೮. ಸತಿಪಟ್ಠಾನಕಥಾ

೩೦೧. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸತಿಬಲಂ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗೋ ಖಯಗಾಮೀ ಬೋಧಗಾಮೀ ಅಪಚಯಗಾಮೀ ಅನಾಸವಾ ಅಸಂಯೋಜನಿಯಾ ಅಗನ್ಥನಿಯಾ ಅನೋಘನಿಯಾ ಅಯೋಗನಿಯಾ ಅನೀವರಣಿಯಾ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾ ಅನುಪಾದಾನಿಯಾ ಅಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ, ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿ ಸೀಲಾನುಸ್ಸತಿ ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಮರಣಾನುಸ್ಸತಿ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಉಪಸಮಾನುಸ್ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸತಿ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸತಿಬಲಂ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗೋ ಖಯಗಾಮೀ ಬೋಧಗಾಮೀ ಅಪಚಯಗಾಮೀ ಅನಾಸವಂ ಅಸಂಯೋಜನಿಯಂ…ಪೇ… ಅಸಂಕಿಲೇಸಿಕಂ, ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿ ಸೀಲಾನುಸ್ಸತಿ ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಮರಣಾನುಸ್ಸತಿ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಉಪಸಮಾನುಸ್ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಯತನಂ… ಘಾನಾಯತನಂ… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ… ಕಾಯಾಯತನಂ… ರೂಪಾಯತನಂ… ಸದ್ದಾಯತನಂ… ಗನ್ಧಾಯತನಂ… ರಸಾಯತನಂ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ… ರಾಗೋ… ದೋಸೋ… ಮೋಹೋ… ಮಾನೋ… ದಿಟ್ಠಿ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ… ಥಿನಂ… ಉದ್ಧಚ್ಚಂ… ಅಹಿರಿಕಂ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಸತಿ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸತಿಬಲಂ ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಉಪಸಮಾನುಸ್ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಾ ಚ ಸತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ತಞ್ಚ ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಾ ಚ ಸತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ… ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ… ರಾಗೋ… ದೋಸೋ… ಮೋಹೋ…ಪೇ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ತಞ್ಚ ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ತಞ್ಚ ನ ಸತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಾ ಚ ನ ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ… ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ… ರಾಗೋ … ದೋಸೋ… ಮೋಹೋ…ಪೇ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ, ತಞ್ಚ ನ ಸತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಸಾ ಚ ನ ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೩೦೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮೇ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮೇ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’’ತಿ.

ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಫಸ್ಸೋ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಫಸ್ಸಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ವೇದನಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ… ಸಞ್ಞಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ… ಚೇತನಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ… ಚಿತ್ತಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಉಪಟ್ಠಿತಸತಿನೋ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸತಿಯಾ ಸಮೋಹಿತಾ; ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಸತಿ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೩೦೩. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಅಮತಂ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ಅಮತಂ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೧.೬೦೦]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಗತಾಸತಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ ಆಸೇವನ್ತಿ ಭಾವೇನ್ತಿ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಏಕಾಯನೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗೋ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಸೋಕಪರಿದೇವಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾಯ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾಯ ಞಾಯಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’’ತಿ [ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೩; ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೬; ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೬೭]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ? ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಏಕಾಯನಮಗ್ಗೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ರಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ರತನಾನಂ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ? ಚಕ್ಕರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಹತ್ಥಿರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಅಸ್ಸರತನಸ್ಸ… ಮಣಿರತನಸ್ಸ… ಇತ್ಥಿರತನಸ್ಸ … ಗಹಪತಿರತನಸ್ಸ… ಪರಿಣಾಯಕರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ರಞ್ಞೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರತನಾನಂ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ.

‘‘ತಥಾಗತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾತುಭಾವಾ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಾನಂ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾತುಭಾವಾ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಾನಂ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ [ಸಂ. ನಿ. ೫.೨೨೩]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಾವ ಹೋನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ… ಇದ್ಧಿಪಾದಾ… ಇನ್ದ್ರಿಯಾ… ಬಲಾ… ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸತಿಪಟ್ಠಾನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.