿ ಗುಣಙ್ಗೇಹಿ. ಖಮೋತಿ ಅಧಿವಾಸಕೋ. ರೂಪಾನನ್ತಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಾನಂ. ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸರೀರವಣ್ಣೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಛಟ್ಠೇ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಕಾಯಬಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸತ್ತಮೇ ಜವಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಪದಜವೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ.

೮-೯. ಅನುತ್ತರಿಯಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೮-೯. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನುತ್ತರಿಯಾನೀತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಉತ್ತರಿತರೇನ ರಹಿತಾನಿ ನಿರುತ್ತರಾನಿ. ದಸ್ಸನಾನುತ್ತರಿಯನ್ತಿ ರೂಪದಸ್ಸನೇಸು ಅನುತ್ತರಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬಪದೇಸು. ಹತ್ಥಿರತನಾದೀನಞ್ಹಿ ದಸ್ಸನಂ ನ ದಸ್ಸನಾನುತ್ತರಿಯಂ, ನಿವಿಟ್ಠಸದ್ಧಸ್ಸ ಪನ ನಿವಿಟ್ಠಪೇಮವಸೇನ ದಸಬಲಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಕಸಿಣಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸನಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಖತ್ತಿಯಾದೀನಂ ಗುಣಕಥಾಸವನಂ ನ ಸವನಾನುತ್ತರಿಯಂ, ನಿವಿಟ್ಠಸದ್ಧಸ್ಸ ಪನ ನಿವಿಟ್ಠಪೇಮವಸೇನ ತಿಣ್ಣಂ ವಾ ರತನಾನಂ ಗುಣಕಥಾಸವನಂ ತೇಪಿಟಕಬುದ್ಧವಚನಸವನಂ ವಾ ಸವನಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಮಣಿರತನಾದೀನಂ ಲಾಭೋ ನ ಲಾಭಾನುತ್ತರಿಯಂ, ಸತ್ತವಿಧಅರಿಯಧನಲಾಭೋ ಪನ ಲಾಭಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದಿಸಿಕ್ಖನಂ ನ ಸಿಕ್ಖಾನುತ್ತರಿಯಂ, ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಸ್ಸ ಪೂರಣಂ ಪನ ಸಿಕ್ಖಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಖತ್ತಿಯಾದೀನಂ ಪಾರಿಚರಿಯಾ ನ ಪಾರಿಚರಿಯಾನುತ್ತರಿಯಂ, ತಿಣ್ಣಂ ಪನ ರತನಾನಂ ಪಾರಿಚರಿಯಾ ಪಾರಿಚರಿಯಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಖತ್ತಿಯಾದೀನಂ ಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ನ ಅನುಸ್ಸತಾನುತ್ತರಿಯಂ, ತಿಣ್ಣಂ ಪನ ರತನಾನಂ ಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ಅನುಸ್ಸತಾನುತ್ತರಿಯಂ ನಾಮ. ಇತಿ ಇಮಾನಿ ಛ ಅನುತ್ತರಿಯಾನಿ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ. ನವಮೇ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತೀತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಾರಮ್ಮಣಾ ಸತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೦. ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦. ದಸಮೇ ಮಹಾನಾಮೋತಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಚೂಳಪಿತು ಪುತ್ತೋ ಏಕೋ ಸಕ್ಯರಾಜಾ. ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ದಾಸಪರಿಜನಪರಿವುತೋ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಸತ್ಥಾ, ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಅರಿಯಫಲಂ ಅಸ್ಸ ಆಗತನ್ತಿ ಆಗತಫಲೋ. ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಸಾಸನಂ ಏತೇನ ವಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾತಸಾಸನೋ. ಇತಿ ಅಯಂ ರಾಜಾ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ನೇವಸ್ಸ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತನ್ತಿ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇನ ರಾಗೇನ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ. ಉಜುಗತನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಉಜುಕಮೇವ ಗತಂ. ತಥಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ ತಥಾಗತಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ. ಅತ್ಥವೇದನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ. ಧಮ್ಮವೇದನ್ತಿ ಪಾಳಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ. ಧಮ್ಮೂಪಸಞ್ಹಿತನ್ತಿ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಪಮುದಿತಸ್ಸಾತಿ ದುವಿಧೇನ ಪಾಮೋಜ್ಜೇನ ಪಮುದಿತಸ್ಸ. ಪೀತಿ ಜಾಯತೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ಪೀತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ. ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ನಾಮಕಾಯೋ ಚ ಕರಜಕಾಯೋ ಚ ದರಥಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಸುಖನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸುಖಂ. ಸಮಾಧಿಯತೀತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಸಮ್ಮಾ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ. ವಿಸಮಗತಾಯ ಪಜಾಯಾತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹವಿಸಮಗತೇಸು ಸತ್ತೇಸು. ಸಮಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಸಮಂ ಉಪಸಮಂ ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ. ಸಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾಯಾತಿ ಸದುಕ್ಖಾಯ. ಧಮ್ಮಸೋತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಙ್ಖಾತಂ ಧಮ್ಮಸೋತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ. ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಬ್ರೂಹೇತಿ ವಡ್ಢೇತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತಿ ಮಹಾನಾಮೋ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ತಮೇವ ಕಥೇಸಿ. ಏವಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೋತಾಪನ್ನೋವ ಕಥಿತೋತಿ.

ಆಹುನೇಯ್ಯವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಸಾರಣೀಯವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಸಾರಣೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಾರಣೀಯಾತಿ ಸರಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಾ. ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ವಚೀಕಮ್ಮಮನೋಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಾನಿ ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇನ ಆಗತಾನಿ, ಗಿಹೀಸುಪಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಹಿ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಧಮ್ಮಪೂರಣಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಬೋಧಿವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಗಮನಂ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ, ಪತ್ತಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ, ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನಂ, ಅನುಗಮನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಆಚಾರಪಣ್ಣತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪನಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಕಥನಂ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ತೇಪಿಟಕಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ‘‘ಚೇತಿಯವನ್ದನಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಬೋಧಿವನ್ದನಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ದೀಪಮಾಲಾಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸಾಮ, ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದಸ್ಸಾಮ, ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಅಜ್ಜ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದಸ್ಸಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಖಾದನೀಯಾದೀನಿ ಸಂವಿದಹಥ, ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಪಾನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಥ, ಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆನೇಥ, ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿಆದಿವಚನಕಾಲೇ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಕತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಚ. ತತ್ಥ ನವಕಾನಂ ಚೀವರಕಮ್ಮಾದೀಸು ಸಹಾಯಭಾವಗಮನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ, ಥೇರಾನಂ ಪನ ಪಾದಧೋವನದಾನಾದಿಭೇದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಉಭಯೇಹಿಪಿ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ದಾರುಭಣ್ಡಾದೀನಂ ತೇಸು ಅವಞ್ಞಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ವಿಯ ಪಟಿಸಾಮನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ‘‘ದೇವತ್ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ವಚನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ವಿಹಾರೇ ಅಸನ್ತಂ ಪನ ಪಟಿಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಕಹಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇವತ್ಥೇರೋ, ಕಹಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ, ಕದಾ ನು ಖೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮಮಾಯನವಚನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಮೇತ್ತಾಸಿನೇಹಸಿನಿದ್ಧಾನಿ ಪನ ನಯನಾನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೇನ ಮುಖೇನ ಓಲೋಕನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ‘‘ದೇವತ್ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅರೋಗೋ ಹೋತು ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ’’ತಿ ಸಮನ್ನಾಹರಣಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಲಾಭಾತಿ ಚೀವರಾದಯೋ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾ. ಧಮ್ಮಿಕಾತಿ ಕುಹನಾದಿಭೇದಂ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯವತ್ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಅನ್ತಮಸೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಮತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಗತಂ ದ್ವತ್ತಿಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಆಮಿಸಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಪಟಿವಿಭತ್ತಞ್ಚ. ತತ್ಥ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ಪಟಿವಿಭಜನಂ ಆಮಿಸಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಅಸುಕಸ್ಸ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಭಜನಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ಯೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀ ನಾಮ. ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಧಾರಣಭೋಗಿನೋ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ ಲಭತಿ, ತಂ ತಂ ನೇವ ಲಾಭೇನಲಾಭಂ-ನಿಜಿಗೀಸನತಾಮುಖೇನ ಗಿಹೀನಂ ದೇತಿ, ನ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚ ‘‘ಸಙ್ಘೇನ ಸಾಧಾರಣಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಘಣ್ಟಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸತಿ.

ಇಮಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಂ ಕೋ ಪೂರೇತಿ, ಕೋ ನ ಪೂರೇತಿ? ದುಸ್ಸೀಲೋ ತಾವ ನ ಪೂರೇತಿ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಸೀಲವನ್ತಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಪನ ವತ್ತಂ ಅಖಣ್ಡೇನ್ತೋ ಪೂರೇತಿ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ತಂ – ಯೋ ಹಿ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಮಾತು ವಾ ಪಿತು ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ವಾ ದೇತಿ, ಸೋ ದಾತಬ್ಬಂ ದೇತಿ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಪನಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ, ಪಲಿಬೋಧಜಗ್ಗನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಹಿ ಮುತ್ತಪಲಿಬೋಧಸ್ಸ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನ ಪನ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ದೇನ್ತೇನ ಗಿಲಾನಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಆಗನ್ತುಕಗಮಿಕಾನಞ್ಚೇವ ನವಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ. ಏತೇಸಂ ದತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಅದತ್ವಾ ಯೋ ಯತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ತತ್ತಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅವಸಿಟ್ಠೇ ಅಸತಿ ಪುನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ, ತಂ ತಂ ದತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಸೀಲವನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಅದಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಸುಪೂರೋ ಹೋತಿ, ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಹಿ ಪರಿಸಾಯ ಯೋ ಅಞ್ಞತೋ ಲಭತಿ, ಸೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಞ್ಞತೋ ಅಲಭನ್ತೋಪಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹತಿ, ನ ಅತಿರೇಕಂ. ಅಯಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ದ್ವಾದಸಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ಪೂರೇತಿ, ನ ತತೋ ಓರಂ. ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವಾದಸಮೇ ವಸ್ಸೇ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪೂರಂ ಪತ್ತಂ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಚ ‘‘ಕಸ್ಸೇಸೋ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಆಹರಥ ನ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ರಿತ್ತಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ರಿತ್ತಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಅಸೇಸೇತ್ವಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸೂ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಪುನ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸಸದಿಸೋ ಹೇಸ, ಸಕಿಂ ಖಣ್ಡೇ ಜಾತೇ ಪುನ ಪೂರೇತಬ್ಬೋವ. ಯೋ ಪನ ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ, ಯಸ್ಸ ಮೇ ಪತ್ತಗತಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾವ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಜನೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ಪೂರಿತಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ನೇವ ಇಸ್ಸಾ ನ ಮಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಸುಲಭಪಚ್ಚಯೋ. ಪತ್ತಗತಮಸ್ಸ ದಿಯ್ಯಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಖೀಯತಿ, ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಲಭತಿ, ಭಯೇ ವಾ ಛಾತಕೇ ವಾ ಪತ್ತೇ ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ – ಸೇನಗಿರಿವಾಸೀ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಮಹಾಗಿರಿಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತಿ, ಪಞ್ಞಾಸ ಮಹಾಥೇರಾ ನಾಗದೀಪಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಗಿರಿಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲದ್ಧಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಥೇರೋ ಪವಿಸನ್ತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಲದ್ಧಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ವಿಚರಿಮ್ಹಾ, ಆವುಸೋತಿ. ಸೋ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯಾವಾಹಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ, ತಾವ ಇಧೇವ ಹೋಥಾ’’ತಿ. ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾಸ ಜನಾ ಪತ್ತತೇಮನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಮ್ಹಾತಿ. ಭನ್ತೇ, ನೇವಾಸಿಕಾ ನಾಮ ಪಟಿಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಲಭನ್ತಾಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಸಭಾಗಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ. ಥೇರಾ ಆಗಮೇಸುಂ. ಥೇರೋ ಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ. ಧುರಗೇಹೇಯೇವ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಖೀರಭತ್ತಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ಠಿತಾ ಥೇರಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಸ್ಸೇವ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ಥೇರಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಂ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏತ್ತಕೇಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲದ್ಧಂ, ಅಯಂ ಸೀಘಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಸೇಸಾನಂ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಥೇರೋ ಓಲೋಕನಾಕಾರೇನೇವ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲದ್ಧೋ, ನಿಕ್ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಯಾವದತ್ಥಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಿ.

ಅಥ ನಂ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಥೇರಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕದಾ, ಆವುಸೋ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ? ನತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋತಿ. ಝಾನಲಾಭೀಸಿ, ಆವುಸೋತಿ. ಏತಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನತ್ಥೀತಿ? ನನು, ಆವುಸೋ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಿತೋ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀತಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಯ್ಹನ್ತಿ. ಇದಂ ತಾವ ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಅಯಮೇವ ಪನ ಥೇರೋ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತೇ ಗಿರಿಭಣ್ಡಮಹಾಪೂಜಾಯ ದಾನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಾನೇ ಕಿಂ ವರಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ದ್ವೇ ಸಾಟಕಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಏತೇ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ? ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಏಕೋ ದಹರೋ ಏವಂ ವದತೀ’’ತಿ. ‘‘ದಹರಸ್ಸ ಏವಂ ಚಿತ್ತಂ, ಮಹಾಥೇರಾನಂ ಪನ ಸುಖುಮಸಾಟಕಾ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಥೇರಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಿತೇ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿತಾಪಿ ತೇ ಸಾಟಕಾ ಹತ್ಥಂ ನಾರೋಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇವ ಆರೋಹನ್ತಿ. ದಹರಸ್ಸ ದಾನಕಾಲೇ ಪನ ಹತ್ಥಂ ಆರುಳ್ಹಾ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದಹರಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಹರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಕದಾ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪರಿಯಾಯೇನಪಿ ಅಸನ್ತಂ ಅವದನ್ತೋ ‘‘ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಆಹ. ನನು, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇವ ಅವಚುತ್ಥಾತಿ. ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಅಹಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಇದಂ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಸ್ಸಭಯೇ ಪನ ಭಾತರಗಾಮವಾಸಿನೋ ನಾಗತ್ಥೇರಿಯಾ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಥೇರೀ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ‘‘ಅತಿವಿಯ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸೋ ಗಾಮೋ, ಉಪಧಾರೇಥ ತಾವಾ’’ತಿ ದಹರಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಹ. ತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಥೇರಿಯಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ತೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅತ್ತನೋ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇಸುಯೇವ ಯೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ದ್ವಾದಸನ್ನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಮಾ ಗಚ್ಛಥ, ನಿಚ್ಚಂ ಇಧೇವ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಿಯಾ ಪನ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ನಾಗತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ. ಸೋ ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಭಯಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಯಾಪೇತುಂ, ಪರತೀರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮೋವ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ಥೇರಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಾತರಗಾಮಂ ಆಗತೋ. ಥೇರೀ ‘‘ಥೇರಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಏಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಿಂಸು.

ಥೇರೀ ಪುನದಿವಸೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಧಮ್ಮಿಕೋ, ತಾತ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ. ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀತಿ? ಸಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿ, ಪತ್ತೋ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಸತ್ತತಾಲಮತ್ತೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಭತ್ತಮೇವ ಥೇರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಭಯಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನ ಹೋತಿ, ಭಯೇ ವೂಪಸನ್ತೇ ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥಯಮಾನೋ, ‘ಭೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನೀಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವೀತಿನಾಮಯಿತ್ಥಾ’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುವದಿಯಮಾನೋ ಸನ್ಥಮ್ಭಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ ಥೇರಿಯೋ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ.

ರುಕ್ಖದೇವತಾಪಿ ‘‘ಸಚೇ ಥೇರೋ ಥೇರಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನ ತಂ ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯಮಾನಾ ಠತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಗಮನಂ ದಿಸ್ವಾ ರುಕ್ಖಾ ಓರುಯ್ಹ ‘‘ಪತ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂಯೇವ ಆನೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ದ್ವಾದಸ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಇದಂ ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು. ತತ್ರ ಹಿ ಥೇರೀ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಖಣ್ಡಾನೀತಿಆದೀಸು ಯಸ್ಸ ಸತ್ತಸು ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಆದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಅನ್ತೇ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಪರಿಯನ್ತೇ ಛಿನ್ನಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಖಣ್ಡಂ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವೇಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಛಿದ್ದಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಛಿದ್ದಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ವಾ ಉಟ್ಠಿತೇನ ವಿಸಭಾಗವಣ್ಣೇನ ಕಾಳರತ್ತಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರವಣ್ಣಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಸಬಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ವಿಸಭಾಗಬಿನ್ದುವಿಚಿತ್ರಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಕಮ್ಮಾಸಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಸಬಲಾನಿ ಅಕಮ್ಮಾಸಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ತಣ್ಹಾದಾಸಬ್ಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವಕರಣತೋ ಭುಜಿಸ್ಸಾನಿ, ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಪಸತ್ಥತ್ತಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾನಿ, ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ತ್ವಂ ಆಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಪರಾಮಟ್ಠುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಚ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾನಿ, ಉಪಚಾರಸಮಾಧಿಂ ಅಪ್ಪನಾಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಸಂವತ್ತಯನ್ತೀತಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತೀತಿ ತೇಸು ತೇಸು ದಿಸಾಭಾಗೇಸು ವಿಹರನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾನಭಾವೂಪಗತಸೀಲೋ ವಿಹರತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಞ್ಹಿ ಸೀಲಂ ಸಮುದ್ದನ್ತರೇಪಿ ದೇವಲೋಕೇಪಿ ವಸನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಸೀಲೇನ ಸಮಾನಮೇವ ಹೋತಿ, ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಸೀಲೇ ನಾನತ್ತಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಅರಿಯಾತಿ ನಿದ್ದೋಸಾ. ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ. ತಕ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ತಥಾಕಾರೀ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಕ್ಖಯತ್ಥಂ. ದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞಗತೋತಿ ಸಮಾನದಿಟ್ಠಿಭಾವಂ ಉಪಗತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ.

೨. ದುತಿಯಸಾರಣೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨. ದುತಿಯೇ ಯೋ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಪೂರೇತಿ, ತಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಪಿಯಕರಣಾ. ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಗರುಕರಣಾ. ಸಙ್ಗಹಾಯಾತಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ. ಅವಿವಾದಾಯಾತಿ ಅವಿವದನತ್ಥಾಯ. ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾತಿ ಸಮಗ್ಗಭಾವತ್ಥಾಯ. ಏಕೀಭಾವಾಯಾತಿ ಏಕಭಾವತ್ಥಾಯ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣಾಯ. ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ವತ್ತನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ.

೩. ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩. ತತಿಯೇ ನಿಸ್ಸಾರಣೀಯಾ ಧಾತುಯೋತಿ ನಿಸ್ಸರಣಧಾತುಯೋವ. ಮೇತ್ತಾ ಹಿ ಖೋ ಮೇ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮೇಹಿ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಾ ಮೇತ್ತಾವ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ನಾಮ. ಭಾವಿತಾತಿ ವಡ್ಢಿತಾ. ಬಹುಲೀಕತಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕತಾ. ಯಾನೀಕತಾತಿ ಯುತ್ತಯಾನಸದಿಸಾ ಕತಾ. ವತ್ಥುಕತಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಾ ಕತಾ. ಅನುಟ್ಠಿತಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಿತಾ. ಪರಿಚಿತಾತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಚಿತಾ ಆಚಿತಾ ಉಪಚಿತಾ. ಸುಸಮಾರದ್ಧಾತಿ ಸುಪ್ಪಗುಣಕರಣೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾರದ್ಧಾ. ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಮಾ ಹೇವನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಭೂತಬ್ಯಾಕರಣಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಭಣೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಯದಿದಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ಯಾ ಅಯಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಇದಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ, ಬ್ಯಾಪಾದತೋ ನಿಸ್ಸಟಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋ ಪನ ಮೇತ್ತಾಯ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ತತಿಯಮಗ್ಗಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಪುನ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ತತಿಯಫಲೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಸ್ಸರಣಂ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅನಿಮಿತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ. ದೀಘಭಾಣಕಾ ಪನ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಪತ್ತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಸಾ ಹಿ ರಾಗನಿಮಿತ್ತಾದೀನಞ್ಚೇವ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾದೀನಞ್ಚ ನಿಚ್ಚನಿಮಿತ್ತಾದೀನಞ್ಚ ಅಭಾವಾ ಅನಿಮಿತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಾ. ನಿಮಿತ್ತಾನುಸಾರೀತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅನುಸರಣಸಭಾವಂ.

ಅಸ್ಮೀತಿ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ. ಅಯಮಹಮಸ್ಮೀತಿ ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ಅಯಂ ನಾಮ ಅಹಂ ಅಸ್ಮೀತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕತಂ ಹೋತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಕಥಂಕಥಾಸಲ್ಲನ್ತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಭೂತಂ ಕಥಂಕಥಾಸಲ್ಲಂ. ಮಾ ಹೇವನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯೋತಿ ಸಚೇ ತೇ ಪಠಮಮಗ್ಗವಜ್ಝಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅರಹತ್ತಬ್ಯಾಕರಣಂ ಮಿಚ್ಛಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಮಾ ಅಭೂತಂ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ ವಾರೇತಬ್ಬೋ. ಅಸ್ಮೀತಿ ಮಾನಸಮುಗ್ಘಾತೋತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ. ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ ದಿಟ್ಠೇ ಪುನ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ‘‘ಅಸ್ಮೀತಿ ಮಾನಸಮುಗ್ಘಾತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಅಭೂತಬ್ಯಾಕರಣಂ ನಾಮ ಕಥಿತಂ.

೪. ಭದ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ನ ಭದ್ದಕನ್ತಿ ನ ಲದ್ಧಕಂ. ತತ್ಥ ಯೋ ಹಿ ಭೀತಭೀತೋ ಮರತಿ, ತಸ್ಸ ನ ಭದ್ದಕಂ ಮರಣಂ ಹೋತಿ. ಯೋ ಅಪಾಯೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ನ ಭದ್ದಿಕಾ ಕಾಲಕಿರಿಯಾ ಹೋತಿ. ಕಮ್ಮಾರಾಮೋತಿಆದೀಸು ಆರಮಣಂ ಆರಾಮೋ, ಅಭಿರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಹಾರಕರಣಾದಿಮ್ಹಿ ನವಕಮ್ಮೇ ಆರಾಮೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮಾರಾಮೋ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಮ್ಮೇ ರತೋತಿ ಕಮ್ಮರತೋ. ತದೇವ ಕಮ್ಮಾರಾಮತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯುತ್ತೋತಿ ಅನುಯುತ್ತೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಏತ್ಥ ಚ ಭಸ್ಸನ್ತಿ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪೋ. ನಿದ್ದಾತಿ ಸೋಪ್ಪಂ. ಸಙ್ಗಣಿಕಾತಿ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಾ. ಸಾ ‘‘ಏಕಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ತತಿಯಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಂಸಗ್ಗೋತಿ ದಸ್ಸನಸವನಸಮುಲ್ಲಾಪಸಮ್ಭೋಗಕಾಯಸಂಸಗ್ಗವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ಸಂಸಟ್ಠಭಾವೋ. ಪಪಞ್ಚೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಮಾನವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ಮದನಾಕಾರಸಣ್ಠಿತೋ ಕಿಲೇಸಪಪಞ್ಚೋ. ಸಕ್ಕಾಯನ್ತಿ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಂ. ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿವಟುಮಪರಿಚ್ಛೇದಕರಣತ್ಥಂ. ಮಗೋತಿ ಮಗಸದಿಸೋ. ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಪದೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪದೇ. ಆರಾಧಯೀತಿ ಪರಿಪೂರಯಿ ತಂ ಸಮ್ಪಾದೇಸೀತಿ.

೫. ಅನುತಪ್ಪಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಅನುತಪ್ಪಾತಿ ಅನುಸೋಚಿತಬ್ಬಾ ಅನುತಾಪಕಾರೀ. ಇಮೇಸು ದ್ವೀಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಗಾಥಾಸು ಚ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೬. ನಕುಲಪಿತುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೬. ಛಟ್ಠೇ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋತಿ ಅಧಿಮತ್ತಗಿಲಾನೋ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಬ್ಯಾಧಿಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಇದಾನಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ಬ್ಯಾಧಿಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ಸಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ಸತಣ್ಹೋ. ನ ನಕುಲಮಾತಾತಿ ಏತ್ಥ ನ-ಕಾರೋ ನ ಸಕ್ಖತೀತಿ ಏವಂ ಪರಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಸನ್ಥರಿತುನ್ತಿ ನಿಚ್ಛಿದ್ದಂ ಕಾತುಂ, ಸಣ್ಠಪೇತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಣಿಂ ಓಲಿಖಿತುನ್ತಿ ಏಳಕಲೋಮಾನಿ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ವಿಜಟೇತ್ವಾ ವೇಣಿಂ ಕಾತುಂ.

ಅಞ್ಞಂ ಘರಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಞ್ಞಂ ಸಾಮಿಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ. ಸೋಳಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಗಹಟ್ಠಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮಾಚಿಣ್ಣನ್ತಿ ಇತೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಗಹಟ್ಠಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ಸಮಾಚಿಣ್ಣೋ. ದಸ್ಸನಕಾಮತರಾತಿ ಅತಿರೇಕೇನ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ. ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಸಚ್ಚೇನ ತವ ಸರೀರೇ ಬ್ಯಾಧಿ ಫಾಸು ಹೋತೂ’’ತಿ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಅಕಾಸಿ.

ಇದಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿಪಿ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕಾತುಂ ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪರಿಪೂರಕಾರಿನೀತಿ ಸಮತ್ತಕಾರಿನೀ. ಚೇತೋಸಮಥಸ್ಸಾತಿ ಸಮಾಧಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ. ಓಗಾಧಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಓಗಾಧಂ ಅನುಪ್ಪವೇಸಂ ಪತ್ತಾ. ಪತಿಗಾಧಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಪತಿಗಾಧಂ ಪತಿಟ್ಠಂ ಪತ್ತಾ. ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಅವಸ್ಸಯಂ ಪತ್ತಾ. ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಞಾಣಂ ಪತ್ತಾ. ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಸದ್ಧಾ ಪರಪತ್ತಿಯಾಯನಾ, ತಾಯ ವಿರಹಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಅಕಾಸಿ. ಗಿಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ಗಿಲಾನೋ ಹುತ್ವಾ ವುಟ್ಠಿತೋ. ಯಾವತಾತಿ ಯತ್ತಿಕಾಯೋ. ತಾಸಂ ಅಞ್ಞತರಾತಿ ತಾಸಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕಾ. ಅನುಕಮ್ಪಿಕಾತಿ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿಕಾ. ಓವಾದಿಕಾತಿ ಓವಾದದಾಯಿಕಾ. ಅನುಸಾಸಿಕಾತಿ ಅನುಸಿಟ್ಠಿದಾಯಿಕಾ.

೭. ಸೋಪ್ಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ಏಕೀಭಾವಾಯ ಧಮ್ಮನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿತೋ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ. ಯಥಾವಿಹಾರನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನವಿಹಾರಂ. ನವಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ನವಕಾ. ತೇ ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಕಾಕಚ್ಛಮಾನಾತಿ ಕಾಕಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಾ ದನ್ತೇ ಖಾದನ್ತಾ. ಥೇರಾತಿ ಥಿರಭಾವಂ ಪತ್ತಾ. ತೇನ ನೋತಿ ತೇನ ನು. ಸೇಯ್ಯಸುಖಾದೀನಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ. ರಟ್ಠಿಕೋತಿ ಯೋ ರಟ್ಠಂ ಭುಞ್ಜತಿ. ಪೇತ್ತಣಿಕೋತಿ ಯೋ ಪಿತರಾ ಭುತ್ತಾನುಭುತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ. ಸೇನಾಪತಿಕೋತಿ ಸೇನಾಯ ಜೇಟ್ಠಕೋ. ಗಾಮಗಾಮಣಿಕೋತಿ ಗಾಮಭೋಜಕೋ. ಪೂಗಗಾಮಣಿಕೋತಿ ಗಣಜೇಟ್ಠಕೋ. ಅವಿಪಸ್ಸಕೋ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನೇಸಕೋ ಅಗವೇಸಕೋ ಹುತ್ವಾ. ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಸತ್ತತಿಂಸಾಯ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾನಂ.

೮. ಮಚ್ಛಬನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಮಚ್ಛಿಕನ್ತಿ ಮಚ್ಛಘಾತಕಂ. ಹತ್ಥಿನಾ ಯಾತೀತಿ ಹತ್ಥಿಯಾಯೀ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ವಜ್ಝೇತಿ ವಧಿತಬ್ಬೇ. ವಧಾಯನೀತೇತಿ ವಧಾಯ ಉಪನೀತೇ. ಪಾಪಕೇನ ಮನಸಾತಿ ಲಾಮಕೇನ ವಧಕಚಿತ್ತೇನ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ವಧಾಯುಪನೀತೇತಿ ಲಿಖನ್ತಿ. ಮಾಗವಿಕೋತಿ ಮಿಗಘಾತಕೋ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಮನುಸ್ಸಭೂತನ್ತಿ ಯೋ ಮನುಸ್ಸಭೂತಂ ಪಾಪಕೇನ ಮನಸಾ ಅನುಪೇಕ್ಖತಿ, ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವೇ ಕಿಮೇವ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಇದಂ ಪಾಪಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮುನೋ ಅನಿಟ್ಠಫಲಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಯೇಸಂ ಪನ ತಾದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಯಸಪಟಿಲಾಭೋ ಹೋತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ಅಕುಸಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುಸಲಂ ವಿಪಚ್ಚತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನ ಪನಸ್ಸ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮೇನ ಉಪಹತತ್ತಾ ವಿಪಾಕೋ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೋವ ಕಥಿತೋ.

೯. ಪಠಮಮರಣಸ್ಸತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯. ನವಮೇ ನಾತಿಕೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಗಾಮೇ. ಗಿಞ್ಜಕಾವಸಥೇತಿ ಇಟ್ಠಕಾಮಯೇ ಪಾಸಾದೇ. ಅಮತೋಗಧಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನೋಗಧಾ, ನಿಬ್ಬಾನಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಾವೇಥ ನೋತಿ ಭಾವೇಥ ನು. ಮರಣಸ್ಸತಿನ್ತಿ ಮರಣಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ. ಅಹೋ ವತಾತಿ ಪತ್ಥನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಬಹುಂ ವತ ಮೇ ಕತಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನೇ ಮಮ ಕಿಚ್ಚಂ ಬಹು ಕತಂ ಅಸ್ಸ. ತದನ್ತರನ್ತಿ ತಂ ಅನ್ತರಂ ಖಣಂ ಓಕಾಸಂ. ಅಸ್ಸಸಿತ್ವಾ ವಾ ಪಸ್ಸಸಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸನವಾತೋ, ಪಸ್ಸಾಸೋ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮನವಾತೋ. ಇತಿ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಯಾವ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠವಾತೋ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ವಾತೋ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸತಿ, ತಾವ ಜೀವಿತಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ದನ್ಧನ್ತಿ ಮನ್ದಂ ಗರುಕಂ ಅಸೀಘಪ್ಪವತ್ತಂ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾತಿ ಅರಹತ್ತಫಲತ್ಥಾಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಮರಣಸ್ಸತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಥಿತಾತಿ.

೧೦. ದುತಿಯಮರಣಸ್ಸತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦. ದಸಮೇ ಪತಿಗತಾಯಾತಿ ಪಟಿಪನ್ನಾಯ. ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತಿ. ಸೋ ಮಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋತಿ ಏತ್ಥ ತಿವಿಧೋ ಅನ್ತರಾಯೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ, ಸಮಣಧಮ್ಮನ್ತರಾಯೋ, ಪುಥುಜ್ಜನಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸಗ್ಗನ್ತರಾಯೋ ಚೇವ ಮಗ್ಗನ್ತರಾಯೋ ಚಾತಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅಜಿಣ್ಣಕಾದಿವಸೇನ ವಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಅಧಿಮತ್ತೋತಿ ಬಲವಾ. ಛನ್ದೋತಿ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಛನ್ದೋ. ವಾಯಾಮೋತಿ ಪಯೋಗವೀರಿಯಂ. ಉಸ್ಸಾಹೋತಿ ಉಸ್ಸಾಪನವೀರಿಯಂ. ಉಸ್ಸೋಳ್ಹೀತಿ ಸಮ್ಪಾದನವೀರಿಯಂ. ಅಪ್ಪಟಿವಾನೀತಿ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠನಾ ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಘರಣಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಸಾರಣೀಯವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ಅನುತ್ತರಿಯವಗ್ಗೋ

೧-೨. ಸಾಮಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೧-೨೨. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಾಮಗಾಮಕೇತಿ ಸಾಮಕಾನಂ ಉಸ್ಸನ್ನತ್ತಾ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೇ ಗಾಮಕೇ. ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾಯನ್ತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾನಾಮಕೇ ವಿಹಾರೇ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾತಿ ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮಯಾಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಅತಿಮನಾಪವಣ್ಣಾ. ಕೇವಲಕಪ್ಪನ್ತಿ ಸಕಲಕಪ್ಪಂ. ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾನಾಮಕಂ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ಅತ್ತನೋ ಓಭಾಸೇನ ಫರಿತ್ವಾ. ಸಮನುಞ್ಞೋತಿ ಸಮಾನಅನುಞ್ಞೋ ಸಮಾನಚಿತ್ತೋ. ದೋವಚಸ್ಸತಾತಿ ದುಬ್ಬಚಭಾವೋ. ಪಾಪಮಿತ್ತತಾತಿ ಲಾಮಕಮಿತ್ತತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪರಿಹಾನಿಯಧಮ್ಮಾವ ಕಥಿತಾ. ದುತಿಯೇ ಅಪರಿಹಾನಿಯಧಮ್ಮಾ ಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾ ಕಥಿತಾ.

೩. ಭಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩. ತತಿಯೇ ಕಾಮರಾಗರತ್ತಾಯನ್ತಿ ಕಾಮರಾಗರತ್ತೋ ಅಯಂ. ಛನ್ದರಾಗವಿನಿಬದ್ಧೋತಿ ಛನ್ದರಾಗೇನ ವಿನಿಬದ್ಧೋ. ಭಯಾತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಭಯಾ. ಪಙ್ಕಾತಿ ಕಿಲೇಸಪಙ್ಕತೋ. ಸಙ್ಗೋ ಪಙ್ಕೋ ಚ ಉಭಯನ್ತಿ ಸಙ್ಗೋ ಚ ಪಙ್ಕೋ ಚ ಇದಮ್ಪಿ ಉಭಯಂ. ಏತೇ ಕಾಮಾ ಪವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಯತ್ಥ ಸತ್ತೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗೇ ಚ ಪಙ್ಕೇ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸತ್ತೋ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗಿತೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ. ಉಪಾದಾನೇತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇ ಉಪಾದಾನೇ. ಜಾತಿಮರಣಸಮ್ಭವೇತಿ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಮರಣಸ್ಸ ಚ ಸಮ್ಭವೇ ಪಚ್ಚಯಭೂತೇ. ಅನುಪಾದಾ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಅನುಪಾದಿಯಿತ್ವಾ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ. ಜಾತಿಮರಣಸಙ್ಖಯೇತಿ ಜಾತಿಮರಣಾನಂ ಸಙ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ, ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಪತ್ತೋ ಏಸ ಭಿಕ್ಖು. ಇದಾನಿ ತಂ ಖೀಣಾಸವಂ ಥೋಮೇನ್ತೋ ತೇ ಖೇಮಪ್ಪತ್ತಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಖೇಮಪ್ಪತ್ತಾತಿ ಖೇಮಭಾವಂ ಪತ್ತಾ. ಸುಖಿನೋತಿ ಲೋಕುತ್ತರಸುಖೇನ ಸುಖಿತಾ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾಭಿನಿಬ್ಬುತಾತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಿಲೇಸಾಭಾವೇನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇಯೇವ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥೇತ್ವಾ ಗಾಥಾಸು ವಟ್ಟವಿವಟಂ ಕಥಿತಂ.

೪. ಹಿಮವನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪. ಚತುತ್ಥೇ ಪದಾಲೇಯ್ಯಾತಿ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ. ಛವಾಯಾತಿ ಲಾಮಿಕಾಯ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಸಮಾಪತ್ತಿಕುಸಲೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹಾರಸಪ್ಪಾಯಉತುಸಪ್ಪಾಯಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಕುಸಲೋ ಹೋತಿ ಛೇಕೋ ಸಮತ್ಥೋ ಪಟಿಬಲೋ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಠಿತಿಕುಸಲೋತಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಠಿತಿಯಂ ಕುಸಲೋ, ಸಮಾಧಿಂ ಠಪೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ವುಟ್ಠಾನಕುಸಲೋತಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ವುಟ್ಠಾನೇ ಕುಸಲೋ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವುಟ್ಠಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲಿತಕುಸಲೋತಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕಲ್ಲತಾಯ ಕುಸಲೋ, ಸಮಾಧಿಚಿತ್ತಂ ಹಾಸೇತುಂ ಕಲ್ಲಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಗೋಚರಕುಸಲೋತಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಸಪ್ಪಾಯೇ ಅನುಪಕಾರಕೇ ಧಮ್ಮೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಾಯೇ ಉಪಕಾರಕೇ ಸೇವನ್ತೋಪಿ, ‘‘ಅಯಂ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಾರಮ್ಮಣೋ ಅಯಂ ಲಕ್ಖಣಾರಮ್ಮಣೋ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಗೋಚರಕುಸಲೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಭಿನೀಹಾರಕುಸಲೋತಿ ಉಪರಿಉಪರಿಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದಿಸಮಾಧಿಂ ಅಭಿನೀಹರಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಭಿನೀಹಾರಕುಸಲೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಾಯ ದುತಿಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನಾ…ಪೇ… ತತಿಯಜ್ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಚತುತ್ಥಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ.

೫. ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನೀತಿ ಅನುಸ್ಸತಿಕಾರಣಾನಿ. ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾತಿಆದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೨೩ ಆದಯೋ) ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ. ಇದಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾ. ವಿಸುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಪರಮವಿಸುದ್ಧಿಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ.

೬. ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೬. ಛಟ್ಠೇ ಸಮ್ಬಾಧೇತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಮ್ಬಾಧೇ. ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋತಿ ಏತ್ಥ ಓಕಾಸಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ, ತೇಸಂ ಅಧಿಗಮೋ. ವಿಸುದ್ಧಿಯಾತಿ ವಿಸುಜ್ಝನತ್ಥಾಯ. ಸೋಕಪರಿದೇವಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾಯಾತಿ ಸೋಕಾನಞ್ಚ ಪರಿದೇವಾನಞ್ಚ ಸಮತಿಕ್ಕಮತ್ಥಾಯ. ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾಯಾತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಮನತ್ಥಾಯ. ಞಾಯಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯಾತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿಗಮನತ್ಥಾಯ. ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ಅಪಚ್ಚಯಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಕಿರಿಯತ್ಥಾಯ.

ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ. ಆಕಾಸಸಮೇನಾತಿ ಅಲಗ್ಗನಟ್ಠೇನ ಚೇವ ಅಪಲಿಬುದ್ಧಟ್ಠೇನ ಚ ಆಕಾಸಸದಿಸೇನ. ವಿಪುಲೇನಾತಿ ನ ಪರಿತ್ತಕೇನ. ಮಹಗ್ಗತೇನಾತಿ ಮಹನ್ತಭಾವಂ ಗತೇನ, ಮಹನ್ತೇಹಿ ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೇಹಿ ಗತೇನ, ಪಟಿಪನ್ನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಮಾಣೇನಾತಿ ಫರಣಅಪ್ಪಮಾಣತಾಯ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ. ಅವೇರೇನಾತಿ ಅಕುಸಲವೇರಪುಗ್ಗಲವೇರರಹಿತೇನ. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನಾತಿ ಕೋಧದುಕ್ಖವಜ್ಜಿತೇನ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಚಿತ್ತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ವಿಸುದ್ಧಿಧಮ್ಮಾತಿ ವಿಸುಜ್ಝನಸಭಾವಾ. ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸುತ್ತೇ ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನೇವ ಕಥಿತಾನೀತಿ.

೭. ಪಠಮಸಮಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೭. ಸತ್ತಮೇ ಮನೋಭಾವನೀಯಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಮನಂ ಭಾವೇತಿ ವಡ್ಢೇತೀತಿ ಮನೋಭಾವನೀಯೋ. ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ನಿಸ್ಸರಣನ್ತಿ ನಿಗ್ಗಮನಂ ವೂಪಸಮನಂ. ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀತಿ ಕಾಮರಾಗಪ್ಪಜಹನತ್ಥಾಯ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತಿ. ದುತಿಯವಾರಾದೀಸು ಬ್ಯಾಪಾದಪ್ಪಹಾನಾಯ ಮೇತ್ತಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ಥಿನಮಿದ್ಧಪ್ಪಹಾನಾಯ ಥಿನಮಿದ್ಧವಿನೋದನಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ ವಾ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭವತ್ಥುಆದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಪ್ಪಹಾನಾಯ ಸಮಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪಹಾನಾಯ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಆರಬ್ಭ. ಮನಸಿಕರೋತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಚಿತ್ತೇ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ. ಅನನ್ತರಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ ಹೋತಿ.

೮. ದುತಿಯಸಮಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಮಣ್ಡಲಮಾಳೇತಿ ಭೋಜನಸಾಲಾಯ. ಚಾರಿತ್ತಕಿಲಮಥೋತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಚರಿಯಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಕಿಲಮಥೋ. ಭತ್ತಕಿಲಮಥೋತಿ ಭತ್ತದರಥೋ. ವಿಹಾರಪಚ್ಛಾಯಾಯನ್ತಿ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಛಾಯಾಯ. ಯದೇವಸ್ಸ ದಿವಾ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಂ ಏವ ತಸ್ಸ ತತೋ ಪುರಿಮದಿವಸಭಾಗೇ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತೇ ಕತಂ ಹೋತಿ. ತದೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಮುದಾಚರತೀತಿ ತಂಯೇವ ಏತಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದಿವಾವಿಹಾರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಸಞ್ಚರತಿ. ಓಜಟ್ಠಾಯೀತಿ ಓಜಾಯ ಠಿತೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಫಾಸುಕಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಫಾಸುಕಂ ಅಸ್ಸ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಮುಖಾತಿ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ. ಸುತನ್ತಿ ಸೋತೇನ ಸುತಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ.

೯. ಉದಾಯೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೯. ನವಮೇ ಉದಾಯಿನ್ತಿ ಲಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರಂ. ಸುಣೋಮಹಂ, ಆವುಸೋತಿ, ಆವುಸೋ, ನಾಹಂ ಬಧಿರೋ, ಸುಣಾಮಿ ಭಗವತೋ ವಚನಂ, ಪಞ್ಹಂ ಪನ ಉಪಪರಿಕ್ಖಾಮೀತಿ. ಅಧಿಚಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮಾಧಿವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಂ. ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಝಾನತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅನುಸ್ಸತಿಕಾರಣಂ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸುಖವಿಹಾರತ್ಥಾಯ ಪವತ್ತತಿ. ಆಲೋಕಸಞ್ಞನ್ತಿ ಆಲೋಕನಿಮಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಂ. ದಿವಾ ಸಞ್ಞಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತೀತಿ ದಿವಾತಿ ಸಞ್ಞಂ ಠಪೇತಿ. ಯಥಾ ದಿವಾ ತಥಾ ರತ್ತಿನ್ತಿ ಯಥಾನೇನ ದಿವಾ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಮನಸಿಕತಾ, ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ತಥೇವ ತಂ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ. ಯಥಾ ರತ್ತಿಂ ತಥಾ ದಿವಾತಿ ಯಥಾ ವಾನೇನ ರತ್ತಿಂ ಆಲೋಕಸಞ್ಞಾ ಮನಸಿಕತಾ, ದಿವಾಪಿ ತಂ ತಥೇವ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ. ವಿವಟೇನಾತಿ ಪಾಕಟೇನ. ಅಪರಿಯೋನದ್ಧೇನಾತಿ ನೀವರಣೇಹಿ ಅನೋನದ್ಧೇನ. ಸಪ್ಪಭಾಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತೀತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣತ್ಥಾಯ ಸಹೋಭಾಸಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಬ್ರೂಹೇತಿ ವಡ್ಢೇತಿ. ಯಂ ಪನ ‘‘ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಥಿನಮಿದ್ಧವಿನೋದನಾಲೋಕಸಞ್ಞಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಾಲೋಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಞಾಣದಸ್ಸನಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯಾತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಞಾಣದಸ್ಸನಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭಾಯ.

ಇಮಮೇವ ಕಾಯನ್ತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ವುತ್ತಂ. ಕಾಮರಾಗಪ್ಪಹಾನಾಯಾತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನತ್ಥಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಯಥಾ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಸರೀರನ್ತಿ ಮತಸರೀರಂ. ಸಿವಥಿಕಾಯ ಛಡ್ಡಿತನ್ತಿ ಸುಸಾನೇ ಅಪವಿದ್ಧಂ. ಏಕಾಹಂ ಮತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾತಿ ಏಕಾಹಮತಂ. ದ್ವೀಹಂ ಮತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾತಿ ದ್ವೀಹಮತಂ. ತೀಹಂ ಮತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾತಿ ತೀಹಮತಂ. ಭಸ್ತಾ ವಿಯ ವಾಯುನಾ ಉದ್ಧಂ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಾ ಯಥಾನುಕ್ಕಮಂ ಸಮುಗ್ಗತೇನ ಸೂನಭಾವೇನ ಧುಮಾತತ್ತಾ ಉದ್ಧುಮಾತಂ, ಉದ್ಧುಮಾತಮೇವ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ. ಪಟಿಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಉದ್ಧುಮಾತನ್ತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ. ವಿನೀಲಂ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಪರಿಭಿನ್ನವಣ್ಣಂ, ವಿನೀಲಮೇವ ವಿನೀಲಕಂ. ಪಟಿಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿನೀಲನ್ತಿ ವಿನೀಲಕಂ. ಮಂಸುಸ್ಸದಟ್ಠಾನೇಸು ರತ್ತವಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಸನ್ನಿಚಯಟ್ಠಾನೇಸು ಸೇತವಣ್ಣಸ್ಸ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚ ನೀಲವಣ್ಣಸ್ಸ ನೀಲಟ್ಠಾನೇ ನೀಲಸಾಟಕಪಾರುತಸ್ಸೇವ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಪರಿಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಹಿ ನವಹಿ ವಾ ವಣಮುಖೇಹಿ ವಿಸ್ಸನ್ದಮಾನಂ ಪುಬ್ಬಂ ವಿಪುಬ್ಬಂ, ವಿಪುಬ್ಬಮೇವ ವಿಪುಬ್ಬಕಂ. ಪಟಿಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿಪುಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಪುಬ್ಬಕಂ. ವಿಪುಬ್ಬಕಂ ಜಾತಂ ತಥಾಭಾವಂ ಗತನ್ತಿ ವಿಪುಬ್ಬಕಜಾತಂ.

ಸೋ ಇಮಮೇವ ಕಾಯನ್ತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಂ ತೇನ ಕಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಞಾಣೇನ ಉಪಸಂಹರತಿ ಉಪನೇತಿ. ಕಥಂ? ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಕಾಯೋ ಏವಂಧಮ್ಮೋ ಏವಂಭಾವೀ ಏವಂಅನತೀತೋತಿ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಆಯು ಉಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಠಾನಗಮನಾದಿಖಮೋ ಹೋತಿ, ಇಮೇಸಂ ಪನ ವಿಗಮಾ ಅಯಮ್ಪಿ ಏವಂಧಮ್ಮೋ ಏವಂಪೂತಿಕಸಭಾವೋಯೇವಾತಿ. ಏವಂಭಾವೀತಿ ಏವಮೇವಂ ಉದ್ಧುಮಾತಾದಿಭೇದೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಅನತೀತೋತಿ ಏವಂ ಉದ್ಧುಮಾತಾದಿಭಾವಂ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೋ.

ಖಜ್ಜಮಾನನ್ತಿ ಉದರಾದೀಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉದರಮಂಸಓಟ್ಠಮಂಸಅಕ್ಖಿಕಮಂಸಾದೀನಿ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿಯಮಾನಂ. ಸಮಂಸಲೋಹಿತನ್ತಿ ಸೇಸಾವಸೇಸಮಂಸಲೋಹಿತಯುತ್ತಂ. ನಿಮ್ಮಂಸಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತನ್ತಿ ಮಂಸೇ ಖೀಣೇಪಿ ಲೋಹಿತಂ ನ ಸುಸ್ಸತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ನಿಮ್ಮಂಸಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತ’’ನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ. ಹತ್ಥಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಚತುಸಟ್ಠಿಭೇದಮ್ಪಿ ಹತ್ಥಟ್ಠಿಕಂ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಂ. ಪಾದಟ್ಠಿಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೇರೋವಸ್ಸಿಕಾನೀತಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಸಂವಚ್ಛರಾನಿ. ಪೂತೀನೀತಿ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಠಿತಾನಿ ವಾತಾತಪವುಟ್ಠಿಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ತೇರೋವಸ್ಸಿಕಾನೇವ ಪೂತೀನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಭೂಮಿಗತಾನಿ ಪನ ಚಿರತರಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಚುಣ್ಣಕಜಾತಾನೀತಿ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಾನಿ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸೋ ಇಮಮೇವಾತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಖಜ್ಜಮಾನಾದೀನಂ ವಸೇನ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಅಸ್ಮಿಮಾನಸಮುಗ್ಘಾತಾಯಾತಿ ಅಸ್ಮೀತಿ ಪವತ್ತಸ್ಸ ನವವಿಧಸ್ಸ ಮಾನಸ್ಸ ಸಮುಗ್ಘಾತತ್ಥಾಯ. ಅನೇಕಧಾತುಪಟಿವೇಧಾಯಾತಿ ಅನೇಕಧಾತೂನಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನತ್ಥಾಯ. ಸತೋವ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸತಿಪಞ್ಞಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋವ ಗಚ್ಛತಿ. ಸತೋವ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಪಟಿನಿವತ್ತನ್ತೋಪಿ ಸತಿಪಞ್ಞಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋವ ನಿವತ್ತತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸತಿಯಾ ಚ ಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಾಯ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸತಿಞಾಣಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನೀತಿ.

೧೦. ಅನುತ್ತರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೦. ದಸಮೇ ಉಚ್ಚಾವಚನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಹನ್ತಖುದ್ದಕಂ, ಉಚ್ಚನೀಚಂ ವಾ. ಹೀನನ್ತಿ ನಿಹೀನಂ. ಗಮ್ಮನ್ತಿ ಗಾಮವಾಸಿಕಾನಂ ದಸ್ಸನಂ. ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕನ್ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಸನ್ತಕಂ. ಅನರಿಯನ್ತಿ ನ ಅರಿಯಂ ನ ಉತ್ತಮಂ ನ ಪರಿಸುದ್ಧಂ. ಅನತ್ಥಸಂಹಿತನ್ತಿ ನ ಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ. ನ ನಿಬ್ಬಿದಾಯಾತಿ ನ ವಟ್ಟೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದನತ್ಥಾಯ. ನ ವಿರಾಗಾಯಾತಿ ನ ರಾಗಾದೀನಂ ವಿರಜ್ಜನತ್ಥಾಯ. ನ ನಿರೋಧಾಯಾತಿ ನ ರಾಗಾದೀನಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿನಿರೋಧಾಯ. ನ ಉಪಸಮಾಯಾತಿ ನ ರಾಗಾದೀನಂ ವೂಪಸಮನತ್ಥಾಯ. ನ ಅಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ನ ಅಭಿಜಾನನತ್ಥಾಯ. ನ ಸಮ್ಬೋಧಾಯಾತಿ ನ ಸಮ್ಬೋಧಿಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಚತುಮಗ್ಗಞಾಣಸ್ಸ ಪಟಿವಿಜ್ಝನತ್ಥಾಯ. ನ ನಿಬ್ಬಾನಾಯಾತಿ ನ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ.

ನಿವಿಟ್ಠಸದ್ಧೋತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧೋ. ನಿವಿಟ್ಠಪೇಮೋತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಪೇಮೋ. ಏಕನ್ತಗತೋತಿ ಏಕನ್ತಂ ಗತೋ, ಅಚಲಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋತಿ ಅತಿವಿಯ ಪಸನ್ನೋ. ಏತದಾನುತ್ತರಿಯನ್ತಿ ಏತಂ ಅನುತ್ತರಂ. ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸಿಕ್ಖತೀತಿ ಹತ್ಥಿನಿಮಿತ್ತಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಚ್ಚಾವಚನ್ತಿ ಮಹನ್ತಖುದ್ದಕಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖತಿ.

ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಪಾರಿಚರಿಯೇತಿ ಪಾರಿಚರಿಯಾಯ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ. ಭಾವಯನ್ತಿ ಅನುಸ್ಸತಿನ್ತಿ ಅನುತ್ತರಂ ಅನುಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇನ್ತಿ. ವಿವೇಕಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನನಿಸ್ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಖೇಮನ್ತಿ ನಿರುಪದ್ದವಂ. ಅಮತಗಾಮಿನನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಂ, ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಪಮೋದಿತಾತಿ ಸತಿಯಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಸಙ್ಖಾತೇ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಆಮೋದಿತಾ ಪಮೋದಿತಾ. ನಿಪಕಾತಿ ನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಸೀಲಸಂವುತಾತಿ ಸೀಲೇನ ಸಂವುತಾ ಪಿಹಿತಾ. ತೇ ವೇ ಕಾಲೇನ ಪಚ್ಚೇನ್ತೀತಿ ತೇ ವೇ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಕಾಲೇ ಜಾನನ್ತಿ. ಯತ್ಥ ದುಕ್ಖಂ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಸಕಲಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ಅಮತಂ ಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಂ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನನ್ತೀತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಛ ಅನುತ್ತರಿಯಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನೀತಿ.

ಅನುತ್ತರಿಯವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

೪. ದೇವತಾವಗ್ಗೋ

೧. ಸೇಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸೇಖಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ತವಿಧಸ್ಸ ಸೇಖಸ್ಸ. ಪುಥುಜ್ಜನೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಪರಿಹಾನಾಯಾತಿ ಉಪರೂಪರಿಗುಣಪರಿಹಾನಾಯ.

೨-೩. ಅಪರಿಹಾನಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೩೨-೩೩. ದುತಿಯೇ ಸತ್ಥುಗಾರವತಾತಿ ಸತ್ಥರಿ ಗರುಭಾವೋ. ಧಮ್ಮಗಾರವತಾತಿ ನವವಿಧೇ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಗರುಭಾವೋ. ಸಙ್ಘಗಾರವತಾತಿ ಸಙ್ಘೇ ಗರುಭಾವೋ. ಸಿಕ್ಖಾಗಾರವತಾತಿ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಗರುಭಾವೋ. ಅಪ್ಪಮಾದಗಾರವತಾತಿ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಗರುಭಾವೋ. ಪಟಿಸನ್ಥಾರಗಾರವತಾತಿ ಧಮ್ಮಾಮಿಸವಸೇನ ದುವಿಧೇ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಗರುಭಾವೋ. ಸತ್ಥಾ ಗರು ಅಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ಥುಗರು. ಧಮ್ಮೋ ಗರು ಅಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಗರು. ತಿಬ್ಬಗಾರವೋತಿ ಬಹಲಗಾರವೋ. ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಗಾರವೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಗಾರವೋ. ತತಿಯೇ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋತಿ ಸಜೇಟ್ಠಕೋ ಸಗಾರವೋ. ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪನೇತ್ಥ ಮಿಸ್ಸಕಂ ಕಥಿತಂ.

೪. ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಥೇರಸ್ಸೇವ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ. ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋತಿ ಇಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಮಹತೀ ಇದ್ಧಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ. ಅನುಫರಣಟ್ಠೇನ ಮಹಾ ಆನುಭಾವೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾನುಭಾವೋ. ಚಿರಸ್ಸಂ ಖೋ, ಮಾರಿಸ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಇಮಂ ಪರಿಯಾಯಮಕಾಸೀತಿ ಏವರೂಪಂ ಲೋಕೇ ಪಕತಿಯಾ ಪಿಯಸಮುದಾಹಾರವಚನಂ ಹೋತಿ. ಲೋಕಿಯಾ ಹಿ ಚಿರಸ್ಸಂ ಆಗತಮ್ಪಿ ಅನಾಗತಪುಬ್ಬಮ್ಪಿ ಮನಾಪಜಾತಿಯಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಭವಂ ಆಗತೋ, ಚಿರಸ್ಸಂ ಭವಂ ಆಗತೋ, ಕಥಂ ತೇ ಇಧಾಗಮನಮಗ್ಗೋ ಞಾತೋ, ಕಿಂ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋಸೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಆಗತಪುಬ್ಬತ್ತಾಯೇವ ಏವಮಾಹ. ಥೇರೋ ಹಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿಯೇವ. ತತ್ಥ ಪರಿಯಾಯಮಕಾಸೀತಿ ವಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಯದಿದಂ ಇಧಾಗಮನಾಯಾತಿ ಯೋ ಅಯಂ ಇಧಾಗಮನಾಯ ವಾರೋ, ತಂ ಚಿರಸ್ಸಂ ಅಕಾಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇದಮಾಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ಮಹಾರಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ. ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನಾತಿ ಅಧಿಗತೇನ ಅಚಲೇನ ಮಗ್ಗಪ್ಪಸಾದೇನ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಕಥಿತಂ.

೫. ವಿಜ್ಜಾಭಾಗಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ವಿಜ್ಜಾಭಾಗಿಯಾತಿ ವಿಜ್ಜಾಕೋಟ್ಠಾಸಿಕಾ. ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ಅನಿಚ್ಚೇ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾತಿ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ದುಕ್ಖೇ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾತಿ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ಪಹಾನಸಞ್ಞಾತಿ ಪಹಾನಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ವಿರಾಗಸಞ್ಞಾತಿ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ನಿರೋಧಸಞ್ಞಾತಿ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸನಾಞಾಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ.

೬. ವಿವಾದಮೂಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ವಿವಾದಮೂಲಾನೀತಿ ವಿವಾದಸ್ಸ ಮೂಲಾನಿ. ಕೋಧನೋತಿ ಕುಜ್ಝನಲಕ್ಖಣೇನ ಕೋಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಉಪನಾಹೀತಿ ವೇರಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಲಕ್ಖಣೇನ ಉಪನಾಹೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿವಾದೋ ಕಥಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ? ಕೋಸಮ್ಬಕಕ್ಖನ್ಧಕೇ ವಿಯ ದ್ವೀಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಿವಾದಂ ಆಪನ್ನೇಸು ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ತೇಸಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ವಿವದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಓವಾದಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ವಿವದತಿ. ತತೋ ತೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ವಿವದನ್ತಿ, ಅಥ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ ಧಮ್ಮವಾದಿನಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮವಾದೀನಂ ಅಧಮ್ಮವಾದಿನಿಯೋ. ತತೋ ಆರಕ್ಖದೇವತಾನಂ ಮಿತ್ತಾ ಭುಮ್ಮದೇವತಾ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಏವಂ ಪರಮ್ಪರಾಯ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೇ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಹೋನ್ತಿ. ಧಮ್ಮವಾದೀಹಿ ಪನ ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೋವ ಬಹುತರಾ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಯಂ ಬಹುಕೇಹಿ ಗಹಿತಂ, ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬಹುತರಾವ ಅಧಮ್ಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ತೇ ಅಧಮ್ಮಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಾ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ಏವಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿವಾದೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಹೋತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಪರಿಸಾಯ. ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ಪರೇಸಂ ಪರಿಸಾಯ.

ಮಕ್ಖೀತಿ ಪರೇಸಂ ಗುಣಮಕ್ಖನಲಕ್ಖಣೇನ ಮಕ್ಖೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪಳಾಸೀತಿ ಯುಗಗ್ಗಾಹಲಕ್ಖಣೇನ ಪಳಾಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಇಸ್ಸುಕೀತಿ ಪರಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಾದೀನಿ ಇಸ್ಸಾಯನಲಕ್ಖಣಾಯ ಇಸ್ಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮಚ್ಛರೀತಿ ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿಯಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸಠೋತಿ ಕೇರಾಟಿಕೋ. ಮಾಯಾವೀತಿ ಕತಪಟಿಚ್ಛಾದಕೋ. ಪಾಪಿಚ್ಛೋತಿ ಅಸನ್ತಸಮ್ಭಾವನಿಚ್ಛಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠೀತಿ ನತ್ಥಿಕವಾದೀ, ಅಹೇತುವಾದೀ, ಅಕಿರಿಯವಾದೀ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀತಿ ಸಯಂ ದಿಟ್ಠಮೇವ ಪರಾಮಸತಿ. ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀತಿ ದಳ್ಹಗ್ಗಾಹೀ. ದುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಗಹಿತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ.

೭. ದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಸತ್ತಮೇ ವೇಳುಕಣ್ಡಕೀತಿ ವೇಳುಕಣ್ಡಕನಗರವಾಸಿನೀ. ಛಳಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತನ್ತಿ ಛಹಿ ಗುಣಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ದಾನಂ ದೇತಿ. ಪುಬ್ಬೇವ ದಾನಾ ಸುಮನೋತಿ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮಾಸಡ್ಢಮಾಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇಚೇತನಾ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಇತೋ ಉಟ್ಠಿತೇನ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಖೇತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇನ್ತಸ್ಸ ಲಬ್ಭತಿ. ದದಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಮುಞ್ಚಚೇತನಾ ಪನ ದಾನಕಾಲೇಯೇವ ಲಬ್ಭತಿ. ದತ್ವಾ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ಪನ ಅಪರಚೇತನಾ ಅಪರಾಪರಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಲಬ್ಭತಿ. ವೀತರಾಗಾತಿ ವಿಗತರಾಗಾ ಖೀಣಾಸವಾ. ರಾಗವಿನಯಾಯ ವಾ ಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ರಾಗವಿನಯಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಉಕ್ಕಟ್ಠದೇಸನಾ ಚೇಸಾ, ನ ಕೇವಲಂ ಪನ ಖೀಣಾಸವಾನಂ, ಅನಾಗಾಮಿ-ಸಕದಾಗಾಮಿ-ಸೋತಾಪನ್ನಾನಮ್ಪಿ ಅನ್ತಮಸೋ ತದಹುಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಗಾಹಕಸಾಮಣೇರಸ್ಸಾಪಿ ದಿನ್ನಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ಛಳಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಾವ ಹೋತಿ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗತ್ಥಮೇವ ಪಬ್ಬಜಿತೋ.

ಯಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮ್ಪದಾತಿ ದಾನಸ್ಸ ಪರಿಪುಣ್ಣತಾ. ಸಞ್ಞತಾತಿ ಸೀಲಸಞ್ಞಮೇನ ಸಞ್ಞತಾ. ಸಯಂ ಆಚಮಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಅತ್ತನಾವ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ. ಸಕೇಹಿ ಪಾಣಿಭೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇಹಿ. ಸಯೇಹೀತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಸದ್ಧೋತಿ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಸದ್ದಹನ್ತೋ. ಮುತ್ತೇನ ಚೇತಸಾತಿ ಲಾಭಮಚ್ಛರಿಯಾದೀಹಿ ವಿಮುತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ ಸುಖಂ ಲೋಕನ್ತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖಂ ಉಳಾರಸುಖಸೋಮನಸ್ಸಂ ದೇವಲೋಕಂ.

೮. ಅತ್ತಕಾರೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅದ್ದಸಂ ವಾ ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ವಾತಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಮಾ ಅದ್ದಸಂ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ವಸತೀತಿ ಮಾ ಅಸ್ಸೋಸಿಂ, ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ವಚನಂ ಮಾ ಅಸ್ಸೋಸಿಂ. ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಕೇನ ನಾಮ ಕಾರಣೇನ. ಆರಮ್ಭಧಾತೂತಿ ಆರಭನವಸೇನ ಪವತ್ತವೀರಿಯಂ. ನಿಕ್ಕಮಧಾತೂತಿ ಕೋಸಜ್ಜತೋ ನಿಕ್ಖಮನಸಭಾವಂ ವೀರಿಯಂ. ಪರಕ್ಕಮಧಾತೂತಿ ಪರಕ್ಕಮಸಭಾವೋ. ಥಾಮಧಾತೂತಿ ಥಾಮಸಭಾವೋ. ಠಿತಿಧಾತೂತಿ ಠಿತಿಸಭಾವೋ. ಉಪಕ್ಕಮಧಾತೂತಿ ಉಪಕ್ಕಮಸಭಾವೋ. ಸಬ್ಬಂ ಚೇತಂ ತೇನ ತೇನಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತಸ್ಸ ವೀರಿಯಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ.

೯-೧೦. ನಿದಾನಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೩೯-೪೦. ನವಮೇ ಕಮ್ಮಾನನ್ತಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ. ಸಮುದಯಾಯಾತಿ ಪಿಣ್ಡಕರಣತ್ಥಾಯ. ನಿದಾನನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯೋ. ಲೋಭಜೇನಾತಿ ಲೋಭತೋ ಜಾತೇನ. ನ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತೀತಿ ‘‘ಏವರೂಪೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಕಮ್ಮಾನನ್ತಿ ವಿವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ. ದಸಮೇ ನಿಚುಲವನೇತಿ ಮಹಾಮುಚಲಿನ್ದವನೇ. ಸದ್ಧಮ್ಮೋತಿ ಸಾಸನಸದ್ಧಮ್ಮೋ.

೧೧. ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೧. ಏಕಾದಸಮೇ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಚಿತ್ತವಸಿಭಾವಂ ಪತ್ತೋ. ಪಥವೀತ್ವೇವ ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ ಥದ್ಧಾಕಾರಂ ಪಥವೀಧಾತೂತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಯಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ ಥದ್ಧಾಕಾರಂ ಪಥವೀಧಾತುಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಮುಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಥವೀತ್ವೇವ ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ, ಸಾ ಏತ್ಥ ಪಥವೀಧಾತು ಅತ್ಥೀತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸೇಸಪದಾನಿಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಯಥೇವ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಥದ್ಧಾಕಾರಾ ಪಥವೀಧಾತು ಅತ್ಥಿ, ಏವಂ ಯೂಸಾಕಾರಾ ಆಪೋಧಾತು, ಉಣ್ಹಾಕಾರಾ ತೇಜೋಧಾತು, ವಿತ್ಥಮ್ಭನಾಕಾರಾ ವಾಯೋಧಾತು, ರತ್ತವಣ್ಣಮ್ಹಿ ಸಾರೇ ಪದುಮಪುಪ್ಫವಣ್ಣಾ ಸುಭಧಾತು, ಪೂತಿಭೂತೇ ಚುಣ್ಣೇ ಚೇವ ಫೇಗ್ಗುಪಪಟಿಕಾಸು ಚ ಅಮನುಞ್ಞವಣ್ಣಾ ಅಸುಭಧಾತು, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಮುಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಸುಭನ್ತ್ವೇವ ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಮಿಸ್ಸಕವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಕಥಿತೋ.

೧೨. ನಾಗಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೨. ದ್ವಾದಸಮೇ ಗಾಮನ್ತವಿಹಾರಿನ್ತಿ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನವಾಸಿಂ. ಸಮಾಹಿತಂ ನಿಸಿನ್ನನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನೇ ಸಮಾಧಿಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಂ. ಇದಾನಿಮನ್ತಿ ಇದಾನಿ ಇಮಂ. ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ಚಾವೇಸ್ಸತೀತಿ ಸಮಾಧಿತೋ ಉಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸತಿ. ನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋಮೀತಿ ನ ಸಕಮನೋ ಹೋಮಿ. ಪಚಲಾಯಮಾನನ್ತಿ ನಿದ್ದಾಯಮಾನಂ. ಏಕತ್ತನ್ತಿ ಏಕಸಭಾವಂ, ಏಕಗ್ಗತಾಭೂತಂ ಅರಞ್ಞಸಞ್ಞಂಯೇವ ಚಿತ್ತೇ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನುರಕ್ಖಿಸ್ಸತೀತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ. ಅವಿಮುತ್ತಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮೋಚೇಸ್ಸತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಿಮುತ್ತೀಹಿ ವಿಮೋಚಯಿಸ್ಸತಿ. ರಿಞ್ಚತೀತಿ ವಜ್ಜೇತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಪಟಿಪಣಾಮೇತ್ವಾತಿ ಪನುದಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ. ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಕಮ್ಮಾಯಾತಿ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಕರಣತ್ಥಾಯ. ಇಮಿನಾ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಸತ್ಥಾರಾ ಅರಞ್ಞಸೇನಾಸನಸ್ಸ ವಣ್ಣೋ ಕಥಿತೋ. ಸುತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪಠಮಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ.

ದೇವತಾವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ನಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೩. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ಆಯಾಮಾನನ್ದಾ’’ತಿ ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಗತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ಸತ್ಥಾ ಪನ ಅನೂನೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ತೇಹೇವ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ವೋಹಾರವಚನಮೇತಂ, ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಬ್ಬಾಪಯಮಾನೋತಿ ರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಚೀವರಂ ದ್ವೀಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಕತ್ವಾ ಪುರತ್ಥಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಅಭಿಮುಖೋ ವೋದಕಭಾವೇನ ಗತ್ತಾನಿ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಾನಿ ಕುರುಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ತೇನ ತೇನ ಠಾನೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂಯೇವ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಆಕಾಸತೋ ಪತಮಾನಂ ರತ್ತಸುವಣ್ಣಕುಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ಸೂರಿಯೋ ಪಚ್ಛಿಮಲೋಕಧಾತುಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ, ಪರಿಸುದ್ಧರಜತಮಣ್ಡಲೋ ವಿಯ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುತೋ ಚನ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಞ್ಛಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇಪಿ ಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುಸತಪರಿವಾರೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕನದೀತೀರೇ ಲೋಕಂ ಅಲಙ್ಕುರುಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ…ಪೇ… ಸೇತೋ ನಾಮ ನಾಗೋತಿ ಸೇತವಣ್ಣತಾಯ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ. ಮಹಾತೂರಿಯತಾಳಿತವಾದಿತೇನಾತಿ ಮಹನ್ತೇನ ತೂರಿಯತಾಳಿತವಾದಿತೇನ. ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಂ ತಾಳಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪರಂ ವಾದಿತಂ. ಜನೋತಿ ಹತ್ಥಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಮಹಾಜನೋ. ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹಾತಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ಘಂಸಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತಾರೇತ್ವಾ ಬಹಿತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಗತ್ತಾನಿ ವೋದಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ಹತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕತಂ ತಂ ಮಹಾನಾಗಂ ದಿಸ್ವಾ ಇದಂ ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ವತ, ಭೋ’’ತಿ ಪಸಂಸಾವಚನಮಾಹ. ಕಾಯುಪಪನ್ನೋತಿ ಸರೀರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಪನ್ನೋ, ಪರಿಪುಣ್ಣಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋ. ಏತದವೋಚಾತಿ ತಂ ಮಹಾಜನಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಣನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಜನೋ ಅಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಹತ್ಥಿನೋ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ, ನ ಬುದ್ಧಹತ್ಥಿಸ್ಸ. ಅಹಂ ದಾನಿ ಇಮಿನಾ ಹತ್ಥಿನಾಗೇನ ಉಪಮಂ ಕತ್ವಾ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಹತ್ಥಿಮೇವ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಮಹನ್ತನ್ತಿ ಆರೋಹಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಬ್ರಹನ್ತನ್ತಿ ಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಏವಮಾಹಾತಿ ಏವಂ ವದತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ನಾಗಸದ್ದೋ ಹತ್ಥಿಮ್ಹಿಚೇವ ಅಸ್ಸಗೋಣಉರಗರುಕ್ಖಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಾಪಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಿಮ್ಪಿ ಖೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ಆಗುನ್ತಿ ಪಾಪಕಂ ಲಾಮಕಂ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಂ. ತಮಹಂ ನಾಗೋತಿ ಬ್ರೂಮೀತಿ ತಂ ಅಹಂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ದಸನ್ನಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ದ್ವಾದಸನ್ನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಂ ಅಕರಣತೋ ನಾಗೋತಿ ವದಾಮಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ನ ಆಗುಂ ಕರೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ನಾಗೋ. ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಾಮೀತಿ ಇಮಾಹಿ ಚತುಸಟ್ಠಿಪದಾಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಾಮಿ ಅಭಿನನ್ದಾಮಿ.

ಮನುಸ್ಸಭೂತನ್ತಿ ದೇವಾದಿಭಾವಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಮೇವ ಭೂತಂ. ಅತ್ತದನ್ತನ್ತಿ ಅತ್ತನಾಯೇವ ದನ್ತಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಹಿ ದಮಥಂ ಉಪನೀತಂ. ಭಗವಾ ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಉಪ್ಪಾದಿತೇನೇವ ಮಗ್ಗದಮಥೇನ ಚಕ್ಖುತೋಪಿ ದನ್ತೋ, ಸೋತತೋಪಿ, ಘಾನತೋಪಿ, ಜಿವ್ಹಾತೋಪಿ, ಕಾಯತೋಪಿ, ಮನತೋಪೀತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ಠಾನೇಸು ದನ್ತೋ ಸನ್ತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಅತ್ತದನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸಮಾಹಿತನ್ತಿ ದುವಿಧೇನಾಪಿ ಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತಂ. ಇರಿಯಮಾನನ್ತಿ ವಿಹರಮಾನಂ. ಬ್ರಹ್ಮಪಥೇತಿ ಸೇಟ್ಠಪಥೇ, ಅಮತಪಥೇ, ನಿಬ್ಬಾನಪಥೇ. ಚಿತ್ತಸ್ಸೂಪಸಮೇ ರತನ್ತಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನೇನ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನೇನ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರೇ, ತತಿಯಜ್ಝಾನೇನ ಪೀತಿಂ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇನ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸೂಪಸಮೇ ರತಂ ಅಭಿರತಂ.

ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕಾಯೇನ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಮನಸಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಪಾರಗುನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಧಮ್ಮಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ, ಪರಿಞ್ಞಾಪಾರಗೂ, ಪಹಾನಪಾರಗೂ, ಭಾವನಾಪಾರಗೂ, ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಪಾರಗೂ, ಸಮಾಪತ್ತಿಪಾರಗೂತಿ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ಪಾರಗಮನೇನ ಪಾರಗತಂ ಪಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಂ. ದೇವಾಪಿ ತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮದೇವಪುತ್ತಾದಯೋ ಸುಖಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಬ್ಬೇವ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳವಾಸಿನೋ ದೇವಾಪಿ ತುಮ್ಹೇ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ. ಇತಿ ಮೇ ಅರಹತೋ ಸುತನ್ತಿ ಇತಿ ಮಯಾ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅರಹಾತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರಾನಂ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಾತೀತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ದಸವಿಧಸಂಯೋಜನಾನಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ವನಾ ನಿಬ್ಬನಮಾಗತನ್ತಿ ಕಿಲೇಸವನತೋ ನಿಬ್ಬನಂ ಕಿಲೇಸವನರಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಂ. ಕಾಮೇಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮರತನ್ತಿ ದುವಿಧೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತತ್ತಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾ ಕಾಮೇಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ನಾಮ, ತತ್ಥ ರತಂ ಅಭಿರತಂ. ಮುತ್ತಂ ಸೇಲಾವ ಕಞ್ಚನನ್ತಿ ಸೇಲಧಾತುತೋ ಮುತ್ತಂ ಕಞ್ಚನಸದಿಸಂ.

ಸಬ್ಬೇ ಅಚ್ಚರುಚೀತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿ. ಅಟ್ಠಮಕಞ್ಹಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಚ್ಚರುಚಿ ನಾಮ, ಸೋತಾಪನ್ನಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸಕದಾಗಾಮೀ…ಪೇ… ಖೀಣಾಸವಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪವತ್ತರುಚಿತಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಚ್ಚರುಚಿ ನಾಮ. ಹಿಮವಾವಞ್ಞೇ ಸಿಲುಚ್ಚಯೇತಿ ಯಥಾ ಹಿಮವಾ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಅಞ್ಞೇ ಪಬ್ಬತೇ ಅತಿರೋಚತಿ, ಏವಂ ಅತಿರೋಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚ್ಚನಾಮೋತಿ ತಚ್ಛನಾಮೋ ಭೂತನಾಮೋ ಆಗುಂ ಅಕರಣೇನೇವ ನಾಗೋತಿ ಏವಂ ಅವಿತಥನಾಮೋ.

ಸೋರಚ್ಚನ್ತಿ ಸುಚಿಸೀಲಂ. ಅವಿಹಿಂಸಾತಿ ಕರುಣಾ ಚ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಚ. ಪಾದಾ ನಾಗಸ್ಸ ತೇ ದುವೇತಿ ತೇ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ದುವೇ ಪುರಿಮಪಾದಾ.

ತಪೋತಿ ಧುತಸಮಾದಾನಂ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೀಲಂ. ಚರಣಾ ನಾಗಸ್ಸ ತ್ಯಾಪರೇತಿ ತೇ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಅಪರೇ ದ್ವೇ ಪಚ್ಛಿಮಪಾದಾ. ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೋತಿ ಸದ್ಧಾಮಯಾಯ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಉಪೇಕ್ಖಾಸೇತದನ್ತವಾತಿ ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾಮಯೇಹಿ ಸೇತದನ್ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

ಸತಿ ಗೀವಾತಿ ಯಥಾ ನಾಗಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಸ್ಮಿಂ ಸಿರಾಜಾಲಾನಂ ಗೀವಾ ಪತಿಟ್ಠಾ, ಏವಂ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಸೋರಚ್ಚಾದೀನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸತಿ ಗೀವಾ’’ತಿ. ಸಿರೋ ಪಞ್ಞಾತಿ ಯಥಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸ ಸಿರೋ ಉತ್ತಮಙ್ಗೋ, ಏವಂ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞಾಣಂ. ತೇನ ಹಿ ಸೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಿರೋ ಪಞ್ಞಾ’’ತಿ. ವೀಮಂಸಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾತಿ ಯಥಾ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸೋಣ್ಡೋ ವೀಮಂಸಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಾಯ ಥದ್ಧಮುದುಕಂ ಖಾದಿತಬ್ಬಾಖಾದಿತಬ್ಬಞ್ಚ ವೀಮಂಸತಿ, ತತೋ ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಪಜಹತಿ, ಆದಾತಬ್ಬಂ ಆದಿಯತಿ, ಏವಮೇವ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕೋಟ್ಠಾಸಪರಿಚ್ಛೇದಕಞಾಣಸಙ್ಖಾತಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾ ವೀಮಂಸಾ. ತೇನ ಹಿ ಞಾಣೇನ ಸೋ ಭಬ್ಬಾಭಬ್ಬೇ ಜಾನಾತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವೀಮಂಸಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾ’’ತಿ. ಧಮ್ಮಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋತಿ ಧಮ್ಮೋ ವುಚ್ಚತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿ, ಕುಚ್ಛಿಯೇವ ಸಮಾತಪೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ. ಸಮಾತಪೋ ನಾಮ ಸಮಾತಪನಟ್ಠಾನಂ. ಧಮ್ಮೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಧಮ್ಮಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ. ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಠಿತಸ್ಸ ಹಿ ತೇ ತೇ ಇದ್ಧಿವಿಧಾದಿಧಮ್ಮಾ ಇಜ್ಝನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋತಿ ವುತ್ತೋ. ವಿವೇಕೋತಿ ಕಾಯಚಿತ್ತಉಪಧಿವಿವೇಕೋ. ಯಥಾ ನಾಗಸ್ಸ ವಾಲಧಿ ಮಕ್ಖಿಕಾ ವಾರೇತಿ, ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಿವೇಕೋ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇ ವಾರೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೋ ವಾಲಧೀತಿ ವುತ್ತೋ.

ಝಾಯೀತಿ ದುವಿಧೇನ ಝಾನೇನ ಝಾಯೀ. ಅಸ್ಸಾಸರತೋತಿ ನಾಗಸ್ಸ ಹಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ವಿಯ ಬುದ್ಧನಾಗಸ್ಸ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿ, ತತ್ಥ ರತೋ, ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇಹಿ ವಿಯ ತಾಯ ವಿನಾ ನ ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂವುತೋತಿ ಸಬ್ಬದ್ವಾರೇಸು ಸಂವುತೋ. ಅನವಜ್ಜಾನೀತಿ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಭೋಜನಾನಿ. ಸಾವಜ್ಜಾನೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಮಿಚ್ಛಾಜೀವವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಭೋಜನಾನಿ.

ಅಣುಂಥೂಲನ್ತಿ ಖುದ್ದಕಞ್ಚ ಮಹನ್ತಞ್ಚ. ಸಬ್ಬಂ ಛೇತ್ವಾನ ಬನ್ಧನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ದಸವಿಧಮ್ಪಿ ಸಂಯೋಜನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾನ. ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ ಲೋಕೇನಾತಿ ಲೋಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಲೇಪೇಹಿ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ. ಮಹಾಗಿನೀತಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿ. ವಿಞ್ಞೂಹಿ ದೇಸಿತಾತಿ ಇಧ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಳುದಾಯಿತ್ಥೇರೋವ ವಿಞ್ಞೂ ಪಣ್ಡಿತೋ, ತೇನ ದೇಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಞ್ಞಸ್ಸನ್ತಿ ಮಹಾನಾಗಾ, ನಾಗಂ ನಾಗೇನ ದೇಸಿತನ್ತಿ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರನಾಗೇನ ದೇಸಿತಂ ಬುದ್ಧನಾಗಂ ಇತರೇ ಖೀಣಾಸವಾ ನಾಗಾ ವಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ.

ಸರೀರಂ ವಿಜಹಂ ನಾಗೋ, ಪರಿನಿಬ್ಬಿಸ್ಸತೀತಿ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಯಮಕಸಾಲನ್ತರೇ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತೋ ಉದಾಯಿತ್ಥೇರೋ ಸೋಳಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಚತುಸಟ್ಠಿಯಾ ಪದೇಹಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತೋ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ಅನುಮೋದಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಚತುರಾಸೀತಿಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಮತಪಾನಂ ಪಿವಿಂಸೂತಿ.

೨. ಮಿಗಸಾಲಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೪. ದುತಿಯೇ ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾತಿ ಕೇನ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ. ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋತಿ ಆಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮೇ. ಸಮಸಮಗತಿಕಾತಿ ಸಮಭಾವೇನೇವ ಸಮಗತಿಕಾ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಜಾತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಪುಗ್ಗಲೋ ಹುತ್ವಾ ತುಸಿತಭವನೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾತಿ ಕೇನ ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಾರಣೇನ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಜಾನಿತ್ವಾ ದೇಸಿತೋ, ಉದಾಹು ಅಜಾನಿತ್ವಾತಿ. ಥೇರೋ ಕಾರಣಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಭಗಿನಿ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ ಆಹ.

ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಪಞ್ಞಾತಿ ಇತ್ಥೀ ಹುತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಸಞ್ಞಾಯ ಏವ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇತಿ ಏತ್ಥ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾನಂ ತಿಕ್ಖಮುದುವಸೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯಞಾಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಕಾ ಚ ಬಾಲಾ ಮಿಗಸಾಲಾ, ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತವಿಸಯಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಉಭಯಮೇತಂ ದೂರೇ ಸುವಿದೂರೇತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ.

ಇದಾನಿ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಅತ್ತನೋ ದೂರಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಛಯಿಮೇ, ಆನನ್ದಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೋರತೋ ಹೋತೀತಿ ಪಾಪತೋ ಸುಟ್ಠು ಓರತೋ ವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಸುರತೋತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏಕತ್ತವಾಸೇನಾತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋವಾಸೇನ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ತುಸ್ಸನ್ತಿ. ಏಕನ್ತವಾಸೇನಾತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸತತವಾಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಸೋತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅಸುತಂ ಹೋತಿ. ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಬಾಹುಸಚ್ಚಂ ವುಚ್ಚತಿ ವೀರಿಯಂ, ವೀರಿಯೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತೀತಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ. ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಂ ನ ಲಭತಿ. ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಪರಿಹಾನಿಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ.

ಪಮಾಣಿಕಾತಿ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಗ್ಗಾಹಕಾ. ಪಮಿನನ್ತೀತಿ ಪಮೇತುಂ ತುಲೇತುಂ ಆರಭನ್ತಿ. ಏಕೋ ಹೀನೋತಿ ಏಕೋ ಗುಣೇಹಿ ಹೀನೋ. ಏಕೋ ಪಣೀತೋತಿ ಏಕೋ ಗುಣೇಹಿ ಪಣೀತೋ. ತಂ ಹೀತಿ ತಂ ಪಮಾಣಕರಣಂ.

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋತಿ ಸುನ್ದರತರೋ. ಪಣೀತತರೋತಿ ಉತ್ತಮತರೋ. ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತೀತಿ ಸೂರಂ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತಮಾನವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬಹತಿ, ಅರಿಯಭೂಮಿಂ ಸಮ್ಪಾಪೇತಿ. ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ತಂ ಅನ್ತರಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕೋಧಮಾನೋತಿ ಕೋಧೋ ಚ ಮಾನೋ ಚ. ಲೋಭಧಮ್ಮಾತಿ ಲೋಭೋಯೇವ. ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಆಲಾಪಸಲ್ಲಾಪವಸೇನ ವಚನಾನೇವ. ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋತಿ ಯೋ ವಾ ಪನ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಮಯಾ ಸದಿಸೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋಯೇವ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖಞ್ಞತೀತಿ ಗುಣಖಣನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ದ್ವೇ ಸೋರತಾ, ದ್ವೇ ಅಧಿಗತಕೋಧಮಾನಲೋಭಧಮ್ಮಾ, ದ್ವೇ ಅಧಿಗತಕೋಧಮಾನವಚೀಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಇಮೇ ಛ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಗತಿನ್ತಿ ಞಾಣಗತಿಂ. ಏಕಙ್ಗಹೀನಾತಿ ಏಕೇಕೇನ ಗುಣಙ್ಗೇನ ಹೀನಾ. ಪೂರಣೋ ಸೀಲೇನ ವಿಸೇಸೀ ಅಹೋಸಿ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ. ಪೂರಣಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಠಾನೇ ಠಿತಂ, ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಪೂರಣಸ್ಸ ಸೀಲಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಾತಿ.

೩. ಇಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೫. ತತಿಯೇ ದಾಲಿದ್ದಿಯನ್ತಿ ದಲಿದ್ದಭಾವೋ. ಕಾಮಭೋಗಿನೋತಿ ಕಾಮೇ ಭುಞ್ಜನಕಸತ್ತಸ್ಸ. ಅಸ್ಸಕೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ರಹಿತೋ. ಅನಾಳ್ಹಿಕೋತಿ ನ ಅಡ್ಢೋ. ಇಣಂ ಆದಿಯತೀತಿ ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಇಣಂ ಆದಿಯತಿ. ವಡ್ಢಿಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಾತೀತಿ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವಡ್ಢಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಅನುಚರನ್ತಿಪಿ ನನ್ತಿ ಪರಿಸಮಜ್ಝಗಣಮಜ್ಝಾದೀಸು ಆತಪಠಪನಪಂಸುಓಕಿರಣಾದೀಹಿ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪಾಪೇನ್ತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ. ಸದ್ಧಾ ನತ್ಥೀತಿ ಓಕಪ್ಪನಕಸದ್ಧಾಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಹಿರೀ ನತ್ಥೀತಿ ಹಿರೀಯನಾಕಾರಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಓತ್ತಪ್ಪಂ ನತ್ಥೀತಿ ಭಾಯನಾಕಾರಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ವೀರಿಯಂ ನತ್ಥೀತಿ ಕಾಯಿಕವೀರಿಯಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಪಞ್ಞಾ ನತ್ಥೀತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಪಞ್ಞಾಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ. ಇಣಾದಾನಸ್ಮಿಂ ವದಾಮೀತಿ ಇಣಗ್ಗಹಣಂ ವದಾಮಿ. ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂತಿ ಮಾ ಮಂ ಜಾನಾತು.

ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಧನದಲಿದ್ದಭಾವೋ ದುಕ್ಖಂ. ಕಾಮಲಾಭಾಭಿಜಪ್ಪಿನನ್ತಿ ಕಾಮಲಾಭಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಾನಂ. ಪಾಪಕಮ್ಮವಿನಿಬ್ಬಯೋತಿ ಪಾಪಕಮ್ಮವಡ್ಢಕೋ. ಸಂಸಪ್ಪತೀತಿ ಪರಿಪ್ಫನ್ದತಿ. ಜಾನನ್ತಿ ಜಾನನ್ತೋ. ಯಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಜಾತಿ ಯೇ ಅಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರತೋ ಜಾತಾ. ಯೋನಿಮಞ್ಞತರನ್ತಿ ಏಕಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ. ದದಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತೋ ದದಮಾನೋ.

ಕಟಗ್ಗಾಹೋತಿ ಜಯಗ್ಗಾಹೋ, ಅನಪರಾಧಗ್ಗಾಹೋ ಹೋತಿ. ಘರಮೇಸಿನೋತಿ ಘರಾವಾಸಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಸ್ಸ ವಸಮಾನಸ್ಸ ವಾ. ಚಾಗೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀತಿ ಚಾಗೋತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತಿ. ಚಾಗಾ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ. ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸದ್ಧಾ ನಾಮ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ. ಹಿರಿಮನೋತಿ ಹಿರಿಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೋ. ನಿರಾಮಿಸಂ ಸುಖನ್ತಿ ತೀಣಿ ಝಾನಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ. ಉಪೇಕ್ಖನ್ತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಂ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋ. ಝಾನಾನಿ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಾತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ಪತ್ವಾ. ಏಕೋದಿ ನಿಪಕೋ ಸತೋತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಞಾಣಸತೀಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

ಏವಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತನ್ತಿ ಏವಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾರಣಂ ಯಥಾಸಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ. ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ. ಅನುಪಾದಾಯಾತಿ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಸಬ್ಬಸೋ ಅನುಪಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ‘‘ಏತಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ಲಿಖಿತಂ, ತಸ್ಸ ಏತಂ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮೇಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಘಟೀಯತಿ.

ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಞಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ತಾದಿನೋತಿ ತಂಸಣ್ಠಿತಸ್ಸ. ಅಕುಪ್ಪಾತಿ ಅಕುಪ್ಪಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಕುಪ್ಪಕಾರಣಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಞ್ಚ ಅಭಾವೇನ ಅಕುಪ್ಪಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಮಗ್ಗವಿಮುತ್ತಿಪಿ ಫಲವಿಮುತ್ತಿಪಿ. ಭವಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇತಿ ಭವಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಭವಸಂಯೋಜನಾನಞ್ಚ ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಏತಂ ಖೋ ಪರಮಂ ಞಾಣನ್ತಿ ಏತಂ ಮಗ್ಗಫಲಞಾಣಂ ಪರಮಞಾಣಂ ನಾಮ. ಸುಖಮನುತ್ತರನ್ತಿ ಏತದೇವ ಮಗ್ಗಫಲಸುಖಂ ಅನುತ್ತರಂ ಸುಖಂ ನಾಮ. ಆಣಣ್ಯಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಣಣಾನಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಉತ್ತಮಅಣಣೋ, ತಸ್ಮಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಆಣಣ್ಯಮುತ್ತಮನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲೇನ ದೇಸನಾಯ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹಿ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥೇತ್ವಾ ಗಾಥಾಸು ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತನ್ತಿ.

೪. ಮಹಾಚುನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ಚತುತ್ಥೇ ಚೇತೀಸೂತಿ ಚೇತಿರಟ್ಠೇ. ಸಯಂಜಾತಿಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಿಗಮೇ. ಮಹಾಚುನ್ದೋತಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕೋ. ಧಮ್ಮೇ ಯೋಗೋ ಅನುಯೋಗೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ. ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಝಾಯೀ. ಅಪಸಾದೇನ್ತೀತಿ ಘಟ್ಟೇನ್ತಿ ಹಿಂಸನ್ತಿ. ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ. ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿಆದೀನಿ ಉಪಸಗ್ಗವಸೇನ ವಡ್ಢಿತಾನಿ. ಕಿಮಿಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಕಿನ್ತಿಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಕಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ. ಅಮತಂ ಧಾತುಂ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಮರಣವಿರಹಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ತಂ ನಾಮಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಗಮ್ಭೀರಂ ಅತ್ಥಪದನ್ತಿ ಗುಳ್ಹಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಾದಿಅತ್ಥಂ. ಪಞ್ಞಾಯ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ ಸಮ್ಮಸನಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಪಿ ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾಪಞ್ಞಾಪಿ ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ.

೫-೬. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೪೭-೪೮. ಪಞ್ಚಮೇ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ವಿಜ್ಜಮಾನಂ. ಲೋಭೋತಿಆದೀಹಿ ತೀಣಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ಲೋಭಧಮ್ಮಾತಿಆದೀಹಿ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಕಾ ಧಮ್ಮಾ. ಛಟ್ಠೇ ಕಾಯಸನ್ದೋಸನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರಸ್ಸ ದುಸ್ಸನಾಕಾರಂ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮೇಸು ದ್ವೀಸು ಸುತ್ತೇಸು ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾವ ಕಥಿತಾ.

೭. ಖೇಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯. ಸತ್ತಮೇ ವುಸಿತವಾತಿ ವುತ್ಥಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ. ಕತಕರಣೀಯೋತಿ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಓಹಿತಭಾರೋತಿ ಖನ್ಧಭಾರಂ ಕಿಲೇಸಭಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಭಾರಞ್ಚ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋತಿ ಸದತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತಂ, ತಂ ಪತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋತಿ ಖೀಣಭವಬನ್ಧನೋ. ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ಕಾರಣೇನ ಜಾನಿತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ವಾತಿಆದೀಹಿ ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನಾದಯೋ ತಯೋ ಮಾನಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅತ್ಥಿ ಸದಿಸೋ, ಅತ್ಥಿ ಹೀನೋ’’ತಿ ಮಾನೋ ಹೋತಿ. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿಆದೀಹಿಪಿ ತೇಯೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ‘‘ಅಹಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋ, ಅಹಂ ಸದಿಸೋ, ಅಹಂ ಹೀನೋ, ಅಞ್ಞೇ ಸೇಯ್ಯಾದಯೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಏವಂ ಮಾನೋ ಹೋತಿ.

ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸೂತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಅಚಿರಂಯೇವ ಪಕ್ಕನ್ತೇಸು. ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಹಸಮಾನಕಾ ಮಞ್ಞೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀತಿ ಹಸಮಾನಾ ವಿಯ ಕಥೇನ್ತಿ. ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ನ ಉಸ್ಸೇಸು ನ ಓಮೇಸು, ಸಮತ್ತೇ ನೋಪನೀಯರೇತಿ ಏತ್ಥ ಉಸ್ಸಾತಿ ಉಸ್ಸಿತತಾ ಸೇಯ್ಯಪುಗ್ಗಲಾ. ಓಮಾತಿ ಹೀನಾ. ಸಮತ್ತೋತಿ ಸದಿಸೋ. ಇತಿ ಇಮೇಸು ತೀಸುಪಿ ಸೇಯ್ಯಹೀನಸದಿಸೇಸು ಖೀಣಾಸವಾ ಮಾನೇನ ನ ಉಪನೀಯರೇ, ನ ಉಪನೇನ್ತಿ, ನ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿ ಖೀಣಾ ತೇಸಂ ಜಾತಿ. ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ವುತ್ಥಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ಚರನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನೇಹಿ ವಿಮುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಚರನ್ತಿ. ಸುತ್ತೇಪಿ ಗಾಥಾಯಮ್ಪಿ ಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ.

೮. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತೀತಿ ಹತೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಹೋತಿ. ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸಾತಿ ವಿಪನ್ನಸೀಲಸ್ಸ. ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ತರುಣವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ. ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋತಿ ಏತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ, ವಿರಾಗೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ. ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ಹೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೀಲಾನುರಕ್ಖಣಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಕಥಿತೋ.

೯. ಆನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ನವಮೇ ಕಿತ್ತಾವತಾತಿ ಕಿತ್ತಕೇನ. ಅಸ್ಸುತಞ್ಚೇವಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಸ್ಸುತಪುಬ್ಬಂ. ನ ಸಮ್ಮೋಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ವಿನಾಸಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಚೇತಸೋ ಸಮ್ಫುಟ್ಠಪುಬ್ಬಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಫುಸಿತಪುಬ್ಬಾ. ಸಮುದಾಚರನ್ತೀತಿ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಚರನ್ತಿ. ಅವಿಞ್ಞಾತಞ್ಚ ವಿಜಾನಾತೀತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅವಿಞ್ಞಾತಕಾರಣಂ ಜಾನಾತಿ. ಪರಿಯಾಪುಣಾತೀತಿ ವಳಞ್ಜೇತಿ ಕಥೇತಿ. ದೇಸೇತೀತಿ ಪಕಾಸೇತಿ. ಪರಂ ವಾಚೇತೀತಿ ಪರಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇತಿ.

ಆಗತಾಗಮಾತಿ ದೀಘಾದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಆಗಮೋ ಆಗತೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಆಗತಾಗಮಾ. ಧಮ್ಮಧರಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಧರಾ. ವಿನಯಧರಾತಿ ವಿನಯಪಿಟಕಧರಾ. ಮಾತಿಕಾಧರಾತಿ ದ್ವೇಪಾತಿಮೋಕ್ಖಧರಾ. ಪರಿಪುಚ್ಛತೀತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಪರಿಪಞ್ಹತೀತಿ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿತುಲತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ. ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಥನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಇದಂ ಅನುಸನ್ಧಿಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಕಥಂ ಹೋತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಕ್ವತ್ಥೋತಿ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅವಿವಟನ್ತಿ ಅವಿವರಿತಂ. ವಿವರನ್ತೀತಿ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸೂತಿ ಕಙ್ಖಾಯ ಕಾರಣಭೂತೇಸು. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸ್ವೇವ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೋ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೧೦. ಖತ್ತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ದಸಮೇ ಭೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯಾತಿ ಭೋಗಸಂಹರಣತ್ಥಂ ಠಪಿತಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪವತ್ತಅಜ್ಝಾಸಯಾ. ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾತಿ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಮಾತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ಥಾಯ ಪವತ್ತೂಪವಿಚಾರಾ. ಅಯಮೇವ ನೇಸಂ ವಿಚಾರೋ ಚಿತ್ತೇ ಉಪವಿಚರತಿ. ಬಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾತಿ ಬಲಕಾಯಾಧಿಟ್ಠಾನಾ. ಬಲಕಾಯಞ್ಹಿ ಲದ್ಧಾ ತೇ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಪಥವಿಭಿನಿವೇಸಾತಿ ಪಥವಿಸಾಮಿನೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏವಂ ಪಥವಿಅತ್ಥಾಯ ಕತಚಿತ್ತಾಭಿನಿವೇಸಾ. ಇಸ್ಸರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾತಿ ರಜ್ಜಾಭಿಸೇಕಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಅಭಿಸೇಕಞ್ಹಿ ಪತ್ವಾ ತೇ ಪರಿಯೋಸಾನಪ್ಪತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಸೇಸಪದೇಸು ಪನೇತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಾವ ಮನ್ತೇ ಲಭಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಪ್ಪಂ, ಇತ್ಥೀ ಕುಲದಾಯಜ್ಜಸಾಮಿಕಂ ಪುತ್ತಂ, ಚೋರಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಆವುಧಸತ್ಥಂ, ಸಮಣಾ ಸೀಲಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಲದ್ಧಪತಿಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮನ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಾತಿಆದೀನಿ ವುತ್ತಾನಿ.