೧. ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ

೧. ಸೇಖಬಲವಗ್ಗೋ

೧. ಸಂಖಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧. ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಖಾನಂ ಬಲಾನೀತಿ ಸೇಖಬಲಾನಿ. ಸದ್ಧಾಬಲಾದೀಸು ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಸದ್ಧಾಬಲಂ. ಅಹಿರಿಕೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಹಿರೀಬಲಂ. ಅನೋತ್ತಪ್ಪೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಓತ್ತಪ್ಪಬಲಂ. ಕೋಸಜ್ಜೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ವೀರಿಯಬಲಂ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮಾನಿ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸೇಖಾನಂ ಬಲಾನಿ, ತಸ್ಮಾ.

೨. ವಿತ್ಥತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨. ದುತಿಯೇ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನಾತಿಆದೀಸು ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಹಿರೀಯಿತಬ್ಬಾನಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀನಿ ಹಿರೀಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓತ್ತಪ್ಪನಿದ್ದೇಸೇ ಹೇತ್ವತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ, ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀಹಿ ಓತ್ತಪ್ಪಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತೇಹಿ ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಭಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋತಿ ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋ ಅನೋಸಕ್ಕಿತಮಾನಸೋ. ಪಹಾನಾಯಾತಿ ಪಹಾನತ್ಥಾಯ. ಉಪಸಮ್ಪದಾಯಾತಿ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ. ಥಾಮವಾತಿ ವೀರಿಯಥಾಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋತಿ ಥಿರಪರಕ್ಕಮೋ. ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನೋರೋಪಿತಧುರೋ ಅನೋಸಕ್ಕಿತವೀರಿಯೋ.

ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯವಯಗಾಮಿನಿಯಾ ಉದಯಞ್ಚ ವಯಞ್ಚ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾಯ. ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಚೇವ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತೋ. ಅರಿಯಾಯಾತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಚ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕಾ ಠಿತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಾಯ. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯಾತಿ ಸಾ ಚ ಅಭಿನಿವಿಜ್ಝನತೋ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಂ ದೋಸಕ್ಖನ್ಧಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾ, ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ತದಙ್ಗವಸೇನ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾ, ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಲಾಭಸಂವತ್ತನತೋ ತಬ್ಬಿಪಸ್ಸನಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾತಿ ಇಧಾಪಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಞ್ಚ ಕಿಲೇಸದುಕ್ಖಞ್ಚ ಖೇಪಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀ ನಾಮ, ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ತದಙ್ಗವಸೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಞ್ಚ ಕಿಲೇಸದುಕ್ಖಞ್ಚ ಖೇಪಯಮಾನಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀ. ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ ವಾ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನತೋಪೇಸಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನೇವ ಕಥಿತಾನಿ, ತಥಾ ಪಞ್ಚಮೇ.

೬. ಸಮಾಪತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬. ಛಟ್ಠೇ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಸಮಾಪತ್ತೀತಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮಾಪಜ್ಜನಾ, ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಯುಟ್ಠಾಯ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಪರಿಯೋನನ್ಧಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ.

೭. ಕಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭. ಸತ್ತಮೇ ಕಾಮೇಸು ಲಳಿತಾತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಲಳಿತಾ ಅಭಿರತಾ. ಅಸಿತಬ್ಯಾಭಙ್ಗಿನ್ತಿ ತಿಣಲಾಯನಅಸಿತಞ್ಚೇವ ತಿಣವಹನಕಾಜಞ್ಚ. ಕುಲಪುತ್ತೋತಿ ಆಚಾರಕುಲಪುತ್ತೋ. ಓಹಾಯಾತಿ ಪಹಾಯ. ಅಲಂ ವಚನಾಯಾತಿ ಯುತ್ತಂ ವಚನಾಯ. ಲಬ್ಭಾತಿ ಸುಲಭಾ ಸಕ್ಕಾ ಲಭಿತುಂ. ಹೀನಾ ಕಾಮಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ನೀಚಕುಲಾನಂ ಕಾಮಾ. ಮಜ್ಝಿಮಾ ಕಾಮಾತಿ ಮಜ್ಝಿಮಸತ್ತಾನಂ ಕಾಮಾ. ಪಣೀತಾ ಕಾಮಾತಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಕಾಮಾ. ಕಾಮಾತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಕಾಮನವಸೇನ ಕಾಮೇತಬ್ಬವಸೇನ ಚ ಕಾಮಾಇಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ವುದ್ಧೋ ಹೋತೀತಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಹೋತಿ. ಅಲಂಪಞ್ಞೋತಿ ಯುತ್ತಪಞ್ಞೋ. ಅತ್ತಗುತ್ತೋತಿ ಅತ್ತನಾವ ಗುತ್ತೋ ರಕ್ಖಿತೋ, ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಗೋಪೇತುಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ. ನಾಲಂ ಪಮಾದಾಯಾತಿ ನ ಯುತ್ತೋ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ. ಸದ್ಧಾಯ ಅಕತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಂ ಸದ್ಧಾಯ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಾತುಂ ಯುತ್ತಂ, ತಂ ನ ಕತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನಪೇಕ್ಖೋ ದಾನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಮಿಂ ಹೋಮೀತಿ ಏವಂ ಸದ್ಧಾದೀಹಿ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಹೋಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಕಥಿತೋ.

೮. ಚವನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೇತಿ ಸಾಸನಸದ್ಧಮ್ಮೇ. ಅಸ್ಸದ್ಧೋತಿ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾಯ ಚ ಪಕ್ಖನ್ದನಸದ್ಧಾಯ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಸದ್ಧಾಹಿ ವಿರಹಿತೋ. ಚವತಿ ನಪ್ಪತಿಟ್ಠಾತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಗುಣೇಹಿ ಚವತಿ, ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಕಥಿತಂ.

೯. ಪಠಮಅಗಾರವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯. ನವಮೇ ನಾಸ್ಸ ಗಾರವೋತಿ ಅಗಾರವೋ. ನಾಸ್ಸ ಪತಿಸ್ಸೋತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಅಜೇಟ್ಠಕೋ ಅನೀಚವುತ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ.

೧೦. ದುತಿಯಅಗಾರವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦. ದಸಮೇ ಅಭಬ್ಬೋತಿ ಅಭಾಜನಂ. ವುದ್ಧಿನ್ತಿ ವಡ್ಢಿಂ. ವಿರೂಳ್ಹಿನ್ತಿ ವಿರೂಳ್ಹಮೂಲತಾಯ ನಿಚ್ಚಲಭಾವಂ. ವೇಪುಲ್ಲನ್ತಿ ಮಹನ್ತಭಾವಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಸೇಖಬಲವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

೨. ಬಲವಗ್ಗೋ

೧. ಅನನುಸ್ಸುತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪುಬ್ಬಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನನುಸ್ಸುತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅನನುಸ್ಸುತೇಸು ಚತೂಸು ಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇಸು. ಅಭಿಞ್ಞಾವೋಸಾನಪಾರಮಿಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಜಾನಾಮೀತಿ ಚತೂಸು ಸಚ್ಚೇಸು ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕರಣೇನ ಅಭಿಜಾನಿತ್ವಾ ವೋಸಾನಪಾರಮಿಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಿಚ್ಚಾನಂ ನಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಕತಕಿಚ್ಚಭಾವಂ ಪಾರಂ ಪತ್ತೋ ಪಟಿಜಾನಾಮೀತಿ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನೀಯಗುಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ. ತಥಾಗತಬಲಾನೀತಿ ಯಥಾ ತೇಹಿ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ತಥೇವ ಗತಾನಿ ಪವತ್ತಾನಿ ಞಾಣಬಲಾನಿ. ಆಸಭಂ ಠಾನನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ. ಸೀಹನಾದನ್ತಿ ಅಭೀತನಾದಂ. ಬ್ರಹ್ಮಚಕ್ಕನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಚಕ್ಕಂ. ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಕಥೇತಿ.

೨. ಕೂಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨. ದುತಿಯೇ ಸೇಖಬಲಾನೀತಿ ಸೇಖಾನಂ ಞಾಣಬಲಾನಿ. ಅಗ್ಗನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ. ಸೇಸಬಲಾನಿ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಕೂಟಂ ವಿಯ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ. ತಾನೇವ ಬಲಾನಿ ಸಂಹತಾನಿ ಕರೋತೀತಿ ಸಙ್ಘಾತನಿಯಂ.

೩. ಸಂಖಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩. ತತಿಯೇ ತತ್ಥ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಸತಿಬಲಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚೇ ನ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಸಮಾಧಿಬಲಂ.

೪. ವಿತ್ಥತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ನೇಪಕ್ಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ಸಾ ಸತಿಯಾ ಉಪಕಾರಕಭಾವೇನ ಗಹಿತಾ.

೫. ದಟ್ಠಬ್ಬಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಸವಿಸಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಕಥೇತುಂ ಕತ್ಥ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಾಬಲಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಯಥಾ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಾ, ರಾಜಾತಿ ರಾಜಪಞ್ಚಮೇಸು ಸಹಾಯೇಸು ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವೀಥಿಂ ಓತಿಣ್ಣೇಸು ಏಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗತಕಾಲೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ದೇಥ, ಗನ್ಧಮಾಲಾಲಙ್ಕಾರಾದೀನಿ ದೇಥಾ’’ತಿ ಗೇಹೇ ವಿಚಾರೇತಿ. ದುತಿಯತತಿಯಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗತಕಾಲೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ದೇಥ, ಗನ್ಧಮಾಲಾಲಙ್ಕಾರಾದೀನಿ ದೇಥಾ’’ತಿ ಗೇಹೇ ವಿಚಾರೇತಿ. ಅಥ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ರಞ್ಞೋ ಗೇಹಂ ಗತಕಾಲೇ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ರಾಜಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಇಸ್ಸರೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇಯೇವ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ದೇಥ, ಗನ್ಧಮಾಲಾಲಙ್ಕಾರಾದೀನಿ ದೇಥಾ’’ತಿ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಮೇವಂ ಸದ್ಧಾಪಞ್ಚಮೇಸು ಬಲೇಸು ತೇಸು ಸಹಾಯೇಸು ಏಕತೋ ವೀಥಿಂ ಓತರನ್ತೇಸು ವಿಯ ಏಕಾರಮ್ಮಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇಸುಪಿ ಯಥಾ ಪಠಮಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ಪತ್ವಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಲಕ್ಖಣಂ ಸದ್ಧಾಬಲಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ, ಸೇಸಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾ ದುತಿಯಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಿ ಪತ್ವಾ ಪಗ್ಗಹಲಕ್ಖಣಂ ವೀರಿಯಬಲಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ, ಸೇಸಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾ ತತಿಯಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಿ ಪತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣಂ ಸತಿಬಲಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ, ಸೇಸಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾ ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಗೇಹಸಾಮಿಕೋವ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಂ ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖೇ ಪತ್ವಾ ಅವಿಕ್ಖೇಪಲಕ್ಖಣಂ ಸಮಾಧಿಬಲಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ, ಸೇಸಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ರಞ್ಞೋ ಗೇಹಂ ಗತಕಾಲೇ ಪನ ಯಥಾ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ರಾಜಾವ ಗೇಹೇ ವಿಚಾರೇತಿ, ಏವಮೇವ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ಪತ್ವಾ ಪಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ, ಸೇಸಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏವಮಿಧ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ. ಛಟ್ಠಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಏವಂ ಪುರಿಮವಗ್ಗೇ ಚ ಇಧ ಚ ಅಟ್ಠಸು ಸುತ್ತೇಸು ಸೇಖಬಲಾನೇವ ಕಥಿತಾನಿ. ಕರಣ್ಡಕೋಲವಾಸೀ ಮಹಾದತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಹೇಟ್ಠಾ ಚತೂಸು ಸುತ್ತೇಸು ಸೇಖಬಲಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ, ಉಪರಿ ಚತೂಸು ಅಸೇಖಬಲಾನೀ’’ತಿ.

೭. ಪಠಮಹಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಸೀಲಾದಯೋ ಮಿಸ್ಸಕಾವ ಕಥಿತಾ. ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯೇವ. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ, ತಂ ಲೋಕಿಯಮೇವ.

೮-೧೦. ದುತಿಯಹಿತಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೮-೨೦. ಅಟ್ಠಮೇ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಕಥಿತೋ, ನವಮೇ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ, ದಸಮೇ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಖೀಣಾಸವೋತಿ.

ಬಲವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

೩. ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಅಗಾರವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕೋತಿ ಅಸಭಾಗಾಯ ವಿಸದಿಸಾಯ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಉತ್ತಮಸಮಾಚಾರಭೂತಂ ವತ್ತವಸೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಸೀಲಂ. ಸೇಖಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಸೇಖಪಣ್ಣತ್ತಿಸೀಲಂ. ಸೀಲಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಸೀಲಾನಿ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಞ್ಚೇವ ಫಲಸಮಾಧಿಞ್ಚ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸೀಲಾದೀನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ.

೨. ದುತಿಯಅಗಾರವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨. ದುತಿಯೇ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧನ್ತಿ ಸೀಲರಾಸಿಂ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮೇ ಪನ ತಯೋಪಿ ಖನ್ಧಾ ಮಿಸ್ಸಕಾವ ಕಥಿತಾತಿ.

೩. ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩. ತತಿಯೇ ನ ಚ ಪಭಸ್ಸರನ್ತಿ ನ ಚ ಪಭಾವನ್ತಂ. ಪಭಙ್ಗು ಚಾತಿ ಪಭಿಜ್ಜನಸಭಾವಂ. ಅಯೋತಿ ಕಾಳಲೋಹಂ. ಲೋಹನ್ತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಇಧ ವುತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅವಸೇಸಂ ಲೋಹಂ. ಸಜ್ಝನ್ತಿ ರಜತಂ. ಚಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಚಾತುಭೂಮಕಕುಸಲಚಿತ್ತಸ್ಸ. ತೇಭೂಮಕಸ್ಸ ತಾವ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಹೋನ್ತು, ಲೋಕುತ್ತರಸ್ಸ ಕಥಂ ಹೋನ್ತೀತಿ? ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಅಪ್ಪದಾನೇನ. ಯದಗ್ಗೇನ ಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ, ತದಗ್ಗೇನೇವ ತೇ ಲೋಕಿಯಸ್ಸಪಿ ಲೋಕುತ್ತರಸ್ಸಪಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಪಭಙ್ಗು ಚಾತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಭಿಜ್ಜನಸಭಾವಂ. ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿಯತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹೇತುನಾ ಕಾರಣೇನ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಾನಿಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಚಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೪. ದುಸ್ಸೀಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪. ಚತುತ್ಥೇ ಹತೂಪನಿಸೋತಿ ಹತಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಹತಕಾರಣೋ. ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದಞಾಣಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತರುಣವಿಪಸ್ಸನಾ. ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಚ ವಿರಾಗೋ ಚ. ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾ, ವಿರಾಗೋ ಮಗ್ಗೋ. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಫಲವಿಮುತ್ತಿ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಞ್ಚ.

೫. ಅನುಗ್ಗಹಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾತಿಆದೀಸು ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ಮಗ್ಗಫಲಸಮಾಧಿ. ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೀತಿ ಫಲಞಾಣಂ. ಸೀಲಾನುಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಸೀಲೇನ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ ಅನುರಕ್ಖಿತಾ. ಸುತಾನುಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ. ಸಾಕಚ್ಛಾನುಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಧಮ್ಮಸಾಕಚ್ಛಾಯ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ. ಸಮಥಾನುಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾಯ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ.

ಇಮಸ್ಸ ಪನತ್ಥಸ್ಸ ಆವಿಭಾವತ್ಥಂ ಮಧುರಮ್ಬಬೀಜಂ ರೋಪೇತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಮರಿಯಾದಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಮೂಲಾನಿ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಪತಿತಪಾಣಕೇ ಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಮಕ್ಕಟಜಾಲಂ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮಧುರಮ್ಬಬೀಜರೋಪನಂ ವಿಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಮರಿಯಾದಬನ್ಧನಂ ವಿಯ ಸೀಲೇನ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ಉದಕಾಸೇಚನಂ ವಿಯ ಸುತೇನ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ಮೂಲಪರಿಸೋಧನಂ ವಿಯ ಸಾಕಚ್ಛಾಯ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ಪಾಣಕಹರಣಂ ವಿಯ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಪಾರಿಪನ್ಥಿಕಸೋಧನವಸೇನ ಸಮಥಾನುಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ಮಕ್ಕಟಜಾಲಲುಞ್ಚನಂ ವಿಯ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾನುಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ಏವಂ ಅನುಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಫಲಪ್ಪದಾನಂ ವಿಯ ಇಮೇಹಿ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾಯ ಮೂಲಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಮಗ್ಗವಸೇನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಪ್ಪದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೬. ವಿಮುತ್ತಾಯತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೬. ಛಟ್ಠೇ ವಿಮುತ್ತಾಯತನಾನೀತಿ ವಿಮುಚ್ಚನಕಾರಣಾನಿ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯೇಸು ವಿಮುತ್ತಾಯತನೇಸು. ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಅತ್ಥಪಟಿಸಂವೇದಿನೋತಿ ಪಾಳಿಅತ್ಥಂ ಜಾನನ್ತಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಪಟಿಸಂವೇದಿನೋತಿ ಪಾಳಿಂ ಜಾನನ್ತಸ್ಸ. ಪಾಮೋಜ್ಜನ್ತಿ ತರುಣಪೀತಿ. ಪೀತೀತಿ ತುಟ್ಠಾಕಾರಭೂತಾ ಬಲವಪೀತಿ. ಕಾಯೋತಿ ನಾಮಕಾಯೋ. ಪಸ್ಸಮ್ಭತೀತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಸುಖಂ ವೇದೇತೀತಿ ಸುಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಆಗತಾಗತಟ್ಠಾನೇ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಜಾನಾತಿ, ತಸ್ಸ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಪೀತಿಯಾ ಅನ್ತರಾ ಓಸಕ್ಕಿತುಂ ನ ದೇನ್ತೋ ಉಪಚಾರಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತೀ’’ತಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಅಟ್ಠತಿಂಸಾಯ ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಅಞ್ಞತರೋ ಸಮಾಧಿಯೇವ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂ. ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತೀತಿಆದಿಸು ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಮನಸಿಕತಂ ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರಿತಂ. ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುಟ್ಠು ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪಾಳಿಧಮ್ಮೇ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಪಞ್ಚಪಿ ವಿಮುತ್ತಾಯತನಾನಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಥಿತಾನೀತಿ.

೭. ಸಮಾಧಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ಪಮಾಣಕರಧಮ್ಮರಹಿತಂ ಲೋಕುತ್ತರಂ. ನಿಪಕಾ ಪತಿಸ್ಸತಾತಿ ನೇಪಕ್ಕೇನ ಚ ಸತಿಯಾ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಹುತ್ವಾ. ಪಞ್ಚ ಞಾಣಾನೀತಿ ಪಞ್ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಾನಿ. ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನಿಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಯಂ ಸಮಾಧಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸುಖೋ ಚೇವಾತಿಆದೀಸು ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಮಗ್ಗಸಮಾಧೀತಿಪಿ ವದನ್ತಿಯೇವ. ಸೋ ಹಿ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿತಕ್ಖಣೇ ಸುಖತ್ತಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸುಖೋ, ಪುರಿಮೋ ಪುರಿಮೋ ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸುಖಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತ್ತಾ ಆಯತಿಂ ಸುಖವಿಪಾಕೋ, ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಾ ಅರಿಯೋ, ಕಾಮಾಮಿಸವಟ್ಟಾಮಿಸಲೋಕಾಮಿಸಾನಂ ಅಭಾವಾ ನಿರಾಮಿಸೋ. ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಮಹಾಪುರಿಸೇಹಿ ಸೇವಿತತ್ತಾ ಅಕಾಪುರಿಸಸೇವಿತೋ. ಅಙ್ಗಸನ್ತತಾಯ ಆರಮ್ಮಣಸನ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥಸನ್ತತಾಯ ಚ ಸನ್ತೋ, ಅತಪ್ಪನಿಯಟ್ಠೇನ ಪಣೀತೋ. ಕಿಲೇಸಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಲದ್ಧತ್ತಾ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಭಾವಂ ವಾ ಲದ್ಧತ್ತಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಲದ್ಧೋ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧೀತಿ ಹಿ ಇದಂ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಕಿಲೇಸೇನ ವಾ ಅರಹತಾ ಲದ್ಧತ್ತಾಪಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಲದ್ಧೋ, ಏಕೋದಿಭಾವೇನ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಏಕೋದಿಭಾವಮೇವ ವಾ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಏಕೋದಿಭಾವಾಧಿಗತೋ. ಅಪ್ಪಗುಣಸಾಸವಸಮಾಧಿ ವಿಯ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಸಪ್ಪಯೋಗೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮೇ ನಿಗ್ಗಯ್ಹ ಕಿಲೇಸೇ ವಾರೇತ್ವಾ ಅನಧಿಗತತ್ತಾ ನ ಸಸಙ್ಖಾರನಿಗ್ಗಯ್ಹವಾರಿತಗತೋ. ತಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ತತೋ ವಾ ವುಟ್ಠಹನ್ತೋ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ ಸತೋವ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸತೋವ ವುಟ್ಠಹತಿ. ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನ ವಾ ಸತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸತೋ ವುಟ್ಠಹತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯದೇತ್ಥ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಾಧಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸುಖೋ ಚೇವ ಆಯತಿಞ್ಚ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಚಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತಂಯೇವ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಏಕಂ ಞಾಣಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸು. ಏವಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಞಾಣಾನಿ ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ.

೮. ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅರಿಯಸ್ಸಾತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಪಹೀನಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕಾ ಠಿತಸ್ಸ. ಭಾವನಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಬ್ರೂಹನಂ ವಡ್ಢನಂ ಪಕಾಸಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ಇಮಮೇವ ಕಾಯನ್ತಿ ಇಮಂ ಕರಜಕಾಯಂ. ಅಭಿಸನ್ದೇತೀತಿ ತೇಮೇತಿ ಸ್ನೇಹೇತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪವತ್ತಪೀತಿಸುಖಂ ಕರೋತಿ. ಪರಿಸನ್ದೇತೀತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಸನ್ದೇತಿ. ಪರಿಪೂರೇತೀತಿ ವಾಯುನಾ ಭಸ್ತಂ ವಿಯ ಪೂರೇತಿ. ಪರಿಪ್ಫರತೀತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಫುಸತಿ. ಸಬ್ಬಾವತೋ ಕಾಯಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸವತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಉಪಾದಿನ್ನಕಸನ್ತತಿಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಛವಿಮಂಸಲೋಹಿತಾನುಗತಂ ಅಣುಮತ್ತಮ್ಪಿ ಠಾನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸುಖೇನ ಅಫುಟಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ.

ದಕ್ಖೋತಿ ಛೇಕೋ ಪಟಿಬಲೋ ನ್ಹಾನೀಯಚುಣ್ಣಾನಿ ಕಾತುಞ್ಚೇವ ಯೋಜೇತುಞ್ಚ ಸನ್ನೇತುಞ್ಚ. ಕಂಸಥಾಲೇತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಲೋಹೇನ ಕತಭಾಜನೇ. ಮತ್ತಿಕಾಭಾಜನಂ ಪನ ಥಿರಂ ನ ಹೋತಿ, ಸನ್ನೇನ್ತಸ್ಸ ಭಿಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ನ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಪರಿಪ್ಫೋಸಕಂ ಪರಿಪ್ಫೋಸಕನ್ತಿ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ. ಸನ್ನೇಯ್ಯಾತಿ ವಾಮಹತ್ಥೇನ ಕಂಸಥಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇನ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಉದಕಂ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪರಿಮದ್ದನ್ತೋ ಪಿಣ್ಡಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಸ್ನೇಹಾನುಗತಾತಿ ಉದಕಸಿನೇಹೇನ ಅನುಗತಾ. ಸ್ನೇಹಪರೇತಾತಿ ಉದಕಸಿನೇಹೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ. ಸನ್ತರಬಾಹಿರಾತಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತೋಪದೇಸೇನ ಚೇವ ಬಹಿಪದೇಸೇನ ಚ, ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ಉದಕಸಿನೇಹೇನ ಫುಟಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಚ ಪಗ್ಘರಿಣೀತಿ ನ ಬಿನ್ದು ಬಿನ್ದು ಉದಕಂ ಪಗ್ಘರತಿ, ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಹತ್ಥೇನಪಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ಗಹೇತುಂ ಓವಟ್ಟಿಕಾಯಪಿ ಕಾತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದುತಿಯಜ್ಝಾನಸುಖಉಪಮಾಯಂ ಉಬ್ಭಿದೋದಕೋತಿ ಉಬ್ಭಿನ್ನಉದಕೋ, ನ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಬ್ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛನಉದಕೋ, ಅನ್ತೋಯೇವ ಪನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಉದಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಯಮುಖನ್ತಿ ಆಗಮನಮಗ್ಗೋ. ದೇವೋತಿ ಮೇಘೋ. ಕಾಲೇನ ಕಾಲನ್ತಿ ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ, ಅನ್ವಡ್ಢಮಾಸಂ ವಾ ಅನುದಸಾಹಂ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಾರನ್ತಿ ವುಟ್ಠಿಂ. ನಾನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ನಪ್ಪವೇಸೇಯ್ಯ, ನ ವಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀತಾ ವಾರಿಧಾರಾ ಉಬ್ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಸೀತಾ ವಾರಿಧಾರಾ ತಂ ರಹದಂ ಪೂರಯಮಾನಾ ಉಬ್ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಹೇಟ್ಠಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛನಉದಕಞ್ಹಿ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಜ್ಜನ್ತಂ ಉದಕಂ ಖೋಭೇತಿ, ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಪವಿಸನಉದಕಂ ಪುರಾಣಪಣ್ಣತಿಣಕಟ್ಠದಣ್ಡಕಾದೀಹಿ ಉದಕಂ ಖೋಭೇತಿ. ವುಟ್ಠಿಉದಕಂ ಧಾರಾನಿಪಾತಬುಬ್ಬುಳಕೇಹಿ ಉದಕಂ ಖೋಭೇತಿ, ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಮೇವ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಇದ್ಧಿನಿಮ್ಮಿತಮಿವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉದಕಂ ಇಮಂ ಪದೇಸಂ ಫರತಿ, ಇಮಂ ನ ಫರತೀತಿ ನತ್ಥಿ. ತೇನ ಅಫುಟೋಕಾಸೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ರಹದೋ ವಿಯ ಕರಜಕಾಯೋ, ಉದಕಂ ವಿಯ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಸುಖಂ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತತಿಯಜ್ಝಾನಸುಖಉಪಮಾಯಂ ಉಪ್ಪಲಾನಿ ಏತ್ಥ ಸನ್ತೀತಿ ಉಪ್ಪಲಿನೀ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಸೇತರತ್ತನೀಲೇಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಉಪ್ಪಲಮೇವ, ಊನಕಸತಪತ್ತಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ, ಸತಪತ್ತಂ ಪದುಮಂ. ಪತ್ತನಿಯಮಂ ವಾ ವಿನಾಪಿ ಸೇತಂ ಪದುಮಂ, ರತ್ತಂ ಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಉದಕಾನುಗ್ಗತಾನೀತಿ ಉದಕತೋ ನ ಉಗ್ಗತಾನಿ. ಅನ್ತೋನಿಮುಗ್ಗಪೋಸೀನೀತಿ ಉದಕತಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನಿಮುಗ್ಗಾನಿಯೇವ ಹುತ್ವಾ ಪೋಸನ್ತಿ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಉಪಮಾಯಂ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಚೇತಸಾ ಪರಿಯೋದಾತೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿರುಪಕ್ಕಿಲೇಸಟ್ಠೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಂ, ಪಭಸ್ಸರಟ್ಠೇನ ಪರಿಯೋದಾತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಓದಾತೇನ ವತ್ಥೇನಾತಿ ಇದಂ ಉತುಫರಣತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಕಿಲಿಟ್ಠವತ್ಥೇನ ಹಿ ಉತುಫರಣಂ ನ ಹೋತಿ, ತಙ್ಖಣಧೋತಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಉತುಫರಣಂ ಬಲವಂ ಹೋತಿ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಹಿ ಉಪಮಾಯ ವತ್ಥಂ ವಿಯ ಕರಜಕಾಯೋ, ಉತುಫರಣಂ ವಿಯ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸುಖಂ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಸುನ್ಹಾತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಸರೀರತೋ ಉತು ಸಬ್ಬಮೇವ ವತ್ಥಂ ಫರತಿ, ನ ಕೋಚಿ ವತ್ಥಸ್ಸ ಅಫುಟೋಕಾಸೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸುಖೇನ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕರಜಕಾಯಸ್ಸ ನ ಕೋಚಿ ಓಕಾಸೋ ಅಫುಟೋ ಹೋತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಮೇವ ವಾ ವತ್ಥಂ ವಿಯ, ತಂಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಂ ಉತುಫರಣಂ ವಿಯ. ಯಥಾ ಹಿ ಕತ್ಥಚಿ ಕತ್ಥಚಿ ಓದಾತವತ್ಥೇ ಕಾಯಂ ಅಫುಸನ್ತೇಪಿ ತಂಸಮುಟ್ಠಾನೇನ ಉತುನಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ಕಾಯೋ ಫುಟೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮುಟ್ಠಾಪಿತೇನ ಸುಖುಮರೂಪೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಾಯೋ ಫುಟೋ ಹೋತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಮೇವ. ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾ ತೇನ ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಾ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪರಾಪರೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನಿಮಿತ್ತೇನ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ. ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಅಞ್ಞೋ ಏಕೋ ಅಞ್ಞಂ ಏಕಂ, ಅತ್ತನೋಯೇವ ಹಿ ಅತ್ತಾ ನ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ಠಿತೋ ವಾ ನಿಸಿನ್ನನ್ತಿ ಠಿತಕಸ್ಸಾಪಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ, ತೇನೇವಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉದಕಮಣಿಕೋತಿ ಸಮೇಖಲಾ ಉದಕಚಾಟಿ. ಸಮತಿತ್ತಿಕೋತಿ ಸಮಭರಿತೋ. ಕಾಕಪೇಯ್ಯಾತಿ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಾಕೇನ ಗೀವಂ ಅನಾಮೇತ್ವಾವ ಪಾತಬ್ಬೋ.

ಸುಭೂಮಿಯನ್ತಿ ಸಮಭೂಮಿಯಂ. ‘‘ಸುಭೂಮೇ ಸುಖೇತ್ತೇ ವಿಹತಖಾಣುಕೇ ಬೀಜಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೪೩೮) ಏತ್ಥ ಪನ ಮಣ್ಡಭೂಮಿ ಸುಭೂಮೀತಿ ಆಗತಾ. ಚತುಮಹಾಪಥೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾಮಗ್ಗಾನಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತಟ್ಠಾನೇ. ಆಜಞ್ಞರಥೋತಿ ವಿನೀತಅಸ್ಸರಥೋ. ಓಧಸ್ತಪತೋದೋತಿ ಯಥಾ ರಥಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಗಣ್ಹಿತುಂ, ಏವಂ ಆಲಮ್ಬನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿರಿಯತೋ ಠಪಿತಪತೋದೋ. ಯೋಗ್ಗಾಚರಿಯೋತಿ ಅಸ್ಸಾಚರಿಯೋ. ಸ್ವೇವ ಅಸ್ಸದಮ್ಮೇ ಸಾರೇತೀತಿ ಅಸ್ಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ. ಯೇನಿಚ್ಛಕನ್ತಿ ಯೇನ ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಇಚ್ಛತಿ. ಯದಿಚ್ಛಕನ್ತಿ ಯಂ ಯಂ ಗತಿಂ ಇಚ್ಛತಿ. ಸಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಉಜುಕಂ ಪುರತೋ ಪೇಸೇಯ್ಯ. ಪಚ್ಚಾಸಾರೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟಿನಿವತ್ತೇಯ್ಯ.

ಏವಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇಮಾಹಿ ತೀಹಿ ಉಪಮಾಹಿ ಪಗುಣಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಪಾಟಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸೋ ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖತೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೯. ಚಙ್ಕಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೯. ನವಮೇ ಅದ್ಧಾನಕ್ಖಮೋ ಹೋತೀತಿ ದೂರಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖಮತಿ, ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಪಧಾನಕ್ಖಮೋತಿ ವೀರಿಯಕ್ಖಮೋ. ಚಙ್ಕಮಾಧಿಗತೋ ಸಮಾಧೀತಿ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಅಧಿಗತೋ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಸಮಾಧಿ. ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠತಿ. ಠಿತಕೇನ ಗಹಿತನಿಮಿತ್ತಞ್ಹಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ನಸ್ಸತಿ, ನಿಸಿನ್ನೇನ ಗಹಿತನಿಮಿತ್ತಂ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ. ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಹನ್ತೇನ ಚಲಿತಾರಮ್ಮಣೇ ಗಹಿತನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಪಿ ನಿಪನ್ನಸ್ಸಪಿ ನ ನಸ್ಸತೀತಿ.

೧೦. ನಾಗಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೦. ದಸಮೇ ಉದ್ಧಂ ಉಗ್ಗತತ್ತಾ ಉಚ್ಚೋ, ರಾಸಿಭಾವೇನ ಚ ಮಹಾ ಸದ್ದೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ. ತೇಸು ಹಿ ಉಗ್ಗತುಗ್ಗತೇಸು ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾದೀಸು ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೇಸು ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇಥ, ಅಸುಕಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಯಂ ಪಠಮತರಂ ಆಗತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಪಠಮತರಂ ಆಗತಾ, ನತ್ಥಿ ಓಕಾಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಸದ್ದೋ ಉಚ್ಚೋ ಚೇವ ಮಹಾ ಚ ಅಹೋಸಿ. ಕೇವಟ್ಟಾ ಮಞ್ಞೇ ಮಚ್ಛವಿಲೋಪೇತಿ ಕೇವಟ್ಟಾ ವಿಯ ಮಚ್ಛವಿಲೋಪೇ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಮಚ್ಛಪಚ್ಛಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ ವಿಕ್ಕಿಣನಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ದೇಥ ಮಯ್ಹಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ವದತೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಏವರೂಪೋ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ. ಮೀಳ್ಹಸುಖನ್ತಿ ಅಸುಚಿಸುಖಂ. ಮಿದ್ಧಸುಖನ್ತಿ ನಿದ್ದಾಸುಖಂ. ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಸುಖನ್ತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಞ್ಚೇವ ವಣ್ಣಭಣನಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಸುಖಂ.

ತಂನಿನ್ನಾವ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತಂ ತದೇವ ಭಗವತೋ ಗತಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನುಬನ್ಧಿಸ್ಸನ್ತಿಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಥಾ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸೀಲಪಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಥಾವಿಧಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೀಲಞ್ಚ ಞಾಣಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾ ಚ ಮಯಾ ಯಸೋತಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯಸೋಪಿ ಮಾ ಸಮಾಗಚ್ಛತು. ಪಿಯಾನನ್ತಿ ಪಿಯಜನಾನಂ. ಏಸೋ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋತಿ ಏಸಾ ಪಿಯಭಾವಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ. ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಾನುಯೋಗನ್ತಿ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುಯೋಗಂ. ಸುಭನಿಮಿತ್ತೇತಿ ರಾಗಟ್ಠಾನಿಯೇ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇ. ಏಸೋ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋತಿ ಏಸಾ ತಸ್ಸ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಾನುಯೋಗಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ. ಏವಮಿಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ವಿಪಸ್ಸನಾವ ಕಥಿತಾತಿ.

ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

೪. ಸುಮನವಗ್ಗೋ

೧. ಸುಮನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೧. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸುಮನಾ ರಾಜಕುಮಾರೀತಿ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮಾ ರಾಜಕಞ್ಞಾ. ವಿಪಸ್ಸಿಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲಸ್ಮಿಂ ಹಿ ನಾಗರೇಸು ‘‘ಯುದ್ಧಮ್ಪಿ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸೇನಾಪತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಸಙ್ಘಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಂ ಆರದ್ಧೇಸು ಸಬ್ಬಪಠಮದಿವಸೋ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ವಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಸೇನಾಪತಿ ಮಹಾದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಯಥಾ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಏಕಭಿಕ್ಖಮ್ಪಿ ನ ದೇತಿ, ಏವಂ ರಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಸಮನ್ತಾ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ. ತಂದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ರೋದಮಾನಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಆಗತಂ ಧೀತರಂ ಆಹ – ‘‘ಸಚೇ, ಅಮ್ಮ, ತವ ಪಿತಾ ಜೀವೇಯ್ಯ, ಅಜ್ಜಾಹಂ ಪಠಮಂ ದಸಬಲಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಅಹಂ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾಯ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಾ ನಿರುದಕಪಾಯಾಸಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮಧುಸಕ್ಖರಾದೀಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಪಾತಿಯಾ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಂ ಸುಮನಮಾಲಾಗುಳೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಾಲಾಗುಳಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನವೇಲಾಯ ಸಯಮೇವ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಧಾತಿಗಣಪರಿವುತಾ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸೇನಾಪತಿನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಇತೋ ಆಗಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಮಹಾಪುಞ್ಞಾ ನಾಮ ಮನಾಪಕಥಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇಸಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭಣನ್ತಾನಂ ಕಥಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ. ಸಾ ‘‘ಚೂಳಪಿತ, ಮಹಾಪಿತ, ಮಾತುಲ, ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ ಗನ್ತುಂ ನ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇನಾಪತಿನಾ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಮಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ಠಪಿತಮ್ಹ, ಅಮ್ಮಾತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಮಮ ಹತ್ಥೇ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಸ್ಸಥಾತಿ? ಮಾಲಾಗುಳಂ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಪತಿ ಮಾಲಾಪೂಜಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ನ ದೇತೀತಿ? ದೇತಿ, ಅಮ್ಮಾತಿ. ತೇನ ಹಿ ಅಪೇಥಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾಲಾಗುಳಂ ಗಣ್ಹಥ ಭಗವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭಗವಾ ಏಕಂ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಗುಳಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭವಾಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಂ ಮೇ ಸತಿ ಪರಿತಸ್ಸನಜೀವಿತಂ ನಾಮ ಮಾ ಹೋತು, ಅಯಂ ಸುಮನಮಾಲಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಿಯಾವ ಹೋಮಿ, ನಾಮೇನ ಚ ಸುಮನಾಯೇವಾ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ಸುಖಿನೀ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಭಗವಾಪಿ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸೇನಾಪತಿ ಯಾಗುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಗಞ್ಛಿ, ಸತ್ಥಾ ಹತ್ಥೇನ ಪತ್ತಂ ಪಿದಹಿ. ನಿಸಿನ್ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ನೋ ಏಕೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಲದ್ಧೋತಿ? ಮಾಲಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅದ್ದಸ. ಚೂಳುಪಟ್ಠಾಕೋ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ ಮಾಲಾತಿ ಮಂ ವತ್ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ ವಞ್ಚೇಸೀ’’ತಿ. ಪಾಯಾಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಹೋಸಿ. ಸೇನಾಪತಿ ಅತ್ತನೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಕಾ ನಾಮ ಸಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಮದಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಸಾಮೀತಿ. ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ ಇತ್ಥೀ, ಏವರೂಪಾಯ ಘರೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಗ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ನ ದುಲ್ಲಭಾತಿ ಕಂ ಆನೇತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ?

ಸಾ ಪಿತುಗೇಹೇ ಚ ಸೇನಾಪತಿಗೇಹೇ ಚ ಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಜಾಣುಪ್ಪಮಾಣೇನ ಓಧಿನಾ ಸಕಲಂ ದೇವಲೋಕಂ ಪರಿಪೂರಯಮಾನಂ ಸುಮನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ದೇವತಾ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ‘‘ಸುಮನಾ ದೇವಧೀತಾ’’ತ್ವೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತೀ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅವಿಜಹಿತಸುಮನವಸ್ಸಾ ‘‘ಸುಮನಾ ಸುಮನಾ’’ತ್ವೇವ ನಾಮಾ ಅಹೋಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಾಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ತಂದಿವಸಞ್ಞೇವ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕದಿವಸೇಯೇವ ಸಬ್ಬಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ತಂಖಣಂಯೇವ ಜಾಣುಪ್ಪಮಾಣೇನ ಓಧಿನಾ ಸುಮನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಕತಾಭಿನೀಹಾರಾ ಏಸಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ‘‘ಧೀತಾ ಮೇ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುಮನಾತ್ವೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಧೀತಾ ನ ಏಕಿಕಾವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಗರಂ ವಿಚಿನಾಪೇನ್ತೋ ‘ಪಞ್ಚ ದಾರಿಕಾಸತಾನಿ ಜಾತಾನೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾ ಅತ್ತನಾವ ಪೋಸಾಪೇಸಿ. ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಸಮ್ಪತೇ ‘‘ಆನೇತ್ವಾ ಮಮ ಧೀತು ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಮೇಸಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತಸ್ಸಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ವಿಹಾರಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ದೂತೇ ಪೇಸಿತೇ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸತ್ಥು ಇಧಾಗಮನಂ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಮೇವ, ಸುಮನಂ ರಾಜಕುಮಾರಿಂ ಪಞ್ಚಹಿ ದಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಣ್ಣಘಟೇ ಚ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿ ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧು ಮಹಾಸೇಟ್ಠೀ’’ತಿ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸಾಪಿ ರಞ್ಞಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ಪಞ್ಚ ದಾರಿಕಾಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಮಾತುಗಾಮಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಉಪಾಸಕಸತಾನಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಯೇವ ದ್ವೇ ಸೋತಾಪನ್ನಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜಾತಾನಿ.

ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಕಸ್ಮಾ ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ? ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಕಾಮತಾಯ. ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿರ ಸಹಾಯಕಾ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಏಕೋ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಂ ಪೂರೇತಿ, ಏಕೋ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಇತರಂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಅದಿನ್ನಸ್ಸ ಫಲಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಪರೇಸಂ ದತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಇತರೋ ಪನ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸಿ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ನಾಮ ವಿನಿಪಾತೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ ಪೂರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ತೇಸು ಏಕೋಪಿ ಏಕಂ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದೇ ಓತಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ದ್ವೇಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತತ್ಥ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಇತರಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಧಿಗಣ್ಹಿ.

ಏವಂ ತೇ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತಾ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಇತರೋ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಉಪಟ್ಠಾಕಇತ್ಥಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ಜಾಯಿಂಸು. ತೇ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಮಾತರೋ ಬಹಿ ಸಕ್ಕಾರಂ ಸಂವಿದಹಿಂಸು. ತೇಸು ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಸುಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಿರಿಸಯನಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಞ್ಚ ನಿವೇಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಕುಹಿಂ ನು ಖೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ನೀಚಸಯನೇ ನಿಪನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಂ ಪೂರೇಮೀತಿ ಮಮ ವಚನಂ ನ ಗಣ್ಹಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇದಾನಿ ತಂ ಠಾನೇ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ‘‘ಸಮ್ಮ ಮಮ ವಚನಂ ನಾಕಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಕಿಂ ಜಾತನ್ತಿ. ಪಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಿರಿಸಯನೇ ನಿಪನ್ನೋಸ್ಮಿ, ತ್ವಂ ನೀಚಮಞ್ಚೇ ಥದ್ಧಅತ್ಥರಣಮತ್ತೇ ನಿಪನ್ನೋಸೀತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಾನಂ ಕರೋಸಿ, ನನು ವೇಳುಸಲಾಕಾಹಿ ಕತ್ವಾ ಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಪಲಿವೇಠಿತಂ ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪಥವೀಧಾತುಮತ್ತಮೇವಾತಿ?

ಸುಮನಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಭಾತಿಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕೋಚಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಸಮೀಪಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ದ್ವಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಾ ‘‘ಧಾತೂ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಧಾತೂತಿ ವಚನಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ನತ್ಥಿ. ಮಮ ಭಾತಿಕಾ ಸಮಣದೇವಪುತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ‘ಇಮೇ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತೀ’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ‘ಅಮನುಸ್ಸಾ ಏತೇ’ತಿ ನೀಹರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಇದಂ ಕಾರಣಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಕಙ್ಖಚ್ಛೇದಕಂ ಪುರಿಸಹೇರಞ್ಞಿಕಂ ಮಮ ಪಿತರಂ ಮಹಾಗೋತಮದಸಬಲಂಯೇವ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಯೋಜಾಪೇಸಿ. ಜಮ್ಬುದೀಪತಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ತಿಸ್ಸೋವ ಕುಮಾರಿಯೋ ಪಿತೂನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಲಭಿಂಸು – ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಧೀತಾ ಚುನ್ದೀ ರಾಜಕಞ್ಞಾ, ಧನಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಧೀತಾ ವಿಸಾಖಾ, ಅಯಂ ಸುಮನಾ ರಾಜಕಞ್ಞಾತಿ. ಸಾ ಗನ್ಧಮಾಲಂ ಆದಾಯ ರಥೇ ಠಿತಾ ಪಞ್ಚರಥಸತಪರಿವಾರಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಇಧಸ್ಸೂತಿ ಇಧ ಭವೇಯ್ಯುಂ. ಏಕೋ ದಾಯಕೋತಿ ಏಕೋ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಲಾಭತೋ ಪರಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕೋ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ. ಏಕೋ ಅದಾಯಕೋತಿ ಏಕೋ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಪರಸ್ಸ ಅದತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕೋ ಭತ್ತಗ್ಗವತ್ತಪೂರಕೋ. ದೇವಭೂತಾನಂ ಪನ ನೇಸನ್ತಿ ದೇವಭೂತಾನಂ ಏತೇಸಂ. ಅಧಿಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಅಧಿಭವಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ ಅತಿಸೇತಿ. ಆಧಿಪತೇಯ್ಯೇನಾತಿ ಜೇಟ್ಠಕಕಾರಣೇನ. ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಠಾನೇಹೀತಿ ಸೇಸದೇವೇ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ವಿಯ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಧಿಗಣ್ಹಾತಿ. ಮಾನುಸಕೇನಾತಿಆದೀಸು ಆಯುನಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಚ, ವಣ್ಣೇನ ಮಹಾಗತಿಮ್ಬಅಭಯತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಭಣ್ಡಾಗಾರಅಮಚ್ಚೋ ವಿಯ ಚ, ಸುಖೇನ ರಟ್ಠಪಾಲಕುಲಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಸೋಣಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ವಿಯ ಯಸದಾರಕೋ ವಿಯ ಚ, ಯಸೇನ ಧಮ್ಮಾಸೋಕೋ ವಿಯ, ತಥಾ ಆಧಿಪಚ್ಚೇನಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅತಿರೇಕೋ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹೋತಿ.

ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲನ್ತಿ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರ-ಸೀವಲಿತ್ಥೇರ-ಆನನ್ದತ್ಥೇರಾದಯೋ ವಿಯ ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಾದೀನಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅತಿರೇಕೋ ಹೋತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ. ಯದಿದಂ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಯಂ ಏಕಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಇತರಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಆರಬ್ಭ ನಾನಾಕರಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕದಾರಕೋ ವಾ ಹಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝತು ವಸ್ಸಸತಿಕತ್ಥೇರೋ ವಾ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ, ಪಟಿವಿದ್ಧಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೇ ನಾನತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಲಮೇವಾತಿ ಯುತ್ತಮೇವ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಾನಿ ನಾಮ.

ಗಚ್ಛಂ ಆಕಾಸಧಾತುಯಾತಿ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ. ಸದ್ಧೋತಿ ರತನತ್ತಯಗುಣಾನಂ ಸದ್ಧಾತಾ. ಥನಯನ್ತಿ ಗಜ್ಜನ್ತೋ. ವಿಜ್ಜುಮಾಲೀತಿ ಮಾಲಾಸದಿಸಾಯ ಮೇಘಮುಖೇ ಚರನ್ತಿಯಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸತಕ್ಕಕೂತಿ ಸತಕೂಟೋ, ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಉಟ್ಠಿತೇನ ವಲಾಹಕಕೂಟಸತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸೋತಾಪನ್ನೋ. ಭೋಗಪರಿಬ್ಯೂಳ್ಹೋತಿ ಉದಕೋಘೇನ ವಿಯ ದಾನವಸೇನ ದೀಯಮಾನೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಪರಿಬ್ಯೂಳ್ಹೋ, ದೇವಲೋಕಂ ಸಮ್ಪಾಪಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪೇಚ್ಚಾತಿ ಪರಲೋಕೇ. ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತೀತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಗ್ಗೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥೇವ ಮೋದತೀತಿ.

೨. ಚುನ್ದೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೨. ದುತಿಯೇ ಪಞ್ಚಹಿ ರಥಸತೇಹೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸಾ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಯೋಜಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪರಿವುತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭಾತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಪಞ್ಹಸಾಕಚ್ಛಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಗನ್ಧಮಾಲಚುಣ್ಣಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಯದೇವ ಸೋ ಹೋತೀತಿ ಯದಾ ಏವ ಸೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ಯೋ ಏವ ಸೋ ಹೋತಿ. ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನೀತಿ ಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಭವನ್ತರೇಪಿ ನ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೇ ಅಗ್ಗಪ್ಪಸಾದಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೩. ಉಗ್ಗಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೩. ತತಿಯೇ ಭದ್ದಿಯೇತಿ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ. ಜಾತಿಯಾವನೇತಿ ಸಯಂಜಾತೇ ಅರೋಪಿತೇ ಹಿಮವನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧೇ ವನಸಣ್ಡೇ, ತಂ ನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ವನೇ ವಿಹರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಚತುತ್ಥೋತಿ ಅತ್ತನಾ ಚತುತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇಸ ಭಗವನ್ತಂ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಂಯೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ? ಗೇಹೇ ಕಿರಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲಂ ಮಹನ್ತಂ, ತತ್ಥ ಮಹನ್ತೇನ ಸಂವಿಧಾನೇನ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ ಸನ್ನಿಪತಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿವಿಸನ್ತೇನ ದುಸ್ಸಙ್ಗಹಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಂಯೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಅಪಿ ಚಸ್ಸ ಏವಮ್ಪಿ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ದಹರಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸತ್ಥರಿ ಓವದನ್ತೇ ಓಲೀನಮನಾ ಓವಾದಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನ ಅತ್ತಚತುತ್ಥಮೇವ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಓವದತು ತಾಸಂ, ಭನ್ತೇತಿ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ, ಏತಾಸಂ ಓವದತು, ಏತಾ ಓವದತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಯೋಗತ್ಥಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಯಂ ತಾಸನ್ತಿ ಯಂ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಂ ಏತಾಸಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಇಮಾ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದಂ ಗಣ್ಹಮಾನಾ ಹರಾಯೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಭತ್ತೂತಿ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ. ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಅನುದ್ದಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ. ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಉಟ್ಠಾನಸೀಲಾ. ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನಿಯೋತಿ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜನಸೀಲಾ. ಇತ್ಥಿಯಾ ಹಿ ಪಠಮತರಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಆರುಯ್ಹ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಪನ ಗೇಹಪರಿಜನೇ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಉಪಕರಣಭಣ್ಡಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಗೋರೂಪಾದೀನಿ ಆಗತಾನಾಗತಾನಿ ಞತ್ವಾ ಸ್ವೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಕುಞ್ಚಿಕಾಮುದ್ದಿಕಂ ಹತ್ಥೇ ಕತ್ವಾ ಸಚೇ ಭೋಜನಂ ಅತ್ಥಿ, ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ನೋ ಚೇ ಅತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನಿಪನ್ನಾಯಪಿ ಯಾವ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಾ ನಿದ್ದಾಯಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಪನ ಉಟ್ಠಾಯ ದಾಸಕಮ್ಮಕರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಧೇನುಯೋ ದುಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಗೇಹೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂಯೇವ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನಿಯೋ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನಿಯೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವಿನಿಯೋತಿ ಕಿಂ ಕರೋಮ ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವಿಚರಣಸೀಲಾ. ಮನಾಪಚಾರಿನಿಯೋತಿ ಮನಾಪಂಯೇವ ಕಿರಿಯಂ ಕರಣಸೀಲಾ. ಪಿಯವಾದಿನಿಯೋತಿ ಪಿಯಮೇವ ವಚನಂ ವಾದನಸೀಲಾ. ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯಪೂಜಾಯ ಪೂಜಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಅಬ್ಭಾಗತೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೇ. ಆಸನೋದಕೇನ ಪಟಿಪೂಜೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಆಸನೇನ ಚ ಪಾದಧೋವನಉದಕೇನ ಚ ಪೂಜಯಿಸ್ಸಾಮ. ಏತ್ಥ ಚ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ದೇವಸಿಕಂ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪನ ಅಬ್ಭಾಗತಾನಂ ಆಸನಂ ದತ್ವಾ ಪಾದಧೋವನಞ್ಚ ದಾತಬ್ಬಂ, ಸಕ್ಕಾರೋ ಚ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ಉಣ್ಣಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಂ. ತತ್ಥ ದಕ್ಖಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏಳಕಲೋಮಾನಂ ವಿಜಟನಧೋವನರಜನವೇಣಿಕರಣಾದೀಸು ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಚ ವಟ್ಟನಪಿಸನಫೋಟನಕನ್ತನಾದೀಸು ಛೇಕಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ. ತತ್ರುಪಾಯಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಣ್ಣಾಕಪ್ಪಾಸಸಂವಿಧಾನೇ ಉಪಾಯಭೂತಾಯ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಇದಂ ನಾಮ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಕಾತುಮ್ಪಿ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಾ ಚೇವ ಸಮತ್ಥಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕತಞ್ಚ ಕತತೋ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಅಕತಞ್ಚ ಅಕತತೋತಿ ಸಕಲದಿವಸಂ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ, ಉಪಡ್ಢದಿವಸಂ ಇದಂ ನಾಮ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಗತಾನಂ, ನಿಕ್ಕಮ್ಮಾನಂ ಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಇದಂ ನಾಮ ದಾತುಞ್ಚ ಏವಞ್ಚ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏವಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಗಿಲಾನಕಾನಞ್ಚ ಬಲಾಬಲನ್ತಿ ಸಚೇ ಹಿ ಗಿಲಾನಕಾಲೇ ತೇಸಂ ಭೇಸಜ್ಜಭೋಜನಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ರೋಗಂ ಫಾಸುಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಇಮೇ ಅರೋಗಕಾಲೇ ಅಮ್ಹೇ ಯಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತಂ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಕಾಲೇ ಅತ್ಥಿ ಭಾವಮ್ಪಿ ನೋ ನ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ ವಿರತ್ತರೂಪಾ ಪಚ್ಛಾ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಾನಿ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ಬಲಾಬಲಂ ಞತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬಞ್ಚ ಕಾತಬ್ಬಞ್ಚ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಏವಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚಸ್ಸಾತಿ ಖಾದನೀಯಞ್ಚ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚ ಅಸ್ಸ ಅನ್ತೋಜನಸ್ಸ. ಪಚ್ಚಂಸೇನಾತಿ ಪಟಿಲಭಿತಬ್ಬೇನ ಅಂಸೇನ, ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸಾನುರೂಪೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಂವಿಭಜಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ದಸ್ಸಾಮ. ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸಮ್ಪಾದಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಅಧುತ್ತೀತಿ ಪುರಿಸಧುತ್ತಸುರಾಧುತ್ತತಾವಸೇನ ಅಧುತ್ತಿಯೋ. ಅಥೇನೀತಿ ಅಥೇನಿಯೋ ಅಚೋರಿಯೋ. ಅಸೋಣ್ಡೀತಿ ಸುರಾಸೋಣ್ಡತಾದಿವಸೇನ ಅಸೋಣ್ಡಿಯೋ.

ಏವಂ ಸುತ್ತನ್ತಂ ನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಗಾಥಾಹಿ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಯೋ ನಂ ಭರತಿ ಸಬ್ಬದಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಭರತೀತಿ ಪೋಸತಿ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ. ಸಬ್ಬಕಾಮಹರನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ. ಸೋತ್ಥೀತಿ ಸುಇತ್ಥೀ. ಏವಂ ವತ್ತತೀತಿ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ವತ್ತತಿ. ಮನಾಪಾ ನಾಮ ತೇ ದೇವಾತಿ ನಿಮ್ಮಾನರತೀ ದೇವಾ. ತೇ ಹಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಂ ರೂಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಭಿರಮಣತೋ ನಿಮ್ಮಾನರತೀತಿ ಚ ಮನಾಪಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ.

೪. ಸೀಹಸೇನಾಪತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಸಾಮಂ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಕಂ. ದಾಯಕೋತಿ ದಾನಸೂರೋ. ನ ಸೋ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕೇನೇವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪರಿಚ್ಚಜಿತುಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾನಪತೀತಿ ಯಂ ದಾನಂ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪತಿ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ, ನ ದಾಸೋ, ನ ಸಹಾಯೋ. ಯೋ ಹಿ ಅತ್ತನಾ ಮಧುರಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಪರೇಸಂ ಅಮಧುರಂ ದೇತಿ, ಸೋ ದಾನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ದಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ಯೋ ಯಂ ಅತ್ತನಾ ಭುಞ್ಜತಿ, ತದೇವ ದೇತಿ, ಸೋ ಸಹಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ಯೋ ಪನ ಅತ್ತನಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಯಾಪೇತಿ, ಪರೇಸಂ ಮಧುರಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಪತಿ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ದೇತಿ. ತಾದಿಸಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ದಾನಪತೀ’’ತಿ.

ಅಮಙ್ಕುಭೂತೋತಿ ನ ನಿತ್ತೇಜಭೂತೋ. ವಿಸಾರದೋತಿ ಞಾಣಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ. ಸಹಬ್ಯತಂ ಗತಾತಿ ಸಹಭಾವಂ ಏಕೀಭಾವಂ ಗತಾ. ಕತಾವಕಾಸಾತಿ ಯೇನ ಕಮ್ಮೇನ ತತ್ಥ ಅವಕಾಸೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಕತಾವಕಾಸಾ. ತಂ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಕುಸಲಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕತಕುಸಲಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಮೋದರೇತಿ ಮೋದನ್ತಿ ಪಮೋದನ್ತಿ. ಅಸಿತಸ್ಸಾತಿ ಅನಿಸ್ಸಿತಸ್ಸ ತಥಾಗತಸ್ಸ. ತಾದಿನೋತಿ ತಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಪತ್ತಸ್ಸ.

೫. ದಾನಾನಿಸಂಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಗಿಹಿಧಮ್ಮಾ ಅನಪಗತೋ ಹೋತೀತಿ ಅಖಣ್ಡಪಞ್ಚಸೀಲೋ ಹೋತಿ. ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಕ್ಕಮನ್ತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಮಹಾಪುರಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಕ್ಕಮನ್ತೋ. ಸನ್ತೋ ನಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತಥಾಗತಸಾವಕಾ ಏತಂ ಭಜನ್ತಿ.

೬. ಕಾಲದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಕಾಲದಾನಾನೀತಿ ಯುತ್ತದಾನಾನಿ, ಪತ್ತದಾನಾನಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕದಾನಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವಸಸ್ಸಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಸಸ್ಸಾನಿ. ನವಫಲಾನೀತಿ ಆರಾಮತೋ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಅಗ್ಗಫಲಾನಿ. ಪಠಮಂ ಸೀಲವನ್ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಪಠಮಂ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ವದಞ್ಞೂತಿ ಭಾಸಿತಞ್ಞೂ. ಕಾಲೇನ ದಿನ್ನನ್ತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇನ ದಿನ್ನಂ. ಅನುಮೋದನ್ತೀತಿ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಿತಾ ಅನುಮೋದನ್ತಿ. ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚನ್ತಿ ಕಾಯೇನ ವೇಯ್ಯಾವಟಿಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಟಿವಾನಚಿತ್ತೋತಿ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ. ಯತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ದದೇಯ್ಯ.

೭. ಭೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಸತ್ತಮೇ ಆಯುಂ ದೇತೀತಿ ಆಯುದಾನಂ ದೇತಿ. ವಣ್ಣನ್ತಿ ಸರೀರವಣ್ಣಂ. ಸುಖನ್ತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಸುಖಂ. ಬಲನ್ತಿ ಸರೀರಥಾಮಂ. ಪಟಿಭಾನನ್ತಿ ಯುತ್ತಮುತ್ತಪ್ಪಟಿಭಾನಂ.

೮. ಸದ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತೀತಿ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಖನ್ಧಿಮಾವ ಮಹಾದುಮೋತಿ ಖನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಹಾರುಕ್ಖೋ ವಿಯ. ಮನೋರಮೇ ಆಯತನೇತಿ ರಮಣೀಯೇ ಸಮೋಸರಣಟ್ಠಾನೇ. ಛಾಯಂ ಛಾಯತ್ಥಿಕಾ ಯನ್ತೀತಿ ಛಾಯಾಯ ಅತ್ಥಿಕಾವ ಛಾಯಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ. ನಿವಾತವುತ್ತಿನ್ತಿ ನೀಚವುತ್ತಿಂ. ಅತ್ಥದ್ಧನ್ತಿ ಕೋಧಮಾನಥದ್ಧತಾಯ ರಹಿತಂ. ಸೋರತನ್ತಿ ಸೋರಚ್ಚೇನ ಸುಚಿಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ಸಖಿಲನ್ತಿ ಸಮ್ಮೋದಕಂ.

೯. ಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೯. ನವಮೇ ಭತೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಥಞ್ಞಪಾಯನಹತ್ಥಪಾದವಡ್ಢನಾದೀಹಿ ಭತೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತೋ ಅಮ್ಹೇ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಹತ್ಥಪಾದಧೋವನ-ನ್ಹಾಪನಯಾಗುಭತ್ತದಾನಾದೀಹಿ ಭರಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಖೇತ್ತವತ್ಥುಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದಿಂ ಅವಿನಾಸೇತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತೇ ಪುತ್ತೇ ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ವಾ ಪವತ್ತಿತಾನಿ ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೇಸ್ಸತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ನೋ ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ. ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಕುಲವಂಸಾನುರೂಪಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಾಯಜ್ಜಾರಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತೀತಿ ಪತ್ತಿದಾನಂ ಕತ್ವಾ ತತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ.

ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪುಬ್ಬೇ ಕತಮನುಸ್ಸರನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪಠಮತರಂ ಕತಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಾ. ಓವಾದಕಾರೀತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ದಿನ್ನಸ್ಸ ಓವಾದಸ್ಸ ಕತ್ತಾ. ಭತಪೋಸೀತಿ ಯೇಹಿ ಭತೋ, ತೇಸಂ ಪೋಸಕೋ. ಪಸಂಸಿಯೋತಿ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಮಹಾಜನೇನ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ.

೧೦. ಮಹಾಸಾಲಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೦. ದಸಮೇ ಮಹಾಸಾಲಾತಿ ಮಹಾರುಕ್ಖಾ. ಸಾಖಾಪತ್ತಪಲಾಸೇನ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ಖುದ್ದಕಸಾಖಾಹಿ ಚ ಪತ್ತಸಙ್ಖಾತೇನ ಚ ಪಲಾಸೇನ ವಡ್ಢನ್ತಿ. ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಗಾಮಕೇ ಪದೇಸೇ. ಬ್ರಹಾವನೇತಿ ಮಹಾವನೇ ಅಟವಿಯಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಸುಮನವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

೫. ಮುಣ್ಡರಾಜವಗ್ಗೋ

೧. ಆದಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಭೋಗಾನಂ ಆದಿಯಾತಿ ಭೋಗಾನಂ ಆದಾತಬ್ಬಕಾರಣಾನಿ. ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹೀತಿ ಉಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ವೀರಿಯೇನ ಅಧಿಗತೇಹಿ. ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹೀತಿ ಬಾಹುಬಲೇನ ಸಞ್ಚಿತೇಹಿ. ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹೀತಿ ಸೇದಂ ಅವಕ್ಖಿಪೇತ್ವಾ ಉಪ್ಪಾದಿತೇಹಿ. ಧಮ್ಮಿಕೇಹೀತಿ ಧಮ್ಮಯುತ್ತೇಹಿ. ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹೀತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಲದ್ಧೇಹಿ. ಪೀಣೇತೀತಿ ಪೀಣಿತಂ ಥೂಲಂ ಕರೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೩. ಇಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೩. ತತಿಯೇ ಆಯುಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಪಟಿಪದಾತಿ ದಾನಸೀಲಾದಿಕಾ ಪುಞ್ಞಪಟಿಪದಾ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅತ್ಥಾಭಿಸಮಯಾತಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಅಭಿಸಮಾಗಮೇನ, ಅತ್ಥಪ್ಪಟಿಲಾಭೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೪. ಮನಾಪದಾಯೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೪. ಚತುತ್ಥೇ ಉಗ್ಗೋತಿ ಗುಣೇಹಿ ಉಗ್ಗತತ್ತಾ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೋ. ಸಾಲಪುಪ್ಫಕಂ ಖಾದನೀಯನ್ತಿ ಚತುಮಧುರಯೋಜಿತೇನ ಸಾಲಿಪಿಟ್ಠೇನ ಕತಂ ಸಾಲಪುಪ್ಫಸದಿಸಂ ಖಾದನೀಯಂ. ತಞ್ಹಿ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನವಣ್ಟಪತ್ತಕೇಸರಂ ಕತ್ವಾ ಜೀರಕಾದಿಸಮ್ಭಾರಯುತ್ತೇ ಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಪಚಿತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಂ ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಕೋಲುಮ್ಬೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗನ್ಧವಾಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಲಞ್ಛೇತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಸೋ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅನ್ತರಭತ್ತೇ ದಾತುಕಾಮೋ ಏವಮಾಹ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಭಗವಾತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇತಂ, ಉಪಾಸಕೋ ಪನ ತಂ ಭಗವತೋ ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಯಥಾ ಚ ತಂ, ಏವಂ ಸೂಕರಮಂಸಾದೀನಿಪಿ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಪನ್ನಕೋಲಕನ್ತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಬದರಂ. ಸೂಕರಮಂಸನ್ತಿ ಮಧುರರಸೇಹಿ ಬದರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಜೀರಕಾದಿಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಂ ಏಕಸಂವಚ್ಛರಿಕಸೂಕರಮಂಸಂ. ನಿಬ್ಬತ್ತತೇಲಕನ್ತಿ ವಿನಿವತ್ತಿತತೇಲಂ. ನಾಲಿಯಸಾಕನ್ತಿ ಸಾಲಿಪಿಟ್ಠೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಜೀರಕಾದಿಸಂಯುತ್ತೇ ಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ಪಚಿತ್ವಾ ಚತುಮಧುರೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಾಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ನಾಲಿಯಸಾಕಂ. ನೇತಂ ಭಗವತೋ ಕಪ್ಪತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾದಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಮ್ಪಿ ನ ಕಪ್ಪತೀತಿ ವುತ್ತಂ, ಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಂ ಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ, ತಂ ತಂ ಅನ್ತರಾಪಣಂ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಭಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ. ಚನ್ದನಫಲಕಂ ನಾತಿಮಹನ್ತಂ ದೀಘತೋ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯರತನಂ, ತಿರಿಯಂ ದಿಯಡ್ಢರತನಂ, ಸಾರವರಭಣ್ಡತ್ತಾ ಪನ ಮಹಗ್ಘಂ ಅಹೋಸಿ. ಭಗವಾ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಞ್ಜನಪಿಸನತ್ಥಾಯ ದಾಪೇಸಿ.

ಉಜ್ಜುಭೂತೇಸೂತಿ ಕಾಯವಾಚಾಚಿತ್ತೇಹಿ ಉಜುಕೇಸು. ಛನ್ದಸಾತಿ ಪೇಮೇನ. ಚತ್ತನ್ತಿಆದೀಸು ಪರಿಚ್ಚಾಗವಸೇನ ಚತ್ತಂ. ಮುತ್ತಚಾಗತಾಯ ಮುತ್ತಂ. ಅನಪೇಕ್ಖಚಿತ್ತತಾಯ ಚಿತ್ತೇನ ನ ಉಗ್ಗಹಿತನ್ತಿ ಅನುಗ್ಗಹೀತಂ. ಖೇತ್ತೂಪಮೇತಿ ವಿರುಹನಟ್ಠೇನ ಖೇತ್ತಸದಿಸೇ.

ಅಞ್ಞತರಂ ಮನೋಮಯನ್ತಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಏಕಂ ಝಾನಮನೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ದೇವಕಾಯಂ. ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯೋ. ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ? ತಸ್ಸ ಕಿರ ಮನುಸ್ಸಕಾಲೇ ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ಅಹೋಸಿ, ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ದೇವಪುತ್ತೋಪಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತತಾಯ ತಗ್ಘ ಮೇ ಭಗವಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋತಿ ಆಹ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥೂಪಪಜ್ಜತೀತಿ ತೀಸು ವಾ ಕುಲಸಮ್ಪತ್ತೀಸು ಛಸು ವಾ ಕಾಮಸಗ್ಗೇಸು ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ದೀಘಾಯು ಯಸವಾ ಹೋತೀತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಛಟ್ಠಸತ್ತಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

೮. ಅಲಬ್ಭನೀಯಠಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಲಬ್ಭನೀಯಾನೀತಿ ಅಲದ್ಧಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಲಭಿತುಂ. ಠಾನಾನೀತಿ ಕಾರಣಾನಿ. ಜರಾಧಮ್ಮಂ ಮಾ ಜೀರೀತಿ ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಜರಾಸಭಾವಂ, ತಂ ಮಾ ಜೀರತು. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಚ್ಛಾದೇಯ್ಯಾತಿ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಅಬ್ಬುಹೀತಿ ನೀಹರಿ.

ಯತೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ. ಆಪದಾಸೂತಿ ಉಪದ್ದವೇಸು. ನ ವೇಧತೀತಿ ನ ಕಮ್ಪತಿ ನಾನುಸೋಚತಿ. ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಞ್ಞೂತಿ ಕಾರಣತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಕುಸಲೋ. ಪುರಾಣನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಿಕಾರತಾಯ ಪೋರಾಣಕಮೇವ. ಜಪ್ಪೇನಾತಿ ವಣ್ಣಭಣನೇನ. ಮನ್ತೇನಾತಿ ಮಹಾನುಭಾವಮನ್ತಪರಿವತ್ತನೇನ. ಸುಭಾಸಿತೇನಾತಿ ಸುಭಾಸಿತಕಥನೇನ. ಅನುಪ್ಪದಾನೇನಾತಿ ಸತಸ್ಸ ವಾ ಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ವಾ ದಾನೇನ. ಪವೇಣಿಯಾ ವಾತಿ ಕುಲವಂಸೇನ ವಾ, ‘‘ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪವೇಣಿಯಾ ಆಚಿಣ್ಣಂ, ಇದಂ ಅನಾಚಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪವೇಣಿಕಥನೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಯಥಾ ಯತ್ಥ ಲಭೇಥ ಅತ್ಥನ್ತಿ ಏತೇಸು ಜಪ್ಪಾದೀಸು ಯೇನ ಯೇನ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಠಾನೇ ಜರಾಧಮ್ಮಾದೀನಂ ಅಜೀರಣತಾದಿಅತ್ಥಂ ಲಭೇಯ್ಯ. ತಥಾ ತಥಾ ತತ್ಥ ಪರಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ತೇನ ತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಕ್ಕಮಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಕಮ್ಮಂ ದಳ್ಹನ್ತಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಂ ಮಯಾ ಥಿರಂ ಕತ್ವಾ ಆಯೂಹಿತಂ, ಸ್ವಾಹಂ ಇದಾನಿ ಕಿನ್ತಿ ಕರೋಮೀತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಧಿವಾಸೇಯ್ಯಾತಿ.

೯. ಕೋಸಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯. ನವಮೇ ಉಪಕಣ್ಣಕೇತಿ ಕಣ್ಣಮೂಲೇ. ದುಮ್ಮನೋತಿ ದುಟ್ಠುಮನೋ. ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ಪತಿತಕ್ಖನ್ಧೋ. ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ತೋ. ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋತಿ ನಿಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ಹುತ್ವಾ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೧೦. ನಾರದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೦. ದಸಮೇ ಅಜ್ಝೋಮುಚ್ಛಿತೋತಿ ಅಧಿಓಮುಚ್ಛಿತೋ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಗಹಣಸಭಾವಾಯ ಅತಿರೇಕಮುಚ್ಛಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಮಹಚ್ಚಾ ರಾಜಾನುಭಾವೇನಾತಿ ಮಹತಾ ರಾಜಾನುಭಾವೇನ, ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಸೇನೀಹಿ ಪರಿವಾರಿತೋ ಮಹತಿಯಾ ರಾಜಿದ್ಧಿಯಾ ಪಾಯಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಗ್ಘಾತಿ ಏಕಂಸತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಏಕಂಸೇನೇವ ಸೋಕಸಲ್ಲಹರಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ರಾಜಾ ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಮುಣ್ಡರಾಜವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.