(೧೪) ೧. ಪಠಮಏತದಗ್ಗವಗ್ಗೋ

ಏತದಗ್ಗಪದವಣ್ಣನಾ

೧೮೮. ಏತದಗ್ಗೇಸು ಪಠಮವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಏತದಗ್ಗನ್ತಿ ಏತಂ ಅಗ್ಗಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಯಂ ಅಗ್ಗಸದ್ದೋ ಆದಿಕೋಟಿಕೋಟ್ಠಾಸಸೇಟ್ಠೇಸು ದಿಸ್ಸತಿ. ‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ, ಸಮ್ಮ ದೋವಾರಿಕ, ಆವರಾಮಿ ದ್ವಾರಂ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ನಿಗಣ್ಠೀನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೨.೭೦) ಹಿ ಆದಿಮ್ಹಿ ದಿಸ್ಸತಿ. ‘‘ತೇನೇವ ಅಙ್ಗುಲಗ್ಗೇನ ತಂ ಅಙ್ಗುಲಗ್ಗಂ ಪರಾಮಸೇಯ್ಯ (ಕಥಾ. ೪೪೧), ಉಚ್ಛಗ್ಗಂ ವೇಳಗ್ಗ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಕೋಟಿಯಂ. ‘‘ಅಮ್ಬಿಲಗ್ಗಂ ವಾ ಮಧುರಗ್ಗಂ ವಾ ತಿತ್ತಕಗ್ಗಂ ವಾ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೭೪), ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹಾರಗ್ಗೇನ ವಾ ಪರಿವೇಣಗ್ಗೇನ ವಾ ಭಾಜೇತು’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಚೂಳವ. ೩೧೮) ಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ‘‘ಯಾವತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಅಪದಾ ವಾ…ಪೇ… ತಥಾಗತೋ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಅ. ನಿ. ೪.೩೪; ಇತಿವು. ೯೦) ಸೇಟ್ಠೇ. ಸ್ವಾಯಮಿಧ ಕೋಟಿಯಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಸೇಟ್ಠೇಪಿ. ತೇ ಹಿ ಥೇರಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇ ಕೋಟಿಭೂತಾತಿಪಿ ಅಗ್ಗಾ, ಸೇಟ್ಠಭೂತಾತಿಪಿ. ತಸ್ಮಾ ಏತದಗ್ಗನ್ತಿ ಏಸಾ ಕೋಟಿ ಏಸೋ ಸೇಟ್ಠೋತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬಸುತ್ತೇಸು.

ಅಯಞ್ಚ ಏತದಗ್ಗಸನ್ನಿಕ್ಖೇಪೋ ನಾಮ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಲಬ್ಭತಿ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಆಗಮನತೋ ಚಿಣ್ಣವಸಿತೋ ಗುಣಾತಿರೇಕತೋತಿ. ತತ್ಥ ಕೋಚಿ ಥೇರೋ ಏಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭತಿ, ಕೋಚಿ ದ್ವೀಹಿ, ಕೋಚಿ ತೀಹಿ, ಕೋಚಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಚತೂಹಿಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಸೋ ಹಿ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿತೋಪಿ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ ಆಗಮನಾದೀಹಿಪಿ. ಕಥಂ? ಏಕಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಣ್ಡಮ್ಬರುಕ್ಖಮೂಲೇ ತಿತ್ಥಿಯಮದ್ದನಂ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ನು ಖೋ ಪುರಿಮಬುದ್ಧಾ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ತಾವತಿಂಸಭವನೇ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪದನ್ತರಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತಿಯೇನ ಪದೇನ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ದೇವಗಣೇನ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ದೇವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ದೇವಗಣಪರಿವುತೋ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಾಯಾಮಾಯ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವತಿ, ಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಞ್ಞೇನ ಏತ್ಥ ಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಠಪೇತು’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಮಹಾಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ವಿಯ ಮುಣ್ಡಪೀಠಕಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಂ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಏವಂ ನಿಸೀದನ್ತೋ ಪನ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಸರೀರಂ ಮಹನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಾಪೇಸಿ, ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಂ ವಾ ಖುದ್ದಕಂ ಅಕಾಸೀತಿ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ. ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯೋ ಹಿ ಬುದ್ಧವಿಸಯೋ. ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪನ ಮಾತರಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾನಂ ‘‘ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಬ್ಯಾಕತಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ದೇಸೇಸಿ.

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಟ್ಠಾನೇಪಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾ ಪರಿಸಾ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದಸಬಲೋ ಗತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಯಂ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ದೇಸೇತುಂ ಗತೋತಿ. ಭನ್ತೇ, ನ ಮಯಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ. ಕದಾ ಸತ್ಥಾ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಸತ್ಥು ಆಗಮನಕಾಲಂ ಜಾನಾಥಾತಿ? ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಾರಂ ಕರೋಥ, ಸೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಸನಂ ಆಹರಿಸ್ಸತೀತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಥೇರಸ್ಸ ತತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ಬಲಂ ನತ್ಥೀತಿ? ಅತ್ಥಿ, ವಿಸೇಸವನ್ತಾನಂ ಪನ ವಿಸೇಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತೂತಿ ಏವಮಾಹ. ಮಹಾಜನೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಮನತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿ. ಥೇರೋ ಪಸ್ಸನ್ತೇಯೇವ ಮಹಾಜನೇ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಸಿನೇರುನಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಜನೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ, ಆಗಮನದಿವಸಂ ವೋ ಜಾನಿತುಂ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಇತೋ ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರದ್ವಾರೇ ಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿಸ್ಸ ವದೇಹೀತಿ. ಥೇರೋ ಭಗವತೋ ಸಾಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ತತ್ಥೇವ ತೇಮಾಸಂ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ವಸಿ. ಚೂಳಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯ ಪರಿಸಾಯ ತೇಮಾಸಂ ಯಾಗುಭತ್ತಂ ಆದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ಸತ್ತಪ್ಪಕರಣಾನಿ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗಮನತ್ಥಾಯ ಆಕಪ್ಪಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಓತರಣತ್ಥಾಯ ಸೋಪಾನಂ ಮಾಪೇತುಂ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕತೋ ಸೋವಣ್ಣಮಯಂ ಏಕತೋ ರಜತಮಯಂ ಸೋಪಾನಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಮಣಿಮಯಂ ಮಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಮಣಿಮಯೇ ಸೋಪಾನೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಜನೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನೇವ ‘‘ಮಹಾಜನೋ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯಂ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿಪಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ನಿರಯದಸ್ಸನೇನ ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗತಂ ಞತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಓತರನ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ, ಸುಯಾಮೋ ದೇವರಾಜಾ ದಿಬ್ಬಂ ವಾಳಬೀಜನಿಂ ಬೀಜಿ, ಪಞ್ಚಸಿಖೋ ಗನ್ಧಬ್ಬದೇವಪುತ್ತೋ ಬೇಲುವಪಣ್ಡುವೀಣಂ ಸಮಪಞ್ಞಾಸಾಯ ಮುಚ್ಛನಾಹಿ ಮುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಾದೇನ್ತೋ ಪುರತೋ ಓತರಿ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಕಾಲೇ ‘‘ಅಹಂ ಪಠಮಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಪಠಮಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹಾಜನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸಹ ಮಹಾಪಥವೀಅಕ್ಕಮನೇನ ಪನ ಭಗವತೋ ನೇವ ಮಹಾಜನೋ ನ ಅಸೀತಿಮಹಾಸಾವಕಾ ಪಠಮಕವನ್ದನಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಂಸು, ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋಯೇವ ಪನ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ.

ಅಥ ಸತ್ಥಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಅನ್ತರೇ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾನುಭಾವಂ ಜಾನನ್ತೂ’’ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಚಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಆರಭಿ. ಪಠಮಂ ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸ್ಸತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಯೇ ಯೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿಂಸು, ತೇ ತೇ ಕಥಯಿಂಸು. ದುತಿಯಂ ಪುಥುಜ್ಜನವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ, ಸೋತಾಪನ್ನಾವ ಕಥಯಿಂಸು. ತತೋ ಸೋತಾಪನ್ನಾನಂ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿನೋವ ಕಥಯಿಂಸು. ತೇಸಮ್ಪಿ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ, ಅನಾಗಾಮಿನೋವ ಕಥಯಿಂಸು. ತೇಸಮ್ಪಿ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅನಾಗಾಮಿನೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ, ಅರಹನ್ತಾವ ಕಥಯಿಂಸು. ತತೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಸಾವಕೇ ಪುಚ್ಛಿ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾವಿಸಯೇ ಠತ್ವಾ ಕಥಯಿಂಸು. ಅಥ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಸೇಸಸಾವಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ, ಥೇರೋವ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಸಾಪಿ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋವ ಕಥೇಸಿ. ಥೇರಸ್ಸಾಪಿ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋಪಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಪುರತ್ಥಿಮಪಚ್ಛಿಮುತ್ತರದಕ್ಖಿಣಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ಅನುದಿಸಾತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಞ್ಹುಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ.

ಸತ್ಥಾ ಥೇರಸ್ಸ ಕಿಲಮನಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಕಿಲಮತಿ, ನಯಮುಖಮಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ‘‘ಆಗಮೇಹಿ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನಾಯಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಸಯೋ ಪಞ್ಹೋ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಏಸ ವಿಸಯೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂನಂ ಯಸಸ್ಸೀನ’’ನ್ತಿ ಬುದ್ಧವಿಸಯಭಾವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಭೂತಮಿದನ್ತಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಮನುಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ಚತುಮಹಾಭೂತಿಕಕಾಯಪರಿಗ್ಗಹಂ ಮೇ ಭಗವಾ ಆಚಿಕ್ಖತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಂ ಭಗವಾ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಸುಗತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಯಂ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ವತ, ಭೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಅನಞ್ಞಾತಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿ, ಬುದ್ಧೇಹಿ ಚ ದಿನ್ನನಯೇ ಠತ್ವಾ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸಿ, ಇತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾನುಭಾವೋ ಯತ್ತಕಂ ಠಾನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೇನ ಓತ್ಥಟಂ, ಸಬ್ಬಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗತೋತಿ ಏವಂ ತಾವ ಥೇರೋ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ.

ಕಥಂ ಆಗಮನತೋ? ಇಮಿಸ್ಸಾಯೇವ ಹಿ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ಇದಾನೇವ ಪಞ್ಞವಾ, ಅತೀತೇ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ಮಹಾಪಞ್ಞೋವ ಅಹೋಸಿ –

‘‘ಯೋ ಪಬ್ಬಜೀ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ,

ಪಹಾಯ ಕಾಮಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ;

ತಂ ವೀತರಾಗಂ ಸುಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ,

ಪರಿನಿಬ್ಬುತಂ ವನ್ದಥ ಸಾರಿಪುತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಬ್ರೂಹಯಮಾನೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಾರಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವುದ್ಧಿಮನ್ವಾಯ ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪೋ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚ ಆನಿಸಂಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ವಸತಿ. ಸೋಪಿ ಮಾಣವೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿ. ಪರಿವಾರೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತಾ ಇಸಯೋ.

ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಏಕದೇಸಂ ಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಂ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಕಾಲಂ ಅಕಾಸಿ. ಕಾಲಕಿರಿಯಸಮಯೇವ ನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಅತ್ಥಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕೋಚಿ ವಿಸೇಸೋ ಅಧಿಗತೋ’’ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಆಭಸ್ಸರಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಸೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸ್ಸ ಲಾಭೀ, ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಪನ ಅರೂಪಾವಚರೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಅಭಬ್ಬಟ್ಠಾನತ್ತಾ. ಇತಿ ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀ ಸಮಾನೋಪಿ ರೂಪಾವಚರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾಪಿಸ್ಸ ‘‘ಆಚರಿಯೋ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಹ, ಮೋಘಾ ತಸ್ಸ ಕಾಲಕಿರಿಯಾ’’ತಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಅಕಂಸು. ಅಥ ಸೋ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ವಸ್ಸಾವಾಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಆಚರಿಯೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕಾಲಂ ಕತೋತಿ. ಅಪಿ ನು ಆಚರಿಯೇನ ಲದ್ಧಗುಣಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ಥಾತಿ? ಆಮ ಪುಚ್ಛಿಮ್ಹಾತಿ. ಕಿಂ ವದೇತೀತಿ? ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀತಿ. ಮಯಮ್ಪಿ ‘‘ಆಚರಿಯೇನ ಲದ್ಧಗುಣೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ನಾಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕರಿಮ್ಹಾತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಿತ್ಥ, ಆಚರಿಯೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸ್ಸ ಲಾಭೀತಿ.

ಅಥ ತೇ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಕಥಂ ನ ಸದ್ದಹಿಂಸು. ಸೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇನ್ತೋಪಿ ಸದ್ದಹಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ‘‘ಅನ್ಧಬಾಲೋ ಮಹಾಜನೋ ಮಯ್ಹಂ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಕಥಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಪದಮತ್ಥಕೇ ಠಿತೋ ಆಕಾಸಗತೋವ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾನುಭಾವಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಪರೋಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಸಮಾಗತಾನಂ,

ಕನ್ದೇಯ್ಯುಂ ತೇ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪಞ್ಞಾ;

ಏಕೋವ ಸೇಯ್ಯೋ ಪುರಿಸೋ ಸಪಞ್ಞೋ,

ಯೋ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಅತ್ಥ’’ನ್ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೦೧);

ಏವಂ ಇಸಿಗಣಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಗತೋ. ಸೇಸಇಸಿಗಣೋಪಿ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಜಾತೋ. ತತ್ಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ, ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಜಾತೋ, ಸೇಸಾ ಇಸಯೋ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಜಾತಾತಿ ಏವಂ ಅತೀತೇಪಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋವ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇದಮೇವ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಚಕಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ –

‘‘ಪರೋಸತಞ್ಚೇಪಿ ಸಮಾಗತಾನಂ,

ಝಾಯೇಯ್ಯುಂ ತೇ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪಞ್ಞಾ;

ಏಕೋವ ಸೇಯ್ಯೋ ಪುರಿಸೋ ಸಪಞ್ಞೋ,

ಸೋ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಅತ್ಥ’’ನ್ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೦೧) –

ಇಮಮ್ಪಿ ಜಾತಕಂ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಜಾತಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಅಪರಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಚಕಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ –

‘‘ಯೇ ಸಞ್ಞಿನೋ ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾ, ಯೇಪಿ ಅಸಞ್ಞಿನೋ ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾ;

ಏತಂ ಉಭಯಂ ವಿವಜ್ಜಯ, ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಂ ಅನಙ್ಗಣ’’ನ್ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೩೪) –

ಇಮಂ ಅನಙ್ಗಣಜಾತಕಂ ಕಥೇಸಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಆಚರಿಯೋ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ನೇವಸಞ್ಞೀ ನಾಸಞ್ಞೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಪರಮ್ಪಿ ಇದಮೇವ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಚಕಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ –

‘‘ಚನ್ದಾಭಂ ಸೂರಿಯಾಭಞ್ಚ, ಯೋಧ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತಿ;

ಅವಿತಕ್ಕೇನ ಝಾನೇನ, ಹೋತಿ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೧೩೫) –

ಇದಂ ಚನ್ದಾಭಜಾತಕಂ ಕಥೇಸಿ. ಏತ್ಥಾಪಿ ಆಚರಿಯೋ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಓದಾತಕಸಿಣಂ ಚನ್ದಾಭಂ ನಾಮ, ಪೀತಕಸಿಣಂ ಸೂರಿಯಾಭಂ ನಾಮಾತಿ ತಂ ಉಭಯಂ ಯೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತಿ ಪವಿಸತಿ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ, ಸೋ ಅವಿತಕ್ಕೇನ ದುತಿಯಜ್ಝಾನೇನ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋತಿ, ತಾದಿಸೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಸನ್ಧಾಯ – ‘‘ಚನ್ದಾಭಂ ಸೂರಿಯಾಭ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಇದಮೇವ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಚಕಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ –

‘‘ಆಸೀಸೇಥೇವ ಪುರಿಸೋ, ನ ನಿಬ್ಬಿನ್ದೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಪಸ್ಸಾಮಿ ವೋಹಂ ಅತ್ತಾನಂ, ಯಥಾ ಇಚ್ಛಿಂ ತಥಾ ಅಹು.

‘‘ಆಸೀಸೇಥೇವ ಪುರಿಸೋ, ನ ನಿಬ್ಬಿನ್ದೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಪಸ್ಸಾಮಿ ವೋಹಂ ಅತ್ತಾನಂ, ಉದಕಾ ಥಲಮುಬ್ಭತಂ.

‘‘ವಾಯಮೇಥೇವ ಪುರಿಸೋ, ನ ನಿಬ್ಬಿನ್ದೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಪಸ್ಸಾಮಿ ವೋಹಂ ಅತ್ತಾನಂ, ಯಥಾ ಇಚ್ಛಿಂ ತಥಾ ಅಹು.

‘‘ವಾಯಮೇಥೇವ ಪುರಿಸೋ, ನ ನಿಬ್ಬಿನ್ದೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಪಸ್ಸಾಮಿ ವೋಹಂ ಅತ್ತಾನಂ, ಉದಕಾ ಥಲಮುಬ್ಭತಂ.

‘‘ದುಕ್ಖೂಪನೀತೋಪಿ ನರೋ ಸಪಞ್ಞೋ,

ಆಸಂ ನ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಸುಖಾಗಮಾಯ;

ಬಹೂ ಹಿ ಫಸ್ಸಾ ಅಹಿತಾ ಹಿತಾ ಚ,

ಅವಿತಕ್ಕಿತಾ ಮಚ್ಚಮುಪಬ್ಬಜನ್ತಿ.

‘‘ಅಚಿನ್ತಿತಮ್ಪಿ ಭವತಿ, ಚಿನ್ತಿತಮ್ಪಿ ವಿನಸ್ಸತಿ;

ನ ಹಿ ಚಿನ್ತಾಮಯಾ ಭೋಗಾ, ಇತ್ಥಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ವಾ.

‘‘ಸರಭಂ ಗಿರಿದುಗ್ಗಸ್ಮಿಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಅನುಸರೀ ಪುರೇ;

ಅಲೀನಚಿತ್ತಸ್ಸ ತುವಂ, ವಿಕ್ಕನ್ತಮನುಜೀವಸಿ.

‘‘ಯೋ ತಂ ವಿದುಗ್ಗಾ ನರಕಾ ಸಮುದ್ಧರಿ,

ಸಿಲಾಯ ಯೋಗ್ಗಂ ಸರಭೋ ಕರಿತ್ವಾ;

ದುಕ್ಖೂಪನೀತಂ ಮಚ್ಚುಮುಖಾ ಪಮೋಚಯಿ,

ಅಲೀನಚಿತ್ತಂ ತ ಮಿಗಂ ವದೇಸಿ.

‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ನು ತತ್ಥೇವ ತದಾ ಅಹೋಸಿ,

ಉದಾಹು ತೇ ಕೋಚಿ ನಂ ಏತದಕ್ಖಾ;

ವಿವಟ್ಟಚ್ಛದ್ದೋ ನುಸಿ ಸಬ್ಬದಸ್ಸೀ,

ಞಾಣಂ ನು ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಂಸರೂಪಂ.

‘‘ನ ಚೇವಹಂ ತತ್ಥ ತದಾ ಅಹೋಸಿಂ,

ನ ಚಾಪಿ ಮೇ ಕೋಚಿ ನಂ ಏತದಕ್ಖಾ;

ಗಾಥಾಪದಾನಞ್ಚ ಸುಭಾಸಿತಾನಂ,

ಅತ್ಥಂ ತದಾನೇನ್ತಿ ಜನಿನ್ದ ಧೀರಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೩.೧೩೪-೧೪೩) –

ಇಮಂ ತೇರಸನಿಪಾತೇ ಸರಭಜಾತಕಞ್ಚ ಕಥೇಸಿ. ಇಮಾನಿ ಪನ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಕಾನಿ ಅತೀತೇಪಿ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಜಾನಾತೀತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾನುಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಮೇವ ಕಥಿತಾನೀತಿ ಏವಂ ಆಗಮನತೋಪಿ ಥೇರೋ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ.

ಕಥಂ ಚಿಣ್ಣವಸಿತೋತಿ? ಚಿಣ್ಣಂ ಕಿರೇತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಕಥೇತೀತಿ ಏವಂ ಚಿಣ್ಣವಸಿತೋಪಿ ಥೇರೋ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ.

ಕಥಂ ಗುಣಾತಿರೇಕತೋತಿ? ಠಪೇತ್ವಾ ಹಿ ದಸಬಲಂ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಏಕಸಾವಕೋಪಿ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ಸದಿಸೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ಗುಣಾತಿರೇಕತೋಪಿ ಥೇರೋ ಮಹಾಪಞ್ಞತಾಯ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ.

ಯಥಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ, ಏವಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋಪಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಚತೂಹಿಪಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ. ಕಥಂ? ಥೇರೋ ಹಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ನನ್ದೋಪನನ್ದಸದಿಸಮ್ಪಿ ನಾಗರಾಜಾನಂ ದಮೇಸೀತಿ ಏವಂ ತಾವ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಲಭಿ. ನ ಪನೇಸ ಇದಾನೇವ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಅತೀತೇ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

‘‘ಯೋ ಪಬ್ಬಜೀ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ,

ಪಹಾಯ ಕಾಮಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ;

ತಂ ವೀತರಾಗಂ ಸುಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ,

ಪರಿನಿಬ್ಬುತಂ ವನ್ದಥ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ’’ನ್ತಿ. –

ಏವಂ ಆಗಮನತೋಪಿ ಲಭಿ. ಚಿಣ್ಣಂ ಚೇತಂ ಥೇರಸ್ಸ ನಿರಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ನಿರಯಸತ್ತಾನಂ ಅಸ್ಸಾಸಜನನತ್ಥಂ ಸೀತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಚಕ್ಕಮತ್ತಂ ಪದುಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತಿ, ದೇವಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವಸಙ್ಘಂ ಕಮ್ಮಗತಿಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸಚ್ಚಕಥಂ ಕಥೇತೀತಿ ಏವಂ ಚಿಣ್ಣವಸಿತೋ ಲಭಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಞ್ಞೋ ಸಾವಕೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ವಿಯ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ಗುಣಾತಿರೇಕತೋ ಲಭಿ.

ಯಥಾ ಚೇಸ, ಏವಂ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋಪಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವಿಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿ. ಕಥಂ? ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹಿ ಥೇರಸ್ಸ ತಿಗಾವುತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ತೀಹಿ ಓವಾದೇಹಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಪಿ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಥೇರಸ್ಸ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗತೋ. ಏವಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಲಭಿ. ನ ಚೇಸ ಇದಾನೇವ ಧುತಧರೋ, ಅತೀತೇ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ಧುತಧರೋವ ಅಹೋಸಿ.

‘‘ಯೋ ಪಬ್ಬಜೀ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ,

ಪಹಾಯ ಕಾಮಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ;

ತಂ ವೀತರಾಗಂ ಸುಸಮಾಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ,

ಪರಿನಿಬ್ಬುತಂ ವನ್ದಥ ಮಹಾಕಸ್ಸಪ’’ನ್ತಿ. –

ಏವಂ ಆಗಮನತೋಪಿ ಲಭಿ. ಚಿಣ್ಣಂ ಚೇತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ದಸ ಕಥಾವತ್ಥೂನಿ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾವ ಕಥೇತೀತಿ ಏವಂ ಚಿಣ್ಣವಸಿತೋ ಲಭಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಞ್ಞೋ ಸಾವಕೋ ತೇರಸಹಿ ಧುತಗುಣೇಹಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸದಿಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ಗುಣಾತಿರೇಕತೋ ಲಭಿ. ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಥೇರಾನಂ ಯಥಾಲಾಭತೋ ಗುಣೇ ಕಿತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಗುಣವಸೇನೇವ ಹಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಯಥಾ ನಾಮ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಚಕ್ಕರತನಾನುಭಾವೇನ ಚಕ್ಕವಾಳಗಬ್ಭೇ ರಜ್ಜಸಿರಿಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಪತ್ತಬ್ಬಂ ಮೇ ಪತ್ತಂ, ಕಿಂ ಮೇ ಇದಾನಿ ಮಹಾಜನೇನ ಓಲೋಕಿತೇನಾ’’ತಿ ನ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ ರಜ್ಜಸಿರಿಂಯೇವ ಅನುಭೋತಿ, ಕಾಲೇನ ಪನ ಕಾಲಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೇ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೇ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಠಾನನ್ತರೇಸು ಚ ಠಪೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕೇ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇತಿ, ಏವಮೇವಂ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಅನುಪ್ಪತ್ತಧಮ್ಮರಜ್ಜೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇದಾನಿ ಲೋಕೇನ ಓಲೋಕಿತೇನ, ಅನುತ್ತರಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕತಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯಮಾನೋ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಯುತ್ತೇ ಕಣ್ಹಧಮ್ಮೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಸಿನೇರುಪಾದೇ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಅಪಾಯಭಯಸನ್ತಜ್ಜನೇನ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಯುತ್ತೇ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭವಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕೇ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಾದಯೋ ಸಾವಕೇ ಯಾಥಾವಸರಸಗುಣವಸೇನೇವ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ರತ್ತಞ್ಞೂನಂ, ಯದಿದಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತಿಆದಿಮಾಹ.

ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರವತ್ಥು

ತತ್ಥ ಏತದಗ್ಗನ್ತಿ ಪದಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ರತ್ತಞ್ಞೂನನ್ತಿ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನನ್ತಾನಂ. ಠಪೇತ್ವಾ ಹಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಞ್ಞೋ ಸಾವಕೋ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರತೋ ಪಠಮತರಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಥೇರೋ ಚಿರಕಾಲಂ ರತ್ತಿಯೋ ಜಾನಾತೀತಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ. ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಟಿವಿದ್ಧತ್ತಾ ಯದಾ ತೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಟಿವಿದ್ಧೋ, ಚಿರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ರತ್ತಿಂ ಜಾನಾತೀತಿಪಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ. ಅಪಿಚ ಖೀಣಾಸವಾನಂ ರತ್ತಿದಿವಸಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಪಾಕಟೋವ ಹೋತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಪಠಮಖೀಣಾಸವೋತಿ ಏವಮ್ಪಿ ರತ್ತಞ್ಞೂನಂ ಸಾವಕಾನಂ ಅಯಮೇವ ಅಗ್ಗೋ ಪುರಿಮಕೋಟಿಭೂತೋ ಸೇಟ್ಠೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ರತ್ತಞ್ಞೂನಂ ಯದಿದಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ’’ತಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ಯದಿದನ್ತಿ ನಿಪಾತೋ, ತಸ್ಸ ಥೇರಂ ಅವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯೋ ಏಸೋತಿ, ಅಗ್ಗಸದ್ದಂ ಅವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯಂ ಏತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತಿ ಞಾತಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ಪಟಿವಿದ್ಧಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಅಞ್ಞಾಸಿ ವತ, ಭೋ, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ, ಅಞ್ಞಾಸಿ ವತ, ಭೋ, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತಿ. ಇತಿ ಹಿದಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೦೮೧; ಮಹಾವ. ೧೭).

ಅಯಂ ಪನ ಥೇರೋ ಕತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಪುಬ್ಬಪತ್ಥನಂ ಅಭಿನೀಹಾರಂ ಅಕಾಸಿ, ಕದಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕದಾನೇನ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಧಿಗತೋ, ಕದಾ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪಿತೋತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಏತದಗ್ಗೇಸು ಪಞ್ಹಕಮ್ಮಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಇಮಸ್ಸ ತಾವ ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಹಕಮ್ಮೇ ಅಯಮನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉದಪಾದಿ, ತಸ್ಸ ಪಟಿವಿದ್ಧಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕತೋ ಉಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ ಮಹಾಪಥವಿಯಂ ಠಪೇತುಂ ಪಾದೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತೇ ಪಾದಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥಂ ಮಹನ್ತಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಉಗ್ಗಞ್ಛಿ, ತಸ್ಸ ಧುರಪತ್ತಾನಿ ನವುತಿಹತ್ಥಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಕೇಸರಂ ತಿಂಸಹತ್ಥಂ, ಕಣ್ಣಿಕಾ ದ್ವಾದಸಹತ್ಥಾ, ಪಾದೇನ ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಏಕಾದಸಹತ್ಥಂ. ತಸ್ಸ ಪನ ಭಗವತೋ ಸರೀರಂ ಅಟ್ಠಪಣ್ಣಾಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಯ ದಕ್ಖಿಣಪಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತೇ ಮಹಾತುಮ್ಬಮತ್ತಾ ರೇಣು ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಓಕಿರಮಾನಾ ಓತರಿ, ವಾಮಪಾದಸ್ಸ ಠಪನಕಾಲೇಪಿ ತಥಾರೂಪಂಯೇವ ಪದುಮಂ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾದಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ತತೋಪಿ ಉಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಾವ ರೇಣು ಸರೀರಂ ಓಕಿರಿ. ತಂ ಪನ ರೇಣುಂ ಅಭಿಭವಮಾನಾ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸರೀರಪ್ಪಭಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಯನ್ತನಾಳಿಕಾಯ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸುವಣ್ಣರಸಧಾರಾ ವಿಯ ಸಮನ್ತಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಟ್ಠಾನಂ ಏಕೋಭಾಸಂ ಅಕಾಸಿ. ತತಿಯಪಾದುದ್ಧರಣಕಾಲೇ ಪಥಮುಗ್ಗತಂ ಪದುಮಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಪಾದಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥಂ ಅಞ್ಞಂ ನವಂ ಪದುಮಂ ಉಗ್ಗಞ್ಛಿ. ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥಾಪಿ ಮಹಾಪದುಮಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತೇನೇವಸ್ಸ ‘‘ಪದುಮುತ್ತರಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ.

ಏವಂ ಸೋ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತೋ ಹಂಸವತೀನಗರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಸ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಪಿತಾ ಮಹಾರಾಜಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಕೇಚಿ ಅನಾಗಾಮೀ ಕೇಚಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ರಾಜಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ದಸಬಲಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಕನಿವೇಸನೇ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಮೇವ ಗತೋ. ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಪುನದಿವಸೇ ನಾಗರಾ, ಪುನದಿವಸೇ ರಾಜಾತಿ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ ದಾನಂ ಅದಂಸು.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಯಂ ಥೇರೋ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಏಕದಿವಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರವಾಸಿನೋ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥೇ ಯೇನ ಬುದ್ಧೋ, ಯೇನ ಧಮ್ಮೋ, ಯೇನ ಸಙ್ಘೋ, ತನ್ನಿನ್ನೇ ತಪ್ಪೋಣೇ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇನ ಮಹಾಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಭಗವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನೇ ಪಠಮಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಧಮ್ಮಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾ ವತಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು, ಠಪೇತ್ವಾ ಕಿರ ಬುದ್ಧಂ ಅಞ್ಞೋ ಇಮಿನಾ ಪಠಮತರಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝನಸಮತ್ಥೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ.

ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಕನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ನಿಸಜ್ಜನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ಧದಾಮಮಾಲಾದಾಮಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕನಿವೇಸನೇ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ವಿಚಿತ್ರಯಾಗುಖಜ್ಜಕಪರಿವಾರಂ ನಾನಾರಸಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗನ್ಧಸಾಲಿಭೋಜನಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಿಚೀವರಪಹೋನಕೇ ವಙ್ಗಪಟ್ಟೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನಾಹಂ ಪರಿತ್ತಕಸ್ಸ ಠಾನಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಚರಾಮಿ, ಮಹನ್ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಚರಾಮಿ, ನ ಖೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಏಕಮೇವ ದಿವಸಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತು’’ನ್ತಿ ‘‘ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪತ್ಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ದುಸ್ಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮಸುಖುಮವತ್ಥಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ತಿಚೀವರೇನ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಇತೋ ಸತ್ತದಿವಸಮತ್ಥಕೇ ಭಿಕ್ಖು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಕುಲಪುತ್ತೇನ ಮಹಾಅಧಿಕಾರೋ ಕತೋ, ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಏತಸ್ಸ ಅಯಂ ಪತ್ಥನಾ ನೋ’’ತಿ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪಸ್ಸಿ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಅತೀತಂ ವಾ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಆರಬ್ಭ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಾನಂ ಆವರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅನೇಕಕಪ್ಪಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸನ್ತರಮ್ಪಿ ಚ ಅತೀತಂ ವಾ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಚಕ್ಕವಾಳಸಹಸ್ಸನ್ತರಮ್ಪಿ ಚ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಆವಜ್ಜನಪಟಿಬದ್ಧಮೇವ ಮನಸಿಕಾರಪಟಿಬದ್ಧಮೇವ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯೇನ ಞಾಣೇನ ಸೋ ಭಗವಾ ಇದಂ ಅದ್ದಸ – ‘‘ಅನಾಗತೇ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಪರಿಯೋಸಾನೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತದಾ ಇಮಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾ ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಕುಲಪುತ್ತ, ಅನಾಗತೇ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಪರಿಯೋಸಾನೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಂ ತಸ್ಸ ಪಠಮಕಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ತೇಪರಿವಟ್ಟಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನಸುತ್ತನ್ತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಕೋಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹಸ್ಸನಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ.

ಇತಿ ಸತ್ಥಾ ತಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಚತುರಾಸೀತಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸಾನಿ ದೇಸೇತ್ವಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ತಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಸುವಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಏಕಗ್ಘನಂ ಅಹೋಸಿ, ಸರೀರಚೇತಿಯಂ ಪನಸ್ಸುಬ್ಬೇಧೇನ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕಂ ಅಕಂಸು. ಇಟ್ಠಕಾ ಸುವಣ್ಣಮಯಾ ಅಹೇಸುಂ, ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾಯ ಮತ್ತಿಕಾಕಿಚ್ಚಂ, ತೇಲೇನ ಉದಕಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧಯಿಂಸು. ಬುದ್ಧಾನಂ ಧರಮಾನಕಾಲೇ ಸರೀರಪ್ಪಭಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಫರಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾನಂ ಪನ ತೇಸಂ ರಸ್ಮಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತಂ ಅವತ್ಥರಿ.

ಅಯಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸರೀರಚೇತಿಯಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸರತನಗ್ಘಿಯಾನಿ ಕಾರೇಸಿ. ಚೇತಿಯಪತಿಟ್ಠಾಪನದಿವಸೇ ಅನ್ತೋಚೇತಿಯೇ ರತನಘರಂ ಕಾರೇಸಿ. ಸೋ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಂ ಮಹನ್ತಂ ದಾನಾದಿಮಯಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತಸ್ಸೇವ ನವನವುತಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ನವ ಕಪ್ಪಸತಾನಿ ನವ ಚ ಕಪ್ಪಾ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ಏತ್ತಕಸ್ಸ ಕಾಲಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಇತೋ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪಮತ್ಥಕೇ ಅಯಂ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಬನ್ಧುಮತೀನಗರಸ್ಸ ದ್ವಾರಸಮೀಪೇ ಗಾಮೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ಮಹಾಕಾಲೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಚೂಳಕಾಲೋ ನಾಮ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವಿಪಸ್ಸೀ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತುಸಿತಪುರಾ ಚವಿತ್ವಾ ಬನ್ಧುಮತೀನಗರೇ ಬನ್ಧುಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಆಯಾಚಿತೋ ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕನಿಟ್ಠಂ ಖಣ್ಡಂ ನಾಮ ರಾಜಕುಮಾರಂ ತಿಸ್ಸಞ್ಚ ಪುರೋಹಿತಪುತ್ತಂ ‘‘ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತೇಸಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಪಿತು ಚ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡತೋ ಆಕಾಸೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಖೇಮೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಓತಿಣ್ಣೋ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು.

ಅಥಾಪರೇಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಕಾಲೇ ಅನುಪಬ್ಬಜಿತಾ ಚತುರಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತಂ ತತ್ಥೇವ ಖಣ್ಡತ್ಥೇರಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನೇ, ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ದುತಿಯಸಾವಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ರಾಜಾಪಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಪುತ್ತಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ತೀಸು ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸತ್ಥಾರಂ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸೋ ಪಾಸಾದವರಗತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಜಾತೋ, ದುತಿಯಪುತ್ತೋ ಮೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ, ಪುರೋಹಿತಪುತ್ತೋ ದುತಿಯಸಾವಕೋ. ಇಮೇ ಚ ಅವಸೇಸಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹಿಕಾಲೇಪಿ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತಮೇವ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಿಚರಿಂಸು, ಇಮೇ ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದಾನಿಪಿ ಮಯ್ಹಮೇವ ಭಾರಾ, ಅಹಮೇವ ತೇ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಓಕಾಸಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ವಿಹಾರದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ರಾಜಗೇಹದ್ವಾರಾ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಖದಿರಪಾಕಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವತ್ಥೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣತಾರಕವಿಚಿತ್ತಂ ಸಮೋಲಮ್ಬಿತತಾಲಕ್ಖನ್ಧಮತ್ತವಿವಿಧಪುಪ್ಫದಾಮವಿತಾನಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಭೂಮಿಂ ವಿಚಿತ್ತತ್ಥರಣೇಹಿ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಮಾಲಾಗಚ್ಛಕೇಸು ಪುಣ್ಣಘಟೇ ಸಕಲಮಗ್ಗವಾಸತ್ಥಾಯ ಚ ಗನ್ಧನ್ತರೇಸು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಪುಪ್ಫನ್ತರೇಸು ಗನ್ಧೇ ಚ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಅನ್ತೋಸಾಣಿಯಾವ ರಾಜಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛತಿ. ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ದಟ್ಠುಮ್ಪಿ ನ ಲಭತಿ, ಕುತೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖಂ ವಾ ದಾತುಂ ಪೂಜಂ ವಾ ಕಾತುಂ.

ನಾಗರಾ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಸತ್ಥು ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ತಮಾಸಾಧಿಕಾನಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ, ಮಯಞ್ಚ ದಟ್ಠುಮ್ಪಿ ನ ಲಭಾಮ, ಪಗೇವ ಭಿಕ್ಖಂ ವಾ ದಾತುಂ ಪೂಜಂ ವಾ ಕಾತುಂ ಧಮ್ಮಂ ವಾ ಸೋತುಂ. ರಾಜಾ ‘ಮಯ್ಹಂ ಏವ ಬುದ್ಧೋ, ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮೋ, ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಘೋ’ತಿ ಮಮಾಯಿತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಉಪಟ್ಠಹತಿ. ಸತ್ಥಾ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ನ ರಞ್ಞೋಯೇವ ಅತ್ಥಾಯ. ನ ಹಿ ರಞ್ಞೋಯೇವ ನಿರಯೋ ಉಣ್ಹೋ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ನೀಲುಪ್ಪಲವನಸದಿಸೋ. ತಸ್ಮಾ ರಾಜಾನಂ ಏವಂ ವದಾಮ ‘ಸಚೇ ನೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದೇತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ನೋ ಚೇ ದೇತಿ, ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋಮ. ನ ಸಕ್ಕಾ ಖೋ ಪನ ಸುದ್ಧನಾಗರೇಹೇವ ಏವಂ ಕಾತುಂ, ಏಕಂ ಜೇಟ್ಠಕಪುರಿಸಮ್ಪಿ ಗಣ್ಹಾಮಾ’’’ತಿ ಸೇನಾಪತಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ ಕಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಕ್ಖೋ ಹೋಹಿಸಿ, ಉದಾಹು ರಞ್ಞೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ಆಹ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಕ್ಖೋ ಹೋಮಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಪಠಮದಿವಸೋ ಮಯ್ಹಂ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಂಸು.

ಸೋ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ನಾಗರಾ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕುಪಿತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಮತ್ಥಂ ತಾತಾತಿ? ಸತ್ಥಾರಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇವ ಉಪಟ್ಠಹಥ, ಅಮ್ಹೇ ನ ಲಭಾಮಾತಿ. ಸಚೇ ಇದಾನಿಪಿ ಲಭನ್ತಿ, ನ ಕುಪ್ಪನ್ತಿ. ಅಲಭನ್ತಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಿತುಕಾಮಾ, ದೇವಾತಿ. ಯುಜ್ಝಾಮಿ, ತಾತ, ನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ದೇಮೀತಿ. ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಾಸಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝಾಮಾತಿ ವದನ್ತಿ, ತುಮ್ಹೇ ಕಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಯುಜ್ಝಿಸ್ಸಥಾತಿ? ನನು ತ್ವಂ ಸೇನಾಪತೀತಿ? ನಾಗರೇಹಿ ವಿನಾ ಅಸಮತ್ಥೋ ಅಹಂ, ದೇವಾತಿ. ತತೋ ರಾಜಾ ‘‘ಬಲವನ್ತೋ ನಾಗರಾ, ಸೇನಾಪತಿಪಿ ತೇಸಂಯೇವ ಪಕ್ಖೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಞ್ಞಾನಿ ಸತ್ತಮಾಸಾಧಿಕಾನಿ ಸತ್ತ ಸಂವಚ್ಛರಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ದೇನ್ತೂ’’ತಿ ಆಹ. ನಾಗರಾ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ಏವಂ ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ಯಾಚಿ. ನಾಗರಾ ‘‘ಅತಿಕಕ್ಖಳಂ ದಾನಿ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅನುಜಾನಿಂಸು. ರಾಜಾ ಸತ್ತಮಾಸಾಧಿಕಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಸಂವಚ್ಛರಾನಂ ಸಜ್ಜಿತಂ ದಾನಮುಖಂ ಸತ್ತನ್ನಮೇವ ದಿವಸಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಛ ದಿವಸೇ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾನಂಯೇವ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ನಾಗರೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ, ತಾತಾ, ಏವರೂಪಂ ದಾನಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತೇಪಿ ‘‘ನನು ಅಮ್ಹೇಯೇವ ನಿಸ್ಸಾಯೇತಂ ದೇವಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ಪಿಟ್ಠಿಹತ್ಥೇನ ಅಸ್ಸೂನಿ ಪುಞ್ಛಮಾನೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸು ಭಾರಂ ಅಕತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ನಾಗರಾನಂ ದಾನಿ ಮೇ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ನಾಗರಾ ಹಿ ‘ಮಯಂ ದಾನಂ ದಾತುಂ ನ ಲಭಾಮಾ’ತಿ ಭಗವಾ ಕುಪ್ಪನ್ತಿ. ಸ್ವೇವ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇಸಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಅಥ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಸೇನಾಪತಿ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ನಾಗರಾ ರಞ್ಞಾ ಕತಸಕ್ಕಾರತೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ದಾನಂ ಅದಂಸು. ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸಕಲನಗರಸ್ಸ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗತಾಯ ದ್ವಾರಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಸಜ್ಜಯಿಂಸು. ಮಹಾಕಾಲಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಚೂಳಕಾಲಂ ಆಹ – ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಸ್ವೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ? ತ್ವಮೇವ ಭಾತಿಕ ಜಾನಾಹೀತಿ. ಸಚೇ ಮಯ್ಹಂ ರುಚಿಯಾ ಕರೋಸಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೋಳಸಕರೀಸಮತ್ತೇಸು ಖೇತ್ತೇಸು ಗಹಿತಗಬ್ಭಾ ಸಾಲಿಯೋ ಅತ್ಥಿ. ಸಾಲಿಗಬ್ಭಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಚಾಪೇಮಾತಿ. ಏವಂ ಕಯಿರಮಾನೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಉಪಕಾರೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನೇತಂ ಮಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚತೀತಿ. ಸಚೇ ತ್ವಂ ಏವಂ ನ ಕರೋಸಿ, ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಕಂ ಮಮಾಯಿತುಂ ಲಭಾಮೀತಿ ಸೋಳಸಕರೀಸಮತ್ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕರೀಸಟ್ಠಾನೇ ಸೀಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಾಲಿಗಬ್ಭಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇ ಖೀರೇ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಚತುಮಧುರಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಖೋ ಗಬ್ಭಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಗಹಿತಗಹಿತಟ್ಠಾನಂ ಪುನ ಪೂರತಿ. ಪುಥುಕಕಾಲೇ ಪುಥುಕಗ್ಗಂ ನಾಮ ಅದಾಸಿ, ಗಾಮವಾಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಸಸ್ಸಂ ನಾಮ ಅದಾಸಿ, ಲಾಯನೇ ಲಾಯನಗ್ಗಂ, ವೇಣಿಕರಣೇ ವೇಣಗ್ಗಂ, ಕಲಾಪಾದೀಸು ಕಲಾಪಗ್ಗಂ ಖಲಗ್ಗಂ ಖಲಭಣ್ಡಗ್ಗಂ ಕೋಟ್ಠಗ್ಗನ್ತಿ. ಏವಂ ಸೋ ಏಕಸಸ್ಸೇವ ನವ ವಾರೇ ಅಗ್ಗದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ತಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸಂ ಅತಿರೇಕಂ ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನಂ ಅಹೋಸಿ.

ಯಾವ ಬುದ್ಧಾ ಧರತಿ, ಯಾವ ಚ ಸಙ್ಘೋ ಧರತಿ, ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದೇವೇಸು ಚೇವ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತೋ ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ದೋಣವತ್ಥುಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಮಾಣವೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ವುಡ್ಢಿಮನ್ವಾಯ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಮನ್ತಾನಂ ಪಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತುಸಿತಪುರಾ ಚವಿತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಅಟ್ಠುತ್ತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತಂ ಅಹತವತ್ಥೇಹಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪೋದಕಂ ಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ಅಟ್ಠ ಜನೇ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ಮಹಾತಲೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದುಕೂಲಚುಮ್ಬಟಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಪರಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆನಯಿಂಸು. ಧುರಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಪುರಿಸಸ್ಸ ಸರೀರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ಜನಾ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ತೇಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬನವಕೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಮಾಣವೋ, ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣವರನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ಠಾನಕಾರಣಂ ನತ್ಥಿ, ಏಕನ್ತೇನೇಸ ವಿವಟ್ಟಚ್ಛದೋ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಮೇವ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಿ. ಇತರೇ ಪನ ಸತ್ತ ಜನಾ ‘‘ಸಚೇ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸತಿ, ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ಸಚೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದ್ವೇ ಗತಿಯೋ ದಿಸ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಅಯಂ ಪನ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ಕತಾಧಿಕಾರೋ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕಸತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ಇತರೇ ಸತ್ತ ಜನೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ಠಾನಕರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಮೇವ ಗತಿಂ ಅದ್ದಸ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಂ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಿ. ತತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತ್ತನೋ ಘರಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತೇ ಆಮನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ತಾತಾ, ಅಮ್ಹೇ ಮಹಲ್ಲಕಾ, ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಪುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಪ್ಪತ್ತಂ ಮಯಂ ಸಮ್ಭಾವೇಯ್ಯಾಮ ವಾ ನೋ ವಾ. ತುಮ್ಹೇ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಮಾರೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೇ ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ.

ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಧಾತಿಯೋ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಹಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವುದ್ಧಿಂ ಆಪಾದೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ದೇವೋ ವಿಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕೇ ಞಾಣೇ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚ ಆನಿಸಂಸಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಹುಲಕುಮಾರಸ್ಸ ಜಾತದಿವಸೇ ಛನ್ನಸಹಾಯೋ ಕಣ್ಡಕಂ ಆರುಯ್ಹ ದೇವತಾಹಿ ವಿವಟೇನ ದ್ವಾರೇನ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತೇನೇವ ರತ್ತಿಭಾಗೇನ ತೀಣಿ ರಜ್ಜಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನೋಮಾನದೀತೀರೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಘಟಿಕಾರಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಆಭತೇ ಅರಹದ್ಧಜೇ ಗಹಿತಮತ್ತೇಯೇವ ವಸ್ಸಸಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ರಾಜಗಹಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಣ್ಡವಪಬ್ಬತಚ್ಛಾಯಾಯ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಮಾಗಧೇನ ರಜ್ಜಸಿರಿಯಾ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋಪಿ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಉರುವೇಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ರಮಣೀಯೋ ವತ ಅಯಂ ಭೂಮಿಭಾಗೋ, ಅಲಂ ವತಿದಂ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಧಾನತ್ಥಿಕಸ್ಸ ಪಧಾನಾಯಾ’’ತಿ ಪಧಾನಾಭಿಮುಖಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಾಸಂ ಉಪಗತೋ.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಇತರೇ ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತಾ, ಸಬ್ಬದಹರೋ ಪನ ಲಕ್ಖಣಪರಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಮಾಣವೋ ಅರೋಗೋ. ಸೋ ‘‘ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪುತ್ತೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಸಿದ್ಧತ್ಥಕುಮಾರೋ ಕಿರ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಸೋ ಹಿ ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಿತರೋ ಅರೋಗಾ ಅಸ್ಸು, ಅಜ್ಜ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯುಂ. ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಇಚ್ಛಥ, ಏಥ ಮಯಂ ತಂ ಮಹಾಪುರಿಸಮನುಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಭವಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ತಯೋ ಜನಾ ನ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕತ್ವಾ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರನ್ತಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಿಂಸು. ತೇ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಮಹಾಪಧಾನಂ ಪದಹನ್ತೇ ‘‘ಇದಾನಿ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಇದಾನಿ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಮಾನಾ ಸನ್ತಿಕಾವಚರಾವಸ್ಸ ಅಹೇಸುಂ. ಯದಾ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕತಿಲತಣ್ಡುಲಾದೀಹಿ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋಪಿ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾಯ ಅರಿಯಧಮ್ಮಪಟಿವೇಧಸ್ಸ ಅಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರಿ, ತದಾ ತೇ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಇಸಿಪತನಂ ಅಗಮಂಸು.

ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಓಳಾರಿಕಾಹಾರಪರಿಭೋಗೇನ ಛವಿಮಂಸಲೋಹಿತಪಾರಿಪೂರಿಂ ಕತ್ವಾ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಸುಜಾತಾಯ ದಿನ್ನಂ ವರಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ನದಿಯಾ ಪಟಿಸೋತಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕತಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಕಾಲೇನ ನಾಗರಾಜೇನ ಅನೇಕೇಹಿ ಥುತಿಸತೇಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿಯಮಾನೋ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡಂ ಆರುಯ್ಹ ಅಚಲಟ್ಠಾನೇ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುಅಭಿಮುಖೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ವೀರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಸೂರಿಯೇ ಧರಮಾನೇಯೇವ ಮಾರಬಲಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಪಠಮಯಾಮೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲಸಮನನ್ತರೇ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದೇ ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮಂ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರವಟ್ಟಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತೋ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧೇಹಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಾಯ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ತತ್ಥೇವ ಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ.

ಏತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ವಿಹರಿತ್ವಾ ರಾಜಾಯತನಮೂಲೇ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕಭೋಜನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪುನ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನೋ ಧಮ್ಮಗಮ್ಭೀರತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕತಾಯ ಚಿತ್ತೇ ನಮನ್ತೇ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಯಾಚಿತೋ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ತಿಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಭೇದೇ ಸತ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಳಾರುದಕಾನಂ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪುನ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಬಹೂಪಕಾರಾ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಯೇ ಮಂ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಯಂನೂನಾಹಂ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ಇದಂ ಪನ ಸಬ್ಬಮೇವ ಬುದ್ಧಾನಂ ಪರಿವಿತಕ್ಕಮತ್ತಮೇವ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸೋಪಿ ಏತದತ್ಥಮೇವ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ, ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನವ ವಾರೇ ಅಗ್ಗಸಸ್ಸದಾನಂ ಅದಾಸಿ.

ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಇಸಿಪತನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯೇನ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇ ತಥಾಗತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಅತ್ತನೋ ಕತಿಕಾಯ ಸಣ್ಠಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು. ಏಕೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ, ಏಕೋ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ, ಏಕೋ ಪಾದೋದಕಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ಏಕೋ ಪಾದೇ ಧೋವಿ, ಏಕೋ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬೀಜಮಾನೋ ಠಿತೋ. ಏವಂ ತೇಸು ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಅನುತ್ತರಂ ತೇಪರಿವಟ್ಟಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತನಸುತ್ತನ್ತಂ ಆರಭಿ. ಮನುಸ್ಸಪರಿಸಾ ಪಞ್ಚ ಜನಾವ ಅಹೇಸುಂ, ದೇವಪರಿಸಾ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರೋ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಕೋಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಮಯಾ ದುಕ್ಕರಸತಾಭತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಠಮಮೇವ ಅಞ್ಞಾಸೀತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ನಾಮ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಥೇರಂ ಆಲಪನ್ತೋ ‘‘ಅಞ್ಞಾಸಿ ವತ, ಭೋ, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ, ಅಞ್ಞಾಸಿ ವತ, ಭೋ, ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ತದೇವ ನಾಮಂ ಜಾತಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಇತಿ ಹಿದಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ.

ಇತಿ ಥೇರೋ ಆಸಾಳ್ಹಿಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇ ಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರೋ, ದುತಿಯಪಕ್ಖದಿವಸೇ ವಪ್ಪತ್ಥೇರೋ, ತತಿಯಪಕ್ಖದಿವಸೇ ಮಹಾನಾಮತ್ಥೇರೋ, ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಿಯಂ ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಪಞ್ಚಮಿಯಾ ಪನ ಪಕ್ಖಸ್ಸ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತನ್ತದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ಥಾ ಯಸದಾರಕಪ್ಪಮುಖೇ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸ ಪುರಿಸೇ, ಕಪ್ಪಾಸಿಯವನಸಣ್ಡೇ ತಿಂಸಮತ್ತೇ ಭದ್ದವಗ್ಗಿಯೇ, ಗಯಾಸೀಸೇ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೇ ಪುರಾಣಜಟಿಲೇತಿ ಏವಂ ಮಹಾಜನಂ ಅರಿಯಭೂಮಿಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಪ್ಪಮುಖಾನಿ ಏಕಾದಸನಹುತಾನಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ, ಏಕಂ ನಹುತಂ ಸರಣತ್ತಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಸಾಸನಂ ಪುಪ್ಫಿತಫಲಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಮಣ್ಡಲಂ ಕಾಸಾವಪಜ್ಜೋತಂ ಇಸಿವಾತಪಟಿವಾತಂ ಕರೋನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಸನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನಗತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಠಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

ಥೇರೋಪಿ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇ ಅತ್ತನೋ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಅಪಕ್ಕಮಿತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಪುಣ್ಣಮಾಣವೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಅಗ್ಗಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ದೋಣವತ್ಥುಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ಪುಣ್ಣಮಾಣವಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಭಾವಂ ಕತ್ವಾ ಸಯಂ ದಸಬಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭಗವಾ ಮಯ್ಹಂ ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನಂ ಅಸಪ್ಪಾಯಂ, ಆಕಿಣ್ಣೋ ವಿಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಛದ್ದನ್ತದಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಛದ್ದನ್ತದಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಛದ್ದನ್ತಹತ್ಥಿಕುಲಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ.

ಸಾರಿಪುತ್ತ-ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರವತ್ಥು

೧೮೯-೧೯೦. ದುತಿಯತತಿಯೇಸು ಮಹಾಪಞ್ಞಾನನ್ತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾನಂ. ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನನ್ತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ. ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋತಿ ತೇಸಂ ಥೇರಾನಂ ನಾಮಂ.

ಇಮೇಸಮ್ಪಿ ಪಞ್ಹಕಮ್ಮೇ ಅಯಮನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಕಪ್ಪಾಧಿಕೇ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಕಪ್ಪಮತ್ಥಕೇ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ನಾಮೇನ ಸರದಮಾಣವೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ನಾಮೇನ ಸಿರಿವಡ್ಢನಕುಟುಮ್ಬಿಯೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸಹಪಂಸುಕೀಳಿತಾವ ಸಹಾಯಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸರದಮಾಣವೋ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಮಹಾಧನಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ರಹೋಗತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಇಧಲೋಕತ್ತಭಾವಮೇವ ಜಾನಾಮಿ, ನೋ ಪರಲೋಕತ್ತಭಾವಂ, ಜಾತಸತ್ತಾನಞ್ಚ ಮರಣಂ ನಾಮ ಧುವಂ, ಮಯಾ ಏಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಗವೇಸನಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸಹಾಯಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಮ್ಮ ಸಿರಿವಡ್ಢನ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಮ್ಮ, ತ್ವಂಯೇವ ಪಬ್ಬಜಾಹೀತಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪರಲೋಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸಹಾಯೇ ವಾ ಞಾತಿಮಿತ್ತೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಅತ್ತನೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತತೋ ರತನಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕವಣಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ತಸ್ಸ ಏಕೋ ದ್ವೇ ತಯೋತಿ ಏವಂ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಜಟಿಲಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೋ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ಜಟಿಲಾನಂ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತೇಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಪಞ್ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸುಂ.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉದಪಾದಿ. ನಗರಂ ಚನ್ದವತೀ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಪಿತಾ ಯಸವನ್ತೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ, ಮಾತಾ ಯಸೋಧರಾ ನಾಮ ದೇವೀ, ಬೋಧಿ ಅಜ್ಜುನರುಕ್ಖೋ, ನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ಚ ಅನೋಮತ್ಥೇರೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ, ವರುಣತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ, ಸುನ್ದರಾ ಚ ಸುಮನಾ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಿಕಾ, ಆಯು ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅಹೋಸಿ, ಸರೀರಂ ಅಟ್ಠಪಞ್ಞಾಸಹತ್ಥುಬ್ಬೇಧಂ, ಸರೀರಪ್ಪಭಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಂ ಫರಿ, ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಸರದತಾಪಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತಪಚ್ಚಯೇನ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಚ ಮಹತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಚ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸಹಾಯಕೋ ಸಿರಿವಡ್ಢನಕುಟುಮ್ಬಿಯೋ ದುತಿಯಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚಸ್ಸ ಪರಿವಾರಾ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಜಟಿಲಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಯಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಕಞ್ಚಿ ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಏಕಚರೋ ಹುತ್ವಾ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಸು ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗತೇಸು ‘‘ಬುದ್ಧಭಾವಂ ಮೇ ಜಾನಾತೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ಆಕಾಸತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸರದತಾಪಸೋ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ಚೇವ ಸರೀರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಮನ್ತೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾಮ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ವಸನ್ತೋ ರಾಜಾ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ, ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತೋ ಲೋಕೇ ವಿವಟ್ಟಚ್ಛದೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞು ಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ. ಸರದತಾಪಸೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಆಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಜಟಿಲಾ ಪಣೀತಪಣೀತಾನಿ ಓಜವನ್ತಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾ ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚೇವ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಚ ನಿಸಿನ್ನಾಸನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆಚರಿಯ, ಮಯಂ ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ನತ್ಥೀ’ತಿ ವಿಚರಾಮ, ಅಯಂ ಪನ ಪುರಿಸೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಹನ್ತತರೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ. ತಾತಾ, ಕಿಂ ವದಥ? ಸಾಸಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸುಬ್ಬೇಧಂ ಸಿನೇರುಂ ಸಮಂ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛಥ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಮಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥ ಪುತ್ತಕಾತಿ. ಅಥ ತೇ ತಾಪಸಾ ‘‘ಸಚೇ ಅಯಂ ಇತ್ತರಸತ್ತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯೋ ಏವರೂಪಂ ಉಪಮಂ ಆಹರೇಯ್ಯ, ಯಾವ ಮಹಾ ವತಾಯಂ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸಿರಸಾ ವನ್ದಿಂಸು.

ಅಥ ನೇ ಆಚರಿಯೋ ಆಹ – ‘‘ತಾತಾ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥಾ ಚ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಇಧಾಗತೋ, ಮಯಂ ಯಥಾಬಲಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ದಸ್ಸಾಮ. ತುಮ್ಹೇ ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ ಫಲಾಫಲಂ, ತಂ ತಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ. ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸಯಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾರಾ ಚ ಫಲಾಫಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮತ್ತೇ ದೇವತಾ ದಿಬ್ಬೋಜಂ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ತಾಪಸೋ ಉದಕಮ್ಪಿ ಸಯಮೇವ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸತ್ಥರಿ ಸಬ್ಬೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಸಾರಣೀಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತೇ ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಖೀಣಾಸವಪರಿವಾರಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು.

ತತೋ ಸರದತಾಪಸೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತಾತಾ, ಬುದ್ಧಾನಂ ನಿಸಿನ್ನಾಸನಮ್ಪಿ ನೀಚಂ, ಸಮಣಸತಸಹಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ಆಸನಂ ನತ್ಥಿ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಅಜ್ಜ ಉಳಾರಂ ಬುದ್ಧಸಕ್ಕಾರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಪಬ್ಬತಪಾದತೋ ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಥಾ’’ತಿ. ಕಥನಕಾಲೋ ಪಪಞ್ಚೋ ವಿಯ ಹೋತಿ, ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಪನ ವಿಸಯೋ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯೋತಿ ಮುಹುತ್ತಮತ್ತೇನೇವ ತೇ ತಾಪಸಾ ವಣ್ಣಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸುಂ, ಉಭಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ತಿಗಾವುತಂ, ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಡ್ಢಯೋಜನಿಕಾದಿಭೇದಂ, ಸಙ್ಘನವಕಸ್ಸ ಉಸಭಮತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಆಸನೇಸು ಸರದತಾಪಸೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪುರತೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಸುಖತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಅಭಿರುಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

‘‘ನಾನಾಪುಪ್ಫಞ್ಚ ಗನ್ಧಞ್ಚ, ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾನ ಏಕತೋ;

ಪುಪ್ಫಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ.

‘‘ಇದಂ ತೇ ಆಸನಂ ವೀರ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತವನುಚ್ಛವಿಂ;

ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತೋ, ನಿಸೀದ ಪುಪ್ಫಮಾಸನೇ.

‘‘ಸತ್ತರತ್ತಿದಿವಂ ಬುದ್ಧೋ, ನಿಸೀದಿ ಪುಪ್ಫಮಾಸನೇ;

ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ಹಾಸಯಿತ್ವಾ ಸದೇವಕೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸತ್ಥರಿ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾ ಚ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಾಸನೇಸು ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸರದತಾಪಸೋ ಮಹನ್ತಂ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಧಾರಯನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಜಟಿಲಾನಂ ಅಯಂ ಸಕ್ಕಾರೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿ. ಸತ್ಥು ಸಮಾಪನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾಪಿ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಂಸು. ತಥಾಗತೇ ಸತ್ತಾಹಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಕಾಲೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ವನಮೂಲಫಲಾಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸೇಸಕಾಲೇ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಸರದತಾಪಸೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮ್ಪಿ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಗಹಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ಸತ್ತಾಹಂ ಪೀತಿಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ನಿರೋಧತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಂ ನಿಸಭತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನಿಸಭ ಸಕ್ಕಾರಕಾರಕಾನಂ ತಾಪಸಾನಂ ಪುಪ್ಫಾಸನಾನುಮೋದನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಪಟಿಲದ್ಧಮಹಾಲಾಭೋ ಮಹಾಯೋಧೋ ವಿಯ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣೇ ಠತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾಸನಾನುಮೋದನಂ ಆರಭಿ. ತಸ್ಸ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ದುತಿಯಸಾವಕಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತ್ವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ಅನೋಮತ್ಥೇರೋ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಾವಕಾನಂ ದೇಸನಾಯ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಅಭಿಸಮಯೋ ನಾಹೋಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಿಮಾಣೇ ಬುದ್ಧವಿಸಯೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸರದತಾಪಸಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುಸತ್ತತಿಸಹಸ್ಸಜಟಿಲಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ತೇಸಂ ತಾವದೇವ ಕೇಸಮಸ್ಸು ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಅಟ್ಠ ಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಕಾಯೇ ಪಟಿಮುಕ್ಕಾವ ಅಹೇಸುಂ.

ಸರದತಾಪಸೋ ಕಸ್ಮಾ ಅರಹತ್ತಂ ನ ಪತ್ತೋತಿ? ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತತ್ತಾ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಬುದ್ಧಾನಂ ದುತಿಯಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯತೋ ಅಗ್ಗಸಾವಕಸ್ಸ ದೇಸನಂ ಸೋತುಂ ಆರದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಇಮಿನಾವ ಸಾವಕೇನ ಲದ್ಧಧುರಂ ಲಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉದಪಾದಿ. ಸೋ ತೇನ ಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ ಮಗ್ಗಫಲಪಟಿವೇಧಂ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಥಾಗತಂ ಪನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖೇ ಠತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅನನ್ತರಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನೇ ಕೋ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ? ಮಯಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಾ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಸ್ಸ ಕೋಟಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಳಸ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಏಸೋತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯ್ವಾಯಂ ಮಯಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಪುಪ್ಫಚ್ಛತ್ತಂ ಧಾರೇನ್ತೇನ ಸಕ್ಕಾರೋ ಕತೋ, ಅಹಂ ಇಮಸ್ಸ ಫಲೇನ ಅಞ್ಞಂ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇಮಿ, ಅನಾಗತೇ ಪನ ಅಯಂ ನಿಸಭತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾ’’ತಿ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ಅದ್ದಸ. ದಿಸ್ವಾ ಸರದತಾಪಸಂ ಆಹ – ‘‘ನ ತೇ ಅಯಂ ಪತ್ಥನಾ ಮೋಘಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನಾಗತೇ ಪನ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ನಾಮ ದೇವೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಿತಾ ಸುದ್ಧೋದನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ, ಪುತ್ತೋ ರಾಹುಲೋ ನಾಮ, ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಆನನ್ದೋ ನಾಮ, ದುತಿಯಸಾವಕೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ನಾಮ, ತ್ವಂ ಪನ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ತಾಪಸಂ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿ.

ಸರದತಾಪಸೋಪಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕತ್ಥೇರಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಸಿರಿವಡ್ಢನಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ವದೇಥ ‘ಸಹಾಯಕೇನ ತೇ ಸರದತಾಪಸೇನ ಅನೋಮದಸ್ಸಿಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಗೋತಮಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ತ್ವಂ ದುತಿಯಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಹೀ’’’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಥೇರೇಹಿ ಪುರೇತರಮೇವ ಏಕಪಸ್ಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಿರಿವಡ್ಢಸ್ಸ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸಿರಿವಡ್ಢನೋ ‘‘ಚಿರಸ್ಸಂ ವತ ಮೇ ಅಯ್ಯೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ನೀಚಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಪರಿಸಾ ಪನ ವೋ, ಭನ್ತೇ, ನ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಮ ಸಮ್ಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸ್ಸಮಂ ಅನೋಮದಸ್ಸೀ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಆಗತೋ, ಮಯಂ ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅಕರಿಮ್ಹ. ಸತ್ಥಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಸೇಸಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಂಸೂತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಕಸ್ಮಾ ನ ಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ? ಅಹಂ ಸತ್ಥು ಅಗ್ಗಸಾವಕಂ ನಿಸಭತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಸಿಂ, ತ್ವಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ದುತಿಯಸಾವಕಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ಥೇಹೀತಿ. ಮಯ್ಹಂ ಬುದ್ಧೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಚಯೋ ನತ್ಥಿ, ಭನ್ತೇತಿ. ಬುದ್ಧೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥನಂ ಮಯ್ಹಂ ಭಾರೋ ಹೋತು, ತ್ವಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಧಿಕಾರಂ ಸಜ್ಜೇಹೀತಿ.

ಸಿರಿವಡ್ಢನೋ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ರಾಜಮಾನೇನ ಅಟ್ಠಕರೀಸಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಸಮತಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಓಕಿರಾಪೇತ್ವಾ ಲಾಜಪಞ್ಚಮಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ನೀಲುಪ್ಪಲಚ್ಛದನಂ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಭಿಕ್ಖೂನಮ್ಪಿ ಆಸನಾನಿ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಸರದತಾಪಸಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ತಾಪಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಿರಿವಡ್ಢನೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇಸು ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಭೋಜನೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಮಹಾರಹೇಹಿ ವತ್ಥೇಹಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ನಾಯಂ ಆರಮ್ಭೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಟ್ಠಾನತ್ಥಾಯ, ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ಸಹಾಯೋ ಸರದತಾಪಸೋ ಯಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಹೋಮೀತಿ ಪತ್ಥೇಸಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಸ್ಸೇವ ದುತಿಯಸಾವಕೋ ಭವಾಮೀ’’ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಅನಾಗತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾಯ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋತಮಬುದ್ಧಸ್ಸ ದುತಿಯಸಾವಕೋ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಸುತ್ವಾ ಸಿರಿವಡ್ಢನೋ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರೋ ವಿಹಾರಮೇವ ಗತೋ. ಸಿರಿವಡ್ಢನೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವಜೀವಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದುತಿಯತ್ತವಾರೇ ಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ಸರದತಾಪಸೋ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನ್ತರಾಕಮ್ಮಂ ನ ಕಥಿತಂ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಸರದತಾಪಸೋ ರಾಜಗಹನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಉಪತಿಸ್ಸಗಾಮೇ ಸಾರಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಂದಿವಸಮೇವ ಚಸ್ಸ ಸಹಾಯೋಪಿ ರಾಜಗಹಸ್ಸೇವ ಅವಿದೂರೇ ಕೋಲಿತಗಾಮೇ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಾನಿ ಕಿರ ದ್ವೇಪಿ ಕುಲಾನಿ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಕುಲಪರಿವಟ್ಟಾ ಆಬದ್ಧಪಟಿಬದ್ಧಸಹಾಯಕಾನೇವ. ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಗಬ್ಭಪರಿಹಾರಂ ಅದಂಸು. ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಜಾತಾನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಛಸಟ್ಠಿ ಧಾತಿಯೋ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ಸಾರಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪತಿಸ್ಸಗಾಮೇ ಜೇಟ್ಠಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತತ್ತಾ ಉಪತಿಸ್ಸೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು, ಇತರಸ್ಸ ಕೋಲಿತಗಾಮೇ ಜೇಟ್ಠಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತತ್ತಾ ಕೋಲಿತೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ವುದ್ಧಿಮನ್ವಾಯ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಂ ಪಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಉಪತಿಸ್ಸಮಾಣವಸ್ಸ ಕೀಳನತ್ಥಾಯ ನದಿಂ ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ವಾ ಪಬ್ಬತಂ ವಾ ಗಮನಕಾಲೇ ಪಞ್ಚ ಸುವಣ್ಣಸಿವಿಕಾಸತಾನಿ ಪರಿವಾರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೋಲಿತಮಾಣವಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಆಜಞ್ಞರಥಸತಾನಿ. ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಮಾಣವಕಸತಪರಿವಾರಾ ಹೋನ್ತಿ. ರಾಜಗಹೇ ಚ ಅನುಸಂವಚ್ಛರಂ ಗಿರಗ್ಗಸಮಜ್ಜಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಮಞ್ಚಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ. ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಏಕತೋವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಮಜ್ಜಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಹಸಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಹಸನ್ತಿ, ಸಂವೇಗಟ್ಠಾನೇ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ದಾಯಂ ದಾತುಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ದಾಯಂ ದೇನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಏಕದಿವಸಂ ಸಮಜ್ಜಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಪರಿಪಾಕಗತತ್ತಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಪುರಿಮದಿವಸೇಸು ವಿಯ ಹಸಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಹಾಸೋ ವಾ ಸಂವೇಗಟ್ಠಾನೇ ಸಂವೇಜನಂ ವಾ ದಾಯಂ ದಾತುಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ದಾಯದಾನಂ ವಾ ನಾಹೋಸಿ. ದ್ವೇಪಿ ಪನ ಜನಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ಏತ್ಥ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಅಪ್ಪತ್ತೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ಏಕಂ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ತತೋ ಕೋಲಿತೋ ಉಪತಿಸ್ಸಂ ಆಹ – ‘‘ಸಮ್ಮ ಉಪತಿಸ್ಸ, ನ ತ್ವಂ ಅಞ್ಞಸು ದಿವಸೇಸು ವಿಯ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ, ಅನತ್ತಮನಧಾತುಕೋಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತ’’ನ್ತಿ? ಸಮ್ಮ ಕೋಲಿತ, ‘‘ಏತೇಸಂ ಓಲೋಕನೇ ಸಾರೋ ನತ್ಥಿ, ನಿರತ್ಥಕಮೇತಂ, ಅತ್ತನೋ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಚಿನ್ತಯನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋಮ್ಹೀತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಕಸ್ಮಾ ಅನತ್ತಮನೋಸೀತಿ? ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಆಹ. ಅಥಸ್ಸ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಜ್ಝಾಸಯತಂ ಞತ್ವಾ ಉಪತಿಸ್ಸೋ ತಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸುಚಿನ್ತಿತಂ, ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸನ್ತೇಹಿ ಪನ ಏಕಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಾಮಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಞ್ಚಯೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ತೇ ‘‘ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಮಾಣವಕಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಞ್ಚಯೋ ಅತಿರೇಕಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಸಬ್ಬಂ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸಮಯಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ‘‘ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಜಾನನಸಮಯೋ ಏತ್ತಕೋವ, ಉದಾಹು ಉತ್ತರಿಪಿ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸಞ್ಚಯೋ ‘‘ಏತ್ತಕೋವ, ಸಬ್ಬಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಞಾತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತೇ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಏವಂ ಸತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ ನಿರತ್ಥಕೋ, ಮಯಂ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಂ ಗವೇಸಿತುಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ, ಸೋ ಇಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಮಹಾ ಖೋ ಪನ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ, ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ ಚರನ್ತಾ ಮಯಂ ಅವಸ್ಸಂ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮದೇಸಕಂ ಏಕಂ ಆಚರಿಯಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಸುಣನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಹಸಾಕಚ್ಛಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತೇಹಿ ಪುಟ್ಠಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಞ್ಞೇ ಕಥೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ನತ್ಥಿ, ತೇ ಪನ ತೇಸಂ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಸಮ್ಮ ಕೋಲಿತ, ಯೋ ಪಠಮಂ ಅಮತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ ಕತಿಕಂ ಅಕಂಸು.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ರಾಜಗಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ‘‘ಏಕಸಟ್ಠಿ ಅರಹನ್ತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಕಾಲೇ ‘‘ಚರಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಾರಿಕಂ ಬಹುಜನಹಿತಾಯಾ’’ತಿ ರತನತ್ತಯಗುಣಪ್ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ಉಯ್ಯೋಜಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಬ್ಭನ್ತರೋ ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರೋ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ರಾಜಗಹಮೇವ ಆಗತೋ. ಪುನದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪತಿಸ್ಸಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪಾತೋವ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಏವರೂಪೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ. ಯೇ ವತ ಲೋಕೇ ಅರಹನ್ತೋ ವಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಮಾಪನ್ನಾ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಞ್ಞತರೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ – ‘ಕಂಸಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕೋ ವಾ ತೇ ಸತ್ಥಾ, ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಸೀ’’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತುಂ, ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೇಯ್ಯಂ ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಉಪಞ್ಞಾತಂ ಮಗ್ಗ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಥೇರಂ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಓಕಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಸೀದಿತುಕಾಮತಞ್ಚಸ್ಸ ಞತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪೀಠಕಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇಪಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕುಣ್ಡಿಕಾಯ ಉದಕಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ಆಚರಿಯವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇನ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಖೋ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ, ಕಂಸಿ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕೋ ವಾ ತೇ ಸತ್ಥಾ, ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ಮಹಾಸಮಣೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಕ್ಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಭಗವಾ ಸತ್ಥಾ, ತಸ್ಸೇವಾಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ರೋಚೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಕಿಂವಾದೀ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಸತ್ಥಾ, ಕಿಮಕ್ಖಾಯೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ನಾಮ ಸಾಸನಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಾ, ಇಮಸ್ಸ ಸಾಸನಸ್ಸ ಗಮ್ಭೀರತಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅತ್ತನೋ ನವಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನವೋ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಅಧುನಾಗತೋ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ, ನ ತಾವಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು’’ನ್ತಿ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ಅಹಂ ಉಪತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ, ತ್ವಂ ಯಥಾಸತ್ತಿಯಾ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಬಹುಂ ವಾ ವದ, ಏತಂ ನಯಸತೇನ ನಯಸಹಸ್ಸೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ಮಯ್ಹಂ ಭಾರೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಹ –

‘‘ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಬಹುಂ ವಾ ಭಾಸಸ್ಸು, ಅತ್ಥಂಯೇವ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ;

ಅತ್ಥೇನೇವ ಮೇ ಅತ್ಥೋ, ಕಿಂ ಕಾಹಸಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಬಹು’’ನ್ತಿ. (ಮಹಾವ. ೬೦);

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಥೇರೋ ‘‘ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೇತುಪ್ಪಭವಾ’’ತಿ (ಮಹಾವ. ೬೦; ಅಪ. ಥೇರ. ೧.೧.೨೮೬) ಗಾಥಂ ಆಹ. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪಠಮಪದದ್ವಯಮೇವ ಸುತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸನಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಇತರಂ ಪದದ್ವಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನಕಾಲೇ ನಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಸೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪರಿವಿಸೇಸೇ ಅಪ್ಪವತ್ತನ್ತೇ ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ ಏತ್ಥ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಉಪರಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢಯಿತ್ಥ, ಏತ್ತಕಮೇವ ಹೋತು, ಕಹಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ವಸತೀ’’ತಿ? ವೇಳುವನೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾತಿ. ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರತೋ ಯಾಥ, ಮಯ್ಹಂ ಏಕೋ ಸಹಾಯಕೋ ಅತ್ಥಿ. ಅಮ್ಹೇಹಿ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕತಿಕಾ ಕತಾ ‘‘ಯೋ ಪಠಮಂ ಅಮತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಆರೋಚೇತೂ’’ತಿ. ಅಹಂ ತಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸಹಾಯಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮಾಭಿಮುಖೋ ಅಗಮಾಸಿ.

ಕೋಲಿತಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಮುಖವಣ್ಣೋ ನ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ವಿಯ, ಅದ್ಧಾ ತೇನ ಅಮತಂ ಅಧಿಗತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಮತಾಧಿಗಮಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋಪಿಸ್ಸ ‘‘ಆಮ ಆವುಸೋ, ಅಮತಂ ಅಧಿಗತ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಲಿತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಕಹಂ ಕಿರ, ಸಮ್ಮ, ಸತ್ಥಾ ವಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ವೇಳುವನೇ ಕಿರ, ಸಮ್ಮ, ವಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ನೋ ಆಚರಿಯೇನ ಅಸ್ಸಜಿತ್ಥೇರೇನ ಕಥಿತನ್ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಸಮ್ಮ ಆಯಾಮ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಚ ನಾಮೇಸ ಸದಾಪಿ ಆಚರಿಯಪೂಜಕೋವ, ತಸ್ಮಾ ಸಹಾಯಂ ಕೋಲಿತಮಾಣವಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಸಮ್ಮ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅಧಿಗತಂ ಅಮತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸಞ್ಚಯಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸಾಪಿ ಕಥೇಸ್ಸಾಮ. ಬುಜ್ಝಮಾನೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಬುದ್ಧಾನಂ ದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಮಗ್ಗಫಲಪಟಿವೇಧಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತೋ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಆಚರಿಯ, ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕರೋಸಿ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ. ಆಯಾಮ, ದಸಬಲಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ವದೇಥ, ತಾತಾ’’ತಿ ತೇಪಿ ವಾರೇತ್ವಾ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಿಮೇವ ತೇಸಂ ದೀಪೇಸಿ. ತೇ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏವರೂಪೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕವಾಸೋ ನಿಚ್ಚಮೇವ ಹೋತು, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಗಮನಂ ವಾ ಅಗಮನಂ ವಾ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಞ್ಚಯೋ ‘‘ಇಮೇ ಏತ್ತಕಂ ಜಾನನ್ತಾ ಮಮ ವಚನಂ ನ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ, ತಾತಾ, ಅಹಂ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕವಾಸಂ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ಅನೇಕೇಹಿಪಿ ಕಾರಣೇಹಿ ತಂ ಬೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದೇ ವತ್ತಮಾನಂ ಜನಂ ಆದಾಯ ವೇಳುವನಂ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ತೇಸಂ ಪಞ್ಚಸು ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸತೇಸು ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಸತಾ ನಿವತ್ತಿಂಸು, ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಸತಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗಮಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ತೇ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಸಹಾಯಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಕೋಲಿತೋ ಚ ಉಪತಿಸ್ಸೋ ಚ, ಏತಂ ಮೇ ಸಾವಕಯುಗಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ಪರಿಸಾಯ ಚರಿಯವಸೇನ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇಸಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಸತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಥ ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕೇಸಮಸ್ಸು ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಇದ್ಧಿಮಯಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಕಾಯಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಂ ಅಹೋಸಿ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಮ್ಪಿ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಂ ಆಗತಂ, ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಕಿಚ್ಚಂ ಪನ ನ ನಿಟ್ಠಾಸಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಸ್ಸ ಮಹನ್ತತಾಯ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿತದಿವಸತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಕಲ್ಲವಾಲಗಾಮಕಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಥಿನಮಿದ್ಧೇ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ಸತ್ಥಾರಾ ಸಂವೇಜಿತೋ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ತಥಾಗತೇನ ದಿನ್ನಂ ಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸುಣನ್ತೋವ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತೋ. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತದಿವಸತೋ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಮೇವ ರಾಜಗಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಸೂಕರಖತಲೇಣೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ದೀಘನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವೇದನಾಪರಿಗ್ಗಹಸುತ್ತನ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೨೦೫-೨೦೬) ದೇಸಿಯಮಾನೇ ಸುತ್ತಾನುಸಾರೇನ ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪರಸ್ಸ ವಡ್ಢಿತಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ವಿಯ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತೋ. ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಪನಸ್ಸ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಇತಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಾವಕಾನಂ ತಥಾಗತೇ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೇಯೇವ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತಂ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ‘‘ಮಹಾಪಞ್ಞಾನಂ ಯದಿದಂ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ’’ತಿ ದ್ವೇಪಿ ಮಹಾಸಾವಕೇ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರವತ್ಥು

೧೯೧. ಚತುತ್ಥೇ ಧುತವಾದಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಧುತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಧುತವಾದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಧುತಧಮ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಧುತಙ್ಗಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ತತ್ಥ ಧುತೋತಿ ಧುತಕಿಲೇಸೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಿಲೇಸಧುನನೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ.

ಧುತವಾದೋತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಅತ್ಥಿ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ, ಅತ್ಥಿ ನ ಧುತೋ ಧುತವಾದೋ, ಅತ್ಥಿ ನೇವ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ, ಅತ್ಥಿ ಧುತೋ ಚೇವ ಧುತವಾದೋ ಚ. ತತ್ಥ ಯೋ ಧುತಙ್ಗೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಿಲೇಸೇ ಧುನಿ, ಪರಂ ಪನ ಧುತಙ್ಗೇನ ನ ಓವದತಿ ನಾನುಸಾಸತಿ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ, ಅಯಂ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತಯಿದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಬಾಕುಲೋ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ’’ತಿ. ಯೋ ಪನ ಧುತಙ್ಗೇನ ಅತ್ತನೋ ಕಿಲೇಸೇ ನ ಧುನಿ, ಕೇವಲಂ ಅಞ್ಞೇ ಧುತಙ್ಗೇನ ಓವದತಿ ಅನುಸಾಸತಿ ಉಪನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವಿಯ, ಅಯಂ ನ ಧುತೋ ಧುತವಾದೋ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತಯಿದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ನ ಧುತೋ ಧುತವಾದೋ’’ತಿ. ಯೋ ಪನ ಉಭಯವಿಪನ್ನೋ ಲಾಳುದಾಯೀ ವಿಯ, ಅಯಂ ನೇವ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತಯಿದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಲಾಳುದಾಯೀ ನೇವ ಧುತೋ ನ ಧುತವಾದೋ’’ತಿ. ಯೋ ಪನ ಉಭಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ವಿಯ, ಅಯಂ ಧುತೋ ಚೇವ ಧುತವಾದೋ ಚ. ಯಥಾಹ – ‘‘ತಯಿದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ಧುತೋ ಚೇವ ಧುತವಾದೋ ಚಾ’’ತಿ.

ಧುತಧಮ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ ಸನ್ತುಟ್ಠಿತಾ ಸಲ್ಲೇಖತಾ ಪವಿವೇಕತಾ ಇದಮಟ್ಠಿಕತಾತಿ ಇಮೇ ಧುತಙ್ಗಚೇತನಾಯ ಪರಿವಾರಾ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ‘‘ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಂಯೇವ ನಿಸ್ಸಾಯಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ (ಅ. ನಿ. ೫.೧೮೧; ಪರಿ. ೩೨೫) ಧುತಧಮ್ಮಾ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ ಚ ಸನ್ತುಟ್ಠಿತಾ ಚ ಅಲೋಭೋ, ಸಲ್ಲೇಖತಾ ಚ ಪವಿವೇಕತಾ ಚ ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅನುಪತನ್ತಿ ಅಲೋಭೇ ಚೇವ ಅಮೋಹೇ ಚ, ಇದಮಟ್ಠಿತಾ ಞಾಣಮೇವ. ತತ್ಥ ಅಲೋಭೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪವತ್ಥೂಸು ಲೋಭಂ, ಅಮೋಹೇನ ತೇಸ್ವೇವ ಆದೀನವಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಕಂ ಮೋಹಂ ಧುನಾತಿ. ಅಲೋಭೇನ ಚ ಅನುಞ್ಞಾತಾನಂ ಪಟಿಸೇವನಮುಖೇನ ಪವತ್ತಂ ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗಂ, ಅಮೋಹೇನ ಧುತಙ್ಗೇಸು ಅತಿಸಲ್ಲೇಖಮುಖೇನ ಪವತ್ತಂ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ಧುನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಧುತಧಮ್ಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಧುತಙ್ಗಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ತೇರಸ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಂ…ಪೇ… ನೇಸಜ್ಜಿಕಙ್ಗನ್ತಿ.

ಧುತವಾದಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋತಿ ಯತ್ತಕಾ ಧುತವಾದಂ ವದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅನ್ತರೇ ಅಯಂ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ಅಗ್ಗೋತಿ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋತಿ ಉರುವೇಳಕಸ್ಸಪೋ ನದೀಕಸ್ಸಪೋ ಗಯಾಕಸ್ಸಪೋ ಕುಮಾರಕಸ್ಸಪೋತಿ ಇಮೇ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕೇ ಥೇರೇ ಉಪಾದಾಯ ಅಯಂ ಮಹಾ, ತಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋತಿ ವುತ್ತೋ.

ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಪಞ್ಹಕಮ್ಮೇ ಅಯಮನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಉದಪಾದಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಹಂಸವತೀನಗರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಖೇಮೇ ಮಿಗದಾಯೇ ವಿಹರನ್ತೇ ವೇದೇಹೋ ನಾಮ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನವಿಭವೋ ಪಾತೋವ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾನಿಸಭತ್ಥೇರಂ ನಾಮ ತತಿಯಸಾವಕಂ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧುತವಾದಾನಂ, ಯದಿದಂ ನಿಸಭೋ’’ತಿ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ. ಉಪಾಸಕೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಧಮ್ಮಕಥಾವಸಾನೇ ಮಹಾಜನೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಗತೇ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾ ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋತಿ. ಕಿತ್ತಕೋ ಭಗವಾತಿ? ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸನ್ತಿ. ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಸಾಮಣೇರಮ್ಪಿ ವಿಹಾರೇ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಅಧಿವಾಸೇಥಾತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಉಪಾಸಕೋ ಸತ್ಥು ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸತ್ಥು ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಾವಸಾನೇ ಯಾಗುಆದೀನಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಅಕಾಸಿ. ಉಪಾಸಕೋಪಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ.