೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೩೭) ೨. ಸಳಾಯತನುಪ್ಪತ್ತಿಕಥಾ

೬೯೧. ಸಳಾಯತನಂ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೀ ಅಹೀನಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಹತ್ಥಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಪಾದಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಸೀಸಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಣ್ಣೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ನಾಸಿಕಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಮುಖಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ದನ್ತಾ ಸಣ್ಠನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಹತ್ಥಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಪಾದಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಸೀಸಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಣ್ಣೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ನಾಸಿಕಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಮುಖಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ದನ್ತಾ ಸಣ್ಠನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೬೯೨. ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಚಕ್ಖುಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಜಿವ್ಹಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಅಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಪಠಮಂ ಕಲಲಂ ಹೋತಿ, ಕಲಲಾ ಹೋತಿ ಅಬ್ಬುದಂ;

ಅಬ್ಬುದಾ ಜಾಯತೇ ಪೇಸಿ [ಪೇಸೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಪೇಸಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತೇ [ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ., ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೩೫), ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ (ಪೀ. ಕ.)] ಘನೋ;

ಘನಾ ಪಸಾಖಾ ಜಾಯನ್ತಿ, ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾಪಿ ಚ.

‘‘ಯಞ್ಚಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತಿ ಮಾತಾ, ಅನ್ನಂ ಪಾನಞ್ಚ ಭೋಜನಂ;

ತೇನ ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾಪೇತಿ, ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತೋ ನರೋ’’ತಿ [ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೩೫].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ.

ಸಳಾಯತನುಪ್ಪತ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.