೪. ಸುಮನವಗ್ಗೋ

೧. ಸುಮನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸುಮನಾ ರಾಜಕುಮಾರೀತಿ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮಾ ರಾಜಕಞ್ಞಾ. ವಿಪಸ್ಸಿಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲಸ್ಮಿಂ ಹಿ ನಾಗರೇಸು ‘‘ಯುದ್ಧಮ್ಪಿ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸೇನಾಪತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಸಙ್ಘಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಂ ಆರದ್ಧೇಸು ಸಬ್ಬಪಠಮದಿವಸೋ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ವಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಸೇನಾಪತಿ ಮಹಾದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಏಕಭಿಕ್ಖಮ್ಪಿ ನ ದೇತಿ, ಏವಂ ರಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಸಮನ್ತಾ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ. ತಂದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ರೋದಮಾನಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಆಗತಂ ಧೀತರಂ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ, ಅಮ್ಮ, ತವ ಪಿತಾ ಜೀವೇಯ್ಯ, ಅಜ್ಜಾಹಂ ಪಠಮಂ ದಸಬಲಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಅಹಂ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾಯ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಾ ನಿರುದಕಪಾಯಾಸಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮಧುಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಪಾತಿಯಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಂ ಸುಮನಮಾಲಾಗುಳೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಾಲಾಗುಳಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನವೇಲಾಯ ಸಯಮೇವ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಧಾತಿಗಣಪರಿವುತಾ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸೇನಾಪತಿನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಇತೋ ಆಗಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಮಹಾಪುಞ್ಞಾ ನಾಮ ಮನಾಪಕಥಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭಣನ್ತಾನಂ ಕಥಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ. ಸಾ ‘‘ಚೂಳಪಿತ, ಮಹಾಪಿತ, ಮಾತುಲ, ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇನಾಪತಿನಾ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಮಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ಠಪಿತಮ್ಹ, ಅಮ್ಮಾತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಮಮ ಹತ್ಥೇ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಸ್ಸಥಾತಿ? ಮಾಲಾಗುಳಂ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಪತಿ ಮಾಲಾಪೂಜಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ನ ದೇತೀತಿ? ದೇತಿ, ಅಮ್ಮಾತಿ. ತೇನ ಹಿ ಅಪೇಥಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾಲಾಗುಳಂ ಗಣ್ಹಥ ಭಗವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭಗವಾ ಏಕಂ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಗುಳಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭವಾಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಂ ಮೇ ಸತಿ ಪರಿತಸ್ಸನಜೀವಿತಂ ನಾಮ ಮಾ ಹೋತು, ಅಯಂ ಸುಮನಮಾಲಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಿಯಾವ ಹೋಮಿ, ನಾಮೇನ ಚ ಸುಮನಾಯೇವಾ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಸುಖಿನೀ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಭಗವಾಪಿ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸೇನಾಪತಿ ಯಾಗುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಗಞ್ಛಿ, ಸತ್ಥಾ ಹತ್ಥೇನ ಪತ್ತಂ ಪಿದಹಿ. ನಿಸಿನ್ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ನೋ ಏಕೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಲದ್ಧೋತಿ? ಮಾಲಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅದ್ದಸ. ಚೂಳುಪಟ್ಠಾಕೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ ಮಾಲಾತಿ ಮಂ ವತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ವಞ್ಚೇಸೀ’’ತಿ. ಪಾಯಾಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಹೋಸಿ. ಸೇನಾಪತಿ ಅತ್ತನೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಕಾ ನಾಮ ಸಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಮದಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಸಾಮೀತಿ. ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ ಇತ್ಥೀ, ಏವರೂಪಾಯ ಘರೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಗ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ನ ದುಲ್ಲಭಾತಿ ಕಂ ಆನೇತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ?

ಸಾ ಪಿತುಗೇಹೇ ಚ ಸೇನಾಪತಿಗೇಹೇ ಚ ಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಜಾಣುಪ್ಪಮಾಣೇನ ಓಧಿನಾ ಸಕಲಂ ದೇವಲೋಕಂ ಪರಿಪೂರಯಮಾನಂ ಸುಮನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ದೇವತಾ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ‘‘ಸುಮನಾ ದೇವಧೀತಾ’’ತ್ವೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತೀ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅವಿಜಹಿತಸುಮನವಸ್ಸಾ ‘‘ಸುಮನಾ ಸುಮನಾ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಾ ಅಹೋಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಾಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ತಂದಿವಸಞ್ಞೇವ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕದಿವಸೇಯೇವ ಸಬ್ಬಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ತಂಖಣಂಯೇವ ಜಾಣುಪ್ಪಮಾಣೇನ ಓಧಿನಾ ಸುಮನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಕತಾಭಿನೀಹಾರಾ ಏಸಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ‘‘ಧೀತಾ ಮೇ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುಮನಾತ್ವೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಧೀತಾ ನ ಏಕಿಕಾವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಗರಂ ವಿಚಿನಾಪೇನ್ತೋ ‘ಪಞ್ಚ ದಾರಿಕಾಸತಾನಿ ಜಾತಾನೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾ ಅತ್ತನಾವ ಪೋಸಾಪೇಸಿ. ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಸಮ್ಪತೇ ‘‘ಆನೇತ್ವಾ ಮಮ ಧೀತು ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಮೇಸಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತಸ್ಸಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ವಿಹಾರಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದೂತೇ ಪೇಸಿತೇ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸತ್ಥು ಇಧಾಗಮನಂ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಮೇವ, ಸುಮನಂ ರಾಜಕುಮಾರಿಂ ಪಞ್ಚಹಿ ದಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಣ್ಣಘಟೇ ಚ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧು ಮಹಾಸೇಟ್ಠೀ’’ತಿ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸಾಪಿ ರಞ್ಞಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಪಞ್ಚ ದಾರಿಕಾಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಮಾತುಗಾಮಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಉಪಾಸಕಸತಾನಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಯೇವ ದ್ವೇ ಸೋತಾಪನ್ನಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜಾತಾನಿ.

ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ? ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಕಾಮತಾಯ. ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿರ ಸಹಾಯಕಾ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಏಕೋ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಂ ಪೂರೇತಿ, ಏಕೋ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಇತರಂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅದಿನ್ನಸ್ಸ ಫಲಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಪರೇಸಂ ದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಇತರೋ ಪನ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ವಿನಿಪಾತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ ಪೂರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ತೇಸು ಏಕೋಪಿ ಏಕಂ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದೇ ಓತಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ದ್ವೇಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತತ್ಥ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಇತರಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಧಿಗಣ್ಹಿ.

ಏವಂ ತೇ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತಾ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಇತರೋ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಉಪಟ್ಠಾಕಇತ್ಥಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ಜಾಯಿಂಸು. ತೇ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಮಾತರೋ ಬಹಿ ಸಕ್ಕಾರಂ ಸಂವಿದಹಿಂಸು. ತೇಸು ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಿರಿಸಯನಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಞ್ಚ ನಿವೇಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಕುಹಿಂ ನು ಖೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ನೀಚಸಯನೇ ನಿಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ ಪೂರೇಮೀತಿ ಮಮ ವಚನಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇದಾನಿ ತಂ ಠಾನೇ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ‘‘ಸಮ್ಮ ಮಮ ವಚನಂ ನಾಕಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಕಿಂ ಜಾತನ್ತಿ. ಪಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಿರಿಸಯನೇ ನಿಪನ್ನೋಸ್ಮಿ, ತ್ವಂ ನೀಚಮಞ್ಚೇ ಥದ್ಧಅತ್ಥರಣಮತ್ತೇ ನಿಪನ್ನೋಸೀತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನಂ ಕರೋಸಿ, ನನು ವೇಳುಸಲಾಕಾಹಿ ಕತ್ವಾ ಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಪಲಿವೇಠಿತಂ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪಥವೀಧಾತುಮತ್ತಮೇವಾತಿ?

ಸುಮನಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಭಾತಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕೋಚಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ದ್ವಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಾ ‘‘ಧಾತೂ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಧಾತೂತಿ ವಚನಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ನತ್ಥಿ. ಮಮ ಭಾತಿಕಾ ಸಮಣದೇವಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ‘ಇಮೇ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತೀ’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ‘ಅಮನುಸ್ಸಾ ಏತೇ’ತಿ ನೀಹರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಇದಂ ಕಾರಣಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಕಙ್ಖಚ್ಛೇದಕಂ ಪುರಿಸಹೇರಞ್ಞಿಕಂ ಮಮ ಪಿತರಂ ಮಹಾಗೋತಮದಸಬಲಂಯೇವ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಯೋಜಾಪೇಸಿ. ಜಮ್ಬುದೀಪತಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ತಿಸ್ಸೋವ ಕುಮಾರಿಯೋ ಪಿತೂನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಲಭಿಂಸು – ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಧೀತಾ ಚುನ್ದೀ ರಾಜಕಞ್ಞಾ, ಧನಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಧೀತಾ ವಿಸಾಖಾ, ಅಯಂ ಸುಮನಾ ರಾಜಕಞ್ಞಾತಿ. ಸಾ ಗನ್ಧಮಾಲಂ ಆದಾಯ ರಥೇ ಠಿತಾ ಪಞ್ಚರಥಸತಪರಿವಾರಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಇಧಸ್ಸೂತಿ ಇಧ ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಏಕೋ ದಾಯಕೋತಿ ಏಕೋ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಲಾಭತೋ ಪರಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕೋ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ. ಏಕೋ ಅದಾಯಕೋತಿ ಏಕೋ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಪರಸ್ಸ ಅದತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕೋ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಪೂರಕೋ. ದೇವಭೂತಾನಂ ಪನ ನೇಸನ್ತಿ ದೇವಭೂತಾನಂ ಏತೇಸಂ. ಅಧಿಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಅಧಿಭವಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ ಅತಿಸೇತಿ. ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೇನಾತಿ ಜೇಟ್ಠಕಕಾರಣೇನ. ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಠಾನೇಹೀತಿ ಸೇಸದೇವೇ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ವಿಯ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಧಿಗಣ್ಹಾತಿ. ಮಾನುಸಕೇನಾತಿಆದೀಸು ಆಯುನಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಚ, ವಣ್ಣೇನ ಮಹಾಗತಿಮ್ಬಅಭಯತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಭಣ್ಡಾಗಾರಅಮಚ್ಚೋ ವಿಯ ಚ, ಸುಖೇನ ರಟ್ಠಪಾಲಕುಲಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಸೋಣಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಯಸದಾರಕೋ ವಿಯ ಚ, ಯಸೇನ ಧಮ್ಮಾಸೋಕೋ ವಿಯ, ತಥಾ ಆಧಿಪಚ್ಚೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅತಿರೇಕೋ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹೋತಿ.

ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲನ್ತಿ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರ-ಸೀವಲಿತ್ಥೇರ-ಆನನ್ದತ್ಥೇರಾದಯೋ ವಿಯ ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಾದೀನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ. ಯದಿದಂ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಯಂ ಏಕಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಇತರಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಆರಬ್ಭ ನಾನಾಕರಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕದಾರಕೋ ವಾ ಹಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತು ವಸ್ಸಸತಿಕತ್ಥೇರೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೇ ನಾನತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಲಮೇವಾತಿ ಯುತ್ತಮೇವ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಾನಿ ನಾಮ.

ಗಚ್ಛಂ ಆಕಾಸಧಾತುಯಾತಿ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ. ಸದ್ಧೋತಿ ರತನತ್ತಯಗುಣಾನಂ ಸದ್ಧಾತಾ. ಥನಯನ್ತಿ ಗಜ್ಜನ್ತೋ. ವಿಜ್ಜುಮಾಲೀತಿ ಮಾಲಾಸದಿಸಾಯ ಮೇಘಮುಖೇ ಚರನ್ತಿಯಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸತಕ್ಕಕೂತಿ ಸತಕೂಟೋ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಉಟ್ಠಿತೇನ ವಲಾಹಕಕೂಟಸತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸೋತಾಪನ್ನೋ. ಭೋಗಪರಿಬ್ಯೂಳ್ಹೋತಿ ಉದಕೋಘೇನ ವಿಯ ದಾನವಸೇನ ದೀಯಮಾನೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಬ್ಯೂಳ್ಹೋ, ದೇವಲೋಕಂ ಸಮ್ಪಾಪಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪೇಚ್ಚಾತಿ ಪರಲೋಕೇ. ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಗ್ಗೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥೇವ ಮೋದತೀತಿ.

೨. ಚುನ್ದೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೨. ದುತಿಯೇ ಪಞ್ಚಹಿ ರಥಸತೇಹೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಯೋಜಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪರಿವುತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭಾತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಪಞ್ಹಸಾಕಚ್ಛಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಗನ್ಧಮಾಲಚುಣ್ಣಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಯದೇವ ಸೋ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಏವ ಸೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯೋ ಏವ ಸೋ ಹೋತಿ. ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನೀತಿ ಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಭವನ್ತರೇಪಿ ನ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೇ ಅಗ್ಗಪ್ಪಸಾದಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೩. ಉಗ್ಗಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೩. ತತಿಯೇ ಭದ್ದಿಯೇತಿ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ. ಜಾತಿಯಾವನೇತಿ ಸಯಂಜಾತೇ ಅರೋಪಿತೇ ಹಿಮವನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧೇ ವನಸಣ್ಡೇ, ತಂ ನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ವನೇ ವಿಹರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಚತುತ್ಥೋತಿ ಅತ್ತನಾ ಚತುತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇಸ ಭಗವನ್ತಂ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಂಯೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ? ಗೇಹೇ ಕಿರಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲಂ ಮಹನ್ತಂ, ತತ್ಥ ಮಹನ್ತೇನ ಸಂವಿಧಾನೇನ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ ಸನ್ನಿಪತಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿವಿಸನ್ತೇನ ದುಸ್ಸಙ್ಗಹಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಂಯೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಏವಮ್ಪಿ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ದಹರಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸತ್ಥರಿ ಓವದನ್ತೇ ಓಲೀನಮನಾ ಓವಾದಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಮೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಓವದತು ತಾಸಂ, ಭನ್ತೇತಿ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಏತಾಸಂ ಓವದತು, ಏತಾ ಓವದತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಯೋಗತ್ಥಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಯಂ ತಾಸನ್ತಿ ಯಂ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಂ ಏತಾಸಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಇಮಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದಂ ಗಣ್ಹಮಾನಾ ಹರಾಯೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಭತ್ತೂತಿ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ. ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಅನುದ್ದಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ. ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಉಟ್ಠಾನಸೀಲಾ. ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜನಸೀಲಾ. ಇತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ಪಠಮತರಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಆರುಯ್ಹ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಪನ ಗೇಹಪರಿಜನೇ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಉಪಕರಣಭಣ್ಡಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಗೋರೂಪಾದೀನಿ ಆಗತಾನಾಗತಾನಿ ಞತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಕುಞ್ಚಿಕಾಮುದ್ದಿಕಂ ಹತ್ಥೇ ಕತ್ವಾ ಸಚೇ ಭೋಜನಂ ಅತ್ಥಿ, ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ನೋ ಚೇ ಅತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನಿಪನ್ನಾಯಪಿ ಯಾವ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಾ ನಿದ್ದಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಪನ ಉಟ್ಠಾಯ ದಾಸಕಮ್ಮಕರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಧೇನುಯೋ ದುಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗೇಹೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂಯೇವ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನಿಯೋ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನಿಯೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವಿನಿಯೋತಿ ಕಿಂ ಕರೋಮ ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಿಚರಣಸೀಲಾ. ಮನಾಪಚಾರಿನಿಯೋತಿ ಮನಾಪಂಯೇವ ಕಿರಿಯಂ ಕರಣಸೀಲಾ. ಪಿಯವಾದಿನಿಯೋತಿ ಪಿಯಮೇವ ವಚನಂ ವಾದನಸೀಲಾ. ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯಪೂಜಾಯ ಪೂಜಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಅಬ್ಭಾಗತೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೇ. ಆಸನೋದಕೇನ ಪಟಿಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಆಸನೇನ ಚ ಪಾದಧೋವನಉದಕೇನ ಚ ಪೂಜಯಿಸ್ಸಾಮ. ಏತ್ಥ ಚ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ದೇವಸಿಕಂ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪನ ಅಬ್ಭಾಗತಾನಂ ಆಸನಂ ದತ್ವಾ ಪಾದಧೋವನಞ್ಚ ದಾತಬ್ಬಂ, ಸಕ್ಕಾರೋ ಚ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಉಣ್ಣಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಂ. ತತ್ಥ ದಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಾನಂ ವಿಜಟನಧೋವನರಜನವೇಣಿಕರಣಾದೀಸು ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಚ ವಟ್ಟನಪಿಸನಫೋಟನಕನ್ತನಾದೀಸು ಛೇಕಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ತತ್ರುಪಾಯಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಣ್ಣಾಕಪ್ಪಾಸಸಂವಿಧಾನೇ ಉಪಾಯಭೂತಾಯ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಕಾತುಮ್ಪಿ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಾ ಚೇವ ಸಮತ್ಥಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕತಞ್ಚ ಕತತೋ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಅಕತಞ್ಚ ಅಕತತೋತಿ ಸಕಲದಿವಸಂ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ, ಉಪಡ್ಢದಿವಸಂ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ, ನಿಕ್ಕಮ್ಮಾನಂ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಇದಂ ನಾಮ ದಾತುಞ್ಚ ಏವಞ್ಚ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏವಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಗಿಲಾನಕಾನಞ್ಚ ಬಲಾಬಲನ್ತಿ ಸಚೇ ಹಿ ಗಿಲಾನಕಾಲೇ ತೇಸಂ ಭೇಸಜ್ಜಭೋಜನಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ರೋಗಂ ಫಾಸುಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಇಮೇ ಅರೋಗಕಾಲೇ ಅಮ್ಹೇ ಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಕಾಲೇ ಅತ್ಥಿ ಭಾವಮ್ಪಿ ನೋ ನ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ ವಿರತ್ತರೂಪಾ ಪಚ್ಛಾ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಾನಿ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಬಲಾಬಲಂ ಞತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಞ್ಚ ಕಾತಬ್ಬಞ್ಚ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚಸ್ಸಾತಿ ಖಾದನೀಯಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚ ಅಸ್ಸ ಅನ್ತೋಜನಸ್ಸ. ಪಚ್ಚಂಸೇನಾತಿ ಪಟಿಲಭಿತಬ್ಬೇನ ಅಂಸೇನ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸಾನುರೂಪೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಂವಿಭಜಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ದಸ್ಸಾಮ. ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸಮ್ಪಾದಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಅಧುತ್ತೀತಿ ಪುರಿಸಧುತ್ತಸುರಾಧುತ್ತತಾವಸೇನ ಅಧುತ್ತಿಯೋ. ಅಥೇನೀತಿ ಅಥೇನಿಯೋ ಅಚೋರಿಯೋ. ಅಸೋಣ್ಡೀತಿ ಸುರಾಸೋಣ್ಡತಾದಿವಸೇನ ಅಸೋಣ್ಡಿಯೋ.

ಏವಂ ಸುತ್ತನ್ತಂ ನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಗಾಥಾಹಿ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಯೋ ನಂ ಭರತಿ ಸಬ್ಬದಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಭರತೀತಿ ಪೋಸತಿ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ. ಸಬ್ಬಕಾಮಹರನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ. ಸೋತ್ಥೀತಿ ಸುಇತ್ಥೀ. ಏವಂ ವತ್ತತೀತಿ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವತ್ತತಿ. ಮನಾಪಾ ನಾಮ ತೇ ದೇವಾತಿ ನಿಮ್ಮಾನರತೀ ದೇವಾ. ತೇ ಹಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಂ ರೂಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಭಿರಮಣತೋ ನಿಮ್ಮಾನರತೀತಿ ಚ ಮನಾಪಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ.

೪. ಸೀಹಸೇನಾಪತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಸಾಮಂ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಕಂ. ದಾಯಕೋತಿ ದಾನಸೂರೋ. ನ ಸೋ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕೇನೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪರಿಚ್ಚಜಿತುಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾನಪತೀತಿ ಯಂ ದಾನಂ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪತಿ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ, ನ ದಾಸೋ, ನ ಸಹಾಯೋ. ಯೋ ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಮಧುರಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಪರೇಸಂ ಅಮಧುರಂ ದೇತಿ, ಸೋ ದಾನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ದಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ಯೋ ಯಂ ಅತ್ತನಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ತದೇವ ದೇತಿ, ಸೋ ಸಹಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ಯೋ ಪನ ಅತ್ತನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಯಾಪೇತಿ, ಪರೇಸಂ ಮಧುರಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಪತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ತಾದಿಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ದಾನಪತೀ’’ತಿ.

ಅಮಙ್ಕುಭೂತೋತಿ ನ ನಿತ್ತೇಜಭೂತೋ. ವಿಸಾರದೋತಿ ಞಾಣಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ. ಸಹಬ್ಯತಂ ಗತಾತಿ ಸಹಭಾವಂ ಏಕೀಭಾವಂ ಗತಾ. ಕತಾವಕಾಸಾತಿ ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ತತ್ಥ ಅವಕಾಸೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಕತಾವಕಾಸಾ. ತಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಕುಸಲಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕತಕುಸಲಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಮೋದರೇತಿ ಮೋದನ್ತಿ ಪಮೋದನ್ತಿ. ಅಸಿತಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಸ್ಸಿತಸ್ಸ ತಥಾಗತಸ್ಸ. ತಾದಿನೋತಿ ತಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ.

೫. ದಾನಾನಿಸಂಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಗಿಹಿಧಮ್ಮಾ ಅನಪಗತೋ ಹೋತೀತಿ ಅಖಣ್ಡಪಞ್ಚಸೀಲೋ ಹೋತಿ. ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಕ್ಕಮನ್ತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಮಹಾಪುರಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಕ್ಕಮನ್ತೋ. ಸನ್ತೋ ನಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತಥಾಗತಸಾವಕಾ ಏತಂ ಭಜನ್ತಿ.

೬. ಕಾಲದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಕಾಲದಾನಾನೀತಿ ಯುತ್ತದಾನಾನಿ, ಪತ್ತದಾನಾನಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕದಾನಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವಸಸ್ಸಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಸಸ್ಸಾನಿ. ನವಫಲಾನೀತಿ ಆರಾಮತೋ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಅಗ್ಗಫಲಾನಿ. ಪಠಮಂ ಸೀಲವನ್ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಪಠಮಂ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ವದಞ್ಞೂತಿ ಭಾಸಿತಞ್ಞೂ. ಕಾಲೇನ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇನ ದಿನ್ನಂ. ಅನುಮೋದನ್ತೀತಿ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಿತಾ ಅನುಮೋದನ್ತಿ. ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ವೇಯ್ಯಾವಟಿಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಟಿವಾನಚಿತ್ತೋತಿ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ. ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ದದೇಯ್ಯ.

೭. ಭೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಸತ್ತಮೇ ಆಯುಂ ದೇತೀತಿ ಆಯುದಾನಂ ದೇತಿ. ವಣ್ಣನ್ತಿ ಸರೀರವಣ್ಣಂ. ಸುಖನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸುಖಂ. ಬಲನ್ತಿ ಸರೀರಥಾಮಂ. ಪಟಿಭಾನನ್ತಿ ಯುತ್ತಮುತ್ತಪ್ಪಟಿಭಾನಂ.

೮. ಸದ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೀತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಖನ್ಧಿಮಾವ ಮಹಾದುಮೋತಿ ಖನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಹಾರುಕ್ಖೋ ವಿಯ. ಮನೋರಮೇ ಆಯತನೇತಿ ರಮಣೀಯೇ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠಾನೇ. ಛಾಯಂ ಛಾಯತ್ಥಿಕಾ ಯನ್ತೀತಿ ಛಾಯಾಯ ಅತ್ಥಿಕಾವ ಛಾಯಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನಿವಾತವುತ್ತಿನ್ತಿ ನೀಚವುತ್ತಿಂ. ಅತ್ಥದ್ಧನ್ತಿ ಕೋಧಮಾನಥದ್ಧತಾಯ ರಹಿತಂ. ಸೋರತನ್ತಿ ಸೋರಚ್ಚೇನ ಸುಚಿಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಸಖಿಲನ್ತಿ ಸಮ್ಮೋದಕಂ.

೯. ಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೯. ನವಮೇ ಭತೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಥಞ್ಞಪಾಯನಹತ್ಥಪಾದವಡ್ಢನಾದೀಹಿ ಭತೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತೋ ಅಮ್ಹೇ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಹತ್ಥಪಾದಧೋವನ-ನ್ಹಾಪನಯಾಗುಭತ್ತದಾನಾದೀಹಿ ಭರಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದಿಂ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತೇ ಪುತ್ತೇ ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಾ ಪವತ್ತಿತಾನಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೇಸ್ಸತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ನೋ ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ. ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಕುಲವಂಸಾನುರೂಪಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಾಯಜ್ಜಾರಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತೀತಿ ಪತ್ತಿದಾನಂ ಕತ್ವಾ ತತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ.

ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪುಬ್ಬೇ ಕತಮನುಸ್ಸರನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪಠಮತರಂ ಕತಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಾ. ಓವಾದಕಾರೀತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ದಿನ್ನಸ್ಸ ಓವಾದಸ್ಸ ಕತ್ತಾ. ಭತಪೋಸೀತಿ ಯೇಹಿ ಭತೋ, ತೇಸಂ ಪೋಸಕೋ. ಪಸಂಸಿಯೋತಿ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಮಹಾಜನೇನ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ.

೧೦. ಮಹಾಸಾಲಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೦. ದಸಮೇ ಮಹಾಸಾಲಾತಿ ಮಹಾರುಕ್ಖಾ. ಸಾಖಾಪತ್ತಪಲಾಸೇನ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಖುದ್ದಕಸಾಖಾಹಿ ಚ ಪತ್ತಸಙ್ಖಾತೇನ ಚ ಪಲಾಸೇನ ವಡ್ಢನ್ತಿ. ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಗಾಮಕೇ ಪದೇಸೇ. ಬ್ರಹಾವನೇತಿ ಮಹಾವನೇ ಅಟವಿಯಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಸುಮನವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.