(೬೮) ೬. ಇತೋದಿನ್ನಕಥಾ

೪೮೮. ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಇತೋ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ ತಂ ಚೀವರಂ ತತ್ಥ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಇತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಸೇನಾಸನಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಖಾದನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಭೋಜನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಪಾನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ; ತಂ ಪಾನೀಯಂ ತತ್ಥ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ಪರಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೮೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪೇತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದೇನ್ತಂ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತಿ, ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪೇತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದೇನ್ತಂ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತಿ, ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ; ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ.

೪೯೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಉನ್ನಮೇ ಉದಕಂ ವುಟ್ಠಂ, ಯಥಾನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತತಿ;

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ.

‘‘ಯಥಾ ವಾರಿವಹಾ ಪೂರಾ, ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ ಸಾಗರಂ;

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ.

‘‘ನ ಹಿ ತತ್ಥ ಕಸೀ ಅತ್ಥಿ, ಗೋರಕ್ಖೇತ್ಥ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ವಣಿಜ್ಜಾ ತಾದಿಸೀ ನತ್ಥಿ, ಹಿರಞ್ಞೇನ ಕಯಾಕಯಂ [ಕಯಕ್ಕಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.)];

ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಪೇತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ತಹಿ’’ನ್ತಿ [ಖು. ಪಾ. ೭.೬; ಪೇ. ವ. ೧೯].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ.

೪೯೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಕುಲೇ ಜಾಯಮಾನಂ! ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಭಟೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ, ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ವಾ ಪನ ಪೇತಾನಂ ಕಾಲಙ್ಕತಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಕುಲೇ ಜಾಯಮಾನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ಭಟೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠೇ, ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ;

ಅಥ ವಾ ಪನ ಪೇತಾನಂ, ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ.

‘‘ಠಾನಾನೇತಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ, ಕತಞ್ಞೂ ಕತವೇದಿನೋ.

‘‘ಭರನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಮನುಸ್ಸರಂ;

ಕರೋನ್ತಿ ತೇಸಂ ಕಿಚ್ಚಾನಿ, ಯಥಾ ತಂ ಪುಬ್ಬಕಾರಿನಂ.

‘‘ಓವಾದಕಾರೀ ಭಟಪೋಸೀ, ಕುಲವಂಸಂ ಅಹಾಪಯಂ;

ಸದ್ಧೋ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಪಸಂಸಿಯೋ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೫.೩೧].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ.

ಇತೋ ದಿನ್ನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.