೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೩) ೧. ವಿಮುತ್ತಿಕಥಾ

೪೧೮. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ…. ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗೋತ್ರಭುನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹತೋ ಞಾಣಂ, ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೧೯. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೦. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಙ್ಗಿಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ ತಞ್ಚ ಫಲಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ವಿಮುತ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೪) ೨. ಅಸೇಖಞಾಣಕಥಾ

೪೨೧. ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ.

ಅಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಿ, ಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ ಪಸ್ಸತಿ, ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೨. ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಿ, ಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಸೇಖೋ ಅಸೇಖಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ನ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗೋತ್ರಭುನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲ… ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅರಹತ್ತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೩. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸೇಖೋ – ‘‘ಭಗವಾ ಉಳಾರೋ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಥೇರೋ, ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಥೇರೋ ಉಳಾರೋ’’ತಿ ಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸೇಖೋ – ‘‘ಭಗವಾ ಉಳಾರೋ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಥೇರೋ, ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಥೇರೋ ಉಳಾರೋ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ.

ಅಸೇಖಞಾಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೫) ೩. ವಿಪರೀತಕಥಾ

೪೨೪. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ [ಪಥವೀಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಂ (ಸೀ. ಕ.)] ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದುಕ್ಖೇ ಸುಖನ್ತಿ…ಪೇ… ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾತಿ…ಪೇ… ಅಸುಭೇ ಸುಭನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಕುಸಲಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋ, ಸೋ ಚ ಅಕುಸಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ತಞ್ಚ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದುಕ್ಖೇ ಸುಖನ್ತಿ…ಪೇ… ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾತಿ…ಪೇ… ಅಸುಭೇ ಸುಭನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋ, ಸೋ ಚ ಅಕುಸಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ತಞ್ಚ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೫. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ತಞ್ಚ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋ, ಸೋ ಚ ಕುಸಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ತಞ್ಚ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದುಕ್ಖೇ ಸುಖನ್ತಿ…ಪೇ… ಅನತ್ತನಿ ಅತ್ತಾತಿ…ಪೇ… ಅಸುಭೇ ಸುಭನ್ತಿ ವಿಪರಿಯೇಸೋ, ಸೋ ಚ ಕುಸಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೬. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ಅರಹಾ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಸಞ್ಞಾವಿಪರಿಯೇಸೋ ಚಿತ್ತವಿಪರಿಯೇಸೋ ದಿಟ್ಠಿವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಸಞ್ಞಾವಿಪರಿಯೇಸೋ ಚಿತ್ತವಿಪರಿಯೇಸೋ ದಿಟ್ಠಿವಿಪರಿಯೇಸೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಸಞ್ಞಾವಿಪರಿಯೇಸೋ ಚಿತ್ತವಿಪರಿಯೇಸೋ ದಿಟ್ಠಿವಿಪರಿಯೇಸೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ವಿಪರಿಯೇಸೋ’’ತಿ.

೪೨೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇವ ಪಥವೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ತೇನ ಹಿ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ.

ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಥವೀ ಅತ್ಥಿ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಕೋಚಿ ಪಥವಿಂ ಪಥವಿತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಥವೀ ಅತ್ಥಿ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಕೋಚಿ ಪಥವಿಂ ಪಥವಿತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ಪಥವೀ ಅತ್ಥಿ, ಪಥವಿಂ ಪಥವಿತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ವಿಪರೀತಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅತ್ಥಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ವಿಪರೀತಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ವಿಪರೀತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೬) ೪. ನಿಯಾಮಕಥಾ

೪೨೮. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನಿಯತಸ್ಸ ಅನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನಿಯತಸ್ಸ ಅನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ಅನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಿಯತಸ್ಸ ಅನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೨೯. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ನಿಯಾಮೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ… ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ… ಇದ್ಧಿಪಾದಾ… ಇನ್ದ್ರಿಯಾ… ಬಲಾ… ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ನಿಯಾಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ನಿಯಾಮೋ, ನೋ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ…ಪೇ… ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ನತ್ಥಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ನೋ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

೪೩೦. ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗೋತ್ರಭುನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅರಹತ್ತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೩೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಭಗವಾ ಜಾನಾತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಭಬ್ಬೋ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಸಮೇತು’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಭಗವಾ ಜಾನಾತಿ – ‘‘ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮಂ ಓಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಭಬ್ಬೋ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಸಮೇತುಂ,’’ ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ.

ನಿಯಾಮಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೭) ೫. ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಕಥಾ

೪೩೨. ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಮ್ಮುತಿಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಯೇ ಕೇಚಿ ಪರಚಿತ್ತಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾ, ಸಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಆಪೋಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ತೇಜೋಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ವಾಯೋಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ನೀಲಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ಪೀತಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ಲೋಹಿತಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ಓದಾತಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ…ಪೇ… ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ…ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ…ಪೇ… ದಾನಂ ದದನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಚೀವರಂ ದದನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದದನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಸೇನಾಸನಂ ದದನ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದದನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಞಾ, ಸಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೩೩. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಪಞ್ಞಾ, ಸಾ ಪಞ್ಞಾ ನ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಹಿ ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ.

ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೮) ೬. ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಕಥಾ

೪೩೪. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಸಚ್ಚಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣಂ, ಪಥವೀಕಸಿಣಞ್ಚ ಸಮ್ಮುತಿಸಚ್ಚಮ್ಹೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣಂ, ಪಥವೀಕಸಿಣಞ್ಚ ಸಮ್ಮುತಿಸಚ್ಚಮ್ಹಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಸಚ್ಚಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಸಚ್ಚಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ…ಪೇ… ನನು ಆಪೋಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ತೇಜೋಕಸಿಣಂ…ಪೇ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದದನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣಂ, ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಚ ಸಮ್ಮುತಿಸಚ್ಚಮ್ಹೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದದನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣಂ, ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಚ ಸಮ್ಮುತಿಸಚ್ಚಮ್ಹಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಸಚ್ಚಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

೪೩೫. ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ ಸಚ್ಚಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಞಾಣೇನ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ಸಮುದಯಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೪೯) ೭. ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಕಥಾ

೪೩೬. ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ‘‘ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ‘‘ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ವೀತರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಸದೋಸಂ ಚಿತ್ತಂ… ವೀತದೋಸಂ ಚಿತ್ತಂ… ಸಮೋಹಂ ಚಿತ್ತಂ… ವೀತಮೋಹಂ ಚಿತ್ತಂ… ಸಂಖಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ… ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ… ಮಹಗ್ಗತಂ ಚಿತ್ತಂ… ಅಮಹಗ್ಗತಂ ಚಿತ್ತಂ… ಸಉತ್ತರಂ ಚಿತ್ತಂ… ಅನುತ್ತರಂ ಚಿತ್ತಂ… ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ… ಅಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ… ವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ‘‘ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ‘‘ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಜಾನಾತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

೪೩೭. ಫಸ್ಸಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಫಸ್ಸಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ. ವೇದನಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಚೇತನಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಸದ್ಧಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ವೀರಿಯಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಸತಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಸಮಾಧಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಪಞ್ಞಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ರಾಗಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ … ದೋಸಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ… ಮೋಹಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ಫಸ್ಸಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಫಸ್ಸಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ವೇದನಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನೋತ್ತಪ್ಪಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೩೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ಚಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೫೦) ೮. ಅನಾಗತಞಾಣಕಥಾ

೪೩೯. ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾಗತಂ ಮೂಲತೋ ಜಾನಾತಿ, ಹೇತುತೋ ಜಾನಾತಿ, ನಿದಾನತೋ ಜಾನಾತಿ, ಸಮ್ಭವತೋ ಜಾನಾತಿ, ಪಭವತೋ ಜಾನಾತಿ, ಸಮುಟ್ಠಾನತೋ ಜಾನಾತಿ, ಆಹಾರತೋ ಜಾನಾತಿ, ಆರಮ್ಮಣತೋ ಜಾನಾತಿ, ಪಚ್ಚಯತೋ ಜಾನಾತಿ, ಸಮುದಯತೋ ಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾಗತಂ ಹೇತುಪಚ್ಚಯತಂ ಜಾನಾತಿ, ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯತಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯತಂ ಜಾನಾತಿ, ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯತಂ ಜಾನಾತಿ, ಸಮನನ್ತರಪಚ್ಚಯತಂ ಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗೋತ್ರಭುನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ…. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಕದಾಗಾಮಿ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿ …ಪೇ… ಅರಹತ್ತಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅರಹತ್ತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೪೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ತಯೋ ಅನ್ತರಾಯಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಅಗ್ಗಿತೋ ವಾ ಉದಕತೋ ವಾ ಮಿಥುಭೇದಾ ವಾ’’ತಿ [ಮಹಾವ. ೨೮೬; ದೀ. ನಿ. ೨.೧೫೨; ಉದಾ. ೭೬]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ.

ಅನಾಗತಞಾಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೫೧) ೯. ಪಟುಪ್ಪನ್ನಕಥಾ

೪೪೧. ಪಟುಪ್ಪನ್ನೇ [ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಞಾಣೇನ ತಂ ಞಾಣಂ ಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಞಾಣೇನ ತಂ ಞಾಣಂ ಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಞಾಣೇನ ತಂ ಞಾಣಂ ‘‘ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಞಾಣೇನ ತಂ ಞಾಣಂ ‘‘ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತಂ ಞಾಣಂ ತಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ತಂ ಞಾಣಂ ತಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಫಸ್ಸೇನ ತಂ ಫಸ್ಸಂ ಫುಸತಿ, ತಾಯ ವೇದನಾಯ ತಂ ವೇದನಂ ವೇದೇತಿ, ತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ತಂ ಸಞ್ಞಂ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ತಾಯ ಚೇತನಾಯ ತಂ ಚೇತನಂ ಚೇತೇತಿ, ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಚಿನ್ತೇತಿ, ತೇನ ವಿತಕ್ಕೇನ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ತೇನ ವಿಚಾರೇನ ತಂ ವಿಚಾರಂ ವಿಚಾರೇತಿ, ತಾಯ ಪೀತಿಯಾ ತಂ ಪೀತಿಂ ಪಿಯಾಯತಿ, ತಾಯ ಸತಿಯಾ ತಂ ಸತಿಂ ಸರತಿ, ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ತಂ ಪಞ್ಞಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತೇನ ಖಗ್ಗೇನ ತಂ ಖಗ್ಗಂ ಛಿನ್ದತಿ, ತೇನ ಫರಸುನಾ ತಂ ಫರಸುಂ ತಚ್ಛತಿ, ತಾಯ ಕುಧಾರಿಯಾ ತಂ ಕುಧಾರಿಂ ತಚ್ಛತಿ, ತಾಯ ವಾಸಿಯಾ ತಂ ವಾಸಿಂ ತಚ್ಛತಿ, ತಾಯ ಸೂಚಿಯಾ ತಂ ಸೂಚಿಂ ಸಿಬ್ಬೇತಿ, ತೇನ ಅಙ್ಗುಲಗ್ಗೇನ ತಂ ಅಙ್ಗುಲಗ್ಗಂ ಪರಾಮಸತಿ, ತೇನ ನಾಸಿಕಗ್ಗೇನ ತಂ ನಾಸಿಕಗ್ಗಂ ಪರಾಮಸತಿ, ತೇನ ಮತ್ಥಕೇನ ತಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪರಾಮಸತಿ, ತೇನ ಗೂಥೇನ ತಂ ಗೂಥಂ ಧೋವತಿ, ತೇನ ಮುತ್ತೇನ ತಂ ಮುತ್ತಂ ಧೋವತಿ, ತೇನ ಖೇಳೇನ ತಂ ಖೇಳಂ ಧೋವತಿ, ತೇನ ಪುಬ್ಬೇನ ತಂ ಪುಬ್ಬಂ ಧೋವತಿ, ತೇನ ಲೋಹಿತೇನ ತಂ ಲೋಹಿತಂ ಧೋವತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ….

೪೪೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಟುಪ್ಪನ್ನೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಿಟ್ಠೇ ತಮ್ಪಿ ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಿಟ್ಠಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಿಟ್ಠೇ ತಮ್ಪಿ ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಿಟ್ಠಂ ಹೋತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಟುಪ್ಪನ್ನೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ.

ಪಟುಪ್ಪನ್ನಞಾಣಕಥಾ [ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಕಥಾ (ಸೀ.)] ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ

(೫೨) ೧೦. ಫಲಞಾಣಕಥಾ

೪೪೩. ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾವಕೋ ಫಲಸ್ಸ ಕತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬ…ಪೇ….

ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲಪರೋಪರಿಯತ್ತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯತ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಸಾವಕಸ್ಸ ಖನ್ಧಪಞ್ಞತ್ತಿ ಆಯತನಪಞ್ಞತ್ತಿ ಧಾತುಪಞ್ಞತ್ತಿ ಸಚ್ಚಪಞ್ಞತ್ತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಞತ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಞತ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾವಕೋ ಜಿನೋ ಸತ್ಥಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವೀ ಧಮ್ಮಸ್ಸಾಮೀ ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸರಣೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾವಕೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜನೇತಾ ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ ಮಗ್ಗವಿದೂ ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೪೪. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಾವಕೋ ಅಞ್ಞಾಣೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೇನ ಹಿ ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥೀತಿ…ಪೇ….

ಫಲಞಾಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಞ್ಚಮವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಸೇಖಸ್ಸ ಅಸೇಖಂ ಞಾಣಂ, ವಿಪರೀತೇ ಞಾಣಂ, ಅನಿಯತಸ್ಸ ನಿಯಾಮಗಮನಾಯ ಅತ್ಥಿ ಞಾಣಂ, ಸಬ್ಬಂ ಞಾಣಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾತಿ, ಸಮ್ಮುತಿಞಾಣಂ, ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೇ ಞಾಣಂ, ಅನಾಗತೇ ಞಾಣಂ, ಪಟುಪ್ಪನ್ನೇ ಞಾಣಂ, ಸಾವಕಸ್ಸ ಫಲೇ ಞಾಣನ್ತಿ.

ಮಹಾಪಣ್ಣಾಸಕೋ.

ತಸ್ಸಾಪಿ ಉದ್ದಾನಂ –

ಸತ್ತುಪಲದ್ಧಿಂ, ಉಪಹರತೋ, ಬಲಂ, ಗಿಹಿಸ್ಸ ಅರಹಾ ಚ, ವಿಮುತ್ತಿಪಞ್ಚಮನ್ತಿ.