೫. ಭಾವಾವಬೋಧ-ಪಞ್ಚಮಪರಿಚ್ಛೇದ

೩೩೮. ಪಟಿಭಾನವತಾ ಲೋಕ, ವೋಹಾರ’ಮನುಸಾರಿನಾ;

ತತೋ’ಚಿತ್ಯ ಸಮುಲ್ಲಾಸ, ವೇದಿನಾ ಕವಿನಾ ಪರಂ.

೩೩೯. ಠಾಯಿಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಭಾವ, ವಿಭಾವಾ ಸಾ’ನುಭಾವಕಾ;

ಸಮ್ಬಜ್ಝನ್ತಿ ನಿಬನ್ಧಾ ತೇ, ರಸ’ಸ್ಸಾದಾಯ ಸಾಧುನಂ.

ಭಾವಅಧಿಪ್ಪಾಯ

೩೪೦. ಚಿತ್ತ ವುತ್ತಿ ವಿಸೇಸಾ ತು, ಭಾವಯನ್ತಿ ರಸೇ ಯತೋ;

ರತ್ಯಾದಯೋ ತತೋ ಭಾವ, ಸದ್ದೇನ ಪರಿಕಿತ್ತಿತಾ.

ಠಾಯೀಭಾವಅಧಿಪ್ಪಾಯ

೩೪೧. ವಿರೋಧಿನಾ’ಞ್ಞಭಾವೇನ, ಯೋ ಭಾವೋ ನ ತಿರೋಹಿತೋ;

ಸೀಲೇನ ತಿಟ್ಠತಿ’ಚ್ಚೇಸೋ, ‘ಠಾಯೀಭಾವೋ’ತಿ ಸದ್ದಿತೋ.

ಠಾಯೀಭಾವಪ್ಪಭೇದಉದ್ದೇಸ

೩೪೨. ರತಿ, ಹಸ್ಸೋ, ಚ ಸೋಕೋ, ಚ,

ಕೋಧು, ಸ್ಸಾಹಾ, ಭಯಂ,ಪಿ ಚ;

ಜಿಗುಚ್ಛಾ, ವಿಮ್ಹಯೋ, ಚೇವ, ಸಮೋ ಚ ನವ ಠಾಯಿನೋ.

ಬ್ಯಭಿಚಾರೀಭಾವಅಧಿಪ್ಪಾಯ

೩೪೩. ತಿರೋಭಾವಾ, ವಿಭಾವಾ’ದಿ, ವಿಸೇಸನಾ’ಭಿಮುಖ್ಯತೋ;

ಯೇ ತೇ ಚರನ್ತಿ ಸೀಲೇನ, ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

ಬ್ಯಭಿಚಾರಿಭಾವಪಭೇದ

೩೪೪. ನಿಬ್ಬೇದೋ, ತಕ್ಕ, ಸಙ್ಕಾ, ಸಮ,

ಧಿತಿ, ಜಳತಾ, ದೀನತು, ಗ್ಗಾ, ಲಸತ್ತಂ,

ಸುತ್ತಂ, ತಾಸೋ, ಗಿಲಾನು, ಸ್ಸುಕ, ಹರಿಸ,

ಸತಿ, ಸ್ಸಾ, ವಿಸಾದಾ, ಬಹಿತ್ಥಾ [ಬಹಿದ್ಧಾ (ಕ.)];

ಚಿನ್ತಾ, ಗಬ್ಬಾ, ಪಮಾರೋ, ಮರಿಸ, ಮದ,

ಮತು, ಮ್ಮಾದ, ಮೋಹಾ, ವಿಬೋಧೋ,

ನಿದ್ದಾ, ವೇಗಾ, ಸಬಿಲಂ, ಮರಣ,

ಚಪಲತಾ [ಸಚಪಲಾ (ಕ.)], ಬ್ಯಾಧಿ, ತೇತ್ತಿಂಸ ಮೇತೇ.

ಸತ್ತಿಕಭಾವಅಧಿಪ್ಪಾಯ

೩೪೫. ಸಮಾಹಿತ’ತ್ತ’ಪ್ಪಭವಂ, ಸತ್ತಂ [ಸತ್ವಂ (ಕ.)] ತೇನೋ’ಪಪಾದಿತಾ;

ಸತ್ತಿಕಾ [ಸಾತ್ವಿಕಾ (ಕ.)] ಪ್ಯ’ನುಭಾವತ್ತೇ, ವಿಸುಂ ಭಾವಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ.

ಸತ್ತಿಕಭಾವಪ್ಪಭೇದ

೩೪೬. ಥಮ್ಭೋ, ಪಳಯ, ರೋಮಞ್ಚಾ, ತಥಾ ಸೇದ, ಸ್ಸು, ವೇಪಥು;

ವೇವಣ್ಣಿಯಂ, ವಿಸರತಾ, ಭಾವಾ’ಟ್ಠೇ’ತೇ ತು ಸತ್ತಿಕಾ.

೩೪೭. ಯದಾ ರತ್ಯಾದಯೋ ಭಾವಾ, ಠಿತಿಸೀಲಾ ನ ಹೋನ್ತಿ ಚೇ;

ತದಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಭಾವಾ, ಭವನ್ತಿ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

೩೪೮. ವಿಭಾವೋ ಕಾರಣಂ ತೇಸು, ಪ್ಪತ್ತಿಯು’ದ್ದೀಪನೇ ತಥಾ;

ಯೋ ಸಿಯಾ ಬೋಧಕೋ ತೇಸಂ,

ಅನುಭಾವೋ’ಯ ಮೀರಿತೋ.

೩೪೯. ನೇಕಹೇತುಂ ಮನೋವುತ್ತಿ, ವಿಸೇಸಞ್ಚ ವಿಭಾವಿತುಂ;

ಭಾವಂ ವಿಭಾವಾ’ನುಭಾವಾ, ವಣ್ಣಿಯಾ ಬನ್ಧನೇ ಫುಟಂ.

೩೫೦. ಸವಿಭಾವಾ’ನುಭಾವೇಹಿ, ಭಾವಾ ತೇ ತೇ ಯಥಾರಹಂ;

ವಣ್ಣನೀಯಾ ಯಥೋ’ಚಿತ್ಯಂ, ಲೋಕರೂಪಾ’ನುಗಾಮಿನಾ.

೩೫೧. ಚಿತ್ತ ವುತ್ತಿ ವಿಸೇಸತ್ತಾ, ಮಾನಸಾ ಸತ್ತಿಕಾ’ಙ್ಗತೋ;

ಬಹಿ ನಿಸ್ಸಟ ಸೇದಾದಿ, ಅನುಭಾವೇಹಿ ವಣ್ಣಿಯಾ.

ರಸಅಧಿಪ್ಪಾಯ

೩೫೨. ಸಾಮಾಜಿಕಾನ ಮಾನನ್ದೋ, ಯೋ ಬನ್ಧತ್ಥಾ’ನುಸಾರಿನಂ;

ರಸೀಯತೀತಿ ತಞ್ಞೂಹಿ, ರಸೋ ನಾಮಾ’ಯ’ಮೀರಿತೋ.

ರಸಪ್ಪಭೇದ

೩೫೩. ಸವಿಭಾವಾ, ನುಭಾವೇಹಿ, ಸತ್ತಿಕ,ಬ್ಯಭಿಚಾರಿಭಿ;

ಅಸ್ಸಾದಿಯತ್ತ ಮಾನೀಯ, ಮಾನೋ ಠಾಯೇ’ವ ಸೋ ರಸೋ.

೩೫೪. ಸಿಙ್ಗಾರ,ಹಸ್ಸ,ಕರುಣಾ, ರುದ್ದ,ವೀರ,ಭಯಾನಕಾ;

ಬೀಭಚ್ಛ,ಬ್ಭುತ,ಸನ್ತಾ, ಚ, ರಸಾ ಠಾಯೀನ ನುಕ್ಕಮಾ.

೩೫೫. ದುಕ್ಖರೂಪೇ’ಯ’ ಮಾನನ್ದೋ, ಕಥಂ ನು ಕರುಣಾದಿಕೇ?

ಸಿಯಾ ಸೋತೂನಮಾನನ್ದೋ,

ಸೋಕೋ ವೇಸ್ಸನ್ತರಸ್ಸ ಹಿ.

ಠಾಯೀಭಾವ ನಿದ್ದೇಸ ರತಿಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೫೬. ರಮ್ಮ,ದೇಸ, ಕಲಾ, ಕಾಲ, ವೇಸಾದಿ, ಪಟಿಸೇವನಾ;

ಯುವಾನ’ಞ್ಞೋಞ್ಞರತ್ತಾನಂ, ಪಮೋದೋ ರತಿ ರುಚ್ಚತೇ.

೩೫೭. ಯುತ್ಯಾ ಭಾವಾನುಭಾವಾ ತೇ, ನಿಬನ್ಧಾ ಪೋಸಯನ್ತಿ ನಂ;

ಸೋಪ್ಯ’ಯೋಗ, ವಿಪ್ಪಯೋಗ, ಸಮ್ಭೋಗಾನಂ ವಸಾ ತಿಧಾ.

ಹಸ್ಸಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೫೮. ವಿಕಾರಾ’ಕತಿಆದೀಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಥ ಪರಸ್ಸ ವಾ;

ಹಸ್ಸೋ ನಿದ್ದಾ, ಸಮಾ’ಲಸ್ಯ, ಮುಚ್ಛಾದಿ,ಬ್ಯಭಿಚಾರಿಭಿ;

ಪರಿಪೋಸೇ ಸಿಯಾ ಹಸ್ಸೋ, ಭಿಯ್ಯೋ’ತ್ಥಿಪಭುತೀನಂ ಸೋ.

ಹಸ್ಸಪ್ಪಭೇದ

೩೫೯. ಸಿತ ಮಿಹ ವಿಕಾಸಿ ನಯನಂ,

ಕಿಞ್ಚಾ’ಲಕ್ಖಿಯ ದಿಜಂ ತು ತಂ ಹಸಿತಂ;

ಮಧುರಸ್ಸರಂ ವಿಹಸಿತಂ, ಅಂಸಸಿರೋಕಮ್ಪಮುಪಹಸಿತಂ.

೩೬೦. ಅಪಹಸಿತಂ ಸಜಲ’ಕ್ಖಿ, ವಿಕ್ಖಿತ್ತಙ್ಗಂ ಭವತ್ಯ’ತಿಹಸಿತಂ;

ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಕಥಿತಾ ಚೇ’ಸಂ,

ಜೇಟ್ಠೇ [ಮಜ್ಝೇ’ಧಮೇತಿ ಏತ್ಥ ಮಜ್ಝೇ ಅಧಮೇತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ] ಮಜ್ಝೇ’ಧಮೇ ಚ ಕಮಸೋ.

ಕರುಣಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೧. ಸೋಕರೂಪೋ ತು ಕರುಣೋ, ನಿಟ್ಠಪ್ಪತ್ತಿ’ಟ್ಠ ನಾಸತೋ;

ತತ್ಥಾ’ನುಭಾವಾ ರುದಿತ, ಪಳಯ,ತ್ಥಮ್ಭಕಾದಯೋ;

ವಿಸಾದಾ,ಲಸ್ಯ,ಮರಣ, ಚಿನ್ತಾ’ದೀ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

ರುದ್ದಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೨. ಕೋಧೋ ಮಚ್ಛರಿಯಾ’ದೀಹಿ, ಪೋಸೇ ತಾಸ, ಮದಾದಿಭಿ;

ನಯನಾ’ರುಣತಾದೀಹಿ, ರುದ್ದೋ ನಾಮ ರಸೋ ಭವೇ.

ವೀರಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೩. ಪತಾಪ, ವಿಕ್ಕಮಾ’ದೀಹು, ಸ್ಸಾಹೋ ‘ವೀರೋ’ತಿ ಸಞ್ಞಿತೋ;

ರಣ,ದಾನ,ದಯಾಯೋಗಾ, ವೀರೋ’ಯಂ ತಿವಿಧೋ ಭವೇ;

ತೇವಾ’ನುಭಾವಾ ಧಿತಿ,ಮ, ತ್ಯಾ’ದಯೋ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

ಭಯಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೪. ವಿಕಾರಾ,ಸನಿ,ಸತ್ತಾ’ದಿ, ಭಯು’ಕ್ಕಂಸೋ ಭಯಾನಕೋ;

ಸೇದಾ’ದಯೋ ನುಭಾವೇ’ತ್ಥ, ತಾಸಾ’ದೀ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

ಜಿಗುಚ್ಛಾಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೫. ಜಿಗುಚ್ಛಾ ರುಧಿರಾ’ದೀಹಿ, ಪೂತ್ಯಾ’ದೀಹಿ ವಿರಾಗತೋ;

ಬೀಭಚ್ಛೋ ಖೋಭನು’ಬ್ಬೇಗೀ, ಕಮೇನ ಕರುಣಾಯುತೋ;

ನಾಸಾ ವಿಕೂಣನಾದೀಹಿ, ಸಙ್ಕಾದೀಹಿ’ಸ್ಸ ಪೋಸನಂ.

ವಿಮ್ಹಯಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೬. ಅತಿ ಲೋಕ ಪದತ್ಥೇಹಿ, ವಿಮ್ಹಯೋ’ಯಂ ರಸೋ’ಬ್ಭುತೋ;

ತಸ್ಸಾ’ನುಭಾವಾ ಸೇದ,ಸ್ಸು, ಸಾಧುವಾದಾ’ದಯೋ ಸಿಯುಂ;

ತಾಸಾ,ವೇಗ,ಧಿತಿ,ಪ್ಪಞ್ಞಾ, ಹೋನ್ತೇ’ತ್ಥ ಬ್ಯಭಿಚಾರಿನೋ.

ಸಮಟ್ಠಾಯೀಭಾವ

೩೬೭. ಠಾಯೀಭಾವೋ ಸಮೋ ಮೇತ್ತಾ, ದಯಾ,ಮೋದಾ’ದಿ ಸಮ್ಭವೋ;

ಭಾವಾದೀಹಿ ತ’ದುಕ್ಕಂಸೋ, ಸನ್ತೋ ಸನ್ತ ನಿಸೇವಿತೋ.

ಇತಿ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತ ಮಹಾಸಾಮಿವಿರಚಿತೇ ಸುಬೋಧಾಲಙ್ಕಾರೇ

ರಸಭಾವಾ’ವಬೋಧೋ ನಾಮ

ಪಞ್ಚಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.

ಸುಬೋಧಾಲಙ್ಕಾರೋ ಸಮತ್ತೋ.