೩. ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಕಥಾ

೧೫೪. ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇತುಕಾಮೇನಾಪಿ ರಹೋಗತೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇನ ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ, ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ, ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ, ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ, ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಏವಂ ಅರಿಯಸಙ್ಘಗುಣಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬಾ.

೧೫೫. ತತ್ಥ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಂ ಅನಿವತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದಂ ಅಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಪದಂ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಭಗವತೋ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸುಣನ್ತೀತಿ ಸಾವಕಾ. ಸಾವಕಾನಂ ಸಙ್ಘೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಸೀಲದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞತಾಯ ಸಙ್ಘಾತಭಾವಮಾಪನ್ನೋ ಸಾವಕಸಮೂಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ ಉಜು ಅವಙ್ಕಾ ಅಕುಟಿಲಾ ಅಜಿಮ್ಹಾ, ಅರಿಯೋ ಚ ಞಾಯೋತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಅನುಚ್ಛವಿಕತ್ತಾ ಚ ಸಾಮೀಚೀತಿಪಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಾ. ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅರಿಯಸಙ್ಘೋ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋತಿಪಿ ವುತ್ತೋ.

ಏತ್ಥ ಚ ಯೇ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾ, ತೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ. ಯೇ ಫಲಟ್ಠಾ, ತೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾಯ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಅತೀತಂ ಪಟಿಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅಪಿಚ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾಪಿ ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾಪಿ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ.

ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಅನ್ತದ್ವಯಮನುಪಗಮ್ಮ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಕಾಯವಚೀಮನೋವಙ್ಕಕುಟಿಲಜಿಮ್ಹದೋಸಪ್ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಚ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಚ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ.

ಞಾಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತದತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ.

ಯಥಾ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾರಹಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ.

೧೫೬. ಯದಿದನ್ತಿ ಯಾನಿ ಇಮಾನಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನೀತಿ ಯುಗಳವಸೇನ ಪಠಮಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಫಲಟ್ಠೋತಿ ಇದಮೇಕಂ ಯುಗಳನ್ತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಳಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲವಸೇನ ಏಕೋ ಪಠಮಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಏಕೋ ಫಲಟ್ಠೋತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಅಟ್ಠೇವ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪುರಿಸೋತಿ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋತಿ ವಾ ಏಕತ್ಥಾನಿ ಏತಾನಿ ಪದಾನಿ. ವೇನೇಯ್ಯವಸೇನ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋತಿ ಯಾನಿಮಾನಿ ಯುಗವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನಿ, ಪಾಟಿಏಕ್ಕತೋ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ, ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಆಹುನೇಯ್ಯೋತಿಆದೀಸು ಆನೇತ್ವಾ ಹುನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹುನಂ, ದೂರತೋಪಿ ಆನೇತ್ವಾ ಸೀಲವನ್ತೇಸು ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಮೇತಮಧಿವಚನಂ. ತಂ ಆಹುನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಯುತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲಕರಣತೋತಿ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ. ಅಥ ವಾ ದೂರತೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಾಪತೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಏತ್ಥ ಹುನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಆಹವನೀಯೋ. ಸಕ್ಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವಾ ಆಹವನಂ ಅರಹತೀತಿ ಆಹವನೀಯೋ. ಯೋ ಚಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಆಹವನೀಯೋ ನಾಮ ಅಗ್ಗಿ, ಯತ್ಥ ಹುತಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿ. ಸಚೇ ಹುತಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲತಾಯ ಆಹವನೀಯೋ, ಸಙ್ಘೋವ ಆಹವನೀಯೋ. ಸಙ್ಘೇ ಹುತಞ್ಹಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಯೋ ಚ ವಸ್ಸಸತಂ ಜನ್ತು, ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರೇ ವನೇ;

ಏಕಞ್ಚ ಭಾವಿತತ್ತಾನಂ, ಮುಹುತ್ತಮಪಿ ಪೂಜಯೇ;

ಸಾಯೇವ ಪೂಜನಾ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಞ್ಚೇ ವಸ್ಸಸತಂ ಹುತ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೦೭);

ತದೇತಂ ನಿಕಾಯನ್ತರೇ ಆಹವನೀಯೋತಿ ಪದಂ ಇಧ ಆಹುನೇಯ್ಯೋತಿ ಇಮಿನಾ ಪದೇನ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ. ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಪನೇತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಮೇವ ನಾನಂ. ಇತಿ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ.

ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಪಾಹುನಂ ವುಚ್ಚತಿ ದಿಸಾವಿದಿಸತೋ ಆಗತಾನಂ ಪಿಯಮನಾಪಾನಂ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾನಮತ್ಥಾಯ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಪಟಿಯತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕದಾನಂ. ತಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತೇ ತಥಾರೂಪೇ ಪಾಹುನಕೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವ ದಾತುಂ ಯುತ್ತಂ, ಸಙ್ಘೋವ ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಯುತ್ತೋ. ಸಙ್ಘಸದಿಸೋ ಹಿ ಪಾಹುನಕೋ ನತ್ಥಿ. ತಥಾ ಹೇಸ ಏಕಬುದ್ಧನ್ತರೇ ಚ ದಿಸ್ಸತಿ, ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಞ್ಚ ಪಿಯಮನಾಪತ್ತಕರೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ. ಏವಂ ಪಾಹುನಮಸ್ಸ ದಾತುಂ ಯುತ್ತಂ ಪಾಹುನಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಯುತ್ತೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ. ಯೇಸಂ ಪನ ಪಾಹವನೀಯೋತಿ ಪಾಳಿ, ತೇಸಂ ಯಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘೋ ಪುಬ್ಬಕಾರಮರಹತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಆನೇತ್ವಾ ಏತ್ಥ ಹುನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಾಹವನೀಯೋ. ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇನ ವಾ ಆಹವನಮರಹತೀತಿ ಪಾಹವನೀಯೋ. ಸ್ವಾಯಮಿಧ ತೇನೇವ ಅತ್ಥೇನ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಪನ ಪರಲೋಕಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬದಾನಂ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹತಿ, ದಕ್ಖಿಣಾಯ ವಾ ಹಿತೋ ಯಸ್ಮಾ ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಕರಣತಾಯ ವಿಸೋಧೇತೀತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ.

ಉಭೋ ಹತ್ಥೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಲೋಕೇನ ಕಯಿರಮಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಅರಹತೀತಿ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ.

ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಅಸದಿಸಂ ಪುಞ್ಞವಿರೂಹನಟ್ಠಾನಂ. ಯಥಾ ಹಿ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ವಾ ಸಾಲೀನಂ ವಾ ಯವಾನಂ ವಾ ವಿರೂಹನಟ್ಠಾನಂ ರಞ್ಞೋ ಸಾಲಿಕ್ಖೇತ್ತಂ ರಞ್ಞೋ ಯವಕ್ಖೇತ್ತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಸಙ್ಘೋ ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನಂ ವಿರೂಹನಟ್ಠಾನಂ. ಸಙ್ಘಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹಿ ಲೋಕಸ್ಸ ನಾನಪ್ಪಕಾರಹಿತಸುಖಸಂವತ್ತನಿಕಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ವಿರೂಹನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ.

೧೫೭. ಏವಂ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನತಾದಿಭೇದೇ ಸಙ್ಘಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರತೋ ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ದೋಸ…ಪೇ… ನ ಮೋಹಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಜುಗತಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತನೀವರಣಸ್ಸ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸಙ್ಘಗುಣಾನಂ ಪನ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಾಧಿಮುತ್ತತಾಯ ವಾ ಅಪ್ಪನಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಉಪಚಾರಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಝಾನಂ ಹೋತಿ. ತದೇತಂ ಸಙ್ಘಗುಣಾನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ಸಗಾರವೋ ಹೋತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ. ಸದ್ಧಾದಿವೇಪುಲ್ಲಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ಹೋತಿ, ಭಯಭೇರವಸಹೋ, ದುಕ್ಖಾಧಿವಾಸನಸಮತ್ಥೋ, ಸಙ್ಘೇನ ಸಂವಾಸಸಞ್ಞಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸಙ್ಘಗುಣಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಅಜ್ಝಾವುತ್ಥಞ್ಚಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಸಙ್ಘಮಿವ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಪೂಜಾರಹಂ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಗುಣಾಧಿಗಮಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ವೀತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬವತ್ಥುಸಮಾಯೋಗೇ ಚಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸಙ್ಘಂ ಪಸ್ಸತೋ ವಿಯ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾತಿ, ಉತ್ತರಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಪನ ಸುಗತಿಪರಾಯನೋ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಹವೇ ಅಪ್ಪಮಾದಂ, ಕಯಿರಾಥ ಸುಮೇಧಸೋ;

ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಾಯ, ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸದಾತಿ.

ಇದಂ ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾಮುಖಂ.