೩. ತತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೧೧) ೧. ಫಾಸುವಿಹಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಸಾರಜ್ಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣಾತಿ ವಿಸಾರದಭಾವಾವಹಾ. ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತೀತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಹೋತಿ.

೨. ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೨. ದುತಿಯೇ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೋತಿ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತೋ ಚ ಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಚ. ಅಪಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋಪೀತಿ ಅಪಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಸಮಾನೋಪಿ ಪರೇಹಿ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವೇಸಿಯಾಗೋಚರೋತಿಆದೀಸು ವೇಸಿಯಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ರೂಪೂಪಜೀವಿನಿಯೋ, ತಾ ಗೋಚರೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ವೇಸಿಯಾಗೋಚರೋ, ತಾಸಂ ಗೇಹಂ ಅಭಿಣ್ಹಗಮನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತ್ಥ ಪನ ವಿಧವಾತಿ ಮತಪತಿಕಾ. ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾತಿ ಮಹಲ್ಲಿಕಕುಮಾರಿಕಾಯೋ.

೩. ಮಹಾಚೋರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೩. ತತಿಯೇ ಇತೋ ಭೋಗೇನ ಪಟಿಸನ್ಥರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಇತೋ ಮಮ ಸಾಪತೇಯ್ಯತೋ ಭೋಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಚ ಮಮ ಚ ಅನ್ತರಂ ಪಿದಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗಹಣಾನೀತಿ ಪರಸನ್ತಕಾನಂ ಭಣ್ಡಾನಂ ಗಹಣಾನಿ. ಗುಯ್ಹಮನ್ತಾತಿ ಗುಹಿತಬ್ಬಮನ್ತಾ. ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯಾತಿ ಸಸ್ಸತಂ ವಾ ಉಚ್ಛೇದಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಾಯ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಚತುತ್ಥೇ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೫. ಫಾಸುವಿಹಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಪವತ್ತಿತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮುಖೇ ಚೇವ ಪರಮ್ಮುಖೇ ಚ. ಇತರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸೀಲಾನೀತಿಆದಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಫಲಸಮಾಧಿನಿಬ್ಬತ್ತಕಾನಿ. ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತೋತಿ ಸಮಾನಸೀಲತಂ ಗತೋ, ಏಕಸದಿಸಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಕ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ನಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೀಲಂ ಮಿಸ್ಸಕಂ ಕಥಿತಂ, ದಿಟ್ಠಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ.

೬. ಆನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೬. ಛಟ್ಠೇ ನೋ ಚ ಪರಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಸಮ್ಪವತ್ತಾ ಹೋತೀತಿ ಪರಂ ಸೀಲಭಾವೇನ ನ ಗರಹತಿ ನ ಉಪವದತಿ. ಅತ್ತಾನುಪೇಕ್ಖೀತಿ ಅತ್ತನೋವ ಕತಾಕತಂ ಜಾನನವಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಅನುಪೇಕ್ಖಿತಾ. ನೋ ಪರಾನುಪೇಕ್ಖೀತಿ ಪರಸ್ಸ ಕತಾಕತೇಸು ಅಬ್ಯಾವಟೋ. ಅಪಞ್ಞಾತೋತಿ ಅಪಾಕಟೋ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞೋ. ಅಪಞ್ಞಾತಕೇನಾತಿ ಅಪಞ್ಞಾತಭಾವೇನ ಅಪಾಕಟತಾಯ ಮನ್ದಪುಞ್ಞತಾಯ. ನೋ ಪರಿತಸ್ಸತೀತಿ ಪರಿತಾಸಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಖೀಣಾಸವೋವ ಕಥಿತೋ.

೭-೮. ಸೀಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೭-೧೦೮. ಸತ್ತಮೇ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾ ಕಥಿತಾ, ವಿಮುತ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಲೋಕಿಯಮೇವ. ಅಟ್ಠಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಸೇಖಸ್ಸ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಅಸೇಖನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

೯-೧೦. ಚಾತುದ್ದಿಸಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೦೯-೧೧೦. ನವಮೇ ಚಾತುದ್ದಿಸೋತಿ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಪ್ಪಟಿಹತಚಾರೋ. ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸುತ್ತೇ ಖೀಣಾಸವೋವ ಕಥಿತೋ. ದಸಮೇ ಅಲನ್ತಿ ಯುತ್ತೋ. ಇಧಾಪಿ ಖೀಣಾಸವೋವ ಕಥಿತೋ.

ಫಾಸುವಿಹಾರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

(೧೨) ೨. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಸನ್ಥವವಿಸ್ಸಾಸೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವಂ ಅಕರೋನ್ತೇಸು ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಅನಾಪಜ್ಜನ್ತೇಸುಯೇವ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಕರೋತಿ. ಅನಿಸ್ಸರವಿಕಪ್ಪೀತಿ ಅನಿಸ್ಸರೋವ ಸಮಾನೋ ‘‘ಇಮಂ ದೇಥ, ಇಮಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಇಸ್ಸರೋ ವಿಯ ವಿಕಪ್ಪೇತಿ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠುಪಸೇವೀತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾನಿ ಭಿನ್ನಕುಲಾನಿ ಘಟನತ್ಥಾಯ ಉಪಸೇವತಿ. ಉಪಕಣ್ಣಕಜಪ್ಪೀತಿ ಕಣ್ಣಮೂಲೇ ಮನ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೨. ಪಚ್ಛಾಸಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೨. ದುತಿಯೇ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ನ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಅತ್ತನೋ ತುಚ್ಛಪತ್ತಂ ದತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತತೋ ವಾ ದೀಯಮಾನಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ. ನ ನಿವಾರೇತೀತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಆಪತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮವಚನಂ ನಾಮಾತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ಞತ್ವಾ ವಾಪಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ವತ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನ ನಿವಾರೇತಿ. ಕಥಂ ಓಪಾತೇತೀತಿ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಪವೇಸೇತಿ. ಜಳೋತಿ ಜಡೋ. ಏಳಮೂಗೋತಿ ಪಗ್ಘರಿತಖೇಳಮುಖೋ. ತತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಸೀಲವಾ ಹೋಥಾತಿ ಸೀಲವನ್ತಾ ಹೋಥ. ಆರಕ್ಖಸತಿನೋತಿ ದ್ವಾರರಕ್ಖಿಕಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ನಿಪಕ್ಕಸತಿನೋತಿ ದ್ವಾರರಕ್ಖನಕೇನೇವ ಞಾಣೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸತಿನೋ. ಸತಾರಕ್ಖೇನ ಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಸತಾರಕ್ಖೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಪ್ಪಭಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಕಥಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಜ್ಝಾನ-ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗ-ಫಲವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಪಿಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೫. ಮಚ್ಛರಿನೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿನೀತಿ ಆವಾಸಂ ಮಚ್ಛರಾಯತಿ, ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಾಸಂ ನ ಸಹತಿ. ಕುಲಮಚ್ಛರಿನೀತಿ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲಂ ಮಚ್ಛರಾಯತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ತತ್ಥ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ನ ಸಹತಿ. ಲಾಭಮಚ್ಛರಿನೀತಿ ಲಾಭಂ ಮಚ್ಛರಾಯತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಂ ನ ಸಹತಿ. ವಣ್ಣಮಚ್ಛರಿನೀತಿ ಗುಣಂ ಮಚ್ಛರಾಯತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಗುಣಕಥಂ ನ ಸಹತಿ. ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರಿನೀತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಂ ಮಚ್ಛರಾಯತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಾತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ.

೬-೭. ವಣ್ಣನಾಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೧೬-೧೧೭. ಛಟ್ಠೇ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತೀತಿ ಪರೇಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ದಿನ್ನಪಿಣ್ಡಪಾತತೋ ಅಗ್ಗಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ದೇತಿ. ಸತ್ತಮೇ ಇಸ್ಸುಕಿನೀತಿ ಇಸ್ಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಅನ್ಧಕವಿನ್ದವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

(೧೩) ೩. ಗಿಲಾನವಗ್ಗೋ

೪. ದುತಿಯಉಪಟ್ಠಾಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೪. ತತಿಯಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೇ ನಪ್ಪಟಿಬಲೋತಿ ಕಾಯಬಲೇನ ಚ ಞಾಣಬಲೇನ ಚ ಅಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಆಮಿಸನ್ತರೋತಿ ಆಮಿಸಹೇತುಕೋ ಚೀವರಾದೀನಿ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋ.

೫-೬. ಅನಾಯುಸ್ಸಾಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೧೨೫-೧೨೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಅನಾಯುಸ್ಸಾತಿ ಆಯುಪಚ್ಛೇದನಾ, ನ ಆಯುವಡ್ಢನಾ. ಛಟ್ಠೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೭. ವಪಕಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೭. ಸತ್ತಮೇ ನಾಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುನ್ತಿ ಸಙ್ಘತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕಕೋ ವಸಿತುಂ ನ ಯುತ್ತೋ. ಕಾಮಞ್ಚೇಸ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇಪಿ ವಸಿತುಂ ಅಯುತ್ತೋವ ಅಸಙ್ಘಸೋಭನತಾಯ, ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಪ್ಪಟಿಬದ್ಧತ್ತಾ ಪನ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನೇವ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುಂ ನ ಯುತ್ತೋ. ಅಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುನ್ತಿ ಚಾತುದ್ದಿಸತ್ತಾ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಏಕಕೋ ವಸಿತುಂ ಯುತ್ತೋ, ಸಙ್ಘಸೋಭನತಾಯ ಪನ ಸಙ್ಘೇಪಿ ವಸಿತುಂ ಯುತ್ತೋಯೇವ. ಅಟ್ಠಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೯. ಪರಿಕುಪ್ಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೯. ನವಮೇ ಆಪಾಯಿಕಾತಿ ಅಪಾಯಗಾಮಿನೋ. ನೇರಯಿಕಾತಿ ನಿರಯಗಾಮಿನೋ. ಪರಿಕುಪ್ಪಾತಿ ಪರಿಕುಪ್ಪನಸಭಾವಾ ಪುರಾಣವಣಸದಿಸಾ. ಅತೇಕಿಚ್ಛಾತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಪರಿಕಮ್ಮಾ. ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಗಿಲಾನವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

(೧೪) ೪. ರಾಜವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಚಕ್ಕಾನುವತ್ತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೧. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ದಸಕುಸಲಧಮ್ಮೇನ. ಚಕ್ಕನ್ತಿ ಆಣಾಚಕ್ಕಂ. ಅತ್ಥಞ್ಞೂತಿ ರಜ್ಜತ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ. ಧಮ್ಮಞ್ಞೂತಿ ಪವೇಣಿಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ. ಮತ್ತಞ್ಞೂತಿ ದಣ್ಡೇ ವಾ ಬಲಮ್ಹಿ ವಾ ಪಮಾಣಂ ಜಾನಾತಿ. ಕಾಲಞ್ಞೂತಿ ರಜ್ಜಸುಖಾನುಭವನಕಾಲಂ, ವಿನಿಚ್ಛಯಕರಣಕಾಲಂ, ಜನಪದಚಾರಿಕಾಕಾಲಞ್ಚ ಜಾನಾತಿ. ಪರಿಸಞ್ಞೂತಿ ಅಯಂ ಪರಿಸಾ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಸ್ಸಸುದ್ದಸಮಣಪರಿಸಾತಿ ಜಾನಾತಿ.

ತಥಾಗತವಾರೇ ಅತ್ಥಞ್ಞೂತಿ ಪಞ್ಚ ಅತ್ಥೇ ಜಾನಾತಿ. ಧಮ್ಮಞ್ಞೂತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನಾತಿ. ಮತ್ತಞ್ಞೂತಿ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪರಿಭೋಗಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ. ಕಾಲಞ್ಞೂತಿ ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ, ಅಯಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ, ಅಯಂ ಜನಪದಚಾರಿಕಾಯಾತಿ ಏವಂ ಕಾಲಂ ಜಾನಾತಿ. ಪರಿಸಞ್ಞೂತಿ ಅಯಂ ಪರಿಸಾ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾ…ಪೇ… ಅಯಂ ಸಮಣಪರಿಸಾತಿ ಜಾನಾತಿ. ಅನುತ್ತರನ್ತಿ ನವಹಿ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇಹಿ ಅನುತ್ತರಂ. ಧಮ್ಮಚಕ್ಕನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಚಕ್ಕಂ.

೨. ದುತಿಯಚಕ್ಕಾನುವತ್ತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೨. ದುತಿಯೇ ಪಿತರಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಚಕ್ಕನ್ತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಮ್ಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ವಾ ಕಾಲಕತೇ ವಾ ಚಕ್ಕರತನಂ ಸತ್ತಾಹಮತ್ತಂ ಠತ್ವಾ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಕಥಮೇಸ ತಂ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ ನಾಮ? ಪಿತು ಪವೇಣಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿವತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋಪಿ ಪಿತರಾ ಪವತ್ತಿತಮೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ ನಾಮ.

೩. ಧಮ್ಮರಾಜಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೩. ತತಿಯಂ ತಿಕನಿಪಾತೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬೇ ಪನೇತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮಪದದ್ವಯಮೇವ ವಿಸೇಸೋ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ. ಸಪ್ಪಾಯೋ ಗಾಮನಿಗಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಅಸಪ್ಪಾಯೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ.

೪. ಯಸ್ಸಂದಿಸಂಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಉಭತೋತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಪಕ್ಖೇಹಿ. ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚಾತಿ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಮಾತಾ ಖತ್ತಿಯಾ, ಮಾತುಮಾತಾ ಖತ್ತಿಯಾ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಮಾತಾ ಖತ್ತಿಯಾ. ಪಿತಾ ಖತ್ತಿಯೋ, ಪಿತುಪಿತಾ ಖತ್ತಿಯೋ, ತಸ್ಸಪಿ ಪಿತಾ ಖತ್ತಿಯೋ. ಸೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ. ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋತಿ ಸಂಸುದ್ಧಾಯ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ‘‘ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಮ್ಮಜತೇಜೋಧಾತು ಗಹಣೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಿತುಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹೋ, ಪಿತಾಮಹಸ್ಸ ಯುಗಂ ಪಿತಾಮಹಯುಗಂ. ಯುಗನ್ತಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಭಿಲಾಪಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಪಿತಾಮಹೋಯೇವ ಪಿತಾಮಹಯುಗಂ. ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪುಬ್ಬಪುರಿಸಾ ಪಿತಾಮಹಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹಿತಾ. ಏವಂ ಯಾವ ಸತ್ತಮೋ ಪುರಿಸೋ, ತಾವ ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಅಥ ವಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಕ್ಖಿತ್ತೋತಿ ‘‘ಅಪನೇಥ ಏತಂ, ಕಿಂ ಇಮಿನಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನವಕ್ಖಿತ್ತೋ. ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋತಿ ನ ಉಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ನ ಅಕ್ಕೋಸಂ ವಾ ನಿನ್ದಂ ವಾ ಪತ್ತಪುಬ್ಬೋ. ಕೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ? ಜಾತಿವಾದೇನ, ‘‘ಇತಿಪಿ ಹೀನಜಾತಿಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಏವರೂಪೇನ ವಚನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಡ್ಢೋತಿಆದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ವಿಭವೇನ ಅಡ್ಢೋ ಹೋತಿ. ಇಧ ಪನ ನ ಕೇವಲಂ ಅಡ್ಢೋಯೇವ, ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹತಾ ಅಪರಿಮಾಣಸಙ್ಖೇನ ಧನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣವಸೇನ ಮಹನ್ತಾ ಉಳಾರಾ ಭೋಗಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಮಹಾಭೋಗೋ. ಪರಿಪುಣ್ಣಕೋಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರೋತಿ ಕೋಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರಂ, ನಿದಹಿತ್ವಾ ಠಪಿತೇನ ಧನೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಕೋಸೋ, ಧಞ್ಞೇನ ಚ ಪರಿಪುಣ್ಣಕೋಟ್ಠಾಗಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಕೋಸೋ ಹತ್ಥೀ ಅಸ್ಸಾ ರಥಾ ರಟ್ಠನ್ತಿ, ತಿವಿಧಂ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ಧನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ಧಞ್ಞಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವತ್ಥಕೋಟ್ಠಾಗಾರನ್ತಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಮಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಕೋಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರೋ. ಅಸ್ಸವಾಯಾತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಧನಂ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಸೇನಾ ನ ಸುಣಾತಿ, ಸಾ ಅನಸ್ಸವಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಸಚಿ ಅದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಸುಣಾತಿಯೇವ, ಅಯಂ ಅಸ್ಸವಾ ನಾಮ. ಓವಾದಪಟಿಕರಾಯಾತಿ ‘‘ಇದಂ ವೋ ಕತ್ತಬ್ಬ, ಇದಂ ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ದಿನ್ನಓವಾದಕರಾಯ. ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಪಣ್ಡಿಚ್ಚೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಬ್ಯತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯೇನ ಯುತ್ತೋ. ಮೇಧಾವೀತಿ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪಟಿಬಲೋತಿ ಸಮತ್ಥೋ. ಅತ್ಥೇ ಚಿನ್ತೇತುನ್ತಿ ವಡ್ಢಿಅತ್ಥೇ ಚಿನ್ತೇತುಂ. ಸೋ ಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಅತ್ಥವಸೇನೇವ ‘‘ಅತೀತೇಪಿ ಏವಂ ಅಹೇಸುಂ, ಅನಾಗತೇಪಿ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತಿ. ವಿಜಿತಾವೀನನ್ತಿ ವಿಜಿತವಿಜಯಾನಂ, ಮಹನ್ತೇನ ವಾ ವಿಜಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾನಂ. ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಾನನ್ತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಿಮುತ್ತೀಹಿ ವಿಮುತ್ತಮಾನಸಾನಂ.

೫-೬. ಪತ್ಥನಾಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೧೩೫-೧೩೬. ಪಞ್ಚಮೇ ನೇಗಮಜಾನಪದಸ್ಸಾತಿ ನಿಗಮವಾಸಿನೋ ಚ ರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಚ ಜನಸ್ಸ. ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿನ್ತಿಆದೀಹಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಥರುಧನುಲೇಖಮುದ್ದಾಗಣನಾದೀನಿ ಸೋಳಸ ಮಹಾಸಿಪ್ಪಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ. ಅನವಯೋತಿ ಸಮತ್ಥೋ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಛಟ್ಠೇ ಓಪರಜ್ಜನ್ತಿ ಉಪರಾಜಭಾವಂ.

೭. ಅಪ್ಪಂಸುಪತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೭. ಸತ್ತಮೇ ಪುರಿಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಾತಿ ಅಸ್ಸದ್ಧಮ್ಮವಸೇನ ಪುರಿಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪುರಿಸಜ್ಝಾಸಯಾ. ಆದಾನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಇದಾನಿ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಾನಿ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ ಗಹಣಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವಿಸಂಯೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಇದಾನಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದಾನಿ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ ನಿಬ್ಬಾನಜ್ಝಾಸಯೋ.

೮. ಭತ್ತಾದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಭತ್ತಾದಕೋತಿ ಭತ್ತಕ್ಖಾದಕೋ, ಬಹುಭತ್ತಭುಞ್ಜೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಕಾಸಫರಣೋತಿ ಓಕಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಮ್ಬಾಧಂ ಕತ್ವಾ ಠಾನೇನ ಓಕಾಸಫರಣೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಲಣ್ಡಂ ಸಾರೇತಿ ಪಾತೇತೀತಿ ಲಣ್ಡಸಾರಣೋ. ಏತ್ತಕಾ ಹತ್ಥೀತಿ ಗಣನಕಾಲೇ ಸಲಾಕಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೀ. ನಿಸೀದನಸಯನವಸೇನ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಮದ್ದತೀತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಮದ್ದನೋ. ಭಿಕ್ಖುಗಣನಕಾಲೇ ಸಲಾಕಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಲಾಕಗ್ಗಾಹೀ.

೯. ಅಕ್ಖಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೯. ನವಮೇ ಹತ್ಥಿಕಾಯನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಘಟಂ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಙ್ಗಾಮೇ ಅವಚರನ್ತೀತಿ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರಾ. ಏಕಿಸ್ಸಾ ವಾ ತಿಣೋದಕದತ್ತಿಯಾ ವಿಮಾನಿತೋತಿ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕೇನ ತಿಣೋದಕದಾನೇನ ವಿಮಾನಿತೋ, ಏಕದಿವಸಮತ್ತಂ ಅಲದ್ಧತಿಣೋದಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತೋ ಪರಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾದಹಿತುನ್ತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಮಾ ಠಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೦. ಸೋತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೦. ದಸಮೇ ದುರುತ್ತಾನನ್ತಿ ನ ಸುಟ್ಠು ವುತ್ತಾನಂ ದೋಸವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಾನಂ ಫರುಸವಚನಾನಂ. ದುರಾಗತಾನನ್ತಿ ದುಕ್ಖುಪ್ಪಾದನಾಕಾರೇನ ಸೋತದ್ವಾರಂ ಆಗತಾನಂ. ವಚನಪಥಾನನ್ತಿ ವಚನಾನಂ. ದುಕ್ಖಾನನ್ತಿ ದುಕ್ಖಮಾನಂ. ತಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಬಹಲಾನಂ ತಾಪನಸಭಾವಾನಂ ವಾ. ಖರಾನನ್ತಿ ಫರುಸಾನಂ. ಕಟುಕಾನನ್ತಿ ತಿಖಿಣಾನಂ. ಅಸಾತಾನನ್ತಿ ಅಮಧುರಾನಂ. ಅಮನಾಪಾನನ್ತಿ ಮನಂ ಅಪ್ಪಾಯಿತುಂ ವಡ್ಢೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾನಂ. ಪಾಣಹರಾನನ್ತಿ ಜೀವಿತಹರಾನಂ. ಯಾ ಸಾ ದಿಸಾತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥಾದಿವಸೇನ ದಿಸ್ಸತಿ ಅಪದಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ದಿಸಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಸಮಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾ ಕಥಿತಾತಿ.

ರಾಜವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

(೧೫) ೫. ತಿಕಣ್ಡಕೀವಗ್ಗೋ

೧. ಅವಜಾನಾತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಂವಾಸೇನಾತಿ ಏಕತೋವಾಸೇನ. ಆದೇಯ್ಯಮುಖೋತಿ ಆದಿಯನಮುಖೋ, ಗಹಣಮುಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮೇನಂ ದತ್ವಾ ಅವಜಾನಾತೀತಿ ‘‘ಅಯಂ ದಿನ್ನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಮೇವ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅವಮಞ್ಞತಿ. ತಮೇನಂ ಸಂವಾಸೇನ ಅವಜಾನಾತೀತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಜಾನಾಮಹಂ ತಯಾ ಕತಕಮ್ಮಂ, ಏತ್ತಕಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಅಹಂ ಕಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಸಿಂ, ನನು ತುಯ್ಹಮೇವ ಕತಾಕತಂ ವೀಮಂಸನ್ತೋ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಅಥ ಇತರೋ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಕೋಚಿ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಟಿಪ್ಫರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಂ ಖಿಪ್ಪಞ್ಞೇವ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತಾ ಹೋತೀತಿ ತಂ ವಣ್ಣಂ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ವಾ ಸೀಘಮೇವ ಸದ್ದಹತಿ. ಸದ್ದಹನಟ್ಠೇನ ಹಿ ಆದಾನೇನ ಏಸ ಆದಿಯನಮುಖೋತಿ ವುತ್ತೋ. ಆಧೇಯ್ಯಮುಖೋತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಪನ ಠಪಿತಮುಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಗ್ಗೇ ಖಟಆವಾಟೋ ವಿಯ ಆಗತಾಗತಂ ಉದಕಂ ವಣ್ಣಂ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ವಾ ಸದ್ದಹನವಸೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ಠಪಿತಮುಖೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಇತ್ತರಸದ್ಧೋತಿ ಪರಿತ್ತಕಸದ್ಧೋ. ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ನ ಜಾನಾತೀತಿಆದೀಸು ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ‘‘ಇಮೇ ಕುಸಲಾ’’ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ‘‘ಇಮೇ ಅಕುಸಲಾ’’ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ. ತಥಾ ಸಾವಜ್ಜೇ ಸದೋಸಧಮ್ಮೇ ‘‘ಇಮೇ ಸಾವಜ್ಜಾ’’ತಿ, ಅನವಜ್ಜೇ ಚ ನಿದ್ದೋಸಧಮ್ಮೇ ‘‘ಇಮೇ ಅನವಜ್ಜಾ’’ತಿ, ಹೀನೇ ಹೀನಾತಿ, ಪಣೀತೇ ಪಣೀತಾತಿ. ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೇತಿ ‘‘ಇಮೇ ಕಣ್ಹಾ ಸುಕ್ಕೇ ಪಟಿಬಾಹೇತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ನಾಮ, ಇಮೇ ಚ ಸುಕ್ಕಾ ಕಣ್ಹೇ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ’’ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ.

೨. ಆರಭತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೨. ದುತಿಯೇ ಆರಭತಿ ಚ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಚ ಹೋತೀತಿ ಆಪತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮನವಸೇನ ಆರಭತಿ ಚೇವ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಚ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತಿ. ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಸಮಾಧಿಞ್ಚೇವ ಅರಹತ್ತಫಲಞಾಣಞ್ಚ. ನಪ್ಪಜಾನಾತೀತಿ ಅನಧಿಗತತ್ತಾ ನ ಜಾನಾತಿ. ಆರಭತಿ ನ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತೀತಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ವುಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಪನ ನ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತಿ. ನಾರಭತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತೀತಿ ಸಕಿಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಪಚ್ಛಾ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ಪನ ವಿನೋದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ನಾರಭತಿ ನ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತೀತಿ ನ ಚೇವ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ…ಪೇ… ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಅಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಚಮನಯೇನ ಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ.

ಆರಮ್ಭಜಾತಿ ಆಪತ್ತಿವೀತಿಕ್ಕಮಸಮ್ಭವಾ. ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಜಾತಿ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರತೋ ಜಾತಾ. ಪವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನೇನ ವಡ್ಢನ್ತಿ. ಆರಮ್ಭಜೇ ಆಸವೇ ಪಹಾಯಾತಿ ವೀತಿಕ್ಕಮಸಮ್ಭವೇ ಆಸವೇ ಆಪತ್ತಿದೇಸನಾಯ ವಾ ಆಪತ್ತಿವುಟ್ಠಾನೇನ ವಾ ಪಜಹಿತ್ವಾ. ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾತಿ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಠಿತಭಾವಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ನೀಹರಿತ್ವಾ. ಚಿತ್ತಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಭಾವೇತೂತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಞ್ಚ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಭಾವೇತು. ಸೇಸಂ ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

೩. ಸಾರನ್ದದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೩. ತತಿಯೇ ಕಾಮಾಧಿಮುತ್ತಾನನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಅಧಿಮುತ್ತಾನಂ. ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಸಹಸೀಲಕಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪ್ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

೪. ತಿಕಣ್ಡಕೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೪. ಚತುತ್ಥೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾರಮ್ಮಣೇ. ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀತಿ ಪಟಿಕೂಲನ್ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞೀ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಕಥಂ ಪನಾಯಂ ಏವಂ ವಿಹರತೀತಿ? ಇಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪನ ಅಸುಭಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ತಾವ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ. ಅನಿಟ್ಠಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಮೇತ್ತಾಯ ವಾ ಫರತಿ, ಧಾತುತೋ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಕೂಲೇ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ ವಿಹರತಿ. ಉಭಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪುರಿಮನಯಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಛಿಮನಯಸ್ಸ ಚ ವಸೇನ ತತಿಯಚತುತ್ಥವಾರಾ ವುತ್ತಾ, ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾವಸೇನ ಪಞ್ಚಮೋ. ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾ ಚೇಸಾ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಉಪೇಕ್ಖಾಸದಿಸಾ, ನ ಪನ ಖೀಣಾಸವುಪೇಕ್ಖಾ. ತತ್ಥ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇ ಠಿತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ಕ್ವಚನೀತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಆರಮ್ಮಣೇ. ಕತ್ಥಚೀತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಪದೇಸೇ. ಕಿಞ್ಚನತಿ ಕೋಚಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋಪಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ವಿಪಸ್ಸನಾವ ಕಥಿತಾ. ತಂ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಞಾಣವಾ ಪಞ್ಞುತ್ತರೋ ಬಹುಸ್ಸುತಸಮಣೋಪಿ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿಅನಾಗಾಮಿನೋ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿಯೇವ, ಖೀಣಾಸವೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೬. ಮಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೬. ಛಟ್ಠೇ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಕಾರೇತೀತಿ ಖೇತ್ತಾದಿಕಮ್ಮನ್ತಂ ಕಾರೇತಿ. ಅಧಿಕರಣಂ ಆದಿಯತೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಆದಿಯತಿ. ಪಾಮೋಕ್ಖೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸೂತಿ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು. ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ ಹೋತೀತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಗ್ಗಾಹಿತಾಯ ವಿರುದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕನ್ತಿ ಅನವತ್ಥಾನಚಾರಿಕಂ.

೭. ಅಸಪ್ಪುರಿಸದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇತೀತಿ ನ ಸಕ್ಕರಿತ್ವಾ ಸುಚಿಂ ಕತ್ವಾ ದೇತಿ. ಅಚಿತ್ತೀಕತ್ವಾ ದೇತೀತಿ ಅಚಿತ್ತೀಕಾರೇನ ಅಗಾರವವಸೇನ ದೇತಿ. ಅಪವಿದ್ಧಂ ದೇತೀತಿ ನ ನಿರನ್ತರಂ ದೇತಿ, ಅಥ ವಾ ಛಡ್ಡೇತುಕಾಮೋ ವಿಯ ದೇತಿ. ಅನಾಗಮನದಿಟ್ಠಿಕೋ ದೇತೀತಿ ಕತಸ್ಸ ನಾಮ ಫಲಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ನ ಏವಂ ಆಗಮನದಿಟ್ಠಿಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದೇತಿ.

ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಚಿತ್ತೀಕತ್ವಾ ದೇತೀತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ ಚ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ಚ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದೇತಿ. ತತ್ಥ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಪಣೀತಂ ಓಜವನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ದೇನ್ತೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತಿ ನಾಮ. ಪುಗ್ಗಲಂ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ದೇನ್ತೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತಿ ನಾಮ. ಸಹತ್ಥಾ ದೇತೀತಿ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಪರಹತ್ಥೇನ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ವಿಚರನ್ತೇನ ಮೇ ಹತ್ಥಪಾದಾನಂ ಅಲದ್ಧಕಾಲಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ವಟ್ಟಮೋಕ್ಖಂ ಭವನಿಸ್ಸರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಹತ್ಥೇನೇವ ದೇತಿ. ಆಗಮನದಿಟ್ಠಿಕೋತಿ ‘‘ಅನಾಗತಭವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ವಿಪಾಕಞ್ಚ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದೇತೀತಿ.

೮. ಸಪ್ಪುರಿಸದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸದ್ಧಾಯಾತಿ ದಾನಞ್ಚ ದಾನಫಲಞ್ಚ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ. ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇನ. ಅನಗ್ಗಹಿತಚಿತ್ತೋತಿ ಅಗ್ಗಹಿತಚಿತ್ತೋ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಹುತ್ವಾ. ಅನುಪಹಚ್ಚಾತಿ ಅನುಪಘಾತೇತ್ವಾ ಗುಣೇ ಅಮಕ್ಖೇತ್ವಾ. ಕಾಲಾಗತಾ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಾ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥಾ ಆಗಚ್ಛಮಾನಾ ವಯೋವುಡ್ಢಕಾಲೇ ಅನಾಗನ್ತ್ವಾ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಪಠಮವಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಚೇವ ಬಹೂ ಚ ಹೋನ್ತಿ.

೯. ಪಠಮಸಮಯವಿಮುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೯. ನವಮೇ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿತಕ್ಖಣೇಯೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತೇಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ಲೋಕಿಯವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ. ದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

ತಿಕಣ್ಡಕೀವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ತತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.