(೧೮) ೩. ಉಪಾಸಕವಗ್ಗೋ

೧-೩. ಸಾರಜ್ಜಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೭೧-೧೭೩. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮದುತಿಯತತಿಯೇಸು ಅಗಾರಿಯಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ಕಥಿತಾ. ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿನೋಪಿ ಹೋನ್ತು, ವಟ್ಟನ್ತಿಯೇವ.

೪. ವೇರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೪. ಚತುತ್ಥೇ ಭಯಾನೀತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಭಯಾನಿ. ವೇರಾನೀತಿ ಅಕುಸಲವೇರಾನಿಪಿ ಪುಗ್ಗಲವೇರಾನಿಪಿ. ಚೇತಸಿಕನ್ತಿ ಚಿತ್ತನಿಸ್ಸಿತಂ. ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಕಾಯಪಸಾದವತ್ಥುಕಂ ದುಕ್ಖಂ. ದೋಮನಸ್ಸನ್ತಿ ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಿರತಿಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ.

೫. ಚಣ್ಡಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಉಪಾಸಕಪತಿಕುಟ್ಠೋತಿ ಉಪಾಸಕಪಚ್ಛಿಮಕೋ. ಕೋತೂಹಲಮಙ್ಗಲಿಕೋತಿ ‘‘ಇಮಿನಾ ಇದಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಕೋತೂಹಲಸಙ್ಖಾತೇನ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತಮಙ್ಗಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮಙ್ಗಲಂ ಪಚ್ಚೇತಿ ನೋ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಓಲೋಕೇತಿ, ಕಮ್ಮಂ ನ ಓಲೋಕೇತಿ. ಇತೋ ಚ ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಸಾಸನಾ ಬಹಿದ್ಧಾ. ಪುಬ್ಬಕಾರಂ ಕರೋತೀತಿ ದಾನಾದಿಕಂ ಕುಸಲಕಿಚ್ಚಂ ಪಠಮತರಂ ಕರೋತಿ.

೬. ಪೀತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೬. ಛಟ್ಠೇ ಕಿನ್ತಿ ಮಯನ್ತಿ ಕೇನ ನಾಮ ಉಪಾಯೇನ ಮಯಂ. ಪವಿವೇಕಂ ಪೀತಿನ್ತಿ ಪಠಮದುತಿಯಜ್ಝಾನಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಪೀತಿಂ. ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ಕಾಮನಿಸ್ಸಿತಂ ದುವಿಧೇ ಕಾಮೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ. ಅಕುಸಲೂಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ‘‘ಮಿಗಸೂಕರಾದಯೋ ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸರಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವಿರದ್ಧೇ ‘‘ವಿರದ್ಧಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅಕುಸಲೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ. ತಾದಿಸೇಸು ಪನ ಠಾನೇಸು ಅವಿರಜ್ಝನ್ತಸ್ಸ ‘‘ಸುಟ್ಠು ಮೇ ವಿದ್ಧಂ, ಸುಟ್ಠು ಮೇ ಪಹಟ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಂ ಅಕುಸಲೂಪಸಂಹಿತಂ ಸುಖಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ನಾಮ. ದಾನಾದಿಉಪಕರಣಾನಂ ಅಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಪನ ಕುಸಲೂಪಸಂಹಿತಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೭. ವಣಿಜ್ಜಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೭. ಸತ್ತಮೇ ವಣಿಜ್ಜಾತಿ ವಾಣಿಜಕಮ್ಮಾನಿ. ಉಪಾಸಕೇನಾತಿ ತಿಸರಣಗತೇನ. ಸತ್ಥವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಆವುಧಭಣ್ಡಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಕ್ಕಯೋ. ಸತ್ತವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಮನುಸ್ಸವಿಕ್ಕಯೋ. ಮಂಸವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಸೂಕರಮಿಗಾದಯೋ ಪೋಸೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಿಕ್ಕಯೋ. ಮಜ್ಜವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಕ್ಕಯೋ. ವಿಸವಣಿಜ್ಜಾತಿ ವಿಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿಕ್ಕಯೋ. ಇತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಇಮಂ ವಣಿಜ್ಜಂ ನೇವ ಅತ್ತನಾ ಕಾತುಂ, ನ ಪರೇ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೮. ರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತೀತಿ ರಟ್ಠಮ್ಹಾ ಪಬ್ಬಾಜೇನ್ತಿ. ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತಥೇವ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪವೇದೇನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ತೇನ ಕತಂ, ತಂ ತಥೇವ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಆರೋಚೇನ್ತಿ ಕಥೇನ್ತಿ.

೯. ಗಿಹಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭೯. ನವಮೇ ಸಂವುತಕಮ್ಮನ್ತನ್ತಿ ಪಿಹಿತಕಮ್ಮನ್ತಂ. ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನನ್ತಿ ಉತ್ತಮಚಿತ್ತನಿಸ್ಸಿತಾನಂ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನನ್ತಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖೇಯೇವ ಧಮ್ಮೇ ಪವತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಸುಖವಿಹಾರಾನಂ. ಅರಿಯಕನ್ತೇಹೀತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತೇಹಿ ಮಗ್ಗಫಲಸೀಲೇಹಿ.

ಅರಿಯಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅರಿಯಧಮ್ಮೋತಿ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ. ಮೇರಯಂ ವಾರುಣಿನ್ತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಮೇರಯಂ ಪಞ್ಚವಿಧಞ್ಚ ಸುರಂ. ಧಮ್ಮಞ್ಚಾನುವಿತಕ್ಕಯೇತಿ ನವವಿಧಂ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸತಿವಸೇನೇವ ವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯ. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ ಹಿತಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖಂ ಮೇತ್ತಾದಿಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಚಿತ್ತಂ. ದೇವಲೋಕಾಯ ಭಾವಯೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತ್ಥಾಯ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಪುಞ್ಞತ್ಥಸ್ಸ ಜಿಗೀಸತೋತಿ ಪುಞ್ಞೇನ ಅತ್ಥಿಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಂ ಗವೇಸನ್ತಸ್ಸ. ಸನ್ತೇಸೂತಿ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತಥಾಗತಸಾವಕೇಸು. ವಿಪುಲಾ ಹೋತಿ ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಏವಂ ದಿನ್ನದಾನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನಾತಿ ಸೀಲಪೂರಣಾದಿನಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ. ಸೇಸಂ ತಿಕನಿಪಾತೇ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

೧೦. ಗವೇಸೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೦. ದಸಮೇ ಸಿತಂ ಪಾತ್ವಾಕಾಸೀತಿ ಮಹಾಮಗ್ಗೇನೇವ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಸಾಲವನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಸುಕಾರಣಂ ಉಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅದ್ದಸ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಗವೇಸಿನಾ ಉಪಾಸಕೇನ ಕತಂ ಸುಕಾರಣಂ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇದಂ ಸುಕಾರಣಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಪಾಕಟಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಹನ್ದ ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾಕಟಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಠಿತೋವ ಸಿತಪಾತುಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ, ಅಗ್ಗಗ್ಗದನ್ತೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮನ್ದಹಸಿತಂ ಹಸಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಲೋಕಿಯಮನುಸ್ಸಾ ಉದರಂ ಪಹರನ್ತಾ ‘‘ಕಹಂ ಕಹ’’ನ್ತಿ ಹಸನ್ತಿ, ನ ಏವಂ ಬುದ್ಧಾ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಹಸಿತಂ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾಕಾರಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ.

ಹಸಿತಞ್ಚ ನಾಮೇತಂ ತೇರಸಹಿ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಚಿತ್ತೇಹಿ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೋ ಅಕುಸಲತೋ ಚತೂಹಿ, ಕಾಮಾವಚರಕುಸಲತೋ ಚತೂಹೀತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಹಸತಿ, ಸೇಖಾ ಅಕುಸಲತೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಿ ದ್ವೇ ಅಪನೇತ್ವಾ ಛಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಹಸನ್ತಿ, ಖೀಣಾಸವಾ ಚತೂಹಿ ಸಹೇತುಕಕಿರಿಯಚಿತ್ತೇಹಿ, ಏಕೇನ ಅಹೇತುಕಕಿರಿಯಚಿತ್ತೇನಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಹಸನ್ತಿ. ತೇಸುಪಿ ಬಲವಾರಮ್ಮಣೇ ಆಪಾಥಮಾಗತೇ ದ್ವೀಹಿ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೇಹಿ ಹಸನ್ತಿ, ದುಬ್ಬಲಾರಮ್ಮಣೇ ದುಹೇತುಕಚಿತ್ತದ್ವಯೇನ ಚ ಅಹೇತುಕಚಿತ್ತೇನ ಚಾತಿ ತೀಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಹಸನ್ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಕಿರಿಯಾಹೇತುಕಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಚಿತ್ತಂ ಭಗವತೋ ಪಹಟ್ಠಾಕಾರಮತ್ತಹಸಿತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ.

ತಂ ಪನೇತಂ ಹಸಿತಂ ಏವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾಕಟಂ ಅಹೋಸಿ. ಕಥಂ? ತಥಾರೂಪೇ ಹಿ ಕಾಲೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಚತೂಹಿ ದಾಠಾಹಿ ಚಾತುದ್ದೀಪಿಕಮಹಾಮೇಘಮುಖತೋ ಸಮೋಸರಿತಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ವಿಯ ವಿರೋಚಮಾನಾ ಮಹಾತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪ್ಪಮಾಣಾ ರಸ್ಮಿವಟ್ಟಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಿರವರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ದಾಠಗ್ಗೇಸುಯೇವ ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತಿ. ತೇನ ಸಞ್ಞಾಣೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಗಚ್ಛಮಾನೋಪಿ ಸಿತಪಾತುಭಾವಂ ಜಾನಾತಿ.

ಇದ್ಧನ್ತಿ ಸಮಿದ್ಧಂ. ಫೀತನ್ತಿ ಅತಿಸಮಿದ್ಧಂ ಸಬ್ಬಪಾಲಿಫುಲ್ಲಂ ವಿಯ. ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸನ್ತಿ ಜನಸಮಾಕುಲಂ. ಸೀಲೇಸು ಅಪರಿಪೂರಕಾರೀತಿ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಅಸಮತ್ತಕಾರೀ. ಪಟಿದೇಸಿತಾನೀತಿ ಉಪಾಸಕಭಾವಂ ಪಟಿದೇಸಿತಾನಿ. ಸಮಾದಪಿತಾನೀತಿ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಚ್ಚೇತಂ ಸಮಸಮನ್ತಿ ಇತಿ ಏತಂ ಕಾರಣಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ಸಮಭಾವೇನೇವ ಸಮಂ, ನ ಏಕದೇಸೇನ. ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತಿರೇಕನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಇಮೇಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತಿರೇಕಂ ನತ್ಥಿ. ಹನ್ದಾತಿ ವವಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಅತಿರೇಕಾಯಾತಿ ವಿಸೇಸಕಾರಣತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರಿಂ ಧಾರೇಥಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಸಮತ್ತಕಾರೀತಿ ಜಾನಾಥ. ಏತ್ತಾವತಾ ತೇನ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಸಮಾದಿನ್ನಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಕಿಮಙ್ಗ ಪನ ನ ಮಯನ್ತಿ ಮಯಂ ಪನ ಕೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಪರಿಪೂರಕಾರಿನೋ ನ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಉಪಾಸಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.