೧೬. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ

(೧೬) ೪. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ-ಚತುತ್ಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೩೨೨. ಚತುತ್ಥವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಜಮ್ಬುದೀಪೇತಿ ಜಮ್ಬುಯಾ ಪಞ್ಞಾತೋ ಪಾಕಟೋ ದೀಪೋತಿ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ. ಇಮಸ್ಸ ಕಿರ ದೀಪಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾಣಭೂತಾ ಯೋಜನಸತುಬ್ಬೇಧಾ ಪಣ್ಣಾಸಯೋಜನಸಾಖಾ ಪಞ್ಚದಸಯೋಜನಾವಟ್ಟಕ್ಖನ್ಧಾ ಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತೇ ಜಾತಾ ಕಪ್ಪಟ್ಠಾಯಿನೀ ಮಹಾಜಮ್ಬೂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತಾಯ ಅಯಂ ದೀಪೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೀಪೇ ಜಮ್ಬುರುಕ್ಖೋ ಕಪ್ಪಟ್ಠಾಯೀ, ತಥಾ ಅಪರಗೋಯಾನೇ ಕದಮ್ಬರುಕ್ಖೋ, ಉತ್ತರಕುರೂಸು ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೋ, ಪುಬ್ಬವಿದೇಹೇ ಸಿರೀಸರುಕ್ಖೋ, ಅಸುರಾನಂ ಚಿತ್ತಪಾಟಲಿರುಕ್ಖೋ, ಸುಪಣ್ಣಾನಂ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖೋ, ದೇವಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋತಿ ಇಮೇಪಿ ಕಪ್ಪಟ್ಠಾಯಿನೋವ.

‘‘ಪಾಟಲೀ ಸಿಮ್ಬಲೀ ಜಮ್ಬೂ, ದೇವಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ;

ಕದಮ್ಬೋ ಕಪ್ಪರುಕ್ಖೋ ಚ, ಸಿರೀಸೋ ಭವತಿ ಸತ್ತಮೋ’’ತಿ.

ಆರಾಮರಾಮಣೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ಪುಪ್ಫಾರಾಮಫಲಾರಾಮಾನಂ ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಂ ವೇಳುವನ-ಜೀವಕಮ್ಬವನ-ಜೇತವನಪುಬ್ಬಾರಾಮಸದಿಸಂ. ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಪರಿತ್ತಕಂ, ನ ಬಹುಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ವನರಾಮಣೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ನಾಗವನಸಾಲವನಚಮ್ಪಕವನಾದಿಸದಿಸಂ ವಙ್ಕಪಬ್ಬತಹಿಮವನ್ತಪಬ್ಬತಪದೇಸಾದೀಸು ಅರಞ್ಞವನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಭೂಮಿರಾಮಣೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ಜೇತವನವಿಹಾರಮಗಧಕ್ಖೇತ್ತಾದಿಸದಿಸಂ ಸಮಂ ಭೂಮಿಟ್ಠಾನಂ. ಪೋಕ್ಖರಣಿರಾಮಣೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಗಗ್ಗರಾಪೋಕ್ಖರಣಿಸದಿಸಾನಂ ವಟ್ಟಚತುರಸ್ಸದೀಘವಙ್ಕಾದಿಸಣ್ಠಾನಾನಂ ಪೋಕ್ಖರಣೀನಂ ಸನ್ನಿವೇಸನಟ್ಠಾನಂ. ಉಕ್ಕೂಲವಿಕೂಲನ್ತಿ ಉಕ್ಕೂಲಞ್ಚ ವಿಕೂಲಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಉಕ್ಕೂಲಂ ಉನ್ನತಟ್ಠಾನಂ, ವಿಕೂಲಂ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ. ನದೀವಿದುಗ್ಗನ್ತಿ ನದೀನಂ ಭಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ತಂ ದುಗ್ಗಮತ್ತಾ ನದೀವಿದುಗ್ಗನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಖಾಣುಕಣ್ಟಕಟ್ಠಾನನ್ತಿ ತತ್ಥಜಾತಕಾನಞ್ಚೇವ ಆಹರಿಯಮಾನಾನಞ್ಚ ಖಾಣುಕಣ್ಟಕಾದೀನಂ ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠಾನಂ. ಪಬ್ಬತವಿಸಮನ್ತಿ ಗಿರಿವಿಸಮಂ. ಯೇ ಓದಕಾತಿ ಯೇ ಚ ಉದಕೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ತೇಯೇವ ಬಹುತರಾ. ಇತೋ ಕಿರ ಸುವಣ್ಣಭೂಮಿ ಸತ್ತಮತ್ತಾನಿ ಯೋಜನಸತಾನಿ ಹೋತಿ, ಏಕೇನ ವಾತೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ನಾವಾ ಸತ್ತಹಿ ಅಹೋರತ್ತೇಹಿ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ನಾವಾ ಸತ್ತಾಹಮ್ಪಿ ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಮಚ್ಛಪಿಟ್ಠೇನೇವ ಗತಾ. ಏವಂ ಓದಕಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಬಹುಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಪಿಚ ಥಲಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪರಿತ್ತಭಾವೇನ ಉದಕಸ್ಸ ಚ ಬಹುಭಾವೇನಾಪಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಹಾತಳಾಕೇ ಏಕೋವ ಉಪ್ಪಲಗಚ್ಛೋ ಅಸ್ಸ, ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಪಣ್ಣಾನಿ, ಮಜ್ಝೇ ಚ ಏಕಂ ಉಪ್ಪಲಮಕುಲಂ ಅಸ್ಸ. ಏವಮೇವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ವಿಯ ಚತ್ತಾರೋ ದೀಪಾ, ಮಜ್ಝೇ ಉಪ್ಪಲಮಕುಲಂ ವಿಯ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತೋ, ಸೇಸಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಉದಕಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಓಕಾಸೋ. ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಭಾವೋ ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾದೀಪಾ ಚತ್ತಾರಿ ಪಣ್ಣಾನಿ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತೋ ಮಜ್ಝೇ ಉಪ್ಪಲಮಕುಲಂ ವಿಯ, ಸೇಸಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಉದಕಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಓಕಾಸೋ. ಏವಂ ಮಹನ್ತೇ ಉದಕೇ ಜಾತತ್ತಾ ಓದಕಾವ ಬಹುತರಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೩೨೩. ದುತಿಯಾದೀಸು ಅಞ್ಞತ್ರ ಮನುಸ್ಸೇಹೀತಿ ಇಧ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಮನುಸ್ಸೇಹೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ.

ಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸೂತಿ ‘‘ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಗಜಙ್ಗಲಂ ನಾಮ ನಿಗಮೋ, ತಸ್ಸ ಪರೇನ ಮಹಾಸಾಲಾ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ. ಪುರತ್ಥಿಮದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಸಲ್ಲವತೀ ನಾಮ ನದೀ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ. ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಸೇತಕಣ್ಣಿಕಂ ನಾಮ ನಿಗಮೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ. ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಥೂಣಂ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ. ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಉಸೀರದ್ಧಜೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೨೫೯) ಏವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಜನಪದೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಜನಪದೋ ಮುದಿಙ್ಗಸಣ್ಠಾನೋ ಉಜುಕೇನ ಕತ್ಥಚಿ ಅಸೀತಿಯೋಜನೋ ಹೋತಿ, ಕತ್ಥಚಿ ಯೋಜನಸತಿಕೋ, ಕತ್ಥಚಿ ದ್ವಿಯೋಜನಸತಿಕೋ, ಮಜ್ಝೇನ ಪನ ತಿಯೋಜನಸತಿಕೋ, ಪರಿಯನ್ತಪರಿಕ್ಖೇಪೇನ ನವಮತ್ತಯೋಜನಸತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಮಹಾಸಾವಕಾ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕಾ ಬುದ್ಧಮಾತಾ ಬುದ್ಧಪಿತಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ. ಅಪಿಚ ಉಪಾದಾಯುಪಾದಾಯಾಪಿ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಸಕಲೋಪಿ ಹಿ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೋ ನಾಮ, ಸೇಸದೀಪಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ. ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೇ ಅನುರಾಧಪುರಂ ಮಜ್ಝಿಮಪದೇಸೋ ನಾಮ, ಸೇಸೋ ಪಚ್ಚನ್ತೋತಿ ಏವಂ ನಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೨೪. ಪಞ್ಞವನ್ತೋ ಅಜಳಾ ಅನೇಳಮೂಗಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಪಞ್ಞಾ, ಝಾನಪಞ್ಞಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ, ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾ, ಫಲಪಞ್ಞಾತಿ ಏತಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ ನಾಮ, ಅಮೂಳ್ಹಾ ಅಜಳಾ ನಾಮ. ಯೇಸಂ ಏಳಾ ಮುಖತೋ ನ ಗಲತಿ, ತೇ ಅನೇಳಮೂಗಾ ನಾಮ, ಅನೇಳಮುಖಾ ನಿದ್ದೋಸಮುಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಬಲಾತಿ ಸಮತ್ಥಾ, ಕಾಯಬಲೇನ ಚೇವ ಞಾಣಬಲೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾತುನ್ತಿ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಕಾರಣಾಕಾರಣಂ ಜಾನಿತುಂ. ದುಪ್ಪಞ್ಞಾತಿ ಅಪ್ಪಞ್ಞಾ ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾ. ಜಳಾತಿ ಮನ್ದಾ ಮೋಮೂಹಾ.

೩೨೫. ಅರಿಯೇನ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನೇನ ಮಗ್ಗೇನ. ಅವಿಜ್ಜಾಗತಾತಿ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ.

೩೨೬. ಯೇ ಲಭನ್ತಿ ತಥಾಗತಂ ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ ಯೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಜಾನಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಲಭನ್ತಿ.

೩೨೭. ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತನ್ತಿ ತಥಾಗತೇನ ಪವೇದಿತಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಕಥಿತಂ. ಸವನಾಯಾತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸೋತುಂ.

೩೨೮. ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ನ ಪಮ್ಮುಸ್ಸನ್ತಿ.

೩೨೯. ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಪಗುಣಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತಿ.

೩೩೦. ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದಂ ಪೂರೇನ್ತಿ.

೩೩೧. ಸಂವೇಜನೀಯೇಸು ಠಾನೇಸೂತಿ ಸಂವೇಗಜನಕೇಸು ಕಾರಣೇಸು. ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಸಂವೇಗಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

೩೩೨. ಯೋನಿಸೋ ಪದಹನ್ತೀತಿ ಉಪಾಯೇನ ಪಧಾನವೀರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಿ.

೩೩೩. ವವಸ್ಸಗ್ಗಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ವವಸ್ಸಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಭನ್ತಿ ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಮಗ್ಗಸಮಾಧಿಞ್ಚ ಫಲಸಮಾಧಿಞ್ಚ ಪಾಪುಣನ್ತಿ.

೩೩೪. ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಾನನ್ತಿ ಉತ್ತಮನ್ನಾನಞ್ಚ ಉತ್ತಮರಸಾನಞ್ಚ. ಉಞ್ಛೇನ ಕಪಾಲಾಭತೇನ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ಉಞ್ಛಾಚಾರೇನ ವನಮೂಲಫಲಾಫಲೇನ ವಾ ಕಪಾಲೇನ ಆಭತಭತ್ತೇನ ವಾ ಯಾಪೇನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಯೋ ಕಸ್ಸಚಿದೇವ ಖಾದನೀಯಸ್ಸ ಭೋಜನೀಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ತಂಖಣಂಯೇವ ನ ತಂ ಲಭತಿ, ಅಯಂ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಾನಂ ನ ಲಾಭೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸಪಿ ತಂಖಣಂಯೇವ ಲಭಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಾ ಅಮನಾಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಾನಂ ನ ಲಾಭೀ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಾ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ, ಮನಾಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಯಂ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಾನಂ ಲಾಭೀ ನಾಮ. ಸೋ ಉತ್ತಮಕೋಟಿಯಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ, ಹೇಟ್ಠಿಮಕೋಟಿಯಾ ಧಮ್ಮಾಸೋಕೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಹಿ ಯಸ್ಸ ಭತ್ತಸ್ಸ ಏಕಪಾತಿ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅಗ್ಘತಿ, ಇದಂ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಂ ನಾಮ. ಯಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉತ್ತಮಪಣೀತಂ ಭತ್ತಂ ದೇನ್ತಿ, ಇದಂ ಕಿಂ ನಾಮಾತಿ? ಇದಂ ಉಞ್ಛೇನ ಕಪಾಲಾಭತೇನ ಯಾಪೇನ್ತೇ ಉಪಾದಾಯ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಂ ನಾಮ ವುಚ್ಚತೀತಿ.

೩೩೫. ಅತ್ಥರಸಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ಅತ್ಥರಸೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ, ಧಮ್ಮರಸೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ, ವಿಮುತ್ತಿರಸೋ ನಾಮ ಅಮತನಿಬ್ಬಾನಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಚತುತ್ಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ.

ಜಮ್ಬುದೀಪಪೇಯ್ಯಾಲೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.