೩. ತತಿಯವಗ್ಗೋ

(೨೪) ೪. ವಿಮುಚ್ಚಮಾನಕಥಾ

೩೬೬. ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಏಕದೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಏಕದೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಏಕದೇಸಂ ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಏಕದೇಸಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಅಧಿಗತೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋ ಕೋಲಙ್ಕೋಲೋ ಏಕಬೀಜೀ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಏಕದೇಸಂ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಏಕದೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಏಕದೇಸಂ ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಏಕದೇಸಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಅಧಿಗತೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಏಕದೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಏಕದೇಸಂ ಅನಾಗಾಮೀ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಅನಾಗಾಮೀ, ಏಕದೇಸಂ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಅಧಿಗತೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಏಕದೇಸಂ ವಿಮುತ್ತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಮುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಏಕದೇಸಂ ಅರಹಾ ಏಕದೇಸಂ ನ ಅರಹಾ, ಏಕದೇಸಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ ಅಧಿಗತೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ನ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ಏಕದೇಸಂ ವೀತರಾಗೋ ವೀತದೋಸೋ ವೀತಮೋಹೋ…ಪೇ… ಏಕದೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ, ಏಕದೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ವಿಮುತ್ತಂ, ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೩೬೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ತಸ್ಸ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ [ದೀ. ನಿ. ೧.೨೪೮ ಆದಯೋ]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ [ತೇನ ಹಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ (ಕ.)] – ‘‘ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನ’’ನ್ತಿ.

ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇತೀ’’ತಿ! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ವಿಮುತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನ’’ನ್ತಿ.

ಅತ್ಥಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಚಿತ್ತಂ ರಜ್ಜಮಾನಂ ದುಸ್ಸಮಾನಂ ಮುಯ್ಹಮಾನಂ ಕಿಲಿಸ್ಸಮಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ರತ್ತಞ್ಚೇವ ಅರತ್ತಞ್ಚ, ದುಟ್ಠಞ್ಚೇವ ಅದುಟ್ಠಞ್ಚ, ಮೂಳ್ಹಞ್ಚೇವ ಅಮೂಳ್ಹಞ್ಚ, ಛಿನ್ನಞ್ಚೇವ ಅಛಿನ್ನಞ್ಚ, ಭಿನ್ನಞ್ಚೇವ ಅಭಿನ್ನಞ್ಚ, ಕತಞ್ಚೇವ ಅಕತಞ್ಚಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ರತ್ತಞ್ಚೇವ ಅರತ್ತಞ್ಚ, ದುಟ್ಠಞ್ಚೇವ ಅದುಟ್ಠಞ್ಚ, ಮೂಳ್ಹಞ್ಚೇವ ಅಮೂಳ್ಹಞ್ಚ, ಛಿನ್ನಞ್ಚೇವ ಅಛಿನ್ನಞ್ಚ, ಭಿನ್ನಞ್ಚೇವ ಅಭಿನ್ನಞ್ಚ, ಕತಞ್ಚೇವ ಅಕತಞ್ಚ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನ’’ನ್ತಿ.

ವಿಮುಚ್ಚಮಾನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.