೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೯೫) ೧. ನಿರೋಧಕಥಾ

೫೭೧. ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿರುದ್ಧೇ ಕಿರಿಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದಸನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ದಸ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದಸನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ದಸ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿರುದ್ಧೇ ಕಿರಿಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನವನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ನವ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನವನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ನವ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿರುದ್ಧೇ ಕಿರಿಯಾಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಛನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ಛ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಛನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ಛ ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೭೨. ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ನಿರುದ್ಧೇ ಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮತೋ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನಿರೋಧಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೯೬) ೨. ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋತಿಕಥಾ

೫೭೩. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾರಮ್ಮಣಂ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ ಆಭೋಗೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚೇತನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅನಾರಮ್ಮಣಂ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಾರಮ್ಮಣಂ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧಿ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ.

ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅನಾರಮ್ಮಣಾ, ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಾರಮ್ಮಣಾ, ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧಿ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ.

ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ …ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾರಮ್ಮಣೋ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅನಾರಮ್ಮಣೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಾರಮ್ಮಣೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧಿ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ.

೫೭೪. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣೋ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣೋ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣೋ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಸಾರಮ್ಮಣೋ, ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣಾ, ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣಾ, ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಮಗ್ಗೋ, ಸಾ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣಾ, ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ … ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ …ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ… ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗೋ, ಸೋ ಚ ಅನಾರಮ್ಮಣೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೭೫. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಮಗ್ಗೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ.

ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೯೭) ೩. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಕಥಾ

೫೭೬. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ.

ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಪುರೇಜಾತವತ್ಥುಕಾ ಪುರೇಜಾತಾರಮ್ಮಣಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕವತ್ಥುಕಾ ಬಾಹಿರಾರಮ್ಮಣಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ನ ಅಸಮನ್ನಾಹಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅನಾಭೋಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅನಾಭೋಗಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ.

೫೭೭. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ನತ್ಥಿ. ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

೫೭೮. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ವೇದನಂ ಆರಬ್ಭ… ಸಞ್ಞಂ ಆರಬ್ಭ … ಚೇತನಂ ಆರಬ್ಭ… ಚಿತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ… ಚಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ… ಕಾಯಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಸದ್ದಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ… ವೇದನಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ… ವೇದನಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೭೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ…ಪೇ… ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ! [ಮ. ನಿ. ೧.೩೪೯; ಅ. ನಿ. ೪.೩೭] ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾತಿ.

ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಮಗ್ಗಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೯೮) ೪. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀತಿಕಥಾ

೫೮೦. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀ’’ತಿ. ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಪುರೇಜಾತವತ್ಥುಕಾ ಪುರೇಜಾತಾರಮ್ಮಣಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕವತ್ಥುಕಾ ಬಾಹಿರಾರಮ್ಮಣಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ನ ಅಸಮನ್ನಾಹಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅನಾಭೋಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅನಾಭೋಗಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀ’’ತಿ.

೫೮೧. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ನತ್ಥಿ. ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

೫೮೨. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ…. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ… ಚಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಕಾಯಂ ಆರಬ್ಭ… ಸದ್ದಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಕಾಯಂ ಆರಬ್ಭ … ಸದ್ದಂ ಆರಬ್ಭ …ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೮೩. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತೀ’’ತಿ! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀತಿ.

ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪೀತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೯೯) ೫. ಸಾಭೋಗಾತಿಕಥಾ

೫೮೪. ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾ’’ತಿ. ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಪುರೇಜಾತವತ್ಥುಕಾ ಪುರೇಜಾತಾರಮ್ಮಣಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕವತ್ಥುಕಾ ಬಾಹಿರಾರಮ್ಮಣಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನವತ್ಥುಕಾ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾ ನಾನಾವತ್ಥುಕಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ, ನ ಅಸಮನ್ನಾಹಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನನು ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾ’’ತಿ.

೫೮೫. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ನತ್ಥಿ…ಪೇ… ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸುಞ್ಞತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಾಭೋಗಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಫಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೮೬. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತೀ’’ತಿ! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾತಿ…ಪೇ….

ಸಾಭೋಗಾತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೦) ೬. ದ್ವೀಹಿಸೀಲೇಹಿಕಥಾ

೫೮೭. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಫಸ್ಸೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ವೇದನಾಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸಞ್ಞಾಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಚೇತನಾಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸದ್ಧಾಹಿ ದ್ವೀಹಿ ವೀರಿಯೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸತೀಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಸಮಾಧೀಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಪಞ್ಞಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಫಸ್ಸೇನ ಲೋಕಿಯಾಯ ವೇದನಾಯ ಲೋಕಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಲೋಕಿಯಾಯ ಚೇತನಾಯ ಲೋಕಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಲೋಕಿಯೇನ ವೀರಿಯೇನ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸತಿಯಾ ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಲೋಕಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಫಸ್ಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಸೀಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಪುಥುಜ್ಜನೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೮೮. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೇನ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೇನ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೇನ …ಪೇ… ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಸಮ್ಮಾಸತಿಯಾ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೇನ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯಾಯ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಚ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ…ಪೇ… ಲೋಕಿಯೇನ ಚ ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಚ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೮೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಲೋಕಿಯೇ ಸೀಲೇ ನಿರುದ್ಧೇ ಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದುಸ್ಸೀಲೋ ಖಣ್ಡಸೀಲೋ ಛಿನ್ನಸೀಲೋ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ತೇನ ಹಿ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ.

ದ್ವೀಹಿಸೀಲೇಹಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೧) ೭. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿಕಥಾ

೫೯೦. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ರೂಪಂ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬಾನಂ…ಪೇ… ಚಕ್ಖಾಯತನಂ …ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ… ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಫಸ್ಸೋ ಅಚೇತಸಿಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಸದ್ಧಾ…ಪೇ… ವೀರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಫಸ್ಸೋ ಚೇತಸಿಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಸದ್ಧಾ…ಪೇ… ವೀರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೧. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಟ್ಠಫಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಇಟ್ಠಫಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಇಟ್ಠಫಲಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿ.

ಸದ್ಧಾ ಇಟ್ಠಫಲಾ, ಸದ್ಧಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ, ಸೀಲಂ ಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ವೀರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ಇಟ್ಠಫಲಾ, ಪಞ್ಞಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ, ಸೀಲಂ ಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸೀಲಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ, ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸದ್ಧಾ ಇಟ್ಠಫಲಾ, ಸದ್ಧಾ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೀಲಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ, ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ವೀರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ಇಟ್ಠಫಲಾ, ಪಞ್ಞಾ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೨. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅಫಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಸಫಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಫಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿ…ಪೇ….

ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ …ಪೇ… ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ… ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೩. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಅಚೇತಸಿಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಅಚೇತಸಿಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಅಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಅಚೇತಸಿಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಅಚೇತಸಿಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಚೇತಸಿಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚೇತಸಿಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚೇತಸಿಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಚೇತಸಿಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೪. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧೇ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ತೇನ ಹಿ ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿ.

ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೨) ೮. ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿಕಥಾ

೫೯೫. ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ರೂಪಂ… ನಿಬ್ಬಾನಂ… ಚಕ್ಖಾಯತನಂ…ಪೇ… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಫಸ್ಸೋ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಚೇತನಾ… ಸದ್ಧಾ… ವೀರಿಯಂ… ಸತಿ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಫಸ್ಸೋ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಚೇತನಾ … ಸದ್ಧಾ… ವೀರಿಯಂ… ಸತಿ… ಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೬. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ… ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ … ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುದ್ಧೇ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ತೇನ ಹಿ ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿ.

ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತೀತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೩) ೯. ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಥಾ

೫೯೮. ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮಾದಾನಹೇತುಕೋ ಫಸ್ಸೋ ವಡ್ಢತಿ, ವೇದನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚೇತನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚಿತ್ತಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸದ್ಧಾ ವಡ್ಢತಿ, ವೀರಿಯಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸತಿ ವಡ್ಢತಿ, ಸಮಾಧಿ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಲತಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮಾಲುವಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ತಿಣಂ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮುಞ್ಜಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೫೯೯. ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೀಲಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಿದೂರವಿದೂರಾನಿ! ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ನಭಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಥವೀ ಚ – ಇದಂ ಪಠಮಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ…ಪೇ… ತಸ್ಮಾ ಸತಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಬ್ಭಿ ಆರಕಾ’’ತಿ. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ.

೬೦೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಆರಾಮರೋಪಾ ವನರೋಪಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ತೇ ಜನಾ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನೋ’’ತಿ. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ.

ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೪) ೧೦. ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿಕಥಾ

೬೦೧. ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ಮುಸಾವಾದಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅಭಿವಾದನಂ ಸೀಲಂ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಸೀಲಂ, ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸೀಲಂ, ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಸೀಲಂ, ಆಸನಾಭಿಹಾರೋ ಸೀಲಂ, ಸೇಯ್ಯಾಭಿಹಾರೋ ಸೀಲಂ, ಪಾದೋದಕಾಭಿಹಾರೋ ಸೀಲಂ, ಪಾದಕಥಲಿಕಾಭಿಹಾರೋ ಸೀಲಂ, ನ್ಹಾನೇ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ಸೀಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೬೦೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದುಸ್ಸಿಲ್ಯನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಹಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿ.

ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಸೀಲನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ದಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೦೫) ೧೧. ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯನ್ತಿಕಥಾ

೬೦೩. ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಾಣಾತಿಪಾತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅದಿನ್ನಾದಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಮುಸಾವಾದೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ದಾನಂ ದದನ್ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಞ್ಚ ಉಭೋ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಪುಞ್ಞಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಞ್ಚ ಉಭೋ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೬೦೪. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಸಮಾದಿನ್ನೋ ಆಸೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಸಮಾದಿನ್ನೋ ಆಸಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯ’’ನ್ತಿ.

ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದಸಮವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿರುದ್ಧೇ ಕಿರಿಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ರೂಪಂ ಮಗ್ಗೋ, ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ, ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಅಕುಸಲಾಪಿ, ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಸಾಭೋಗಾ, ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಸೀಲಂ ಅಚೇತಸಿಕಂ, ಸೀಲಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತಿ, ಸಮಾದಾನಹೇತುಕಂ ಸೀಲಂ ವಡ್ಢತೀತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಸೀಲಂ ಅವಿಞ್ಞತ್ತಿ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯನ್ತಿ.

ದುತಿಯೋ ಪಣ್ಣಾಸಕೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ನಿಯಾಮಸಙ್ಗಹಗತಾನಿಸಂಸತಾ ಚ ನಿರೋಧೋತಿ [ನಿಯಾಮ ಸಙ್ಗಹಗತಾನಿಸಂಸತಾ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೋ ನಿರೋಧೋ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.), ನಿಯಾಮ ಸಙ್ಗಹ ಗತಾನಿಸಂಸತಾ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೋ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ನೋ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೋ (ಪೀ.)].