೪. ಕಾರಣಪಾಲೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೪. ಚತುತ್ಥೇ ಕಾರಣಪಾಲೀತಿ ಪಾಲೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ, ರಾಜಕುಲಾನಂ ಪನ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಕಾರೇತೀತಿ ಕಾರಣಪಾಲೀ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ದ್ವಾರಟ್ಟಾಲಕಪಾಕಾರೇ ಅಕತೇ ಕಾರೇತಿ, ಜಿಣ್ಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಪೇತಿ. ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಅರಿಯಸಾವಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ. ಸೋ ಕಿರ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಇದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದೇವಸಿಕಂ ವತ್ತನ್ತಿ. ತಂ ಸೋ ಏವಂ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅದ್ದಸ. ಏತದವೋಚಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಞ್ಞವಾ ಞಾಣುತ್ತರೋ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ಪಾತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಹನ್ದ ಕುತೋ ನೂ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ತತ್ಥ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾತಿ ದಿವಸಸ್ಸಾಪಿ ದಿವಾ, ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಞ್ಞೇತಿ ಭವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ಉದಾಹು ನೋತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಕೋ ಚಾಹಂ, ಭೋತಿ, ಭೋ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಜಾನನೇ ಅಹಂ ಕೋ ನಾಮ? ಕೋ ಚ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕುತೋ ಚಾಹಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೇನ ನಾಮ ಕಾರಣೇನ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅಜಾನನಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ. ಸೋಪಿ ನೂನಸ್ಸ ತಾದಿಸೋವಾತಿ ಯೋ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಸೋಪಿ ನೂನ ದಸ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ತಾದಿಸೋ ಬುದ್ಧೋಯೇವ ಭವೇಯ್ಯ. ಸಿನೇರುಂ ವಾ ಹಿ ಪಥವಿಂ ವಾ ಆಕಾಸಂ ವಾ ಪಮೇತುಕಾಮೇನ ತಪ್ಪಮಾಣೋ ದಣ್ಡೋ ವಾ ರಜ್ಜು ವಾ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಂ ಜಾನನ್ತೇನಪಿ ತಸ್ಸ ಞಾಣಸದಿಸಮೇವ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಆದರವಸೇನ ಪನೇತ್ಥ ಆಮೇಡಿತಂ ಕತಂ. ಉಳಾರಾಯಾತಿ ಉತ್ತಮಾಯ ಸೇಟ್ಠಾಯ. ಕೋ ಚಾಹಂ, ಭೋತಿ, ಭೋ, ಅಹಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಸಂಸನೇ ಕೋ ನಾಮ. ಕೋ ಚ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಪಸಂಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಪಸಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ.

ಪಸತ್ಥಪ್ಪಸತ್ಥೋತಿ ಸಬ್ಬಗುಣಾನಂ ಉಪರಿ ಚರೇಹಿ ಸಬ್ಬಲೋಕಪಸತ್ಥೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇಹೇವ ಪಸತ್ಥೋ, ನ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಪಸಂಸನಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಚಮ್ಪಕಪುಪ್ಫಂ ವಾ ನೀಲುಪ್ಪಲಂ ವಾ ಪದುಮಂ ವಾ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಿರಿಯಾವ ಪಾಸಾದಿಕಞ್ಚೇವ ಸುಗನ್ಧಞ್ಚ, ನ ತಸ್ಸ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ವಣ್ಣಗನ್ಧೇಹಿ ಥೋಮನಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ. ಯಥಾ ಚ ಮಣಿರತನಂ ವಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಲೋಕೇನೇವ ಓಭಾಸತಿ, ನ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇನ ಓಭಾಸನಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ, ಏವಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಲೋಕಪಸತ್ಥೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇಹೇವ ಪಸತ್ಥೋ ಥೋಮಿತೋ, ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠತಂ ಪಾಪಿತೋ. ನ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇನ ಪಸಂಸನಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ.

ಪಸತ್ಥೇಹಿ ವಾ ಪಸತ್ಥೋತಿಪಿ ಪಸತ್ಥಪ್ಪಸತ್ಥೋ. ಕೇ ಪನ ಪಸತ್ಥಾ ನಾಮ? ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಕಾಸಿಕೋಸಲವಾಸಿಕೇಹಿ ಪಸತ್ಥೋ, ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಅಙ್ಗಮಗಧವಾಸೀಹಿ, ವೇಸಾಲಿಕಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ವಜ್ಜಿತಟ್ಠವಾಸೀಹಿ ಪಸತ್ಥಾ, ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ ಮಲ್ಲಾ ಕೋಸಿನಾರಕಾ ಮಲ್ಲಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ತೇ ತೇ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಜಾನಪದೇಹಿ ಪಸತ್ಥಾ, ಚಙ್ಕಿಆದಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಣೇಹಿ, ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಾದಯೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಕಗಣೇಹಿ, ವಿಸಾಖಾಆದಿಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅನೇಕಸತಾಹಿ ಉಪಾಸಿಕಾಹಿ, ಸಕುಲುದಾಯಿಆದಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಅನೇಕೇಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸತೇಹಿ, ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣತ್ಥೇರಿಆದಿಕಾ ಮಹಾಸಾವಿಕಾ ಅನೇಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸತೇಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಾದಯೋ ಮಹಾಥೇರಾ ಅನೇಕಸತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ, ಸಕ್ಕಾದಯೋ ದೇವಾ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸೇಹಿ ದೇವೇಹಿ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಹಿ ಪಸತ್ಥಾ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದಸಬಲಂ ಥೋಮೇನ್ತಿ ವಣ್ಣೇನ್ತಿ ಪಸಂಸನ್ತೀತಿ ಭಗವಾ ‘‘ಪಸತ್ಥಪ್ಪಸತ್ಥೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅತ್ಥವಸನ್ತಿ ಅತ್ಥಾನಿಸಂಸಂ.

ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಕಾರಣಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಗ್ಗರಸಪರಿತಿತ್ತೋತಿ ಭೋಜನರಸೇಸು ಪಾಯಾಸೋ ಸ್ನೇಹರಸೇಸು ಗೋಸಪ್ಪಿ, ಕಸಾವರಸೇಸು ಖುದ್ದಕಮಧು ಅನೇಳಕಂ, ಮಧುರರಸೇಸು ಸಕ್ಕರಾತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಅಗ್ಗರಸಾ ನಾಮ. ತೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪರಿತಿತ್ತೋ ಆಕಣ್ಠಪ್ಪಮಾಣಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಅಞ್ಞೇಸಂ ಹೀನಾನನ್ತಿ ಅಗ್ಗರಸೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಹೀನರಸಾನಂ. ಸುತ್ತಸೋತಿ ಸುತ್ತತೋ, ಸುತ್ತಭಾವೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತೋ ತತೋತಿ ಸುತ್ತಾದೀಸು ತತೋ ತತೋ. ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪ್ಪವಾದಾನನ್ತಿ ಯೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪುಥೂನಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಲದ್ಧಿಸಙ್ಖಾತಪ್ಪವಾದಾ, ತೇಸಂ. ನ ಪಿಹೇತೀತಿ ನ ಪತ್ಥೇತಿ, ತೇ ಕಥಿಯಮಾನೇ ಸೋತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛತಿ. ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಪರೇತೋತಿ ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ಚೇವ ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ ಚ ಅನುಗತೋ. ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕನ್ತಿ ಸಾಲಿಪಿಟ್ಠಂ ಭಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚತುಮಧುರೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಂ ಬದ್ಧಸತ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಂ, ಮಧುರಪೂವಮೇವ ವಾ. ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಲಭೇಯ್ಯ. ಅಸೇಚನಕನ್ತಿ ಮಧುರಭಾವಕರಣತ್ಥಾಯ ಅಞ್ಞೇನ ರಸೇನ ಅನಾಸಿತ್ತಕಂ ಓಜವನ್ತಂ ಪಣೀತರಸಂ.

ಹರಿಚನ್ದನಸ್ಸಾತಿ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಚನ್ದನಸ್ಸ. ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸಾತಿ ರತ್ತವಣ್ಣಚನ್ದನಸ್ಸ. ಸುರಭಿಗನ್ಧನ್ತಿ ಸುಗನ್ಧಂ. ದರಥಾದಯೋ ವಟ್ಟದರಥಾ, ವಟ್ಟಕಿಲಮಥಾ, ವಟ್ಟಪರಿಳಾಹಾ ಏವ. ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಉದಾಹಾರಂ ಉದಾಹರಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಯಂ ತೇಲಂ ಮಾನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ವಿಸ್ಸನ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಅವಸೇಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಞ್ಚ ಜಲಂ ತಳಾಕಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಓಘೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಮೇವಂ ಯಂ ಪೀತಿವಚನಂ ಹದಯಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಧಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಅಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತಂ ಉದಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವರೂಪಂ ಪೀತಿಮಯವಚನಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.