೧. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯಂ

೧೭೨. ಛ ಧಾತುಯೋ – ಪಥವೀಧಾತು [ಪಠವೀಧಾತು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಏವಮುಪರಿಪಿ], ಆಪೋಧಾತು, ತೇಜೋಧಾತು, ವಾಯೋಧಾತು, ಆಕಾಸಧಾತು, ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು.

೧೭೩. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಪಥವೀಧಾತು? ಪಥವೀಧಾತುದ್ವಯಂ – ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಾ. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಪಥವೀಧಾತು? ಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಖರಿಗತಂ ಕಕ್ಖಳತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಭಾವೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ತಚೋ ಮಂಸಂ ನ್ಹಾರು [ನಹಾರು (ಸೀ.)] ಅಟ್ಠಿ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ [ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಾ (ಸೀ.)] ವಕ್ಕಂ ಹದಯಂ ಯಕನಂ ಕಿಲೋಮಕಂ ಪಿಹಕಂ ಪಪ್ಫಾಸಂ ಅನ್ತಂ ಅನ್ತಗುಣಂ ಉದರಿಯಂ ಕರೀಸಂ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಖರಿಗತಂ ಕಕ್ಖಳತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಭಾವೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಪಥವೀಧಾತು’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬಾಹಿರಾ ಪಥವೀಧಾತು? ಯಂ ಬಾಹಿರಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಖರಿಗತಂ ಕಕ್ಖಳತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಭಾವೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅಯೋ ಲೋಹಂ ತಿಪು ಸೀಸಂ ಸಜ್ಝಂ [ಸಜ್ಝು (ಸ್ಯಾ.)] ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಲೋಹಿತಙ್ಕೋ [ಲೋಹಿತಙ್ಗೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.), ಲೋಹಿತಕೋ (?)] ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ ತಿಣಂ ಕಟ್ಠಂ ಸಕ್ಖರಾ ಕಠಲಂ [ಕಥಲಂ (ಕ.)] ಭೂಮಿ ಪಾಸಾಣೋ ಪಬ್ಬತೋ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಖರಿಗತಂ ಕಕ್ಖಳತ್ತಂ ಕಕ್ಖಳಭಾವೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬಾಹಿರಾ ಪಥವೀಧಾತು’. ಯಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಪಥವೀಧಾತು ಯಾ ಚ ಬಾಹಿರಾ ಪಥವೀಧಾತು, ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪಥವೀಧಾತು’’.

೧೭೪. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಆಪೋಧಾತು? ಆಪೋಧಾತುದ್ವಯಂ – ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಾ. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಪೋಧಾತು? ಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಆಪೋ ಆಪೋಗತಂ ಸಿನೇಹೋ ಸಿನೇಹಗತಂ [ಸ್ನೇಹೋ ಸ್ನೇಹಗತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಬನ್ಧನತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಂ ಪುಬ್ಬೋ ಲೋಹಿತಂ ಸೇದೋ ಮೇದೋ ಅಸ್ಸು ವಸಾ ಖೇಳೋ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ ಲಸಿಕಾ ಮುತ್ತಂ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಆಪೋ ಆಪೋಗತಂ ಸಿನೇಹೋ ಸಿನೇಹಗತಂ ಬನ್ಧನತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಪೋಧಾತು’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬಾಹಿರಾ ಆಪೋಧಾತು? ಯಂ ಬಾಹಿರಂ ಆಪೋ ಆಪೋಗತಂ ಸಿನೇಹೋ ಸಿನೇಹಗತಂ ಬನ್ಧನತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮೂಲರಸೋ ಖನ್ಧರಸೋ ತಚರಸೋ ಪತ್ತರಸೋ ಪುಪ್ಫರಸೋ ಫಲರಸೋ ಖೀರಂ ದಧಿ ಸಪ್ಪಿ ನವನೀತಂ ತೇಲಂ ಮಧು ಫಾಣಿತಂ ಭುಮ್ಮಾನಿ ವಾ ಉದಕಾನಿ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಾನಿ ವಾ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಂ ಆಪೋ ಆಪೋಗತಂ ಸಿನೇಹೋ ಸಿನೇಹಗತಂ ಬನ್ಧನತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬಾಹಿರಾ ಆಪೋಧಾತು’. ಯಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಪೋಧಾತು ಯಾ ಚ ಬಾಹಿರಾ ಆಪೋಧಾತು, ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಆಪೋಧಾತು’’.

೧೭೫. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ತೇಜೋಧಾತು? ತೇಜೋಧಾತುದ್ವಯಂ – ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಾ. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ತೇಜೋಧಾತು? ಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ತೇಜೋ ತೇಜೋಗತಂ ಉಸ್ಮಾ ಉಸ್ಮಾಗತಂ ಉಸುಮಂ ಉಸುಮಗತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಯೇನ ಚ ಸನ್ತಪ್ಪತಿ ಯೇನ ಚ ಜೀರೀಯತಿ ಯೇನ ಚ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ ಯೇನ ಚ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಸಾಯಿತಂ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಣಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ತೇಜೋ ತೇಜೋಗತಂ ಉಸ್ಮಾ ಉಸ್ಮಾಗತಂ ಉಸುಮಂ ಉಸುಮಗತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ತೇಜೋಧಾತು’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬಾಹಿರಾ ತೇಜೋಧಾತು? ಯಂ ಬಾಹಿರಂ ತೇಜೋ ತೇಜೋಗತಂ ಉಸ್ಮಾ ಉಸ್ಮಾಗತಂ ಉಸುಮಂ ಉಸುಮಗತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕಟ್ಠಗ್ಗಿ ಪಲಾಲಗ್ಗಿ [ಸಕಲಿಕಗ್ಗಿ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ತಿಣಗ್ಗಿ ಗೋಮಯಗ್ಗಿ ಥುಸಗ್ಗಿ ಸಙ್ಕಾರಗ್ಗಿ ಇನ್ದಗ್ಗಿ ಅಗ್ಗಿಸನ್ತಾಪೋ ಸೂರಿಯಸನ್ತಾಪೋ ಕಟ್ಠಸನ್ನಿಚಯಸನ್ತಾಪೋ ತಿಣಸನ್ನಿಚಯಸನ್ತಾಪೋ ಧಞ್ಞಸನ್ನಿಚಯಸನ್ತಾಪೋ ಭಣ್ಡಸನ್ನಿಚಯಸನ್ತಾಪೋ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಂ ತೇಜೋ ತೇಜೋಗತಂ ಉಸ್ಮಾ ಉಸ್ಮಾಗತಂ ಉಸುಮಂ ಉಸುಮಗತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬಾಹಿರಾ ತೇಜೋಧಾತು’. ಯಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ತೇಜೋಧಾತು ಯಾ ಚ ಬಾಹಿರಾ ತೇಜೋಧಾತು, ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ತೇಜೋಧಾತು’’.

೧೭೬. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ವಾಯೋಧಾತು? ವಾಯೋಧಾತುದ್ವಯಂ – ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಾ. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ವಾಯೋಧಾತು? ಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವಾಯೋ ವಾಯೋಗತಂ ಥಮ್ಭಿತತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಉದ್ಧಙ್ಗಮಾ ವಾತಾ ಅಧೋಗಮಾ ವಾತಾ ಕುಚ್ಛಿಸಯಾ ವಾತಾ ಕೋಟ್ಠಾಸಯಾ [ಕೋಟ್ಠಸಯಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ವಾತಾ ಅಙ್ಗಮಙ್ಗಾನುಸಾರಿನೋ ವಾತಾ ಸತ್ಥಕವಾತಾ ಖುರಕವಾತಾ ಉಪ್ಪಲಕವಾತಾ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಪಸ್ಸಾಸೋ ಇತಿ ವಾ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವಾಯೋ ವಾಯೋಗತಂ ಥಮ್ಭಿತತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ವಾಯೋಧಾತು’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬಾಹಿರಾ ವಾಯೋಧಾತು? ಯಂ ಬಾಹಿರಂ ವಾಯೋ ವಾಯೋಗತಂ ಥಮ್ಭಿತತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಪುರತ್ಥಿಮಾ ವಾತಾ ಪಚ್ಛಿಮಾ ವಾತಾ ಉತ್ತರಾ ವಾತಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ವಾತಾ ಸರಜಾ ವಾತಾ ಅರಜಾ ವಾತಾ ಸೀತಾ ವಾತಾ ಉಣ್ಹಾ ವಾತಾ ಪರಿತ್ತಾ ವಾತಾ ಅಧಿಮತ್ತಾ ವಾತಾ ಕಾಳವಾತಾ ವೇರಮ್ಭವಾತಾ ಪಕ್ಖವಾತಾ ಸುಪಣ್ಣವಾತಾ ತಾಲವಣ್ಟವಾತಾ ವಿಧೂಪನವಾತಾ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಂ ವಾಯೋ ವಾಯೋಗತಂ ಥಮ್ಭಿತತ್ತಂ ರೂಪಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬಾಹಿರಾ ವಾಯೋಧಾತು’. ಯಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ವಾಯೋಧಾತು ಯಾ ಚ ಬಾಹಿರಾ ವಾಯೋಧಾತು, ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಾಯೋಧಾತು’’.

೧೭೭. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಆಕಾಸಧಾತು? ಆಕಾಸಧಾತುದ್ವಯಂ – ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಬಾಹಿರಾ. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಕಾಸಧಾತು? ಯಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಆಕಾಸೋ ಆಕಾಸಗತಂ ಅಘಂ ಅಘಗತಂ ವಿವರೋ ವಿವರಗತಂ ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠಂ ಮಂಸಲೋಹಿತೇಹಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕಣ್ಣಚ್ಛಿದ್ದಂ ನಾಸಚ್ಛಿದ್ದಂ ಮುಖದ್ವಾರಂ, ಯೇನ ಚ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಸಾಯಿತಂ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ, ಯತ್ಥ ಚ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಸಾಯಿತಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಯೇನ ಚ ಅಸಿತಪೀತಖಾಯಿತಸಾಯಿತಂ ಅಧೋಭಾಗಂ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಆಕಾಸೋ ಆಕಾಸಗತಂ ಅಘಂ ಅಘಗತಂ ವಿವರೋ ವಿವರಗತಂ ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠಂ ಮಂಸಲೋಹಿತೇಹಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಕಾಸಧಾತು’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬಾಹಿರಾ ಆಕಾಸಧಾತು? ಯಂ ಬಾಹಿರಂ ಆಕಾಸೋ ಆಕಾಸಗತಂ ಅಘಂ ಅಘಗತಂ ವಿವರೋ ವಿವರಗತಂ ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠಂ ಚತೂಹಿ ಮಹಾಭೂತೇಹಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘ಬಾಹಿರಾ ಆಕಾಸಧಾತು’. ಯಾ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾ ಆಕಾಸಧಾತು ಯಾ ಚ ಬಾಹಿರಾ ಆಕಾಸಧಾತು, ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಆಕಾಸಧಾತು’’.

೧೭೮. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು’’.

ಇಮಾ ಛ ಧಾತುಯೋ.

೧೭೯. ಅಪರಾಪಿ ಛ ಧಾತುಯೋ – ಸುಖಧಾತು, ದುಕ್ಖಧಾತು, ಸೋಮನಸ್ಸಧಾತು, ದೋಮನಸ್ಸಧಾತು, ಉಪೇಕ್ಖಾಧಾತು, ಅವಿಜ್ಜಾಧಾತು.

೧೮೦. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಸುಖಧಾತು? ಯಂ ಕಾಯಿಕಂ ಸಾತಂ ಕಾಯಿಕಂ ಸುಖಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸುಖಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ದುಕ್ಖಧಾತು? ಯಂ ಕಾಯಿಕಂ ಅಸಾತಂ ಕಾಯಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಅಸಾತಂ ದುಕ್ಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಅಸಾತಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದುಕ್ಖಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಸೋಮನಸ್ಸಧಾತು? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸೋಮನಸ್ಸಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ದೋಮನಸ್ಸಧಾತು? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಅಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಅಸಾತಂ ದುಕ್ಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಅಸಾತಾ ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದೋಮನಸ್ಸಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಧಾತು? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ನೇವ ಸಾತಂ ನಾಸಾತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾಧಾತು? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ ಅನಭಿಸಮಯೋ ಅನನುಬೋಧೋ ಅಸಮ್ಬೋಧೋ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧೋ ಅಸಙ್ಗಾಹಣಾ ಅಪರಿಯೋಗಾಹಣಾ ಅಸಮಪೇಕ್ಖನಾ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಕಮ್ಮಂ ದುಮ್ಮೇಜ್ಝಂ ಬಾಲ್ಯಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಮೋಹೋ ಪಮೋಹೋ ಸಮ್ಮೋಹೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ ಅವಿಜ್ಜಾಯೋಗೋ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಧಾತು’’.

ಇಮಾ ಛ ಧಾತುಯೋ.

೧೮೧. ಅಪರಾಪಿ ಛ ಧಾತುಯೋ – ಕಾಮಧಾತು, ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು, ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು, ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು, ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು.

೧೮೨. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕಾಮಧಾತು? ಕಾಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಅಪ್ಪನಾ ಬ್ಯಪ್ಪನಾ ಚೇತಸೋ ಅಭಿನಿರೋಪನಾ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಧಾತು. ಹೇಟ್ಠತೋ ಅವೀಚಿನಿರಯಂ ಪರಿಯನ್ತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಪರಿತೋ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀ ದೇವೇ ಅನ್ತೋ ಕರಿತ್ವಾ ಯಂ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಏತ್ಥಾವಚರಾ ಏತ್ಥ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಾ ರೂಪಾ [ರೂಪಂ (ಸ್ಯಾ.)] ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು? ಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು’’. ದಸಸು ವಾ ಆಘಾತವತ್ಥೂಸು ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಘಾತೋ ಪಟಿಘಾತೋ ಪಟಿಘಂ ಪಟಿವಿರೋಧೋ ಕೋಪೋ ಪಕೋಪೋ ಸಮ್ಪಕೋಪೋ ದೋಸೋ ಪದೋಸೋ ಸಮ್ಪದೋಸೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಪತ್ತಿ ಮನೋಪದೋಸೋ ಕೋಧೋ ಕುಜ್ಝನಾ ಕುಜ್ಝಿತತ್ತಂ ದೋಸೋ ದುಸ್ಸನಾ ದುಸ್ಸಿತತ್ತಂ ಬ್ಯಾಪತ್ತಿ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜನಾ ವಿರೋಧೋ ಪಟಿವಿರೋಧೋ ಚಣ್ಡಿಕ್ಕಂ ಅಸುರೋಪೋ ಅನತ್ತಮನತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು? ವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು’’. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಿನಾ ವಾ ಲೇಡ್ಡುನಾ ವಾ ದಣ್ಡೇನ ವಾ ಸತ್ಥೇನ ವಾ ರಜ್ಜುಯಾ ವಾ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ಸತ್ತೇ ವಿಹೇಠೇತಿ, ಯಾ ಏವರೂಪಾ ಹೇಠನಾ ವಿಹೇಠನಾ ಹಿಂಸನಾ ವಿಹಿಂಸನಾ ರೋಸನಾ ವಿರೋಸನಾ ಪರೂಪಘಾತೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹಿಂಸಾಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು? ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು’’. ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು? ಅಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು’’. ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಬ್ಯಾಪಾದಧಾತು’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು? ಅವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ತಕ್ಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಅಪ್ಪನಾ ಬ್ಯಪ್ಪನಾ ಚೇತಸೋ ಅಭಿನಿರೋಪನಾ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು’’. ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಹಿಂಸಾಧಾತು’’.

ಇಮಾ ಛ ಧಾತುಯೋ.

ಇತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಛಕ್ಕಾನಿ ತದೇಕಜ್ಝಂ ಅಭಿಸಞ್ಞೂಹಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ ಹೋನ್ತಿ.

ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯಂ.