೫. ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೨೧) ೧. ಸಪ್ಪುರಿಸವಗ್ಗೋ

೧-೬. ಸಿಕ್ಖಾಪದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸನ್ತಿ ಲಾಮಕಪುರಿಸಂ ತುಚ್ಛಪುರಿಸಂ ಮೂಳ್ಹಪುರಿಸಂ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಅನ್ಧೀಕತಂ ಬಾಲಂ. ಅಸಪ್ಪುರಿಸತರನ್ತಿ ಅತಿರೇಕೇನ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ. ಇತರೇ ದ್ವೇ ವುತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ಇತೋ ಪರೇಸು ಪಞ್ಚಸು. ಏತೇಸು ಹಿ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಚವೇರವಸೇನ ದೇಸಿತಂ, ದುತಿಯಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಮ್ಮವಸೇನ, ತತಿಯಂ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರವಸೇನ, ಚತುತ್ಥಂ ಮನೋದ್ವಾರವಸೇನ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅಟ್ಠಮಿಚ್ಛತ್ತವಸೇನ, ಛಟ್ಠಂ ದಸಮಿಚ್ಛತ್ತವಸೇನ.

೭-೧೦. ಪಾಪಧಮ್ಮಸುತ್ತಚತುಕ್ಕವಣ್ಣನಾ

೨೦೭-೨೧೦. ಸತ್ತಮೇ ಪಾಪನ್ತಿ ಲಾಮಕಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಪುಗ್ಗಲಂ. ಕಲ್ಯಾಣನ್ತಿ ಭದ್ದಕಂ ಅನವಜ್ಜಪುಗ್ಗಲಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ಅಟ್ಠಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ನವಮೇ ಪಾಪಧಮ್ಮನ್ತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮಂ. ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ. ದಸಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ ದಸಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಅಗಾರಿಯಪ್ಪಟಿಪದಾ ಕಥಿತಾ. ಸಚೇಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಹೋನ್ತಿ, ವಟ್ಟತಿಯೇವಾತಿ.

ಸಪ್ಪುರಿಸವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

(೨೨) ೨. ಪರಿಸಾವಗ್ಗೋ

೧. ಪರಿಸಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪರಿಸಂ ದೂಸೇನ್ತೀತಿ ಪರಿಸದೂಸನಾ. ಪರಿಸಂ ಸೋಭೇನ್ತೀತಿ ಪರಿಸಸೋಭನಾ.

೨. ದಿಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೨. ದುತಿಯೇ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತಾಯ ವಿಸುಂ ವುತ್ತಾ, ತಸ್ಸಾ ಚ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ.

೩. ಅಕತಞ್ಞುತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೩. ತತಿಯೇ ಅಕತಞ್ಞುತಾ ಅಕತವೇದಿತಾತಿ ಅಕತಞ್ಞುತಾಯ ಅಕತವೇದಿತಾಯ. ಉಭಯಮ್ಪೇತಂ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಮೇವ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೪-೭. ಪಾಣಾತಿಪಾತೀಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೧೪-೨೧೭. ಚತುತ್ಥಂ ಚತುನ್ನಂ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸಾನಂ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಪಞ್ಚಮಂ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಾನಂ ಆದಿತೋ ಚತುನ್ನಂ ಮಿಚ್ಛತ್ತಾನಂ ವಸೇನ, ಛಟ್ಠಂ ಅವಸೇಸಾನಂ ಚತುನ್ನಂ, ಸತ್ತಮಂ ಅನರಿಯವೋಹಾರಅರಿಯವೋಹಾರಾನಂ. ತಥಾ ಅಟ್ಠಮನವಮದಸಮಾನಿ ಸಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಾನಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಮ್ಮಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ. ಸಬ್ಬಸುತ್ತೇಸು ಪನ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಧಮ್ಮಾ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾವ ಕಥಿತಾ. ನವಸು ಸುತ್ತೇಸು ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ‘‘ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಯೋ ಪನ ಮಗ್ಗಾ ತೀಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿಯೇವಾತಿ.

ಪರಿಸಾವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

(೨೩) ೩. ದುಚ್ಚರಿತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೨೧-೨೩೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ. ದಸಮೇ ಯೋ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಬ್ಯಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಚಿನ್ತಾಕವಿ ನಾಮ. ಯೋ ಸುತ್ವಾ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಸುತಕವಿ ನಾಮ. ಯೋ ಏಕಂ ಅತ್ಥಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಅತ್ಥಕವಿ ನಾಮ. ಯೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಭಾನೇನ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಪಟಿಭಾನಕವಿ ನಾಮಾತಿ.

ದುಚ್ಚರಿತವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

(೨೪) ೪. ಕಮ್ಮವಗ್ಗೋ

೧. ಸಂಖಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೨. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಣ್ಹನ್ತಿ ಕಾಳಕಂ ದಸಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಕಮ್ಮಂ. ಕಣ್ಹವಿಪಾಕನ್ತಿ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ಕಾಳಕವಿಪಾಕಂ. ಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಪಣ್ಡರಕಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಕಮ್ಮಂ. ಸುಕ್ಕವಿಪಾಕನ್ತಿ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ಪಣ್ಡರಕವಿಪಾಕಂ. ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಮಿಸ್ಸಕಕಮ್ಮಂ. ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕವಿಪಾಕನ್ತಿ ಸುಖದುಕ್ಖವಿಪಾಕಂ. ಮಿಸ್ಸಕಕಮ್ಮಞ್ಹಿ ಕತ್ವಾ ಅಕುಸಲೇನ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಕುಸಲೇನ ಪವತ್ತೇ ಸುಖಂ ವೇದಿಯತಿ. ಕುಸಲೇನ ರಾಜಕುಲೇಪಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅಕುಸಲೇನ ಪವತ್ತೇ ದುಕ್ಖಂ ವೇದಿಯತಿ. ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರಂ ಚತುಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತಞ್ಹಿ ಯದಿ ಕಣ್ಹಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಕಣ್ಹವಿಪಾಕಂ ದದೇಯ್ಯ. ಯದಿ ಸುಕ್ಕಂ ಭವೇಯ್ಯ, ಸುಕ್ಕವಿಪಾಕಂ ದದೇಯ್ಯ. ಉಭಯವಿಪಾಕಸ್ಸ ಪನ ಅಪ್ಪದಾನತೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ.

೨. ವಿತ್ಥಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೩. ದುತಿಯೇ ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝನ್ತಿ ಸದೋಸಂ. ಕಾಯಸಙ್ಖಾರನ್ತಿ ಕಾಯದ್ವಾರಚೇತನಂ. ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತೀತಿ ಆಯೂಹತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ಲೋಕನ್ತಿ ಸದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಂ. ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝಾ ಫಸ್ಸಾತಿ ಸದುಕ್ಖಾ ವಿಪಾಕಫಸ್ಸಾ. ಸಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ವೇದನಂ ವೇದಿಯತೀತಿ ಸಾಬಾಧಂ ವಿಪಾಕವೇದನಂ ವೇದಿಯತಿ. ಏಕನ್ತದುಕ್ಖನ್ತಿ ಏಕನ್ತೇನೇವ ದುಕ್ಖಂ, ನ ಸುಖಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸತ್ತಾ ನೇರಯಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಥಾಪೀತಿ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ತೇನ ಕೇವಲಂ ನೇರಯಿಕಸತ್ತೇ ದಸ್ಸೇತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪನ ತಂಸರಿಕ್ಖಕಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ಪನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ತಾವ ಕಾಲೇನ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕಾಲೇನ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ. ಏಕಚ್ಚೇ ಚ ದೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಾಮಾವಚರದೇವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಮಹೇಸಕ್ಖತರಾ ದೇವತಾ ದಿಸ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಸನತೋ ವುಟ್ಠಾನಂ, ಪಾರುತಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸ್ಸ ಓತಾರಣಂ, ಅಞ್ಜಲಿಪಗ್ಗಣ್ಹನನ್ತಿಆದೀನಂ ವಸೇನ ಕಾಲೇನ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತಾನಂ ಕಾಲೇನ ಸುಖಂ. ಏಕಚ್ಚೇ ಚ ವಿನಿಪಾತಿಕಾತಿ ಏತ್ಥ ವೇಮಾನಿಕಪೇತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತೇ ನಿರನ್ತರಮೇವ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸುಖಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ದುಕ್ಖಂ ವೇದಿಯನ್ತಿ. ನಾಗಸುಪಣ್ಣಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಯೋ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾ ವಿಯ ವೋಕಿಣ್ಣಸುಖದುಕ್ಖಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಪಹಾನಾಯ ಯಾ ಚೇತನಾತಿ ಏತ್ಥ ವಿವಟ್ಟಗಾಮಿನೀ ಮಗ್ಗಚೇತನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಹಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ.

೩. ಸೋಣಕಾಯನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೪. ತತಿಯೇ ಸಿಖಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋತಿ ಸೀಸಮಜ್ಝೇ ಠಿತಾಯ ಮಹತಿಯಾ ಸಿಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಗೋತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ. ಪುರಿಮಾನೀತಿ ಅತೀತಾನನ್ತರದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಮಾನಿ, ದುತಿಯಾದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಮತರಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಸೋಣಕಾಯನೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ. ಕಮ್ಮಸಚ್ಚಾಯಂ ಭೋ ಲೋಕೋತಿ ಭೋ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಕಮ್ಮಸಭಾವೋ. ಕಮ್ಮಸಮಾರಮ್ಭಟ್ಠಾಯೀತಿ ಕಮ್ಮಸಮಾರಮ್ಭೇನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕಮ್ಮಂ ಆಯೂಹನ್ತೋವ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅನಾಯೂಹನ್ತೋ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೪-೯. ಸಿಕ್ಖಾಪದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೩೫. ಚತುತ್ಥಾದೀನಿಪಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ. ಮಗ್ಗಙ್ಗೇಸು ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಸತಿಯಾ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಉಭಯಮೇವ ಕಮ್ಮಂ. ಸೇಸಾ ಅಙ್ಗಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ, ನೋ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಭಿಧಮ್ಮೇ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ಅವಿಸೇಸೇನ ಚೇತನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಕಮ್ಮನ್ತೇವ ವಣ್ಣಿತಂ.

೧೦. ಸಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೧. ದಸಮೇ ಇಧೇವಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸಾಸನೇ. ಅಯಂ ಪನ ನಿಯಮೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದುತಿಯಾದಯೋಪಿ ಹಿ ಸಮಣಾ ಇಧೇವ, ನ ಅಞ್ಞತ್ಥ. ಸುಞ್ಞಾತಿ ರಿತ್ತಾ ತುಚ್ಛಾ. ಪರಪ್ಪವಾದಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸಸ್ಸತವಾದಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಿಕಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಅನ್ತಾನನ್ತಿಕಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಿಕಾ, ದ್ವೇ ಅಧಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಿಕಾ, ಸೋಳಸ ಸಞ್ಞಿವಾದಾ, ಅಟ್ಠ ಅಸಞ್ಞಿವಾದಾ, ಅಟ್ಠ ನೇವಸಞ್ಞಿನಾಸಞ್ಞಿವಾದಾ, ಸತ್ತ ಉಚ್ಛೇದವಾದಾ, ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದಾತಿ ಇಮೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಜಾಲೇ ಆಗತದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಯೋ ಇತೋ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪರೇಸಂ ಪವಾದಾ ಪರಪ್ಪವಾದಾ ನಾಮ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಫಲಟ್ಠಕಸಮಣೇಹಿ ಸುಞ್ಞಾ. ನ ಹಿ ತೇ ಏತ್ಥ ಸನ್ತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಏತೇಹೇವ ಸುಞ್ಞಾ, ಚತೂಹಿ ಪನ ಮಗ್ಗಟ್ಠಕಸಮಣೇಹಿಪಿ, ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೇಹಿಪೀತಿ ದ್ವಾದಸಹಿಪಿ ಸಮಣೇಹಿ ಸುಞ್ಞಾ ಏವ. ಇದಮೇವ ಅತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ಭಗವತಾ ಮಹಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೧೪) ವುತ್ತಂ –

‘‘ಏಕೂನತಿಂಸೋ ವಯಸಾ ಸುಭದ್ದ,

ಯಂ ಪಬ್ಬಜಿಂ ಕಿಂಕುಸಲಾನುಏಸೀ;

ವಸ್ಸಾನಿ ಪಞ್ಞಾಸ ಸಮಾಧಿಕಾನಿ,

ಯತೋ ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸುಭದ್ದ;

ಞಾಯಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪದೇಸವತ್ತೀ,

ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮಣೋಪಿ ನತ್ಥಿ’’.

‘‘ದುತಿಯೋಪಿ ಸಮಣೋ ನತ್ಥಿ, ತತಿಯೋಪಿ ಸಮಣೋ ನತ್ಥಿ, ಚತುತ್ಥೋಪಿ ಸಮಣೋ ನತ್ಥಿ, ಸುಞ್ಞಾ ಪರಪ್ಪವಾದಾ ಸಮಣೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಹೀ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಹಿ ಪದೇಸವತ್ತೀತಿ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತಸ್ಮಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಂ ಮಗ್ಗಟ್ಠಂ ಫಲಟ್ಠನ್ತಿ ತಯೋಪಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣೋಪಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ, ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಂ ಮಗ್ಗಟ್ಠಂ ಫಲಟ್ಠನ್ತಿ ತಯೋಪಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ‘‘ದುತಿಯೋಪಿ ಸಮಣೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೇಸುಪಿ ದ್ವೀಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏಕಾದಸಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಕಮ್ಮವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

(೨೫) ೫. ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸಙ್ಘಭೇದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೩. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಪಿ ನು ತಂ, ಆನನ್ದ, ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ವೂಪಸನ್ತಭಾವಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಕುತೋ ತಂ, ಭನ್ತೇತಿ, ಭನ್ತೇ, ಕುತೋ ಕಿನ್ತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮಿಸ್ಸತೀತಿ ವದತಿ. ಕೇವಲಕಪ್ಪನ್ತಿ ಸಕಲಂ ಸಮನ್ತತೋ. ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಠಿತೋತಿ ಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಾದತ್ಥಾಯ ಕಥಿತಂ ಪಟಿಕಥೇನ್ತೋವ ಠಿತೋ. ತತ್ರಾಯಸ್ಮಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಠಿತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ. ನ ಏಕವಾಚಿಕಮ್ಪಿ ಭಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞತೀತಿ ‘‘ಮಾ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏವಂ ಅವಚಾ’’ತಿ ಏಕವಚನಮ್ಪಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ನ ಮಞ್ಞತಿ. ವೋಯುಞ್ಜತೀತಿ ಅನುಯುಞ್ಜತಿ ಅನುಯೋಗಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅತ್ಥವಸೇತಿ ಕಾರಣವಸೇ. ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಉಪೋಸಥಪ್ಪವಾರಣಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ಅದತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ಪಾಳಿವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೨. ಆಪತ್ತಿಭಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೪. ದುತಿಯೇ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಪಞ್ಚ ಸಿಖಣ್ಡಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಖುರೇನ ಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ. ಖರಸ್ಸರೇನಾತಿ ಕಕ್ಖಳಸದ್ದೇನ. ಪಣವೇನಾತಿ ವಜ್ಝಭೇರಿಯಾ. ಥಲಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಿತಸ್ಸ. ಸೀಸಚ್ಛೇಜ್ಜನ್ತಿ ಸೀಸಚ್ಛೇದಾರಹಂ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮಾತಿ ಯಂ ನಾಮ. ಸೋ ವತಸ್ಸಾಹನ್ತಿ ಸೋ ವತ ಅಹಂ ಅಸ್ಸಂ, ಯಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಂ ನ ಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಧಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ, ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಠಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯಾತಿ ಕಾಳಪಿಲೋತಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ. ಮೋಸಲ್ಲನ್ತಿ ಮುಸಲಾಭಿಪಾತಾರಹಂ. ಯಥಾಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇಧ ಆಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತೋ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ಭಸ್ಮಪುಟನ್ತಿ ಛಾರಿಕಾಭಣ್ಡಿಕಂ. ಗಾರಯ್ಹಂ ಭಸ್ಮಪುಟನ್ತಿ ಗರಹಿತಬ್ಬಛಾರಿಕಾಪುಟೇನ ಮತ್ಥಕೇ ಅಭಿಘಾತಾರಹಂ. ಯಥಾಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇಧ ಆಪತ್ತಿಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ ನಾಮ. ಉಪವಜ್ಜನ್ತಿ ಉಪವಾದಾರಹಂ. ಪಾಟಿದೇಸನೀಯೇಸೂತಿ ಪಟಿದೇಸೇತಬ್ಬೇಸು. ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸೇಸಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಆಪತ್ತಿಭಯಾನೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಆಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯಾನಿ ನಾಮಾತಿ.

೩. ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೫. ತತಿಯೇ ಸಿಕ್ಖಾ ಆನಿಸಂಸಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಂ. ಪಞ್ಞಾ ಉತ್ತರಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಪಞ್ಞುತ್ತರಂ. ವಿಮುತ್ತಿ ಸಾರೋ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಂ. ಸತಿ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ. ಏತೇಸಂ ಹಿ ಸಿಕ್ಖಾದಿಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಆನಿಸಂಸಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ವುಸ್ಸತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಾತಿ ಉತ್ತಮಸಮಾಚಾರಿಕಾ. ವತ್ತವಸೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಸೀಲಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಥಾ ತಥಾ ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸಿಕ್ಖಾಯಾತಿ ತಥಾ ತಥಾ ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ.

ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಿಕಾತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಆದಿಭೂತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಸೀಲಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ. ಧಮ್ಮಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಾ. ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮವೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಫುಸಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಞಾಣಫಸ್ಸೇನ ಫುಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಂಯೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತೀತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇಯೇವ ಸತಿ ಸುಟ್ಠು ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮಿ. ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮವೇಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಇಧಾಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಫುಸಿತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ.

೪. ಸೇಯ್ಯಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೬. ಚತುತ್ಥೇ ಪೇತಾತಿ ಕಾಲಕತಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಉತ್ತಾನಾ ಸೇನ್ತೀತಿ ತೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಉತ್ತಾನಕಾವ ಸಯನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಪೇತಾ ನಾಮ, ತೇ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತತ್ತಾ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತಜಟಿತಾ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಉತ್ತಾನಾವ ಸೇನ್ತಿ. ಅನತ್ತಮನೋ ಹೋತೀತಿ ತೇಜುಸ್ಸದತ್ತಾ ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ದ್ವೇ ಪುರಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ, ಪಚ್ಛಿಮಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಪಚ್ಛಿಮಪಾದನಙ್ಗುಟ್ಠಾನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುರಿಮಪಾದಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯತಿ. ದಿವಸಮ್ಪಿ ಸಯಿತ್ವಾ ಪಬುಜ್ಝಮಾನೋ ನ ಉತ್ತಸನ್ತೋ ಪಬುಜ್ಝತಿ, ಸೀಸಂ ಪನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಪಾದಾದೀನಂ ಠಿತೋಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸಚೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಠಾನಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ, ‘‘ನಯಿದಂ ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ, ನ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಅನುರೂಪ’’ನ್ತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಹುತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಯತಿ, ನ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅನತ್ತಮನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಪನ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಸೂರಭಾವಸ್ಸ ಚ ಅನುರೂಪಮಿದ’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸೀಹವಿಜಮ್ಭನಂ ವಿಜಮ್ಭಿತ್ವಾ ಕೇಸರಭಾರಂ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಪಕ್ಕಮತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೫. ಥೂಪಾರಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೭. ಪಞ್ಚಮೇ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸಿತ್ವಾ ಕಾಲಕತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಥೂಪಕರಣಂ ಅನುಜಾನಾತಿ, ನ ಸೀಲವತೋ ಪುಥುಜ್ಜನಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ? ಅನಚ್ಛರಿಯತ್ತಾ. ಪುಥುಜ್ಜನಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಹಿ ಥೂಪೇ ಅನುಞ್ಞಾಯಮಾನೇ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೇ ತಾವ ಥೂಪಾನಂ ಓಕಾಸೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ತಥಾ ಅಞ್ಞೇಸು ಠಾನೇಸು. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಾ ತೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ನಾನುಜಾನಾತಿ. ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಏಕೋವ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಥೂಪೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಹೋತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಸೀಲವತೋ ಪನ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಯ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಛಟ್ಠಸತ್ತಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

೮. ಪಠಮವೋಹಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಅನರಿಯವೋಹಾರಾತಿ ಅನರಿಯಾನಂ ಕಥಾ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.